Present Simple: ontkenning en vragen met don't, doesn't, do en does
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je ontkennende zinnen maken met don't / doesn't, ja/nee-vragen stellen met Do…? / Does…?, korte antwoorden geven zoals Yes, I do en vragen stellen met een vraagwoord, zoals Where do you live?
Het idee
In A1-03 heb je gezien dat be sterk is: het maakt zelf ontkenningen en vragen (She isn't here. Is she here?). De meeste werkwoorden kunnen dat niet. Work, live en like kunnen geen not krijgen en niet naar het begin van de zin schuiven. Ze hebben hulp nodig.
Die hulp is do – een hulpwerkwoord (auxiliary: een werkwoord dat de grammatica draagt voor het hoofdwerkwoord). In een ontkenning draagt do het woord not: I don't work. In een vraag gaat do naar voren: Do you work?
Zie do als een kruier in een hotel. De kruier draagt de zware koffers – not, de vraag, en bij he / she / it ook de -s – zodat het hoofdwerkwoord licht kan reizen, in zijn basisvorm. She works → She doesn't work → Does she work? De -s verhuist van het hoofdwerkwoord naar de kruier. Er staat maar één keer een -s in de zin.
Nederlands en Engels vergeleken
In het Nederlands maak je een vraag door het werkwoord zelf naar voren te halen (Werk je hier?), en een ontkenning met niet of geen ná het werkwoord (Ik werk niet, Ik heb geen auto). Met be doet het Engels precies hetzelfde: Are you tired? – Ben je moe? Maar bij alle andere werkwoorden heeft het Engels do / does nodig. Het hoofdwerkwoord blijft dan op zijn plek, achter het onderwerp.
| Nederlands | Engels | Wat is anders? |
|---|---|---|
| Werk je hier? | Do you work here? | Nederlands: werkwoord vooraan; Engels: do vooraan |
| Waar woon je? | Where do you live? | ook na een vraagwoord: do + onderwerp + basisvorm |
| Wat betekent dit woord? | What does this word mean? | het werkwoord komt achteraan |
| Ze werkt niet op zondag. | She doesn't work on Sundays. | niet na het werkwoord → doesn't ervóór |
| Ik eet geen vlees. | I don't eat meat. | geen → meestal don't |
| Ben je moe? | Are you tired? | met be: precies als in het Nederlands, geen do |
Ook korte antwoorden werken anders. In het Nederlands zeg je meestal gewoon ‘Ja’ of ‘Nee’. In het Engels kan een kaal Yes of No ook, maar het gewone, vriendelijke korte antwoord herhaalt het hulpwerkwoord: Yes, I do. / No, she doesn't.
Vorm
Ontkenning
| Onderwerp | Hulpwerkwoord + not | Basisvorm | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
Ja/nee-vragen en korte antwoorden
| Hulpwerkwoord | Onderwerp | Basisvorm | Ja | Nee |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
In een bevestigend kort antwoord is do / does sterk en krijgt het klemtoon: Yes, I do.
Vragen met een vraagwoord
| Vraagwoord | Hulpwerkwoord | Onderwerp | Basisvorm | Rest |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= Wat voor werk doet ze?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
De -s verhuist naar het hulpwerkwoord
| Bevestigend | Ontkennend | Vraag |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Be gebruikt geen do in vragen en ontkenningen
| Met be | Met andere werkwoorden |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Gebruik
1Ontkennende zinnen
Gebruik don't / doesn't + basisvorm. In gesproken taal en informele teksten zijn de verkorte vormen normaal; do not / does not is formeler of met nadruk. Het Nederlandse geen (geen vlees, geen auto) wordt in het Engels meestal don't.
2Ja/nee-vragen
Zet Do of Does vóór het onderwerp, en daarna de basisvorm.
3Korte antwoorden
Antwoord met Yes / No + voornaamwoord + do / does / don't / doesn't. Herhaal het hoofdwerkwoord niet.
4Vragen met een vraagwoord
Eerst het vraagwoord, dan do / does, het onderwerp en de basisvorm. Alle vraagwoorden staan in A1-16.
5Do als hoofdwerkwoord
Do kan ook het hoofdwerkwoord zijn (do homework, do the shopping, do yoga). Dan zie je het in ontkenningen en vragen twee keer: eerst het hulpwerkwoord, dan het hoofdwerkwoord.
6Be gebruikt geen do
Be maakt zelf zijn ontkenningen en vragen (zie A1-03) – net als in het Nederlands. Zet nooit do / does bij am / is / are. (De gebiedende wijs is anders: Don't be late! – zie A1-18.)
