SlowingoGrammatica
A1 14 / 32

Present Simple: ontkenning en vragen met don't, doesn't, do en does

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les kun je ontkennende zinnen maken met don't / doesn't, ja/nee-vragen stellen met Do…? / Does…?, korte antwoorden geven zoals Yes, I do en vragen stellen met een vraagwoord, zoals Where do you live?

Het idee

In A1-03 heb je gezien dat be sterk is: het maakt zelf ontkenningen en vragen (She isn't here. Is she here?). De meeste werkwoorden kunnen dat niet. Work, live en like kunnen geen not krijgen en niet naar het begin van de zin schuiven. Ze hebben hulp nodig.

Die hulp is do – een hulpwerkwoord (auxiliary: een werkwoord dat de grammatica draagt voor het hoofdwerkwoord). In een ontkenning draagt do het woord not: I don't work. In een vraag gaat do naar voren: Do you work?

Zie do als een kruier in een hotel. De kruier draagt de zware koffers – not, de vraag, en bij he / she / it ook de -s – zodat het hoofdwerkwoord licht kan reizen, in zijn basisvorm. She works → She doesn't work → Does she work? De -s verhuist van het hoofdwerkwoord naar de kruier. Er staat maar één keer een -s in de zin.

Nederlands en Engels vergeleken

In het Nederlands maak je een vraag door het werkwoord zelf naar voren te halen (Werk je hier?), en een ontkenning met niet of geen ná het werkwoord (Ik werk niet, Ik heb geen auto). Met be doet het Engels precies hetzelfde: Are you tired? – Ben je moe? Maar bij alle andere werkwoorden heeft het Engels do / does nodig. Het hoofdwerkwoord blijft dan op zijn plek, achter het onderwerp.

NederlandsEngelsWat is anders?
Werk je hier?Do you work here?Nederlands: werkwoord vooraan; Engels: do vooraan
Waar woon je?Where do you live?ook na een vraagwoord: do + onderwerp + basisvorm
Wat betekent dit woord?What does this word mean?het werkwoord komt achteraan
Ze werkt niet op zondag.She doesn't work on Sundays.niet na het werkwoord → doesn't ervóór
Ik eet geen vlees.I don't eat meat.geen → meestal don't
Ben je moe?Are you tired?met be: precies als in het Nederlands, geen do

Ook korte antwoorden werken anders. In het Nederlands zeg je meestal gewoon ‘Ja’ of ‘Nee’. In het Engels kan een kaal Yes of No ook, maar het gewone, vriendelijke korte antwoord herhaalt het hulpwerkwoord: Yes, I do. / No, she doesn't.

Vorm

Ontkenning

OnderwerpHulpwerkwoord + notBasisvormVoorbeeld
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

Ja/nee-vragen en korte antwoorden

HulpwerkwoordOnderwerpBasisvormJaNee
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

In een bevestigend kort antwoord is do / does sterk en krijgt het klemtoon: Yes, I do.

Vragen met een vraagwoord

VraagwoordHulpwerkwoordOnderwerpBasisvormRest
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= Wat voor werk doet ze?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

De -s verhuist naar het hulpwerkwoord

BevestigendOntkennendVraag
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be gebruikt geen do in vragen en ontkenningen

Met beMet andere werkwoorden
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

Gebruik

1Ontkennende zinnen

Gebruik don't / doesn't + basisvorm. In gesproken taal en informele teksten zijn de verkorte vormen normaal; do not / does not is formeler of met nadruk. Het Nederlandse geen (geen vlees, geen auto) wordt in het Engels meestal don't.

I don't eat meat.
Ik eet geen vlees.
geen → don't
My boyfriend doesn't like horror films.
Mijn vriend houdt niet van horrorfilms.
She doesn't work on Sundays.
Ze werkt niet op zondag.
We don't have a car.
We hebben geen auto.
It doesn't matter.
Het maakt niet uit.
They don't live here any more.
Ze wonen hier niet meer.
any more (UK); anymore (US)

2Ja/nee-vragen

Zet Do of Does vóór het onderwerp, en daarna de basisvorm.

Do you speak English?
Spreek je Engels?
Nederlands: werkwoord vooraan; Engels: do vooraan
Does this bus go to the airport?
Gaat deze bus naar het vliegveld?
Do your kids like school?
Vinden je kinderen school leuk?
Does your phone take good photos?
Maakt je telefoon goede foto's?
foto's maken → take photos
Do you know a good dentist?
Ken je een goede tandarts?

