Imperative, Let's at Suggestions sa Ingles: Paano Mag-utos, Magbabala at Magmungkahi
Imperatives, Let's and Suggestions
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang magbigay ng mga instruksiyon, direksiyon at babala (Turn left. Don't touch that!), mag-imbita ng tao (Come in!), palambutin ang mga ito gamit ang please, at magmungkahi gamit ang Let's, How about…?, What about…? at Why don't we…?
Ang Pangunahing Ideya
Minsan, hindi mo gustong ilarawan ang mundo — gusto mo itong baguhin. Gusto mong may gawin ang isang tao: Sit down. Open the window. Be careful. Para rito, ginagamit ng Ingles ang imperative (pautos): ang base form ng pandiwa sa simula, walang simuno.
Bakit walang simuno? Dahil halata na: ikaw iyon, ang nakikinig. Isipin mo ang isang action button: isang button na may nakasulat na kilos — Stop. Wait. Go. Pinipindot mo ang button, at ginagawa ng nakikinig ang kilos.
Para sabihing "huwag mong gawin", ilagay ang Don't sa unahan: Don't go. Kapag gusto mong isama ang sarili mo — ikaw at ako, magkasama — gamitin ang Let's: Let's go. At para sa mas malambot na ideya, magtanong: How about a coffee? Why don't we go out?
Puwedeng diretso ang dating ng imperative, kaya malaki ang papel ng please, ng magiliw na boses at ng sitwasyon.
Filipino at Ingles
Sa Filipino, madalas may ka o kayo ang utos (Umupo ka, Umupo kayo), at pinalalambot natin ito gamit ang paki-, naman o nga. Sa Ingles, karaniwang walang simuno ang imperative, at please at ang tono ng boses ang nagpapalambot. Magandang balita: magkahawig ang huwag at don't, ang tayo at let's, at ang Bakit hindi tayo…? at Why don't we…?
| Filipino | Ingles | Ano ang pagkakaiba |
|---|---|---|
| Umupo ka. / Umupo kayo. | Sit down. | may ka / kayo sa Filipino; sa Ingles, walang simuno, at iisa ang anyo para sa isa o marami |
| Pakibukas naman ng bintana. | Open the window, please. | paki- at naman → please at magiliw na tono |
| Huwag mong hawakan iyan. | Don't touch that. | huwag → Don't + base form |
| Huwag kang mahuli. | Don't be late. | pang-uri ang late, kaya be |
| Huwag kang mag-alala. | Don't worry. | pandiwa ang worry, kaya walang be |
| Kumain tayo. / Tara, kain tayo. | Let's eat. | tayo / tara → Let's + base form |
| Huwag na tayong magtalo. | Let's not argue. | huwag … tayo → Let's not |
| Bakit hindi tayo mag-taxi? | Why don't we take a taxi? | pareho: tanong na mungkahi |
| Ano kaya kung maglakad-lakad tayo? | How about a walk? / How about walking? | How about + pangngalan o -ing form |
Kaya kapag nag-uutos ka sa Ingles, alisin ang ka / kayo: magsimula agad sa pandiwa. At sa halip na paki- o naman, gamitin ang please at isang magiliw na boses.
Anyo
Imperative
| Pattern | Halimbawa | |
|---|---|---|
| Positibo | base form + … | Open the door. |
| Negatibo | Don't + base form + … | Don't open the door. |
| Kasama ang be | Be / Don't be + pang-uri | Be quiet. Don't be late. |
| Mas malambot | Please + imperative / imperative + please | Please sit down. / Sit down, please. |
| Always / never | Always / Never + base form | Always say thank you. Never tell anyone. |
- Iisa ang anyo para sa isang tao o marami: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
- Ang Do not ang buong anyo, ginagamit sa mga karatula at pormal na patakaran: Do not enter.
Let's (= let us)
| Pattern | Halimbawa | |
|---|---|---|
| Mungkahi | Let's + base form | Let's eat out tonight. |
| Negatibo | Let's not + base form | Let's not wait. |
Iba pang mungkahi
| Pattern | Halimbawa |
|---|---|
| How about / What about + pangngalan? | How about a coffee? |
| How about / What about + -ing form? | What about going to the beach? |
| Why don't we + base form? | Why don't we take a taxi? |
Ang -ing form (going, taking) ay buong itinuturo sa A1-22; dito, tandaan lang na ito ang gamit pagkatapos ng How about / What about.
Pagsagot sa mungkahi
| Oo | Hindi |
|---|---|
| Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not? | Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time. |
Gamit
1Mga Instruksiyon
Gamitin ang imperative para sa sunod-sunod na instruksiyon: recipe, app, makina, exam, klase.
2Mga Direksiyon
Gamitin ang imperative para ituro sa tao kung paano pumunta sa isang lugar.
3Mga Babala at Payo
Gamitin ang imperative — madalas maikli at malakas — para magbabala. Ang Always / Never + imperative ay nagbibigay ng matatag na pangkalahatang payo.
4Imbitasyon at Alok
Kapag magiliw ang boses, mainit na pagtanggap ang dating ng imperative, hindi bastos.
5Let's at Let's Not
Gamitin ang Let's para magmungkahing gawin ang isang bagay nang magkasama (ikaw + ako). Ang Let's not ay mungkahing huwag itong gawin.
6How About…? What About…? Why Don't We…?
Pinalalambot at ginagawang mas bukas ng mga tanong na ito ang mungkahi. Pagkatapos ng How about / What about, gumamit ng pangngalan o -ing form. Pagkatapos ng Why don't we, gamitin ang base form.
