Present Simple නිෂේධාත්මක වාක්ය සහ ප්රශ්න (don't, doesn't, do, does) — සරල සිංහලෙන්
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට don't / doesn't එක්ක නිෂේධාත්මක වාක්ය (negative sentences) හදන්න, Do…? / Does…? එක්ක ඔව් / නැහැ ප්රශ්න අහන්න, Yes, I do වගේ කෙටි පිළිතුරු දෙන්න, ඒ වගේම Where do you live? වගේ Wh- ප්රශ්න අහන්න පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
A1-03 එකේදී ඔබ දැක්කා be ශක්තිමත් බව: ඒක තනියම නිෂේධාත්මක වාක්ය සහ ප්රශ්න හදනවා (She isn't here. Is she here?). ගොඩක් ක්රියාපද එහෙම නැහැ. Work, live, like වගේ ක්රියාපදවලට not ගන්නත් බැහැ, වාක්යයේ මුලට යන්නත් බැහැ. එයාලට උදව්වක් ඕනෑ.
ඒ උදව්ව තමයි do — උපකාරක ක්රියාපදයක් (auxiliary: ප්රධාන ක්රියාපදය වෙනුවෙන් ව්යාකරණය උස්සන් යන උදව් ක්රියාපදයක්). නිෂේධාත්මක වාක්යයක do එක not උස්සනවා: I don't work. ප්රශ්නයක do එක මුලට යනවා: Do you work?
do කියන්නේ හෝටලේක ඉන්න porter (බඩු උස්සන කෙනා) කෙනෙක් කියලා හිතන්න. Porter බර බෑග් උස්සනවා — not, ප්රශ්නය, සහ he / she / it එක්ක -s එකත් — ඒ නිසා ප්රධාන ක්රියාපදයට සැහැල්ලුවෙන්, මූල රූපයෙන් (base form) යන්න පුළුවන්. She works → She doesn't work → Does she work? -s එක ප්රධාන ක්රියාපදයෙන් porter ට යනවා. ක්රියාපදයේ -s එක එන්නේ එක පාරයි.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ නිෂේධාත්මක වාක්යයට අපි ක්රියාපදයට පස්සේ නැහැ දානවා (“මම මස් කන්නේ නැහැ”). ප්රශ්නයක් හදන්න ද නිපාතය හෝ කටහඬේ නැගීම (intonation) ඇති; වචන පිළිවෙළ වෙනස් වෙන්නේ නැහැ (“ඔයා ඉංග්රීසි කතා කරනවද?”, “ඔයා කොහෙද වැඩ කරන්නේ?”). ඉංග්රීසියේ මේ දෙකටම උදව්වට do / does ඕනෑ: නිෂේධයට ක්රියාපදයට කලින් don't / doesn't, ප්රශ්නයට උක්තයට කලින් Do / Does. තව දෙයක්: සිංහලේ කෙටි පිළිතුරේ ප්රධාන ක්රියාපදයම නැවත කියනවා (“ඔව්, බොනවා”); ඉංග්රීසියේ නැවත කියන්නේ උපකාරක ක්රියාපදය (Yes, I do).
| සිංහල | ඉංග්රීසි | වෙනස |
|---|---|---|
| මම මස් කන්නේ නැහැ. | I don't eat meat. | “නැහැ” අගට; don't ක්රියාපදයට කලින් |
| එයා ඉරිදාට වැඩ කරන්නේ නැහැ. | She doesn't work on Sundays. | she → doesn't; ක්රියාපදයට -s නැහැ |
| ඔයා ඉංග්රීසි කතා කරනවද? | Do you speak English? | “ද” අගට; Do මුලට |
| මේ බස් එක එයාර්පෝට් එකට යනවද? | Does this bus go to the airport? | එක දෙයක් → Does; go, goes නෙවෙයි |
| ඔයා කොහෙද වැඩ කරන්නේ? | Where do you work? | සිංහලේ පිළිවෙළ වෙනස් වෙන්නේ නැහැ; ඉංග්රීසියේ do + උක්තය |
| “ඔයා කෝපි බොනවද?” “ඔව්, බොනවා.” | "Do you drink coffee?" "Yes, I do." | සිංහලේ ක්රියාපදය නැවත; ඉංග්රීසියේ do |
| ඔයාට බඩගිනිද? | Are you hungry? | ක්රියාවක් නැහැ → be; do නැහැ |
ව්යුහය
නිෂේධාත්මක වාක්ය (negative)
| උක්තය | උපකාරක ක්රියාපදය + not | මූල රූපය | උදාහරණය |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
ඔව් / නැහැ ප්රශ්න සහ කෙටි පිළිතුරු
| උපකාරක ක්රියාපදය | උක්තය | මූල රූපය | ඔව් | නැහැ |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
ධනාත්මක කෙටි පිළිතුරුවල do / does ශක්තිමත්ව, අවධාරණයෙන් කියනවා: Yes, I do.