3Korte antwoorden

Antwoord met Yes / No + voornaamwoord + do / does / don't / doesn't. Herhaal het hoofdwerkwoord niet.

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
‘Drink jij koffie?’ ‘Ja.’
Nederlands vaak alleen ‘ja’; Engels met do
Does she work here?
Werkt ze hier?
No, she doesn't.
Nee.
kort antwoord op de vraag hierboven
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
‘Wonen je ouders bij je in de buurt?’ ‘Ja.’
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
‘Heeft het hotel een parkeerplaats?’ ‘Nee.’

4Vragen met een vraagwoord

Eerst het vraagwoord, dan do / does, het onderwerp en de basisvorm. Alle vraagwoorden staan in A1-16.

Where do you work?
Waar werk je?
What does your sister do?
Wat doet je zus?
vraag naar haar werk
What time does the shop close?
Hoe laat gaat de winkel dicht?
How do you say this word in English?
Hoe zeg je dit woord in het Engels?
What does this word mean?
Wat betekent dit woord?
het werkwoord mean staat achteraan

5Do als hoofdwerkwoord

Do kan ook het hoofdwerkwoord zijn (do homework, do the shopping, do yoga). Dan zie je het in ontkenningen en vragen twee keer: eerst het hulpwerkwoord, dan het hoofdwerkwoord.

"What do you do?" "I'm a nurse."
‘Wat voor werk doe je?’ ‘Ik ben verpleegkundige.’
= What is your job?
I don't do much sport.
Ik doe niet veel aan sport.
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
Kookt hij thuis?

6Be gebruikt geen do

Be maakt zelf zijn ontkenningen en vragen (zie A1-03) – net als in het Nederlands. Zet nooit do / does bij am / is / are. (De gebiedende wijs is anders: Don't be late! – zie A1-18.)

Are you hungry?
Heb je honger?
be hungry: geen do
Is your brother a student?
Is je broer student?
She isn't at home today.
Ze is vandaag niet thuis.

Veelgemaakte fouten

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
He / she / it → doesn't.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
De -s verhuist naar does; het hoofdwerkwoord krijgt geen -s.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
Maar één -s: aan does.
❌Where you live?
✅Where do you live?
Ook vragen met een vraagwoord hebben het hulpwerkwoord nodig.
❌I not like it.
✅I don't like it.
Not heeft het hulpwerkwoord do nodig.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Vragen met be gebruiken geen do.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Het korte antwoord gebruikt het hulpwerkwoord.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Hulpwerkwoord + onderwerp + basisvorm.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
In ontspannen spreektaal kan een mededelende zin met stijgende toon verbazing tonen of iets checken, maar de normale vraag gebruikt do.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. Het werkwoord naar voren halen, zoals in het Nederlands. ‘Ken je…?’, ‘Wat betekent…?’ – in het Nederlands schuift het werkwoord zelf naar voren. In het Engels kan dat alleen met be (en later met can, have got enzovoort). Bij andere werkwoorden gaat do / does naar voren en blijft het hoofdwerkwoord achter het onderwerp. Juist ‘Wat betekent…?’ en ‘Hoe laat begint…?’ gaan bij gevorderde sprekers nog vaak mis.

❌Know you a good restaurant near here?
✅Do you know a good restaurant near here?
❌What means "gezellig" in English?
✅What does "gezellig" mean in English?
❌When starts the concert?
✅When does the concert start?

2. Not of no na het werkwoord. ‘Ik begrijp het niet’ en ‘Ik spreek geen Frans’ – in het Nederlands staat de ontkenning achter het werkwoord. In het Engels staat don't / doesn't ervóór. I speak no French is wel Engels, maar klinkt ouderwets of nadrukkelijk.

❌I understand it not.
✅I don't understand it.
⚠️My parents speak no English.
✅My parents don't speak English.
Grammaticaal, maar ongewoon en zwaar; in gewone taal zeg je don't speak.

3. How do you call…? voor ‘Hoe noem je…?’ In het Nederlands vraag je ‘Hoe noem je dit in het Engels?’. In het Engels vraag je What do you call…? of How do you say…? How do you call…? klinkt als ‘Hoe bel je…?’.

⚠️How do you call this in English?
✅What do you call this in English?
Grammaticaal mogelijk, maar met how betekent call hier ‘(op)bellen’. Vraag met what.

