Present Simple मा Don't, Doesn't, Do र Does — सजिलो नेपालीमा
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं don't / doesn't बाट नकारात्मक वाक्य बनाउन, Do…? / Does…? बाट हो / होइन प्रश्न सोध्न, Yes, I do जस्ता छोटो उत्तर दिन र Where do you live? जस्ता Wh- प्रश्न सोध्न सक्नुहुनेछ।
मुख्य विचार
A1-03 मा तपाईंले देख्नुभयो: be बलियो क्रिया हो। यसले नकारात्मक वाक्य र प्रश्न आफैँ बनाउँछ (She isn't here. Is she here?)। धेरैजसो क्रिया भने यस्ता हुँदैनन्। Work, live र like ले न not लिन सक्छन्, न वाक्यको सुरुमा जान सक्छन्। तिनलाई मद्दत चाहिन्छ।
त्यो मद्दत हो do: एउटा सहायक क्रिया (auxiliary), अर्थात् मुख्य क्रियाका लागि व्याकरणको भार बोक्ने क्रिया। नकारात्मक वाक्यमा do ले not बोक्छ: I don't work. प्रश्नमा do अगाडि आउँछ: Do you work?
do लाई होटलको भरिया (porter) सम्झनुहोस्। भरियाले गह्रौँ झोलाहरू बोक्छ: not, प्रश्न, र he / she / it सँग -s पनि। त्यसैले मुख्य क्रिया हलुका भएर, आफ्नो मूल रूप (base form) मा हिँड्छ। She works → She doesn't work → Does she work? -s मुख्य क्रियाबाट भरियामा सर्छ। क्रियाको -s एक पटक मात्र देखिन्छ।
नेपाली र अङ्ग्रेजी
नेपालीमा नकारात्मक वाक्य क्रियामै बन्छ: गर्छु → गर्दिनँ, खान्छ → खाँदैन। अलग सहायक क्रिया चाहिँदैन। अङ्ग्रेजीमा भने not एक्लै मुख्य क्रियासँग बस्न सक्दैन; don't / doesn't चाहिन्छ। प्रश्नमा नेपाली वाक्यको क्रम बदलिँदैन: सुरुमा के राख्छौँ वा आवाज मात्र माथि उठाउँछौँ। अङ्ग्रेजीको Do / Does “के” जस्तै देखिन्छ, तर यो अनिवार्य हुन्छ, र he / she / it को -s पनि यसैमा सर्छ। अनि छोटो उत्तरमा नेपालीले मुख्य क्रिया दोहोर्याउँछ (“खान्छु”), अङ्ग्रेजीले सहायक क्रिया मात्र (Yes, I do.)।
| नेपाली | अङ्ग्रेजी | के फरक छ |
|---|---|---|
| म मासु खाँदिनँ। | I don't eat meat. | नकारात्मक: नेपालीमा क्रियामै, अङ्ग्रेजीमा don't + मूल रूप |
| उनी आइतबार काम गर्दिनन्। | She doesn't work on Sundays. | she → doesn't; मुख्य क्रियामा -s छैन |
| के तपाईं अङ्ग्रेजी बोल्नुहुन्छ? | Do you speak English? | “के” ऐच्छिक; Do अनिवार्य |
| यो बस एयरपोर्ट जान्छ? | Does this bus go to the airport? | नेपालीमा आवाज मात्र; अङ्ग्रेजीमा Does + कर्ता + मूल रूप |
| तपाईं कहाँ काम गर्नुहुन्छ? | Where do you work? | प्रश्नवाचक शब्दपछि do / does, अनि कर्ता |
| “कफी पिउनुहुन्छ?” “पिउँछु।” | "Do you drink coffee?" "Yes, I do." | नेपालीमा मुख्य क्रिया दोहोरिन्छ; अङ्ग्रेजीमा do मात्र |
| के तपाईंलाई भोक लाग्यो? | Are you hungry? | be भएको वाक्यमा do लाग्दैन |
संरचना
नकारात्मक वाक्य (negative)
| कर्ता | सहायक क्रिया + not | मूल रूप | उदाहरण |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
हो / होइन प्रश्न र छोटो उत्तर
| सहायक क्रिया | कर्ता | मूल रूप | Yes | No |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
सकारात्मक छोटो उत्तरमा do / does बलियो हुन्छ र यसमा जोड पर्छ: Yes, I do.