Wh- ප්රශ්න
| ප්රශ්න වචනය | උපකාරක ක්රියාපදය | උක්තය | මූල රූපය | ඉතුරු කොටස |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= එයාගේ රැකියාව මොකක්ද?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
-s එක උපකාරක ක්රියාපදයට යනවා
| ධනාත්මක | නිෂේධාත්මක | ප්රශ්නය |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
be එක්ක ප්රශ්නවලට සහ නිෂේධයට do එන්නේ නැහැ
| be එක්ක | අනිත් ක්රියාපද එක්ක |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
භාවිතය
1නිෂේධාත්මක වාක්ය
don't / doesn't + මූල රූපය පාවිච්චි කරන්න. කතාවේදී සහ අවිධිමත් ලිවීමේදී කෙටි රූප සාමාන්යයි; do not / does not වඩා විධිමත්, නැත්නම් අවධාරණයට.
2ඔව් / නැහැ ප්රශ්න
උක්තයට කලින් Do හෝ Does දාන්න, ඊට පස්සේ මූල රූපය. සිංහලේ “ද” අගට එනවා; ඉංග්රීසියේ ප්රශ්නය පෙන්නන Do / Does මුලට එනවා.
3කෙටි පිළිතුරු
Yes / No + සර්වනාමය + do / does / don't / doesn't එක්ක පිළිතුරු දෙන්න. ප්රධාන ක්රියාපදය නැවත කියන්න එපා.
4Wh- ප්රශ්න
මුලින් ප්රශ්න වචනය, ඊට පස්සේ do / does, උක්තය, ඊට පස්සේ මූල රූපය. ප්රශ්න වචන ඔක්කොම A1-16 එකේ තියෙනවා.
5ප්රධාන ක්රියාපදයක් විදිහට do
Do ප්රධාන ක්රියාපදයකුත් වෙන්න පුළුවන් (do homework, do the shopping, do yoga). එතකොට නිෂේධාත්මක වාක්යවල සහ ප්රශ්නවල ඒක දෙපාරක් එනවා: මුලින් උපකාරක ක්රියාපදය, ඊට පස්සේ ප්රධාන ක්රියාපදය.
6be එක්ක do එන්නේ නැහැ
Be තනියම නිෂේධාත්මක වාක්ය සහ ප්රශ්න හදනවා (A1-03 බලන්න). am / is / are එක්ක කවදාවත් do / does දාන්න එපා. (අණ කරන වාක්ය වෙනස්: Don't be late! — A1-18 බලන්න.)
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “ඔයාගේ පුතා යන්නේ මොන ඉස්කෝලෙටද?” → do නැති ප්රශ්නය. සිංහලේ ප්රශ්නයක වචන පිළිවෙළ සාමාන්ය වාක්යයක පිළිවෙළමයි; අපි ප්රශ්න වචනයක් හෝ “ද” එකතු කරනවා විතරයි. ඒ නිසා ඉංග්රීසියෙත් ප්රශ්න වචනයට පස්සේ උක්තයයි ක්රියාපදයයි එහෙම්මම දානවා. ඉංග්රීසියේ ප්රශ්න වචනයට පස්සේ do / does, ඊට පස්සේ උක්තය, අන්තිමට මූල රූපය.
2. “ඔව්, කැමතියි” → Yes, she likes. සිංහලේ කෙටි පිළිතුරේ ප්රධාන ක්රියාපදය නැවත කියනවා (“ඔව්, කැමතියි”, “නැහැ, ඕනෑ නැහැ”). ඉංග්රීසියේ කෙටි පිළිතුරට එන්නේ do / does / don't / doesn't විතරයි.
3. “බොන්නේ නැහැ” → not + ක්රියාපදය. සිංහලේ “නැහැ” ක්රියාපදයට පස්සේ තනියම එනවා. ඉංග්රීසියේ not තනියම ක්රියාපදයක් එක්ක එන්නේ නැහැ: ඒකට do / does ඕනෑ.
4. “ඔයාගේ අයියා ක්රිකට් ගහනවද?” → do නැති ඔව් / නැහැ ප්රශ්නය. සිංහලේ “ද” හෝ කටහඬේ නැගීම විතරක් ප්රශ්නයක් හදනවා. ඒ නිසා ඉංග්රීසියෙත් සාමාන්ය වාක්යයක් කටහඬ උස්සලා අහනවා. ලිහිල් කතාවේදී ඒක සමහර වෙලාවට ඇහෙනවා, නමුත් ඒකෙන් පෙන්නන්නේ පුදුමයක් හෝ තහවුරු කරගැනීමක්.
