SlowingoNgữ pháp
A1 14 / 32

Thì hiện tại đơn: câu phủ định và câu hỏi với do, does, don't, doesn't

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nói câu phủ định với don't / doesn't, đặt câu hỏi có/không với Do…? / Does…?, trả lời ngắn như Yes, I do, và hỏi bằng từ để hỏi như Where do you live?

Ý chính

Ở bài A1-03, bạn đã thấy be rất "khỏe": nó tự tạo câu phủ định và câu hỏi (She isn't here. Is she here?). Hầu hết các động từ khác thì không như vậy. Work, live, like không thể tự nhận not hay tự chạy lên đầu câu. Chúng cần được giúp.

Người giúp chính là do, một trợ động từ (auxiliary): động từ phụ mang ngữ pháp thay cho động từ chính. Trong câu phủ định, do mang not: I don't work. Trong câu hỏi, do đứng lên đầu: Do you work?

Hãy hình dung do như một anh khuân vác ở khách sạn. Anh ấy mang hết hành lý nặng: chữ not, câu hỏi, và với he / she / it thì mang cả -s. Nhờ vậy, động từ chính đi tay không, ở dạng nguyên mẫu. She works → She doesn't work → Does she work? Chữ -s chuyển từ động từ chính sang người khuân vác. Trong câu, -s của động từ chỉ xuất hiện một lần.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt phủ định chỉ bằng cách đặt không trước động từ, và hỏi bằng khung có … không, mà không đổi trật tự từ. Tiếng Anh cần thêm trợ động từ do / does. Một điểm nữa: tiếng Việt dùng cùng một khung "có … không" cho cả động từ lẫn tính từ (có nói … không, có đói không), còn tiếng Anh phân biệt: với be thì Are you…?, với động từ khác thì Do you…?

Tiếng ViệtTiếng AnhKhác nhau ở đâu
Tôi không ăn thịt.I don't eat meat."không" ≠ not đứng một mình; cần don't
Cô ấy không làm việc vào Chủ nhật.She doesn't work on Sundays.-s chuyển sang doesn't; work giữ nguyên
Bạn có nói tiếng Anh không?Do you speak English?"có … không" → Do / Does ở đầu câu
Bạn có đói không?Are you hungry?cùng khung tiếng Việt, nhưng hungry đi với be: không có do
Bạn làm việc ở đâu?Where do you work?tiếng Việt: từ để hỏi giữ nguyên vị trí ("ở đâu" ở cuối); tiếng Anh: từ để hỏi đứng đầu, sau đó là do
"Có, mình thích." / "Ừ.""Yes, I do."câu trả lời ngắn lặp lại trợ động từ, không lặp lại like

Vì vậy, khi câu tiếng Việt có "không" hoặc "có … không", hãy dừng lại và hỏi: động từ này là be hay động từ thường? Động từ thường thì cần anh khuân vác do / does.

Cấu trúc

Câu phủ định

Chủ ngữTrợ động từ + notNguyên mẫuVí dụ
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

Câu hỏi có/không và câu trả lời ngắn

Trợ động từChủ ngữNguyên mẫuCóKhông
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

Trong câu trả lời ngắn khẳng định, do / does được đọc mạnh và nhấn: Yes, I do.

Câu hỏi với từ để hỏi (wh- questions)

Từ để hỏiTrợ động từChủ ngữNguyên mẫuPhần còn lại
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= Cô ấy làm nghề gì?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

Chữ -s chuyển sang trợ động từ

Khẳng địnhPhủ địnhCâu hỏi
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be không dùng do trong câu hỏi và câu phủ định

Với beVới động từ khác
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

Cách dùng

1Câu phủ định

Dùng don't / doesn't + động từ nguyên mẫu. Dạng rút gọn là bình thường khi nói và trong văn viết thân mật; do not / does not trang trọng hơn hoặc dùng để nhấn mạnh.

I don't eat meat.
Tôi không ăn thịt.
không có "don't" thì không được: "I not eat" là sai
My boyfriend doesn't like horror films.
Bạn trai tôi không thích phim kinh dị.
doesn't like, không phải doesn't likes
She doesn't work on Sundays.
Cô ấy không làm việc vào Chủ nhật.
We don't have a car.
Nhà tôi không có ô tô.
"không có" → don't have
It doesn't matter.
Không sao đâu. / Không quan trọng.
They don't live here any more.
Họ không còn sống ở đây nữa.
any more (UK); anymore (US)

2Câu hỏi có/không

Đặt Do hoặc Does trước chủ ngữ, rồi đến động từ nguyên mẫu.