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. Utos na may you. Dahil may ka o kayo ang Pumasok ka at Maupo kayo, madalas tayong magdagdag ng you sa utos sa Ingles. Sa mariin o galit na pagsasalita, minsan ginagawa ito ng Ingles, pero hindi ito ang karaniwang pattern.
2. Huwag kang mag-alala = Don't be worry? Pandiwa ang worry, kaya Don't + base form lang. Don't be ay para lang sa pang-uri (Don't be late, Don't be shy).
3. Buksan at patayin ang ilaw o aircon. Sa Filipino, buksan / isara o patayin ang gamit natin sa mga appliance. Sa karaniwang Ingles, turn on / turn off ang gamit sa ilaw, TV at aircon; ang open / close ay para sa pinto at bintana.
4. Fall in line. Sa atin, fall in line ang karaniwang utos kapag pumipila. Sa ibang bansa, militar na utos ang dating nito; ang karaniwang Ingles ay line up o queue (UK).
Huwag Ipagkamali
Imperative at Can you…? — Nag-uutos ang imperative; nakikiusap ang Can you…? Sa mga hindi mo kakilala, sa tindahan o sa trabaho, karaniwang mas magalang ang pakiusap. Tingnan ang A1-17 at A2-23.
Let's at lets — Ang Let's (may kudlit) = let us, isang mungkahi. Ang lets (walang kudlit) ay ang pandiwang let + -s = pinapayagan. Tingnan ang B1-18.
Don't at Doesn't — Laging Don't (o Do not) ang negatibong imperative, kahit sa iisang tao. Ang doesn't ay para lang sa he / she / it sa Present Simple. Tingnan ang A1-13.
Baybay at Bigkas
- Let's = let us. Pinapalitan ng kudlit ang u: /lets/ — parang "lets". Huwag isulat ang Lets go.
- Isang pantig lang ang Don't: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Gumagalaw ang patinig (o papuntang u), hindi ito ang tuwid na o natin. Sa mabilis na pagsasalita, madalas hindi malinaw ang t: parang "doan worry" ang Don't worry.
- Diinan ang pangunahing pandiwa, o ang maliit na salita sa mga pandiwang tulad ng sit down: Sit down. Don't touch it. Sa babala, diinan ang Don't: Don't touch it!
- Binabago ng boses mo ang kahulugan. Ang patag at pababang boses ay puwedeng tunog utos; ang mas malambot na boses at ang please ay tunog magiliw. Walang naman o nga sa Ingles: ang tono ang gumagawa ng trabaho nila.
- please /pliːz/: mahaba ang /iː/, at may ugong ang /z/ sa dulo — hindi "plis".
- Kadalasang mas magiliw ang please sa dulo (Sit down, please) kaysa sa malakas na please sa simula, na puwedeng tunog naiinip.
- Sa mariin o galit na pagsasalita, minsan may idinadagdag na simuno: You sit here! May espesyal na dating ito, hindi ito ang karaniwang pattern.
Gintong Tuntunin
Magsimula sa base form, karaniwang walang simuno: Sit down. Negatibo: Don't + base form. Para isama ang sarili mo, gamitin ang Let's / Let's not + base form. Para sa mas malambot na mungkahi, gamitin ang How about / What about + pangngalan o -ing form, o Why don't we + base form. Walang ka o kayo sa utos sa Ingles.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Piliin o isulat ang tamang anyo.
-
___ … your books, please.
-
Gawing negatibo: Touch the screen.
-
Gawing negatibo: Let's go out tonight.
-
late for the meeting! (negative imperative of be)
-
How about (have) lunch in the park?
-
Ayusin ang mga salita: forget / never / your password
B. Kahulugan
Isulat kung instruction, warning o suggestion, o piliin ang tamang sagot.
-
Instruction, warning o suggestion? "Watch out! The dog bites."
-
Instruction, warning o suggestion? "Why don't we take the train?"
-
"Let's go to the cinema." Piliin ang pinakamagandang sagot: …
-
Piliin ang tamang sagot: … take a taxi.
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.
-
Not park here.
-
Let's to have lunch.
-
Please you wait here.
-
What about a pizza?
D. Sa Konteksto
Kumpletuhin ang usapan. Gamitin ang mga pandiwang nasa panaklong kung mayroon.
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.
E. Ikaw Naman
Sumulat sa Ingles.
-
Sumulat ng tatlong instruksiyon para sa isang bisita sa bahay mo.
-
Naiinip ang kaibigan mo. Sumulat ng dalawang mungkahi sa magkaibang paraan.
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
A1-17 Can at Can't sa Ingles: Kakayahan, Pahintulot at Pakiusap you help me with my bags, please?
-
A1-13 Don't, Doesn't, Do at Does sa Ingles: Negatibo at Tanong sa Present Simple My brother (not / eat) fish.
-
A1-15 Always, Usually, Sometimes, Never sa Ingles: Adverbs of Frequency at Tamang Puwesto Ayusin ang mga salita: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Mga sagot
A. Anyo
- Open
- Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
- Let's not go out tonight.
- Don't be / Do not be
- having
- Never forget your password.
B. Kahulugan
- warning
- suggestion
- Good idea!
- Let's
C. Hanapin ang Mali
- Don't park here. / Do not park here.
- Let's have lunch.
- Please wait here. / Wait here, please.
- ✓ What about a pizza?
D. Sa Konteksto
- Let's
- going
- don't
- Don't forget / Do not forget
- Let's meet / Meet
E. Ikaw Naman
- Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
- Let's go for a walk. Why don't we watch a film?
F. Halo-halong Balik-aral
- Can / Could / Will / Would
- doesn't eat / does not eat
- We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
