SlowingoGramatika
A1 15 / 32

Have at Have Got sa Ingles: Pag-aari, Pamilya, Itsura at Sakit

Have and Have Got

Sa pahinang ito
  1. Layunin
  2. Ang Pangunahing Ideya
  3. Filipino at Ingles
  4. Anyo
  5. Gamit
  6. Karaniwang Mali
  7. Mga Bitag para sa mga Pilipino
  8. Huwag Ipagkamali
  9. Baybay at Bigkas
  10. Gintong Tuntunin
  11. Mga Pagsasanay

Layunin

Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang magkuwento tungkol sa mga pag-aari mo, sa pamilya mo, sa itsura ng mga tao at kapag may sakit ka, gamit ang have at have got sa positibo, negatibo at tanong. Kaya mo ring gamitin ang have para sa araw-araw na kilos, tulad ng have breakfast.

Ang Pangunahing Ideya

Ang have ay nag-uugnay sa isang tao at sa isang bagay sa buhay niya: isang kotse, isang kapatid, asul na mata, sakit ng ulo. Isipin mong magnet ang isang tao. Dumidikit sa kanya ang mga bagay at nagiging bahagi ng buhay niya — isang kotse, isang kapatid, asul na mata, isang aso, kahit sipon. I have a car. I have a dog.

May dalawang paraan ang Ingles para sabihin ito. Gumagana ang have sa lahat ng uri ng Ingles. Pareho ang kahulugan ng have got, at napakakaraniwan nito sa British English, lalo na sa pagsasalita. Sa American English, have ang karaniwang anyo, pero karaniwan din ang I've got sa impormal na pagsasalita.

Magkaiba ang kilos ng dalawang anyo. Karaniwang pandiwa ang have, kaya gumagamit ito ng do / does sa negatibo at tanong — eksaktong tulad ng natutuhan mo sa A1-13. Sa have got, pantulong na pandiwa ang have, kaya ito mismo ang tumatanggap ng not at lumilipat sa unahan.

Isa pa: puwede ring kilos ang have — have lunch, have a shower. Hindi ito pag-aari, at hindi puwede ang have got dito.

Filipino at Ingles

Sa Filipino, may / mayroon ang ginagamit natin sa pag-aari, at wala sa negatibo. Hindi nagbabago ang may, pero sa Ingles, nagiging has ang have para sa he / she / it. Mag-ingat din: ginagamit natin ang may para sa pag-aari at para sa mga bagay na nasa isang lugar. Sa Ingles, have ang una, at there is / there are ang pangalawa A1-11.

FilipinoInglesAno ang pagkakaiba
May kotse ako. / Mayroon akong kotse.I have a car. / I've got a car.may → have o have got
May kotse siya.She has a car. / She's got a car.hindi nagbabago ang may; sa Ingles, has para sa he / she / it
Wala akong kotse.I don't have a car. / I haven't got a car.wala → don't have o haven't got
May kotse ka ba?Do you have a car? / Have you got a car?dalawang paraan ng pagtatanong sa Ingles
May balkonahe ang flat. / May balkonahe sa flat.The flat has a balcony. / There's a balcony in the flat.iisang may sa Filipino; sa Ingles, have o there is
Masakit ang ulo ko. / May sipon ako.I have a headache. / I have a cold.sakit: have + a / an
Nag-aalmusal ako nang alas-siyete.I have breakfast at seven.kilos: may sariling pandiwa sa Filipino; sa Ingles, have (hindi have got)
Gutom siya. / Beinte-singko anyos ako.He's hungry. / I'm 25.damdamin at edad: be, hindi have

Kaya tuwing may o wala ang nasa isip mo, tanungin ang sarili: pag-aari ba ito ng isang tao (have), o may bagay lang sa isang lugar (there is / are)?

Anyo

Positibo

Simunohavehave got (karaniwan sa UK)
I / you / we / theyhave a car.have got ('ve got) a car.
he / she / ithas a car.has got ('s got) a car.