4. I don't know it voor ‘Ik weet het niet’. Het Nederlandse het in ‘Ik weet het niet’ vertaal je niet. In het Engels zeg je gewoon I don't know. I don't know it betekent ‘Ik ken het niet’ (een liedje, een plaats).

⚠️"What time is it?" "Sorry, I don't know it."
✅"Sorry, I don't know."
Grammaticaal, maar it maakt er ‘dat ken ik niet’ van; bij een vraag zeg je alleen I don't know.

Niet verwarren

vragen met be en vragen met andere werkwoorden – Be schuift zelf naar voren; andere werkwoorden hebben do / does nodig. Zie A1-03.

Is she a teacher?
Is ze lerares?
be
Does she teach?
Geeft ze les?
ander werkwoord: does

do (hulpwerkwoord) en do (hoofdwerkwoord) – Het hulpwerkwoord draagt alleen de grammatica; het hoofdwerkwoord do betekent ‘een activiteit doen’.

Do you like it?
Vind je het leuk?
alleen hulpwerkwoord
Do you do yoga?
Doe je aan yoga?
hulpwerkwoord + hoofdwerkwoord

who als voorwerp en who als onderwerp – Is who of what het onderwerp van de vraag, dan komt er geen do / does (Who lives here?). Dat leer je in A2-33.

Who do you live with?
Met wie woon je samen?
you live with someone: do
Who lives in that house?
Wie woont er in dat huis?
someone lives there: geen do

Spelling en uitspraak

  • does is sterk /dʌz/ in korte antwoorden, maar aan het begin van een vraag vaak zwak /dəz/: Does she…? De klinker is de korte, open /ʌ/ van cup en bus: je mond is ontspannen en half open, je lippen zijn niet rond. Zeg het niet met ‘oe’.
  • Aan het eind van does staat een stemhebbende /z/. Let op: in het Nederlands worden eindklanken stemloos, maar hier laat je je stem doorzoemen.
  • doesn't /ˈdʌznt/: de /z/ en de /n/ gaan direct in elkaar over, zonder klinker ertussen. don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) rijmt op won't, niet op want. De klinker is een tweeklank: hij glijdt van een doffe ‘uh’-klank naar een ronde klank.
  • In snelle spraak wordt do you vaak /djə/ of /dʒə/: Where d'you live?
  • don't en doesn't krijgen meestal klemtoon in ontkenningen: I don't know. In korte antwoorden is het hulpwerkwoord sterk: Yes, I do.
  • De apostrof in don't / doesn't vervangt de o van not.

Gouden regel

Bij alle werkwoorden behalve be (en later de modale werkwoorden zoals can) gebruik je do / does voor ontkenningen en vragen. Not, de vraag en de -s gaan naar het hulpwerkwoord; het hoofdwerkwoord blijft in de basisvorm – en blijft achter het onderwerp staan.

Oefeningen

A. Vorm

Maak de zinnen ontkennend of vragend, of vul het ontbrekende woord in.

  1. Maak de zin ontkennend: I like tea.
  2. Maak de zin ontkennend: He plays football.
  3. Maak er een vraag van: You cook every day.
  4. Maak er een vraag van: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. Betekenis

Kies het juiste antwoord.

  1. Kies het juiste antwoord: … you tired?
  2. Kies het juiste antwoord: … your brother speak French?
  3. Kies het antwoord op "Does your flat have a balcony?": …
  4. "What do you do?" is een vraag naar… …

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. In context

Vul het gesprek aan met het juiste woord.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels over je weekend en stel vragen aan een nieuwe klasgenoot.

  1. Schrijf twee dingen die je in het weekend niet doet.
  2. Schrijf drie vragen voor een nieuwe klasgenoot (één met Where, één met What en één ja/nee-vraag).

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. A1-12 Present Simple: I work, she works – de onvoltooid tegenwoordige tijd in het Engels
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To be: ontkenning, vragen en korte antwoorden (isn't, aren't, Yes, I am)
    your brother at home now?
  3. A1-08 Bezit in het Engels: my, your, his, her en de 's (possessives) uitgelegd
    "What's (she) name?" "Lucy."
Antwoorden

A. Vorm

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. Betekenis

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. Vind de fout

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. In context

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. Jouw beurt

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. Gemengde herhaling

  1. watches
  2. Is
  3. her
Android-appLeer onderweg Google Play