පටලවා ගන්න එපා
be එක්ක ප්රශ්න සහ අනිත් ක්රියාපද එක්ක ප්රශ්න — Be තනියම මුලට යනවා; අනිත් ක්රියාපදවලට do / does ඕනෑ. A1-03 බලන්න.
do (උපකාරක ක්රියාපදය) සහ do (ප්රධාන ක්රියාපදය) — උපකාරක do ව්යාකරණය විතරක් උස්සනවා; ප්රධාන ක්රියාපදය do කියන්නේ “යම් වැඩක් කරනවා”.
object එක ගැන අහන who සහ subject එක ගැන අහන who — who හෝ what ප්රශ්නයේ උක්තය (subject) වුණාම do / does එන්නේ නැහැ (Who lives here?). මේක A2-33 එකේ උගන්නනවා.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- does කෙටි පිළිතුරුවල ශක්තිමත්: /dʌz/. ස්වරය කෙටියි, සිංහලේ “අ” ට ළඟයි. ප්රශ්නයක මුලදී නම් බොහෝ විට දුර්වලයි: /dəz/ — Does she…? “ඩූස්” වගේ දික් කරන්න එපා.
- අගට එන /z/ ශබ්දය /s/ වගේම දිවේ තුඩ උඩ දත් පිටිපස්සේ තියාගෙන, නමුත් උගුරේ හඬ (buzz) දිගටම තියාගෙන කියන්න. සිංහලේ මේ ශබ්දය සාමාන්යයෙන් නැති නිසා ඒක “ස” හෝ “ජ” කරන්න එපා.
- doesn't /ˈdʌznt/: /z/ සහ /n/ අතර ස්වරයක් නැහැ, අගටත් ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා. don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) — ඒකේ ස්වරය won't වල වගේ, want වල වගේ නෙවෙයි.
- do සහ does වල /d/ කියනකොට දිවේ තුඩ උඩ දත් පිටිපස්සේ තියෙන උස් තැනේ වදිනවා. ඒක සිංහලේ “ද” ට වඩා “ඩ” ට ළඟයි.
- ඉක්මනින් කතා කරනකොට do you බොහෝ විට /djə/ හෝ /dʒə/ වෙනවා: Where d'you live?
- නිෂේධාත්මක වාක්යවල don't සහ doesn't සාමාන්යයෙන් අවධාරණය කරනවා: I don't know. කෙටි පිළිතුරුවල උපකාරක ක්රියාපදය ශක්තිමත්: Yes, I do.
- don't / doesn't වල apostrophe ලකුණ not වල o අකුරේ තැනට එනවා.
- ඔව් / නැහැ ප්රශ්නවල අගදී කටහඬ සාමාන්යයෙන් උඩට යනවා (Do you speak English? ↗). Wh- ප්රශ්නවල සාමාන්යයෙන් පහළට යනවා (Where do you work? ↘).
රන් රීතිය
be නැති වෙනත් ක්රියාපද එක්ක (පස්සේ ඉගෙන ගන්න can වගේ modal verbs හැර), නිෂේධාත්මක වාක්යවලට සහ ප්රශ්නවලට do / does පාවිච්චි කරන්න. Not, ප්රශ්නය සහ -s එක උපකාරක ක්රියාපදයට යනවා; ප්රධාන ක්රියාපදය මූල රූපයෙන්ම තියෙනවා. සිංහලේ “නැහැ” හෝ “ද” විතරක් ඇති වුණත්, ඉංග්රීසියේ porter (do) අමතක කරන්න එපා.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
නිෂේධාත්මක වාක්ය සහ ප්රශ්න හදන්න.
-
නිෂේධාත්මක කරන්න: I like tea.
-
නිෂේධාත්මක කරන්න: He plays football.
-
ප්රශ්නයක් හදන්න: You cook every day.
-
ප්රශ්නයක් හදන්න: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. අර්ථය
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: … you tired?
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: … your brother speak French?
-
"Does your flat have a balcony?" කියන ප්රශ්නයට නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: …flat (UK), apartment (US)
-
"What do you do?" කියලා අහන්නේ මොනවා ගැනද? …
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. පාඨය තුළ
සංවාදය සම්පූර්ණ කරන්න.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. ඔබේ වාරය
ඔබ ගැන ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
සති අන්තයේ ඔබ නොකරන දේවල් දෙකක් ලියන්න.
-
අලුත් පන්තියේ යාළුවෙකුට ප්රශ්න තුනක් ලියන්න (එකක් Where එක්ක, එකක් What එක්ක, එකක් ඔව් / නැහැ ප්රශ්නයක්).
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
A1-12 Present Simple (I work, she works) භාවිතය — සරල සිංහලෙන් My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To Be: නිෂේධාත්මක වාක්ය, ප්රශ්න සහ කෙටි පිළිතුරු (isn't, aren't, Are you…?) — සරල සිංහලෙන් your brother at home now?
-
A1-08 My, Your, His, Her සහ Possessive 's (අයිතිය පෙන්නන හැටි) — සරල සිංහලෙන් "What's (she) name?" "Lucy."
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. අර්ථය
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. වැරැද්ද සොයන්න
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. පාඨය තුළ
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. ඔබේ වාරය
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- watches
- Is
- her