Negatibo

Simunohave (lahat ng uri ng Ingles)have got (karaniwan sa UK)
I / you / we / theydon't have a car.haven't got a car.
he / she / itdoesn't have a car.hasn't got a car.

Pagkatapos ng doesn't, have ang gamitin, hindi has: She doesn't have a car.

Tanong at maikling sagot

AnyoTanongOoHindi
haveDo you have a pen?Yes, I do.No, I don't.
haveDoes she have a car?Yes, she does.No, she doesn't.
have gotHave you got a pen?Yes, I have.No, I haven't.
have gotHas he got a car?Yes, he has.No, he hasn't.

Huwag paghaluin ang dalawang anyo: hindi Do you have got…? Sumagot gamit ang pantulong ng tanong: Have you got…? — Yes, I have.

Contraction: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Kapag have lang para sa pag-aari, karaniwang buong anyo ang gamit: I have a car.

Have para sa kilos (have lang — hindi kailanman have got)

have + …Halimbawa
pagkain at inuminhave breakfast / lunch / dinner / a coffee
paliligohave a shower / a bath; karaniwan din ang take a shower, lalo na sa US English
mga karanasanhave a party / a good time / a break / a lesson

Gamit

1Pag-aari

Gamitin ang have o have got para sa mga bagay na pag-aari mo.

I have a new phone.
May bago akong phone.
may → have
We've got a small garden.
May maliit kaming hardin.
karaniwan sa UK
Does your hotel have a pool?
May swimming pool ba ang hotel ninyo?
may … ba → Does … have
She hasn't got a car. She walks everywhere.
Wala siyang kotse. Naglalakad siya kahit saan.
wala → hasn't got (karaniwan sa UK)
They don't have a TV.
Wala silang TV.
wala → don't have

2Pamilya, Kaibigan at Alagang Hayop

Gamitin ang have / have got para sa mga tao at hayop sa buhay mo.

I have two sisters and a brother.
May dalawa akong kapatid na babae at isang kapatid na lalaki.
He's got three kids.
Tatlo ang anak niya.
he's got = he has got (karaniwan sa UK); lalaki ang siya → he
"Do you have any brothers or sisters?" "No, I don't. I'm an only child."
"May kapatid ka ba?" "Wala. Nag-iisang anak ako."
wala → No, I don't; any: tingnan ang A1-24
We have a dog. His name is Bruno.
May aso kami. Bruno ang pangalan niya.
lalaking aso → his

3Itsura

Gamitin ang have / have got para sa buhok, mata at iba pang katangian ng mukha at katawan.

She has long, dark hair.
Mahaba at maitim ang buhok niya.
sa Filipino, ang buhok ang paksa; sa Ingles: She has…
My dad's got a beard.
May balbas ang tatay ko.
dad's got = dad has got (karaniwan sa UK)
You have beautiful eyes.
Ang ganda ng mga mata mo.
The baby has her mother's nose.
Nakuha ng baby ang ilong ng nanay niya.
babae ang baby → her

4Sakit, Problema at Appointment

Gamitin ang have / have got sa sakit at kirot, karaniwang may a / an. Gumagana rin ito sa problema at appointment.

I have a headache.
Masakit ang ulo ko.
sa Filipino, masakit; sa Ingles, have a headache
Tom's got a cold. He's at home today.
May sipon si Tom. Nasa bahay siya ngayon.
karaniwan sa UK
Have you got a temperature?
May lagnat ka ba?
karaniwan sa UK
Yes, I have.
Oo, mayroon.
maikling sagot sa tanong sa itaas: have, hindi do
We have a problem with the printer.
May problema kami sa printer.
I've got a meeting at three.
May meeting ako nang alas-tres.
karaniwan sa UK

5Have para sa Kilos — Hindi Kailanman Have Got

Puwedeng kilos ang have + pangngalan: pagkain, pag-inom, paliligo, mga karanasan. Dito, karaniwang pandiwang kilos ang have, at hindi puwede ang have got. Sa Filipino, madalas may sariling pandiwa ang mga ito (mag-almusal, maligo, maghapunan).

