Present Simple: don't, doesn't, do, does – одречни реченици и прашања на англиски
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да правите одречни реченици со don't / doesn't, да поставувате прашања со да / не во облик Do…? / Does…?, да давате кратки одговори како Yes, I do и да поставувате прашања со прашален збор, на пример Where do you live?
Главна идеја
Во лекцијата A1-03 видовте дека be е силен: сам прави одречна реченица и прашање (She isn't here. Is she here?). Повеќето глаголи не се такви. Work, live и like не можат сами да земат not по себе ниту да се преселат на почетокот на реченицата. Им треба помош.
Таа помош е do – помошен глагол (глагол што ја носи граматиката наместо главниот глагол). Во одречната реченица do го носи not: I don't work. Во прашањето do оди на почетокот: Do you work?
Замислете го do како носач во хотел. Носачот ги носи тешките куфери – not, прашањето и, кај he / she / it, завршокот -s – па главниот глагол патува лесно, во својата основна форма. She works → She doesn't work → Does she work? Завршокот -s преминува од главниот глагол на носачот. Во реченицата глаголското -s се појавува само еднаш.
Македонски и англиски
Кај нас одречната реченица е едноставна: ставаме „не“ пред глаголот, а глаголот останува ист – „таа работи“ → „таа не работи“. На англиски „не“ сам не оди: му треба помошникот do, и тој го менува обликот според лицето (don't или doesn't). Главниот глагол, пак, го губи завршокот: She works → She doesn't work. Кај нас прашањето го правиме со „дали“, со „ли“ или само со интонацијата („Дали работиш?“, „Работиш ли?“, „Работиш?“), а по прашалниот збор доаѓа обичен глагол („Каде работиш?“). На англиски пред подметот стои do / does. Во краткиот одговор кај нас го повторуваме глаголот („Да, пијам“), а на англиски помошниот глагол. Кај нас, пак, „не“ и „ништо“ одат заедно („Не јаде ништо“), а на англиски одречувањето е само едно.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Таа работи. → Таа не работи. | She works. → She doesn't work. | кај нас глаголот не се менува; на англиски -s оди на doesn't, глаголот останува во основна форма |
| Не работам. / Не работи. | I don't work. / She doesn't work. | нашето „не“ е исто за сите лица; на англиски don't или doesn't |
| Дали работиш? / Работиш ли? | Do you work? | кај нас „дали“, „ли“ или интонација; на англиски Do / Does + подмет + основна форма |
| Каде работиш? | Where do you work? | кај нас прашален збор + глагол; на англиски прашален збор + do + подмет + глагол |
| Во колку часот се затвора продавницата? | What time does the shop close? | кај нас подметот е по глаголот; на англиски does + подмет + глагол |
| „Пиеш ли кафе?“ „Да, пијам.“ | "Do you drink coffee?" "Yes, I do." | кај нас го повторуваме глаголот; на англиски помошниот глагол |
| Наутро не јаде ништо. | She doesn't eat anything in the morning. | кај нас два одречни збора; на англиски едно одречување |
| Гладен ли си? | Are you hungry? | be не бара do – тука е исто како нашето „гладен ли си“ |
Накратко: во одречната реченица и во прашањето на помош доаѓа do / does; завршокот -s и одречувањето се само кај помошниот глагол, а главниот глагол останува во основна форма.
Форма
Одречна реченица
| Подмет | Помошен глагол + not | Основна форма | Пример |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
Прашања со да / не и кратки одговори
| Помошен глагол | Подмет | Основна форма | Да | Не |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
Во потврдниот краток одговор do / does е силен и нагласен: Yes, I do.
Прашања со прашален збор
| Прашален збор | Помошен глагол | Подмет | Основна форма | Остатокот |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= што работи?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
Завршокот -s преминува на помошниот глагол
| Потврдна | Одречна | Прашање |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Be не користи do во одречната реченица и во прашањето
| Со be | Со другите глаголи |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Употреба
1Одречни реченици
Користете don't / doesn't + основна форма. Кратките облици се вообичаени во говорот и во неформалното пишување; do not / does not е поформално или понагласено.
2Прашања со да / не
Ставете Do или Does пред подметот, а потоа основната форма. Нашите „дали“ и „ли“ не се менуваат; на англиски изберете Do или Does.
3Кратки одговори
Одговорете со Yes / No + заменка + do / does / don't / doesn't. Главниот глагол не го повторувајте. Кај нас токму глаголот го повторуваме („Да, пијам“), па ова е непривично.