Wh- प्रश्न
| प्रश्नवाचक शब्द | सहायक क्रिया | कर्ता | मूल रूप | बाँकी |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= उनको पेसा के हो?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
-s सहायक क्रियामा सर्छ
| सकारात्मक | नकारात्मक | प्रश्न |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
be को प्रश्न र नकारात्मक वाक्यमा do लाग्दैन
| be सँग | अरू क्रियासँग |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
प्रयोग
1नकारात्मक वाक्य
don't / doesn't + मूल रूप प्रयोग गर्नुहोस्। बोलीचाली र अनौपचारिक लेखाइमा छोटो रूप (contraction) सामान्य हो; do not / does not बढी औपचारिक हुन्छन् वा जोड दिन प्रयोग हुन्छन्।
2हो / होइन प्रश्न
कर्ताभन्दा अगाडि Do वा Does राख्नुहोस्, अनि मूल रूप।
3छोटो उत्तर
Yes / No + सर्वनाम + do / does / don't / doesn't बाट उत्तर दिनुहोस्। मुख्य क्रिया नदोहोर्याउनुहोस्।
4Wh- प्रश्न
पहिले प्रश्नवाचक शब्द, त्यसपछि do / does, कर्ता र मूल रूप। सबै प्रश्नवाचक शब्द A1-16 मा छन्।
5मुख्य क्रियाका रूपमा do
Do मुख्य क्रिया पनि हुन सक्छ (do homework, do the shopping, do yoga)। त्यस बेला नकारात्मक वाक्य र प्रश्नमा यो दुई पटक देखिन्छ: पहिले सहायक क्रिया, अनि मुख्य क्रिया।
6be सँग do लाग्दैन
Be ले आफ्नो नकारात्मक वाक्य र प्रश्न आफैँ बनाउँछ (A1-03 हेर्नुहोस्)। am / is / are सँग कहिल्यै do / does नराख्नुहोस्। (आदेश फरक हुन्छ: Don't be late! — A1-18 हेर्नुहोस्।)
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. “खाँदिनँ” → I not eat। नेपालीमा नकारात्मक शब्द क्रियामै जोडिन्छ: “पिउँदिनँ”, “पिउँदैनन्”। त्यसैले अङ्ग्रेजीमा पनि not सिधै मुख्य क्रियाअघि राखिन्छ, र do / does हराउँछ। अङ्ग्रेजीमा not लाई सधैँ भरिया चाहिन्छ: don't / doesn't।
2. प्रश्नमा do छुट्नु। नेपालीमा प्रश्न “के” वा आवाजको उतारचढावबाट बन्छ, र शब्दको क्रम उही रहन्छ: “बैंक आइतबार कति बजे खुल्छ?” त्यसैले अङ्ग्रेजीमा पनि कथनकै क्रम रहन्छ। Wh- प्रश्नमा do / does छुटाउनु गल्ती हो; हो / होइन प्रश्नमा आवाज उठाएर मात्र सोध्नु अनौपचारिक हुन्छ।
3. छोटो उत्तरमा मुख्य क्रिया। नेपालीमा “भात खानुहुन्छ?” को उत्तर “खान्छु” हो: मुख्य क्रिया नै दोहोरिन्छ। अङ्ग्रेजीमा छोटो उत्तरमा मुख्य क्रिया होइन, सहायक क्रिया आउँछ।
4. नकारात्मक प्रश्नको “हो” → Yes, I don't। नेपालीमा “हो / होइन” ले प्रश्नसँग सहमति जनाउँछ: “तपाईं मासु खानुहुन्न?” “हो, खाँदिनँ।” अङ्ग्रेजीमा yes / no ले तथ्य जनाउँछ: खानुहुन्न भने No, खानुहुन्छ भने Yes।
नझुक्किनुहोस्
be का प्रश्न र अरू क्रियाका प्रश्न — Be आफैँ सर्छ; अरू क्रियालाई do / does चाहिन्छ। A1-03 हेर्नुहोस्।
do (सहायक क्रिया) र do (मुख्य क्रिया) — सहायक क्रियाले व्याकरण मात्र बोक्छ; मुख्य क्रिया do को अर्थ “कुनै काम गर्नु” हो।
कर्मका रूपमा who र कर्ताका रूपमा who — प्रश्नमा who वा what आफैँ कर्ता हो भने do / does लाग्दैन (Who lives here?)। यो A2-33 मा सिकाइन्छ।
हिज्जे र उच्चारण
