Slowingoव्याकरण
A1 14 / 32

Present Simple मा Don't, Doesn't, Do र Does — सजिलो नेपालीमा

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

यस पृष्ठमा
  1. लक्ष्य
  2. मुख्य विचार
  3. नेपाली र अङ्ग्रेजी
  4. संरचना
  5. प्रयोग
  6. सामान्य गल्तीहरू
  7. नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
  8. नझुक्किनुहोस्
  9. हिज्जे र उच्चारण
  10. सुनौलो नियम
  11. अभ्यास

लक्ष्य

यो पाठपछि तपाईं don't / doesn't बाट नकारात्मक वाक्य बनाउन, Do…? / Does…? बाट हो / होइन प्रश्न सोध्न, Yes, I do जस्ता छोटो उत्तर दिन र Where do you live? जस्ता Wh- प्रश्न सोध्न सक्नुहुनेछ।

मुख्य विचार

A1-03 मा तपाईंले देख्नुभयो: be बलियो क्रिया हो। यसले नकारात्मक वाक्य र प्रश्न आफैँ बनाउँछ (She isn't here. Is she here?)। धेरैजसो क्रिया भने यस्ता हुँदैनन्। Work, live र like ले न not लिन सक्छन्, न वाक्यको सुरुमा जान सक्छन्। तिनलाई मद्दत चाहिन्छ।

त्यो मद्दत हो do: एउटा सहायक क्रिया (auxiliary), अर्थात् मुख्य क्रियाका लागि व्याकरणको भार बोक्ने क्रिया। नकारात्मक वाक्यमा do ले not बोक्छ: I don't work. प्रश्नमा do अगाडि आउँछ: Do you work?

do लाई होटलको भरिया (porter) सम्झनुहोस्। भरियाले गह्रौँ झोलाहरू बोक्छ: not, प्रश्न, र he / she / it सँग -s पनि। त्यसैले मुख्य क्रिया हलुका भएर, आफ्नो मूल रूप (base form) मा हिँड्छ। She works → She doesn't work → Does she work? -s मुख्य क्रियाबाट भरियामा सर्छ। क्रियाको -s एक पटक मात्र देखिन्छ।

नेपाली र अङ्ग्रेजी

नेपालीमा नकारात्मक वाक्य क्रियामै बन्छ: गर्छु → गर्दिनँ, खान्छ → खाँदैन। अलग सहायक क्रिया चाहिँदैन। अङ्ग्रेजीमा भने not एक्लै मुख्य क्रियासँग बस्न सक्दैन; don't / doesn't चाहिन्छ। प्रश्नमा नेपाली वाक्यको क्रम बदलिँदैन: सुरुमा के राख्छौँ वा आवाज मात्र माथि उठाउँछौँ। अङ्ग्रेजीको Do / Does “के” जस्तै देखिन्छ, तर यो अनिवार्य हुन्छ, र he / she / it को -s पनि यसैमा सर्छ। अनि छोटो उत्तरमा नेपालीले मुख्य क्रिया दोहोर्याउँछ (“खान्छु”), अङ्ग्रेजीले सहायक क्रिया मात्र (Yes, I do.)।

नेपालीअङ्ग्रेजीके फरक छ
म मासु खाँदिनँ।I don't eat meat.नकारात्मक: नेपालीमा क्रियामै, अङ्ग्रेजीमा don't + मूल रूप
उनी आइतबार काम गर्दिनन्।She doesn't work on Sundays.she → doesn't; मुख्य क्रियामा -s छैन
के तपाईं अङ्ग्रेजी बोल्नुहुन्छ?Do you speak English?“के” ऐच्छिक; Do अनिवार्य
यो बस एयरपोर्ट जान्छ?Does this bus go to the airport?नेपालीमा आवाज मात्र; अङ्ग्रेजीमा Does + कर्ता + मूल रूप
तपाईं कहाँ काम गर्नुहुन्छ?Where do you work?प्रश्नवाचक शब्दपछि do / does, अनि कर्ता
“कफी पिउनुहुन्छ?” “पिउँछु।”"Do you drink coffee?" "Yes, I do."नेपालीमा मुख्य क्रिया दोहोरिन्छ; अङ्ग्रेजीमा do मात्र
के तपाईंलाई भोक लाग्यो?Are you hungry?be भएको वाक्यमा do लाग्दैन

संरचना

नकारात्मक वाक्य (negative)

कर्तासहायक क्रिया + notमूल रूपउदाहरण
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

हो / होइन प्रश्न र छोटो उत्तर

सहायक क्रियाकर्तामूल रूपYesNo
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

सकारात्मक छोटो उत्तरमा do / does बलियो हुन्छ र यसमा जोड पर्छ: Yes, I do.

