SlowingoГраматика
A1 14 / 32

Present Simple: don't, doesn't, do, does – одречни реченици и прашања на англиски

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да правите одречни реченици со don't / doesn't, да поставувате прашања со да / не во облик Do…? / Does…?, да давате кратки одговори како Yes, I do и да поставувате прашања со прашален збор, на пример Where do you live?

Главна идеја

Во лекцијата A1-03 видовте дека be е силен: сам прави одречна реченица и прашање (She isn't here. Is she here?). Повеќето глаголи не се такви. Work, live и like не можат сами да земат not по себе ниту да се преселат на почетокот на реченицата. Им треба помош.

Таа помош е do – помошен глагол (глагол што ја носи граматиката наместо главниот глагол). Во одречната реченица do го носи not: I don't work. Во прашањето do оди на почетокот: Do you work?

Замислете го do како носач во хотел. Носачот ги носи тешките куфери – not, прашањето и, кај he / she / it, завршокот -s – па главниот глагол патува лесно, во својата основна форма. She works → She doesn't work → Does she work? Завршокот -s преминува од главниот глагол на носачот. Во реченицата глаголското -s се појавува само еднаш.

Македонски и англиски

Кај нас одречната реченица е едноставна: ставаме „не“ пред глаголот, а глаголот останува ист – „таа работи“ → „таа не работи“. На англиски „не“ сам не оди: му треба помошникот do, и тој го менува обликот според лицето (don't или doesn't). Главниот глагол, пак, го губи завршокот: She works → She doesn't work. Кај нас прашањето го правиме со „дали“, со „ли“ или само со интонацијата („Дали работиш?“, „Работиш ли?“, „Работиш?“), а по прашалниот збор доаѓа обичен глагол („Каде работиш?“). На англиски пред подметот стои do / does. Во краткиот одговор кај нас го повторуваме глаголот („Да, пијам“), а на англиски помошниот глагол. Кај нас, пак, „не“ и „ништо“ одат заедно („Не јаде ништо“), а на англиски одречувањето е само едно.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Таа работи. → Таа не работи.She works. → She doesn't work.кај нас глаголот не се менува; на англиски -s оди на doesn't, глаголот останува во основна форма
Не работам. / Не работи.I don't work. / She doesn't work.нашето „не“ е исто за сите лица; на англиски don't или doesn't
Дали работиш? / Работиш ли?Do you work?кај нас „дали“, „ли“ или интонација; на англиски Do / Does + подмет + основна форма
Каде работиш?Where do you work?кај нас прашален збор + глагол; на англиски прашален збор + do + подмет + глагол
Во колку часот се затвора продавницата?What time does the shop close?кај нас подметот е по глаголот; на англиски does + подмет + глагол
„Пиеш ли кафе?“ „Да, пијам.“"Do you drink coffee?" "Yes, I do."кај нас го повторуваме глаголот; на англиски помошниот глагол
Наутро не јаде ништо.She doesn't eat anything in the morning.кај нас два одречни збора; на англиски едно одречување
Гладен ли си?Are you hungry?be не бара do – тука е исто како нашето „гладен ли си“

Накратко: во одречната реченица и во прашањето на помош доаѓа do / does; завршокот -s и одречувањето се само кај помошниот глагол, а главниот глагол останува во основна форма.

Форма

Одречна реченица

ПодметПомошен глагол + notОсновна формаПример
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

Прашања со да / не и кратки одговори

Помошен глаголПодметОсновна формаДаНе
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

Во потврдниот краток одговор do / does е силен и нагласен: Yes, I do.

Прашања со прашален збор

Прашален зборПомошен глаголПодметОсновна формаОстатокот
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= што работи?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

Завршокот -s преминува на помошниот глагол

ПотврднаОдречнаПрашање
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be не користи do во одречната реченица и во прашањето

Со beСо другите глаголи
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

Употреба

1Одречни реченици

Користете don't / doesn't + основна форма. Кратките облици се вообичаени во говорот и во неформалното пишување; do not / does not е поформално или понагласено.

I don't eat meat.
Не јадам месо.
My boyfriend doesn't like horror films.
Момчето ми не сака хорор-филмови.
She doesn't work on Sundays.
Во недела не работи.
кај нас „работи“ останува исто; на англиски -s оди на doesn't, а work е без -s
We don't have a car.
Немаме кола.
„немаме“ е еден збор; на англиски don't have
It doesn't matter.
Не е важно.
готов израз, подметот е it
They don't live here any more.
Веќе не живеат тука.
any more (UK); anymore (US)

2Прашања со да / не

Ставете Do или Does пред подметот, а потоа основната форма. Нашите „дали“ и „ли“ не се менуваат; на англиски изберете Do или Does.