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. Het werkwoord naar voren halen, zoals in het Nederlands. ‘Ken je…?’, ‘Wat betekent…?’ – in het Nederlands schuift het werkwoord zelf naar voren. In het Engels kan dat alleen met be (en later met can, have got enzovoort). Bij andere werkwoorden gaat do / does naar voren en blijft het hoofdwerkwoord achter het onderwerp. Juist ‘Wat betekent…?’ en ‘Hoe laat begint…?’ gaan bij gevorderde sprekers nog vaak mis.
2. Not of no na het werkwoord. ‘Ik begrijp het niet’ en ‘Ik spreek geen Frans’ – in het Nederlands staat de ontkenning achter het werkwoord. In het Engels staat don't / doesn't ervóór. I speak no French is wel Engels, maar klinkt ouderwets of nadrukkelijk.
3. How do you call…? voor ‘Hoe noem je…?’ In het Nederlands vraag je ‘Hoe noem je dit in het Engels?’. In het Engels vraag je What do you call…? of How do you say…? How do you call…? klinkt als ‘Hoe bel je…?’.
4. I don't know it voor ‘Ik weet het niet’. Het Nederlandse het in ‘Ik weet het niet’ vertaal je niet. In het Engels zeg je gewoon I don't know. I don't know it betekent ‘Ik ken het niet’ (een liedje, een plaats).
Niet verwarren
vragen met be en vragen met andere werkwoorden – Be schuift zelf naar voren; andere werkwoorden hebben do / does nodig. Zie A1-03.
do (hulpwerkwoord) en do (hoofdwerkwoord) – Het hulpwerkwoord draagt alleen de grammatica; het hoofdwerkwoord do betekent ‘een activiteit doen’.
who als voorwerp en who als onderwerp – Is who of what het onderwerp van de vraag, dan komt er geen do / does (Who lives here?). Dat leer je in A2-33.
Spelling en uitspraak
- does is sterk /dʌz/ in korte antwoorden, maar aan het begin van een vraag vaak zwak /dəz/: Does she…? De klinker is de korte, open /ʌ/ van cup en bus: je mond is ontspannen en half open, je lippen zijn niet rond. Zeg het niet met ‘oe’.
- Aan het eind van does staat een stemhebbende /z/. Let op: in het Nederlands worden eindklanken stemloos, maar hier laat je je stem doorzoemen.
- doesn't /ˈdʌznt/: de /z/ en de /n/ gaan direct in elkaar over, zonder klinker ertussen. don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) rijmt op won't, niet op want. De klinker is een tweeklank: hij glijdt van een doffe ‘uh’-klank naar een ronde klank.
- In snelle spraak wordt do you vaak /djə/ of /dʒə/: Where d'you live?
- don't en doesn't krijgen meestal klemtoon in ontkenningen: I don't know. In korte antwoorden is het hulpwerkwoord sterk: Yes, I do.
- De apostrof in don't / doesn't vervangt de o van not.
Gouden regel
Bij alle werkwoorden behalve be (en later de modale werkwoorden zoals can) gebruik je do / does voor ontkenningen en vragen. Not, de vraag en de -s gaan naar het hulpwerkwoord; het hoofdwerkwoord blijft in de basisvorm – en blijft achter het onderwerp staan.
Oefeningen
A. Vorm
Maak de zinnen ontkennend of vragend, of vul het ontbrekende woord in.
-
Maak de zin ontkennend: I like tea.
-
Maak de zin ontkennend: He plays football.
-
Maak er een vraag van: You cook every day.
-
Maak er een vraag van: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Betekenis
Kies het juiste antwoord.
-
Kies het juiste antwoord: … you tired?
-
Kies het juiste antwoord: … your brother speak French?
-
Kies het antwoord op "Does your flat have a balcony?": …flat (UK), apartment (US)
-
"What do you do?" is een vraag naar… …
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. In context
Vul het gesprek aan met het juiste woord.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels over je weekend en stel vragen aan een nieuwe klasgenoot.
-
Schrijf twee dingen die je in het weekend niet doet.
-
Schrijf drie vragen voor een nieuwe klasgenoot (één met Where, één met What en één ja/nee-vraag).
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A1-12 Present Simple: I work, she works – de onvoltooid tegenwoordige tijd in het Engels My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To be: ontkenning, vragen en korte antwoorden (isn't, aren't, Yes, I am) your brother at home now?
-
A1-08 Bezit in het Engels: my, your, his, her en de 's (possessives) uitgelegd "What's (she) name?" "Lucy."
Antwoorden
A. Vorm
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Betekenis
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Vind de fout
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. In context
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Jouw beurt
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Gemengde herhaling
- watches
- Is
- her