4Прашања со прашален збор
Прво прашалниот збор, потоа do / does, подметот и основната форма. Сите прашални зборови се во лекцијата A1-16.
5Do како главен глагол
Do може да биде и главен глагол (do homework, do the shopping, do yoga). Тогаш во одречната реченица и во прашањето го гледате двапати: прво помошниот, потоа главниот глагол.
6Be не користи do
Be сам прави одречна реченица и прашање (видете A1-03). Никогаш не ставајте do / does до am / is / are. (Кај заповедниот начин е поинаку: Don't be late! – видете A1-18.)
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Ивана не пие кафе“ → she don't drink. Нашето „не“ е исто за сите лица: „не пијам“, „Ивана не пие“, „апликацијата не покажува“. Затоа на англиски лесно излегува don't за сè. Но англиското одречување го носи и лицето: по he / she / it и по именка во еднина стои doesn't.
2. „Со кој автобус оди баба ти?“ → Which bus your grandmother takes? Кај нас по прашалниот збор доаѓа обичен глагол со своето лице: „Со кој автобус оди баба ти?“, „Зошто брат ти си легнува толку рано?“. Помошен збор не ни треба. На англиски по прашалниот збор доаѓа do / does, потоа подметот, па основната форма на глаголот.
3. „Не одговара никому“ → doesn't answer nobody. Кај нас „не“ и „никој“, „ништо“, „никаде“, „никогаш“ задолжително одат заедно: „Не одговара никому“, „Не гледа ништо“. На англиски во реченицата има само едно одречување: doesn't … anybody / anything или без doesn't: … nobody / nothing.
4. „Да, носи“ → Yes, he wears. Кај нас во краткиот одговор го повторуваме главниот глагол: „Да, носи“, „Не, не знае“. Англискиот краток одговор го повторува помошниот глагол од прашањето: Yes, he does. / No, he doesn't.
Не мешајте
Прашања со be и со другите глаголи – be сам оди напред; другите глаголи бараат do / does. Видете A1-03.
do како помошен и do како главен глагол – помошниот глагол ја носи само граматиката; главниот глагол do значи „прави“.
who како предмет и who како подмет – кога who или what е подметот на прашањето, нема do / does (Who lives here?). Ова ќе го учите во лекцијата A2-33.
Правопис и изговор
- does во краткиот одговор е силно /dʌz/, но на почетокот на прашањето често е слабо /dəz/: Does she…? /ʌ/ е краток, опуштен глас, сличен на „а“, со полуотворена уста и без заоблени усни.
- Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па does лесно звучи како „дас“. Гласните жици нека треперат и на /z/: does /dʌz/, doesn't /ˈdʌznt/ – по /z/ веднаш доаѓа n, без самогласка меѓу нив.
- don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) се римува со won't, а не со want. Тоа е двоглас што се лизга кон „у“, а не чисто наше „о“.
- Во брзиот говор do you често станува /djə/ или /dʒə/: Where d'you live? Корисно е да го препознавате, иако самите можете да зборувате полно.
- Во одречната реченица don't и doesn't обично се нагласени: I don't know. Во краткиот одговор помошниот глагол е силен: Yes, I do.
- Апострофот во don't / doesn't ја заменува буквата o од not.
Златно правило
Со сите глаголи освен be (а подоцна и модалните глаголи како can) во одречната реченица и во прашањето користете do / does. Not, прашањето и завршокот -s се кај помошниот глагол; главниот глагол останува во основна форма. И во реченицата има само едно одречување.
Вежби
A. Форма
Составете одречни реченици и прашања или дополнете ги речениците.
-
Составете одречна реченица: I like tea.
-
Составете одречна реченица: He plays football.
-
Составете прашање: You cook every day.
-
Составете прашање: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: … you tired?
-
Изберете го точниот одговор: … your brother speak French?
-
Изберете го одговорот на прашањето "Does your flat have a balcony?": …flat (UK), apartment (US)
-
За што прашува "What do you do?" …
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за себе и прашања за нов колега.
-
Напишете две работи што не ги правите за викенд.
-
Напишете три прашања за нов колега или колешка од курсот (едно со Where, едно со What и едно прашање со да / не).
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-12 Present Simple на англиски: I work, she works – објаснување и вежби My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To be во одречни реченици и прашања: isn't, aren't и кратки одговори your brother at home now?
-
A1-08 Присвојни зборови на англиски: my, your, his, her, its и 's (possessives) "What's (she) name?" "Lucy."
Одговори
A. Форма
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Значење
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Најдете ја грешката
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. Во контекст
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Ваш ред е
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Мешано повторување
- watches
- Is
- her