- does छोटो उत्तरमा बलियो /dʌz/ हुन्छ, तर प्रश्नको सुरुमा प्रायः कमजोर /dəz/: Does she…? यसको स्वर नेपालीको “अ” सँग धेरै नजिक छ; “उ” को स्वर हालेर “डुज” नभन्नुहोस्। अन्त्यको /z/ मा गुनगुनाहट कायम राख्नुहोस्; “ज” नबनाउनुहोस्।
- doesn't /ˈdʌznt/: /z/ र /n/ बीच स्वर छैन। don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) — यसको लय won't सँग मिल्छ, want सँग होइन: स्वर “ओ” तर्फ सर्छ।
- छिटो बोल्दा do you प्रायः /djə/ वा /dʒə/ हुन्छ: Where d'you live?
- नकारात्मक वाक्यमा don't र doesn't मा प्रायः जोड पर्छ: I don't know. छोटो उत्तरमा सहायक क्रिया बलियो हुन्छ: Yes, I do.
- don't / doesn't को अपोस्ट्रफी (') ले not को o को ठाउँ लिन्छ।
- नेपालीमा प्रश्न आवाज उठाएर बनाइन्छ। अङ्ग्रेजीको Do / Does प्रश्नमा पनि आवाज उठ्न सक्छ, तर शब्द (Do) नै छुटाउन मिल्दैन।
सुनौलो नियम
be बाहेकका क्रियासँग (र पछि आउने can जस्ता मोडल क्रियाबाहेक) नकारात्मक वाक्य र प्रश्नका लागि do / does प्रयोग गर्नुहोस्। Not, प्रश्न र -s सहायक क्रियामा जान्छन्; मुख्य क्रिया मूल रूप मै रहन्छ।
अभ्यास
A. संरचना
वाक्यलाई नकारात्मक वा प्रश्न बनाउनुहोस्, वा सही शब्द राख्नुहोस्।
-
नकारात्मक बनाउनुहोस्: I like tea.
-
नकारात्मक बनाउनुहोस्: He plays football.
-
प्रश्न बनाउनुहोस्: You cook every day.
-
प्रश्न बनाउनुहोस्: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. अर्थ
सही उत्तर छान्नुहोस्।
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: … you tired?
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: … your brother speak French?
-
"Does your flat have a balcony?" को सही उत्तर छान्नुहोस्: …flat (UK), apartment (US)
-
"What do you do?" ले केबारे सोध्छ? …
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. पाठभित्र
संवाद पूरा गर्नुहोस्।
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. तपाईंको पालो
आफ्नोबारे र नयाँ साथीका लागि अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
सप्ताहान्तमा तपाईंले नगर्ने दुईवटा काम लेख्नुहोस्।
-
कक्षाको नयाँ साथीका लागि तीनवटा प्रश्न लेख्नुहोस् (एउटा Where सँग, एउटा What सँग, र एउटा हो / होइन प्रश्न)।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।
-
A1-12 Present Simple (I work, She works) को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To Be को नकारात्मक वाक्य, प्रश्न र छोटो उत्तर (isn't, aren't, Are you…?) — सजिलो नेपालीमा your brother at home now?
-
A1-08 Possessives: My, Your, His, Her र 's को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा "What's (she) name?" "Lucy."
उत्तरहरू
A. संरचना
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. अर्थ
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. पाठभित्र
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. तपाईंको पालो
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- watches
- Is
- her