Do you speak English?
Bạn có nói tiếng Anh không?
"có … không" → Do … ?
Does this bus go to the airport?
Xe buýt này có đi sân bay không?
this bus = it → Does; go không có -es
Do your kids like school?
Các con bạn có thích đi học không?
Does your phone take good photos?
Điện thoại của bạn chụp ảnh có đẹp không?
Do you know a good dentist?
Bạn có biết nha sĩ nào giỏi không?

3Câu trả lời ngắn

Trả lời bằng Yes / No + đại từ + do / does / don't / doesn't. Không lặp lại động từ chính.

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
"Bạn có uống cà phê không?" "Có."
tiếng Việt chỉ cần "Có", tiếng Anh cần I do
Does she work here?
Cô ấy có làm ở đây không?
No, she doesn't.
Không.
trả lời ngắn cho câu hỏi ở trên
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
"Bố mẹ bạn có sống gần bạn không?" "Có."
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
"Khách sạn có chỗ đậu xe không?" "Không có."
the hotel = it

4Câu hỏi với từ để hỏi

Từ để hỏi đứng đầu, sau đó là do / does, chủ ngữ và động từ nguyên mẫu. Toàn bộ các từ để hỏi có trong bài A1-16.

Where do you work?
Bạn làm việc ở đâu?
"ở đâu" ở cuối câu tiếng Việt → Where ở đầu câu tiếng Anh
What does your sister do?
Chị gái bạn làm nghề gì?
hỏi về nghề nghiệp
What time does the shop close?
Cửa hàng đóng cửa lúc mấy giờ?
How do you say this word in English?
Từ này tiếng Anh nói thế nào?
không nói "How to say…?"
What does this word mean?
Từ này nghĩa là gì?
mean đứng cuối: không nói "What does mean…"

5Do là động từ chính

Do cũng có thể là động từ chính (do homework, do the shopping, do yoga). Khi đó, trong câu phủ định và câu hỏi bạn thấy nó hai lần: đầu tiên là trợ động từ, sau đó là động từ chính.

"What do you do?" "I'm a nurse."
"Bạn làm nghề gì?" "Tôi là y tá."
= What is your job?
I don't do much sport.
Tôi không chơi thể thao nhiều.
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
Ở nhà anh ấy có nấu ăn không?

6Be không dùng do

Be tự tạo câu phủ định và câu hỏi (xem A1-03). Đừng bao giờ dùng do / does với am / is / are. (Câu mệnh lệnh thì khác: Don't be late! — xem A1-18.)

Are you hungry?
Bạn có đói không?
tiếng Việt vẫn dùng "có … không", nhưng tiếng Anh dùng Are
Is your brother a student?
Anh trai bạn có phải là sinh viên không?
She isn't at home today.
Hôm nay cô ấy không có ở nhà.

Lỗi thường gặp

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
He / she / it → doesn't.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s chuyển sang does; động từ chính không có -s.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
Chỉ một -s: ở does.
❌Where you live?
✅Where do you live?
Câu hỏi với từ để hỏi cũng cần trợ động từ.
❌I not like it.
✅I don't like it.
Not cần trợ động từ do.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Câu hỏi với be không dùng do.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Câu trả lời ngắn dùng trợ động từ.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Trợ động từ + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
Khi nói thoải mái, một câu khẳng định lên giọng ở cuối có thể thể hiện sự ngạc nhiên hoặc để kiểm tra lại, nhưng câu hỏi bình thường dùng do.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Không" = not. Tiếng Việt chỉ cần đặt "không" trước động từ. Dịch từng chữ, câu tiếng Anh sẽ thiếu trợ động từ. Not không thể đứng một mình trước động từ thường; nó cần don't / doesn't.

❌I not understand.
✅I don't understand.
❌My father no smoke.
✅My father doesn't smoke.
"no" không dùng để phủ định động từ.

2. Câu hỏi giữ nguyên trật tự câu khẳng định. Tiếng Việt hỏi mà không đổi trật tự từ (Bạn muốn ăn gì?), nên nhiều bạn chỉ đặt từ để hỏi lên đầu và quên do / does.

❌What you want for dinner?
✅What do you want for dinner?
⚠️Your sister speaks English?
✅Does your sister speak English?
Khi nói, câu này chỉ dùng để tỏ ý ngạc nhiên hoặc kiểm tra lại; câu hỏi bình thường cần Does.

3. Trả lời ngắn bằng động từ chính. Tiếng Việt trả lời "Có, mình ăn" hoặc chỉ "Có". Tiếng Anh không lặp lại động từ chính trong câu trả lời ngắn mà dùng trợ động từ.

❌"Do you eat seafood?" "Yes, I eat."
✅"Yes, I do."