Do you speak English?
Зборувате ли англиски?
кај нас „ли“; на англиски Do на почетокот
Does this bus go to the airport?
Дали овој автобус оди до аеродромот?
this bus = it → Does
Do your kids like school?
Дали на децата ви им се допаѓа во училиште?
кај нас „им се допаѓа“; на англиски подметот е your kids
Does your phone take good photos?
Дали телефонот ти прави добри фотографии?
Do you know a good dentist?
Знаеш ли некој добар стоматолог?

3Кратки одговори

Одговорете со Yes / No + заменка + do / does / don't / doesn't. Главниот глагол не го повторувајте. Кај нас токму глаголот го повторуваме („Да, пијам“), па ова е непривично.

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
„Пиеш ли кафе?“ „Да, пијам.“
кај нас глаголот; на англиски помошниот глагол do
Does she work here?
Дали таа работи тука?
No, she doesn't.
Не, не работи.
одговор на претходното прашање; на англиски she + doesn't
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
„Дали родителите ти живеат близу до тебе?“ „Да, живеат.“
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
„Дали хотелот има паркинг?“ „Не, нема.“
хотелот кај нас е „тој“; во одговорот it

4Прашања со прашален збор

Прво прашалниот збор, потоа do / does, подметот и основната форма. Сите прашални зборови се во лекцијата A1-16.

Where do you work?
Каде работиш?
кај нас прашален збор + глагол; на англиски прашален збор + do + подмет
What does your sister do?
Што работи сестра ти?
се прашува за професијата
What time does the shop close?
Во колку часот се затвора продавницата?
кај нас подметот е на крајот; на англиски does пред подметот
How do you say this word in English?
Како се вели овој збор на англиски?
кај нас „се вели“; на англиски you
What does this word mean?
Што значи овој збор?
what + does + this word + mean

5Do како главен глагол

Do може да биде и главен глагол (do homework, do the shopping, do yoga). Тогаш во одречната реченица и во прашањето го гледате двапати: прво помошниот, потоа главниот глагол.

"What do you do?" "I'm a nurse."
„Што работиш?“ „Медицинска сестра сум.“
= What is your job?
I don't do much sport.
Не се занимавам многу со спорт.
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
Дали тој готви дома?
does = помошен глагол, do = главен глагол

6Be не користи do

Be сам прави одречна реченица и прашање (видете A1-03). Никогаш не ставајте do / does до am / is / are. (Кај заповедниот начин е поинаку: Don't be late! – видете A1-18.)

Are you hungry?
Гладен ли си?
be: без do
Is your brother a student?
Дали брат ти е студент?
She isn't at home today.
Денес не е дома.
кај нас без „таа“; на англиски she isn't

Чести грешки

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
По he / she / it → doesn't.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s преминува на does; главниот глагол е без -s.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
Само едно -s: кај does.
❌Where you live?
✅Where do you live?
И прашањето со прашален збор бара помошен глагол.
❌I not like it.
✅I don't like it.
На not му треба помошниот глагол do.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Прашањето со be не користи do.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Во краткиот одговор стои помошниот глагол.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Помошен глагол + подмет + основна форма.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
Во разговор потврдна реченица со растечка интонација може да изрази изненадување или проверка, но обичното прашање користи do.

Замки за говорителите на македонски

1. „Ивана не пие кафе“ → she don't drink. Нашето „не“ е исто за сите лица: „не пијам“, „Ивана не пие“, „апликацијата не покажува“. Затоа на англиски лесно излегува don't за сè. Но англиското одречување го носи и лицето: по he / she / it и по именка во еднина стои doesn't.

❌My cousin Ivana don't drink coffee after five o'clock, because then she lies awake until two in the morning.
✅My cousin Ivana doesn't drink coffee after five o'clock, because then she lies awake until two in the morning.
Ivana = she → doesn't
❌Martin, take your umbrella with you – the weather app on my phone don't show any rain, but look at those clouds over Vodno!
✅Martin, take your umbrella with you – the weather app on my phone doesn't show any rain, but look at those clouds over Vodno!
the app = it → doesn't

2. „Со кој автобус оди баба ти?“ → Which bus your grandmother takes? Кај нас по прашалниот збор доаѓа обичен глагол со своето лице: „Со кој автобус оди баба ти?“, „Зошто брат ти си легнува толку рано?“. Помошен збор не ни треба. На англиски по прашалниот збор доаѓа do / does, потоа подметот, па основната форма на глаголот.