I have toast for breakfast.
Tostadong tinapay ang almusal ko.
kilos: have; walang have got
She has a shower every morning.
Naliligo siya tuwing umaga.
maligo → have a shower
Do you have lunch at work?
Sa trabaho ka ba kumakain ng tanghalian?
kumain ng tanghalian (mananghalian) → have lunch
We have dinner at seven.
Alas-siyete kami naghahapunan.
We have a big party every summer.
Nagdaraos kami ng malaking party tuwing tag-init.

Karaniwang Mali

❌She have a car.
✅She has a car.
He / she / it → has.
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
Pagkatapos ng doesn't, have ang gamitin.
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? o Have you got a pen?
Huwag paghaluin ang dalawang anyo.
❌"Have you got a car?" "Yes, I do."
✅"Yes, I have."
Sumagot gamit ang pantulong ng tanong.
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
Sa kilos, hindi kailanman have got.
❌I have 25 years.
✅I am 25.
Be ang gamit sa edad: tingnan ang A1-02.
❌He has hungry.
✅He is hungry.
Pang-uri ang hungry, cold at tired: be ang gamitin.
⚠️I haven't a car.
✅I don't have a car. o I haven't got a car.
Makaluma o napakapormal na British English; ngayon, nabubuhay na lang ito sa mga nakapirming parirala tulad ng "I haven't a clue".

Mga Bitag para sa mga Pilipino

1. Iisang may para sa have at there is. Dahil may ang gamit natin sa pag-aari at sa pagkakaroon ng bagay sa isang lugar, madalas maging have ang lahat — minsan pa nga, walang simuno. Kapag pag-aari ng tao o lugar, have / has na may simuno; kapag may bagay sa isang lugar, there is / there are A1-11.

❌In our school have a big library.
✅Our school has a big library. o There's a big library in our school.
❌Have many tourists in Boracay in April.
✅There are many tourists in Boracay in April.
Walang may-ari rito: may bagay (o tao) lang sa isang lugar, kaya there are.

2. Hindi nagbabago ang may, pero nagbabago ang have. May tindahan ako, may tindahan siya — iisa ang may. Sa Ingles, has para sa he / she / it at isang tao.

❌My grandmother have a small store.
✅My grandmother has a small store.

3. Ang siya at ang has. Kapag nagkukuwento tungkol sa pag-aari, pamilya o itsura ng isang tao, nakatuon tayo sa has, kaya madalas namang madulas ang he at she.

⚠️My aunt lives in Cebu. He has a small bakery there.
✅My aunt lives in Cebu. She has a small bakery there.
Tama ang gramatika, pero lalaki ang ibig sabihin ng he; babae ang tita mo.

4. Sakit na walang a. Karaniwan sa atin ang I have fever o I have cough. Sa karaniwang Ingles, karaniwang may a ang sakit at kirot.

⚠️I have fever.
✅I have a fever. o I have a temperature.
Naririnig ito sa Philippine English, pero sa karaniwang Ingles, may a.

5. Maikling sagot na hindi tugma sa tanong. Kapag Do you have…? ang tanong, do ang pantulong sa sagot; kapag Have you got…?, have.

⚠️"Do you have a charger?" "Yes, I have."
✅"Yes, I do."
Naririnig ito, pero hindi tugma sa pantulong ng tanong; ang karaniwang sagot ay Yes, I do.

Huwag Ipagkamali

have (pag-aari) at have (kilos) — Puwedeng have o have got ang pag-aari. Have lang ang kilos. (Puwede ring continuous ang mga kilos na may have — I'm having lunch: tingnan ang A1-23.)

I've got a car.
May kotse ako.
pag-aari: puwede ang have got
I have a shower in the morning.
Naliligo ako sa umaga.
kilos: have lang

have at there is — Have = may nagmamay-ari ng isang bagay; there is = may bagay na nasa isang lugar. Tingnan ang A1-11.

The flat has a balcony.
May balkonahe ang flat.
flat (UK), apartment (US)
There's a balcony in the flat.
May balkonahe sa flat.
parehong may sa Filipino; sa Ingles, there's

be at have — Be ang gamit sa damdamin, edad at kalagayan. Pangngalan ang sakit, kaya have ang gamit dito. Tingnan ang A1-02.