4. "Yes" và "No" với câu hỏi phủ định. Tiếng Việt trả lời theo ý người hỏi: "Bạn không ăn thịt à?" — "Ừ, không ăn" (= đúng vậy). Tiếng Anh trả lời theo sự thật: nếu bạn không ăn, câu trả lời là No.

⚠️"Don't you eat meat?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
Câu trả lời tự mâu thuẫn, người nghe sẽ bối rối. Không ăn → No; ăn → Yes, I do.

Đừng nhầm lẫn

Câu hỏi với be và câu hỏi với động từ khác — Be tự chạy lên đầu câu; động từ khác cần do / does. Xem A1-03.

Is she a teacher?
Cô ấy có phải là giáo viên không?
be
Does she teach?
Cô ấy có đi dạy không?
động từ khác: does

do (trợ động từ) và do (động từ chính) — Trợ động từ chỉ mang ngữ pháp; động từ chính do nghĩa là "làm, thực hiện một hoạt động".

Do you like it?
Bạn có thích nó không?
chỉ có trợ động từ
Do you do yoga?
Bạn có tập yoga không?
trợ động từ + động từ chính

Who làm tân ngữ và who làm chủ ngữ — Khi who hoặc what là chủ ngữ của câu hỏi, không có do / does (Who lives here?). Phần này học ở bài A2-33.

Who do you live with?
Bạn sống với ai?
bạn sống với một người nào đó: có do
Who lives in that house?
Ai sống trong ngôi nhà đó?
có người sống ở đó: không có do

Chính tả và phát âm

  • does đọc mạnh /dʌz/ trong câu trả lời ngắn, nhưng thường đọc nhẹ /dəz/ ở đầu câu hỏi: Does she…? Nguyên âm giống cup, không kéo dài như food. Âm cuối là /z/ có rung.
  • doesn't /ˈdʌznt/: âm /z/ rồi ngay sau đó là /nt/, không có nguyên âm chen vào giữa.
  • don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) vần với won't, không vần với want. Âm /əʊ/ là một nguyên âm đôi trượt từ /ə/ sang /ʊ/, môi tròn dần ở cuối.
  • Người Việt hay bỏ âm /t/ cuối, nên don't nghe như "đôn" và doesn't nghe như does: câu phủ định biến thành câu khẳng định! Hãy chặn luồng hơi bằng đầu lưỡi chạm lợi trên ở cuối từ, để người nghe nghe được /nt/.
  • Khi nói nhanh, do you thường thành /djə/ hoặc /dʒə/: Where d'you live?
  • Trong câu phủ định, don't và doesn't thường được nhấn: I don't know. Trong câu trả lời ngắn, trợ động từ được đọc mạnh: Yes, I do.
  • Dấu nháy (') trong don't / doesn't thay cho chữ o của not.

Quy tắc vàng

Với động từ không phải be (và sau này là các động từ khuyết thiếu như can), dùng do / does cho câu phủ định và câu hỏi. Not, câu hỏi và -s đều nằm ở trợ động từ; động từ chính giữ nguyên mẫu. "Không" một mình chưa đủ: I don't understand, không phải I not understand.

Luyện tập

A. Hình thức

Viết câu phủ định, câu hỏi hoặc điền trợ động từ.

  1. Viết câu phủ định: I like tea.
  2. Viết câu phủ định: He plays football.
  3. Viết câu hỏi: You cook every day.
  4. Viết câu hỏi: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án đúng.

  1. Chọn đáp án đúng: … you tired?
  2. Chọn đáp án đúng: … your brother speak French?
  3. Chọn câu trả lời cho "Does your flat have a balcony?": …
  4. Câu "What do you do?" hỏi về… …

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. Trong ngữ cảnh

Điền từ thích hợp vào đoạn hội thoại.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết hai việc bạn không làm vào cuối tuần.
  2. Viết ba câu hỏi cho một bạn cùng lớp mới (một câu với Where, một câu với What, một câu hỏi có/không).

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A1-12 Thì hiện tại đơn (Present Simple): câu khẳng định, cách thêm s/es
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 Động từ to be: câu phủ định, câu hỏi và câu trả lời ngắn (am not, isn't, aren't)
    your brother at home now?
  3. A1-08 Tính từ sở hữu (my, your, his, her) và sở hữu cách 's trong tiếng Anh (Possessives)
    "What's (she) name?" "Lucy."
Đáp án

A. Hình thức

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. Ý nghĩa

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. Tìm lỗi sai

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. Trong ngữ cảnh

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. Đến lượt bạn

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. Ôn tập tổng hợp

  1. watches
  2. Is
  3. her
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play