Wh- प्रश्न

प्रश्नवाचक शब्दसहायक क्रियाकर्तामूल रूपबाँकी
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= उनको पेसा के हो?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

-s सहायक क्रियामा सर्छ

सकारात्मकनकारात्मकप्रश्न
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

be को प्रश्न र नकारात्मक वाक्यमा do लाग्दैन

be सँगअरू क्रियासँग
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

प्रयोग

1नकारात्मक वाक्य

don't / doesn't + मूल रूप प्रयोग गर्नुहोस्। बोलीचाली र अनौपचारिक लेखाइमा छोटो रूप (contraction) सामान्य हो; do not / does not बढी औपचारिक हुन्छन् वा जोड दिन प्रयोग हुन्छन्।

I don't eat meat.
म मासु खाँदिनँ।
“खाँदिनँ” → don't eat
My boyfriend doesn't like horror films.
मेरो केटा साथीलाई डरलाग्दा फिल्म मन पर्दैन।
“मन पर्दैन” → doesn't like; like मा -s छैन
She doesn't work on Sundays.
उनी आइतबार काम गर्दिनन्।
-s doesn't मा सर्यो
We don't have a car.
हाम्रो गाडी छैन।
नेपालीमा “छैन”; अङ्ग्रेजीमा don't have
It doesn't matter.
केही फरक पर्दैन। / ठिकै छ।
तयारी वाक्यांश
They don't live here any more.
उनीहरू अब यहाँ बस्दैनन्।
any more (UK); anymore (US)

2हो / होइन प्रश्न

कर्ताभन्दा अगाडि Do वा Does राख्नुहोस्, अनि मूल रूप।

Do you speak English?
के तपाईं अङ्ग्रेजी बोल्नुहुन्छ?
“के” → Do
Does this bus go to the airport?
के यो बस एयरपोर्ट जान्छ?
एउटा बस → Does; go मा -s छैन
Do your kids like school?
तपाईंका छोराछोरीलाई स्कुल मन पर्छ?
your kids बहुवचन → Do
Does your phone take good photos?
तपाईंको फोनले राम्रो फोटो खिच्छ?
एउटा फोन → Does
Do you know a good dentist?
तपाईंलाई कुनै राम्रो दन्त चिकित्सक थाहा छ?
“थाहा छ?” → Do you know?

3छोटो उत्तर

Yes / No + सर्वनाम + do / does / don't / doesn't बाट उत्तर दिनुहोस्। मुख्य क्रिया नदोहोर्याउनुहोस्।

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
“तिमी कफी पिउँछौ?” “पिउँछु।”
नेपालीमा मुख्य क्रिया; अङ्ग्रेजीमा do
Does she work here?
के उनी यहाँ काम गर्छिन्?
No, she doesn't.
अहँ, गर्दिनन्।
माथिको प्रश्नको छोटो उत्तर
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
“तिम्रा आमाबुबा तिम्रो नजिकै बस्नुहुन्छ?” “हो, बस्नुहुन्छ।”
they → do
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
“होटलमा पार्किङ छ?” “छैन।”
the hotel → it doesn't

4Wh- प्रश्न

पहिले प्रश्नवाचक शब्द, त्यसपछि do / does, कर्ता र मूल रूप। सबै प्रश्नवाचक शब्द A1-16 मा छन्।

Where do you work?
तपाईं कहाँ काम गर्नुहुन्छ?
Where + do + you
What does your sister do?
तिम्री दिदी के काम गर्छिन्?
उनको पेसाबारे सोधिएको
What time does the shop close?
पसल कति बजे बन्द हुन्छ?
“कति बजे” → What time + does
How do you say this word in English?
यो शब्दलाई अङ्ग्रेजीमा के भनिन्छ?
नेपालीमा “के भनिन्छ”, अङ्ग्रेजीमा How do you say
What does this word mean?
यो शब्दको अर्थ के हो?
mean अन्त्यमा, मूल रूपमा

5मुख्य क्रियाका रूपमा do

Do मुख्य क्रिया पनि हुन सक्छ (do homework, do the shopping, do yoga)। त्यस बेला नकारात्मक वाक्य र प्रश्नमा यो दुई पटक देखिन्छ: पहिले सहायक क्रिया, अनि मुख्य क्रिया।

"What do you do?" "I'm a nurse."
“तपाईं के काम गर्नुहुन्छ?” “म नर्स हुँ।”
= तपाईंको पेसा के हो?
I don't do much sport.
म खासै खेलकुद गर्दिनँ।
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
घरमा खाना उनी पकाउँछन्?
पहिलो does सहायक, दोस्रो do मुख्य क्रिया