I'm cold.
Nilalamig ako.
damdamin: be
I have a cold.
May sipon ako.
sakit: have

Baybay at Bigkas

  • has /hæz/ — parang "haz", bukang-buka ang bibig at may ugong ang dulo; sa mabilis na pagsasalita, madalas itong mahina: /həz/.
  • have /hæv/: ang /v/ ay hindi b. Idikit nang marahan ang mga ngipin sa itaas sa ibabang labi at paugungin. Iwasan ang "hab".
  • Sa have got, karaniwang pinaiikli ang have at nasa got ang diin: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US) — parang "ive GOT". Huwag kalimutan ang maliit na /v/ sa I've.
  • she's got = she has got, pero she's = she is. Tingnan ang kasunod na salita: She's got a cat (has) / She's tired (is).
  • Sa maikling sagot, malakas ang pantulong: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.

Gintong Tuntunin

Gumagana ang have / has sa lahat ng uri ng Ingles at gumagamit ng do / does sa negatibo at tanong. Pareho ang kahulugan ng have got / has got (karaniwan sa UK) para sa pag-aari, pamilya, itsura at sakit, at ito mismo ang bumubuo ng negatibo at tanong. Para sa kilos tulad ng have lunch, have lang. At ang may natin? Pag-aari → have; may bagay sa isang lugar → there is / are.

Mga Pagsasanay

A. Anyo

Kumpletuhin, o baguhin ang pangungusap ayon sa sinasabi.

  1. My brother (have) two cats.
  2. Gawing negatibo (have): I have a bike.
  3. Gawing negatibo (have got): She's got a laptop.
  4. Gawing tanong (have): They have a garden.
  5. Gawing tanong (have got): He has got a sister.
  6. "Have you got a pen?" "Yes, I ."

B. Kahulugan

Piliin ang tamang sagot.

  1. Piliin ang tamang sagot: I … a terrible headache.
  2. Piliin ang tamang sagot: She … a shower after the gym.
  3. Piliin ang tamang sagot: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
  4. Piliin ang tamang sagot: My grandmother … 80.

C. Hanapin ang Mali

Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.

  1. He doesn't has a car.
  2. Do you have got a minute?
  3. We've got dinner at seven every day.
  4. Has your sister got blue eyes?

D. Sa Konteksto

Kumpletuhin ang usapan.

A new flatmate
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?

E. Ikaw Naman

Sumulat sa Ingles.

  1. Sumulat ng tatlong pangungusap tungkol sa pamilya mo o sa mga gamit mo. Gamitin ang have o have got.
  2. Ilarawan ang itsura ng isang kaibigan sa dalawang pangungusap.

F. Halo-halong Balik-aral

Balikan ang mga naunang aralin.

  1. A1-13 Don't, Doesn't, Do at Does sa Ingles: Negatibo at Tanong sa Present Simple
    your sister work in a bank?
  2. A1-11 There Is at There Are sa Ingles: Paano Sabihin ang May o Mayroon
    a supermarket near my flat.
  3. A1-02 To Be (Am, Is, Are) sa Ingles: Paano Gamitin, may Halimbawa at Pagsasanay
    My son six years old.
Mga sagot

A. Anyo

  1. has / has got / 's got
  2. I don't have a bike. / I do not have a bike.
  3. She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
  4. Do they have a garden?
  5. Has he got a sister?
  6. have

B. Kahulugan

  1. have
  2. has
  3. doesn't
  4. is

C. Hanapin ang Mali

  1. He doesn't have a car.
  2. Do you have a minute? / Have you got a minute?
  3. We have dinner at seven every day.
  4. ✓ Has your sister got blue eyes?

D. Sa Konteksto

  1. Have
  2. have
  3. has / 's got / has got
  4. do
  5. don't / do not
  6. have

E. Ikaw Naman

  1. I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
  2. My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.

F. Halo-halong Balik-aral

  1. Does
  2. There's / There is
  3. is
App para sa AndroidMatuto Kahit Saan Google Play