❌Which bus your grandmother takes to the clinic in Kisela Voda when your dad is at work?
✅Which bus does your grandmother take to the clinic in Kisela Voda when your dad is at work?
which bus + does + подмет + take
❌Why your little brother goes to bed at eight on Saturdays, even in the summer holidays?
✅Why does your little brother go to bed at eight on Saturdays, even in the summer holidays?
why + does + подмет + go

3. „Не одговара никому“ → doesn't answer nobody. Кај нас „не“ и „никој“, „ништо“, „никаде“, „никогаш“ задолжително одат заедно: „Не одговара никому“, „Не гледа ништо“. На англиски во реченицата има само едно одречување: doesn't … anybody / anything или без doesn't: … nobody / nothing.

❌During exam season my brother doesn't answer nobody's messages; he just sits at his desk in Bitola until midnight.
✅During exam season my brother doesn't answer anybody's messages; he just sits at his desk in Bitola until midnight. или During exam season my brother answers nobody's messages; he just sits at his desk in Bitola until midnight.
едно одречување: doesn't + anybody's

4. „Да, носи“ → Yes, he wears. Кај нас во краткиот одговор го повторуваме главниот глагол: „Да, носи“, „Не, не знае“. Англискиот краток одговор го повторува помошниот глагол од прашањето: Yes, he does. / No, he doesn't.

❌"Does your son wear his glasses at school now?" "Yes, he wears, but only in maths and when he reads from the board."
✅"Does your son wear his glasses at school now?" "Yes, he does, but only in maths and when he reads from the board."
прашање со does → одговор со does

Не мешајте

Прашања со be и со другите глаголи – be сам оди напред; другите глаголи бараат do / does. Видете A1-03.

Is she a teacher?
Дали таа е наставничка?
be
Does she teach?
Дали таа предава?
друг глагол: does

do како помошен и do како главен глагол – помошниот глагол ја носи само граматиката; главниот глагол do значи „прави“.

Do you like it?
Ти се допаѓа ли?
само помошен глагол; кај нас „ти се допаѓа“, на англиски you + like
Do you do yoga?
Вежбаш ли јога?
помошен + главен глагол

who како предмет и who како подмет – кога who или what е подметот на прашањето, нема do / does (Who lives here?). Ова ќе го учите во лекцијата A2-33.

Who do you live with?
Со кого живееш?
ти живееш со некого: do
Who lives in that house?
Кој живее во таа куќа?
некој живее таму: без do

Правопис и изговор

  • does во краткиот одговор е силно /dʌz/, но на почетокот на прашањето често е слабо /dəz/: Does she…? /ʌ/ е краток, опуштен глас, сличен на „а“, со полуотворена уста и без заоблени усни.
  • Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па does лесно звучи како „дас“. Гласните жици нека треперат и на /z/: does /dʌz/, doesn't /ˈdʌznt/ – по /z/ веднаш доаѓа n, без самогласка меѓу нив.
  • don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) се римува со won't, а не со want. Тоа е двоглас што се лизга кон „у“, а не чисто наше „о“.
  • Во брзиот говор do you често станува /djə/ или /dʒə/: Where d'you live? Корисно е да го препознавате, иако самите можете да зборувате полно.
  • Во одречната реченица don't и doesn't обично се нагласени: I don't know. Во краткиот одговор помошниот глагол е силен: Yes, I do.
  • Апострофот во don't / doesn't ја заменува буквата o од not.

Златно правило

Со сите глаголи освен be (а подоцна и модалните глаголи како can) во одречната реченица и во прашањето користете do / does. Not, прашањето и завршокот -s се кај помошниот глагол; главниот глагол останува во основна форма. И во реченицата има само едно одречување.

Вежби

A. Форма

Составете одречни реченици и прашања или дополнете ги речениците.

  1. Составете одречна реченица: I like tea.
  2. Составете одречна реченица: He plays football.
  3. Составете прашање: You cook every day.
  4. Составете прашање: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: … you tired?
  2. Изберете го точниот одговор: … your brother speak French?
  3. Изберете го одговорот на прашањето "Does your flat have a balcony?": …
  4. За што прашува "What do you do?" …

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за себе и прашања за нов колега.

  1. Напишете две работи што не ги правите за викенд.
  2. Напишете три прашања за нов колега или колешка од курсот (едно со Where, едно со What и едно прашање со да / не).

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-12 Present Simple на англиски: I work, she works – објаснување и вежби
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To be во одречни реченици и прашања: isn't, aren't и кратки одговори
    your brother at home now?
  3. A1-08 Присвојни зборови на англиски: my, your, his, her, its и 's (possessives)
    "What's (she) name?" "Lucy."
Одговори

A. Форма

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. Значење

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. Најдете ја грешката

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. Во контекст

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. Ваш ред е

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. Мешано повторување

  1. watches
  2. Is
  3. her
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play