6be सँग do लाग्दैन

Be ले आफ्नो नकारात्मक वाक्य र प्रश्न आफैँ बनाउँछ (A1-03 हेर्नुहोस्)। am / is / are सँग कहिल्यै do / does नराख्नुहोस्। (आदेश फरक हुन्छ: Don't be late! — A1-18 हेर्नुहोस्।)

Are you hungry?
तपाईंलाई भोक लाग्यो?
नेपालीमा “भोक लाग्यो”; अङ्ग्रेजीमा be: Are you…?
Is your brother a student?
तपाईंको भाइ विद्यार्थी हो?
Is + कर्ता
She isn't at home today.
उनी आज घरमा छैनन्।
isn't, doesn't होइन

सामान्य गल्तीहरू

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
he / she / it → doesn't।
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s does मा सर्छ; मुख्य क्रियामा -s हुँदैन।
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
-s एक पटक मात्र: does मा।
❌Where you live?
✅Where do you live?
Wh- प्रश्नमा पनि सहायक क्रिया चाहिन्छ।
❌I not like it.
✅I don't like it.
not लाई सहायक क्रिया do चाहिन्छ।
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
be का प्रश्नमा do लाग्दैन।
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
छोटो उत्तरमा सहायक क्रिया आउँछ।
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
सहायक क्रिया + कर्ता + मूल रूप।
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
व्याकरणका हिसाबले ठीक छ, तर यो अनौपचारिक बोलीमा मात्र अचम्म वा पुष्टि जनाउन प्रयोग हुन्छ; सामान्य प्रश्नमा do चाहिन्छ।

नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू

1. “खाँदिनँ” → I not eat। नेपालीमा नकारात्मक शब्द क्रियामै जोडिन्छ: “पिउँदिनँ”, “पिउँदैनन्”। त्यसैले अङ्ग्रेजीमा पनि not सिधै मुख्य क्रियाअघि राखिन्छ, र do / does हराउँछ। अङ्ग्रेजीमा not लाई सधैँ भरिया चाहिन्छ: don't / doesn't।

❌Rajesh not drinks tea in the evening.
✅Rajesh doesn't drink tea in the evening.
doesn't + मूल रूप; -s सहायक क्रियामा।
❌My parents not speak English at home.
✅My parents don't speak English at home.

2. प्रश्नमा do छुट्नु। नेपालीमा प्रश्न “के” वा आवाजको उतारचढावबाट बन्छ, र शब्दको क्रम उही रहन्छ: “बैंक आइतबार कति बजे खुल्छ?” त्यसैले अङ्ग्रेजीमा पनि कथनकै क्रम रहन्छ। Wh- प्रश्नमा do / does छुटाउनु गल्ती हो; हो / होइन प्रश्नमा आवाज उठाएर मात्र सोध्नु अनौपचारिक हुन्छ।

❌What time the bank opens on Sunday?
✅What time does the bank open on Sunday?
⚠️(तपाईं नयाँ सहकर्मीलाई सामान्य प्रश्न सोध्दै हुनुहुन्छ।) You live in Kathmandu?
✅Do you live in Kathmandu?
व्याकरणका हिसाबले ठीक छ, तर आवाज उठाएर मात्र सोध्दा अचम्म वा पुष्टि माग्ने जस्तो सुनिन्छ; सामान्य प्रश्नमा Do चाहिन्छ।

3. छोटो उत्तरमा मुख्य क्रिया। नेपालीमा “भात खानुहुन्छ?” को उत्तर “खान्छु” हो: मुख्य क्रिया नै दोहोरिन्छ। अङ्ग्रेजीमा छोटो उत्तरमा मुख्य क्रिया होइन, सहायक क्रिया आउँछ।

❌"Does your brother like football?" "Yes, he likes."
✅"Yes, he does."
like पछि कर्म चाहिन्छ; छोटो उत्तरमा does मात्र।

4. नकारात्मक प्रश्नको “हो” → Yes, I don't। नेपालीमा “हो / होइन” ले प्रश्नसँग सहमति जनाउँछ: “तपाईं मासु खानुहुन्न?” “हो, खाँदिनँ।” अङ्ग्रेजीमा yes / no ले तथ्य जनाउँछ: खानुहुन्न भने No, खानुहुन्छ भने Yes।

❌"Don't you eat meat?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
नखाने भए No; खाने भए "Yes, I do."

