Thì hiện tại đơn: câu phủ định và câu hỏi với do, does, don't, doesn't
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nói câu phủ định với don't / doesn't, đặt câu hỏi có/không với Do…? / Does…?, trả lời ngắn như Yes, I do, và hỏi bằng từ để hỏi như Where do you live?
Ý chính
Ở bài A1-03, bạn đã thấy be rất "khỏe": nó tự tạo câu phủ định và câu hỏi (She isn't here. Is she here?). Hầu hết các động từ khác thì không như vậy. Work, live, like không thể tự nhận not hay tự chạy lên đầu câu. Chúng cần được giúp.
Người giúp chính là do, một trợ động từ (auxiliary): động từ phụ mang ngữ pháp thay cho động từ chính. Trong câu phủ định, do mang not: I don't work. Trong câu hỏi, do đứng lên đầu: Do you work?
Hãy hình dung do như một anh khuân vác ở khách sạn. Anh ấy mang hết hành lý nặng: chữ not, câu hỏi, và với he / she / it thì mang cả -s. Nhờ vậy, động từ chính đi tay không, ở dạng nguyên mẫu. She works → She doesn't work → Does she work? Chữ -s chuyển từ động từ chính sang người khuân vác. Trong câu, -s của động từ chỉ xuất hiện một lần.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt phủ định chỉ bằng cách đặt không trước động từ, và hỏi bằng khung có … không, mà không đổi trật tự từ. Tiếng Anh cần thêm trợ động từ do / does. Một điểm nữa: tiếng Việt dùng cùng một khung "có … không" cho cả động từ lẫn tính từ (có nói … không, có đói không), còn tiếng Anh phân biệt: với be thì Are you…?, với động từ khác thì Do you…?
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Khác nhau ở đâu |
|---|---|---|
| Tôi không ăn thịt. | I don't eat meat. | "không" ≠ not đứng một mình; cần don't |
| Cô ấy không làm việc vào Chủ nhật. | She doesn't work on Sundays. | -s chuyển sang doesn't; work giữ nguyên |
| Bạn có nói tiếng Anh không? | Do you speak English? | "có … không" → Do / Does ở đầu câu |
| Bạn có đói không? | Are you hungry? | cùng khung tiếng Việt, nhưng hungry đi với be: không có do |
| Bạn làm việc ở đâu? | Where do you work? | tiếng Việt: từ để hỏi giữ nguyên vị trí ("ở đâu" ở cuối); tiếng Anh: từ để hỏi đứng đầu, sau đó là do |
| "Có, mình thích." / "Ừ." | "Yes, I do." | câu trả lời ngắn lặp lại trợ động từ, không lặp lại like |
Vì vậy, khi câu tiếng Việt có "không" hoặc "có … không", hãy dừng lại và hỏi: động từ này là be hay động từ thường? Động từ thường thì cần anh khuân vác do / does.
Cấu trúc
Câu phủ định
| Chủ ngữ | Trợ động từ + not | Nguyên mẫu | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
Câu hỏi có/không và câu trả lời ngắn
| Trợ động từ | Chủ ngữ | Nguyên mẫu | Có | Không |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
Trong câu trả lời ngắn khẳng định, do / does được đọc mạnh và nhấn: Yes, I do.
Câu hỏi với từ để hỏi (wh- questions)
| Từ để hỏi | Trợ động từ | Chủ ngữ | Nguyên mẫu | Phần còn lại |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= Cô ấy làm nghề gì?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
Chữ -s chuyển sang trợ động từ
| Khẳng định | Phủ định | Câu hỏi |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Be không dùng do trong câu hỏi và câu phủ định
| Với be | Với động từ khác |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Cách dùng
1Câu phủ định
Dùng don't / doesn't + động từ nguyên mẫu. Dạng rút gọn là bình thường khi nói và trong văn viết thân mật; do not / does not trang trọng hơn hoặc dùng để nhấn mạnh.
2Câu hỏi có/không
Đặt Do hoặc Does trước chủ ngữ, rồi đến động từ nguyên mẫu.
3Câu trả lời ngắn
Trả lời bằng Yes / No + đại từ + do / does / don't / doesn't. Không lặp lại động từ chính.
4Câu hỏi với từ để hỏi
Từ để hỏi đứng đầu, sau đó là do / does, chủ ngữ và động từ nguyên mẫu. Toàn bộ các từ để hỏi có trong bài A1-16.
5Do là động từ chính
Do cũng có thể là động từ chính (do homework, do the shopping, do yoga). Khi đó, trong câu phủ định và câu hỏi bạn thấy nó hai lần: đầu tiên là trợ động từ, sau đó là động từ chính.