नझुक्किनुहोस्

be का प्रश्न र अरू क्रियाका प्रश्न — Be आफैँ सर्छ; अरू क्रियालाई do / does चाहिन्छ। A1-03 हेर्नुहोस्।

Is she a teacher?
के उनी शिक्षक हुन्?
be
Does she teach?
के उनी पढाउँछिन्?
अरू क्रिया: does

do (सहायक क्रिया) र do (मुख्य क्रिया) — सहायक क्रियाले व्याकरण मात्र बोक्छ; मुख्य क्रिया do को अर्थ “कुनै काम गर्नु” हो।

Do you like it?
तपाईंलाई यो मन पर्छ?
सहायक क्रिया मात्र
Do you do yoga?
तपाईं योग गर्नुहुन्छ?
सहायक क्रिया + मुख्य क्रिया

कर्मका रूपमा who र कर्ताका रूपमा who — प्रश्नमा who वा what आफैँ कर्ता हो भने do / does लाग्दैन (Who lives here?)। यो A2-33 मा सिकाइन्छ।

Who do you live with?
तपाईं कोसँग बस्नुहुन्छ?
you कर्ता: do चाहिन्छ
Who lives in that house?
त्यो घरमा को बस्छ?
who आफैँ कर्ता: do छैन

हिज्जे र उच्चारण

  • does छोटो उत्तरमा बलियो /dʌz/ हुन्छ, तर प्रश्नको सुरुमा प्रायः कमजोर /dəz/: Does she…? यसको स्वर नेपालीको “अ” सँग धेरै नजिक छ; “उ” को स्वर हालेर “डुज” नभन्नुहोस्। अन्त्यको /z/ मा गुनगुनाहट कायम राख्नुहोस्; “ज” नबनाउनुहोस्।
  • doesn't /ˈdʌznt/: /z/ र /n/ बीच स्वर छैन। don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) — यसको लय won't सँग मिल्छ, want सँग होइन: स्वर “ओ” तर्फ सर्छ।
  • छिटो बोल्दा do you प्रायः /djə/ वा /dʒə/ हुन्छ: Where d'you live?
  • नकारात्मक वाक्यमा don't र doesn't मा प्रायः जोड पर्छ: I don't know. छोटो उत्तरमा सहायक क्रिया बलियो हुन्छ: Yes, I do.
  • don't / doesn't को अपोस्ट्रफी (') ले not को o को ठाउँ लिन्छ।
  • नेपालीमा प्रश्न आवाज उठाएर बनाइन्छ। अङ्ग्रेजीको Do / Does प्रश्नमा पनि आवाज उठ्न सक्छ, तर शब्द (Do) नै छुटाउन मिल्दैन।

सुनौलो नियम

be बाहेकका क्रियासँग (र पछि आउने can जस्ता मोडल क्रियाबाहेक) नकारात्मक वाक्य र प्रश्नका लागि do / does प्रयोग गर्नुहोस्। Not, प्रश्न र -s सहायक क्रियामा जान्छन्; मुख्य क्रिया मूल रूप मै रहन्छ।

अभ्यास

A. संरचना

वाक्यलाई नकारात्मक वा प्रश्न बनाउनुहोस्, वा सही शब्द राख्नुहोस्।

  1. नकारात्मक बनाउनुहोस्: I like tea.
  2. नकारात्मक बनाउनुहोस्: He plays football.
  3. प्रश्न बनाउनुहोस्: You cook every day.
  4. प्रश्न बनाउनुहोस्: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. अर्थ

सही उत्तर छान्नुहोस्।

  1. सही उत्तर छान्नुहोस्: … you tired?
  2. सही उत्तर छान्नुहोस्: … your brother speak French?
  3. "Does your flat have a balcony?" को सही उत्तर छान्नुहोस्: …
  4. "What do you do?" ले केबारे सोध्छ? …

C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्

हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. पाठभित्र

संवाद पूरा गर्नुहोस्।

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. तपाईंको पालो

आफ्नोबारे र नयाँ साथीका लागि अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।

  1. सप्ताहान्तमा तपाईंले नगर्ने दुईवटा काम लेख्नुहोस्।
  2. कक्षाको नयाँ साथीका लागि तीनवटा प्रश्न लेख्नुहोस् (एउटा Where सँग, एउटा What सँग, र एउटा हो / होइन प्रश्न)।

F. मिश्रित दोहोर्याइ

अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।

  1. A1-12 Present Simple (I work, She works) को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To Be को नकारात्मक वाक्य, प्रश्न र छोटो उत्तर (isn't, aren't, Are you…?) — सजिलो नेपालीमा
    your brother at home now?
  3. A1-08 Possessives: My, Your, His, Her र 's को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा
    "What's (she) name?" "Lucy."
उत्तरहरू

A. संरचना

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. अर्थ

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. पाठभित्र

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. तपाईंको पालो

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. मिश्रित दोहोर्याइ

  1. watches
  2. Is
  3. her
एन्ड्रोइड एपजाँदाजाँदै सिक्नुहोस् Google Play