6Be không dùng do
Be tự tạo câu phủ định và câu hỏi (xem A1-03). Đừng bao giờ dùng do / does với am / is / are. (Câu mệnh lệnh thì khác: Don't be late! — xem A1-18.)
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Không" = not. Tiếng Việt chỉ cần đặt "không" trước động từ. Dịch từng chữ, câu tiếng Anh sẽ thiếu trợ động từ. Not không thể đứng một mình trước động từ thường; nó cần don't / doesn't.
2. Câu hỏi giữ nguyên trật tự câu khẳng định. Tiếng Việt hỏi mà không đổi trật tự từ (Bạn muốn ăn gì?), nên nhiều bạn chỉ đặt từ để hỏi lên đầu và quên do / does.
3. Trả lời ngắn bằng động từ chính. Tiếng Việt trả lời "Có, mình ăn" hoặc chỉ "Có". Tiếng Anh không lặp lại động từ chính trong câu trả lời ngắn mà dùng trợ động từ.
4. "Yes" và "No" với câu hỏi phủ định. Tiếng Việt trả lời theo ý người hỏi: "Bạn không ăn thịt à?" — "Ừ, không ăn" (= đúng vậy). Tiếng Anh trả lời theo sự thật: nếu bạn không ăn, câu trả lời là No.
Đừng nhầm lẫn
Câu hỏi với be và câu hỏi với động từ khác — Be tự chạy lên đầu câu; động từ khác cần do / does. Xem A1-03.
do (trợ động từ) và do (động từ chính) — Trợ động từ chỉ mang ngữ pháp; động từ chính do nghĩa là "làm, thực hiện một hoạt động".
Who làm tân ngữ và who làm chủ ngữ — Khi who hoặc what là chủ ngữ của câu hỏi, không có do / does (Who lives here?). Phần này học ở bài A2-33.
Chính tả và phát âm
- does đọc mạnh /dʌz/ trong câu trả lời ngắn, nhưng thường đọc nhẹ /dəz/ ở đầu câu hỏi: Does she…? Nguyên âm giống cup, không kéo dài như food. Âm cuối là /z/ có rung.
- doesn't /ˈdʌznt/: âm /z/ rồi ngay sau đó là /nt/, không có nguyên âm chen vào giữa.
- don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) vần với won't, không vần với want. Âm /əʊ/ là một nguyên âm đôi trượt từ /ə/ sang /ʊ/, môi tròn dần ở cuối.
- Người Việt hay bỏ âm /t/ cuối, nên don't nghe như "đôn" và doesn't nghe như does: câu phủ định biến thành câu khẳng định! Hãy chặn luồng hơi bằng đầu lưỡi chạm lợi trên ở cuối từ, để người nghe nghe được /nt/.
- Khi nói nhanh, do you thường thành /djə/ hoặc /dʒə/: Where d'you live?
- Trong câu phủ định, don't và doesn't thường được nhấn: I don't know. Trong câu trả lời ngắn, trợ động từ được đọc mạnh: Yes, I do.
- Dấu nháy (') trong don't / doesn't thay cho chữ o của not.
Quy tắc vàng
Với động từ không phải be (và sau này là các động từ khuyết thiếu như can), dùng do / does cho câu phủ định và câu hỏi. Not, câu hỏi và -s đều nằm ở trợ động từ; động từ chính giữ nguyên mẫu. "Không" một mình chưa đủ: I don't understand, không phải I not understand.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết câu phủ định, câu hỏi hoặc điền trợ động từ.
-
Viết câu phủ định: I like tea.
-
Viết câu phủ định: He plays football.
-
Viết câu hỏi: You cook every day.
-
Viết câu hỏi: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng.
-
Chọn đáp án đúng: … you tired?
-
Chọn đáp án đúng: … your brother speak French?
-
Chọn câu trả lời cho "Does your flat have a balcony?": …flat (UK), apartment (US)
-
Câu "What do you do?" hỏi về… …
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. Trong ngữ cảnh
Điền từ thích hợp vào đoạn hội thoại.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết hai việc bạn không làm vào cuối tuần.
-
Viết ba câu hỏi cho một bạn cùng lớp mới (một câu với Where, một câu với What, một câu hỏi có/không).
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A1-12 Thì hiện tại đơn (Present Simple): câu khẳng định, cách thêm s/es My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 Động từ to be: câu phủ định, câu hỏi và câu trả lời ngắn (am not, isn't, aren't) your brother at home now?
-
A1-08 Tính từ sở hữu (my, your, his, her) và sở hữu cách 's trong tiếng Anh (Possessives) "What's (she) name?" "Lucy."
Đáp án
A. Hình thức
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Ý nghĩa
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Tìm lỗi sai
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. Trong ngữ cảnh
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Đến lượt bạn
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Ôn tập tổng hợp
- watches
- Is
- her
