Present Simple-ի ժխտական և հարցական ձևերը. don't, doesn't, do, does հայերենով
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք կազմել ժխտական նախադասություններ don't / doesn't-ով, տալ «այո / ոչ» հարցեր Do…? / Does…?-ով, տալ կարճ պատասխաններ, օրինակ՝ Yes, I do, և հարցնել հարցական բառով, օրինակ՝ Where do you live?
Հիմնական գաղափար
A1-03-ում տեսաք, որ be-ն ուժեղ է. ժխտականն ու հարցը կազմում է ինքնուրույն (She isn't here. Is she here?)։ Բայերի մեծ մասն այդպիսին չէ։ Work, live, like բայերը չեն կարող իրենց վրա վերցնել not-ը կամ անցնել նախադասության սկիզբ։ Նրանց օգնություն է պետք։
Այդ օգնականը do-ն է՝ օժանդակ բայ (auxiliary), որը գլխավոր բայի փոխարեն «կրում է» քերականությունը։ Ժխտականում do-ն կրում է not-ը. I don't work. Հարցում do-ն գնում է առաջ. Do you work?
Պատկերացրեք do-ն որպես հյուրանոցի բեռնակիր։ Նա է տանում ծանր պայուսակները՝ not-ը, հարցը, իսկ he / she / it-ի հետ նաև -s-ը, և գլխավոր բայը թեթև է քայլում՝ իր հիմնական ձևով (base form)։ She works → She doesn't work → Does she work? -s-ը գլխավոր բայից անցնում է բեռնակրին։ Բայի -s-ը նախադասության մեջ միայն մեկ անգամ է լինում։
Հայերեն և անգլերեն
Լավ լուր. ժխտականում հայերենն ու անգլերենը նման են։ Հայերենում «չ»-ն էլ բայի վրա չի դրվում, այլ օժանդակ բայի. «աշխատում եմ» → «չեմ աշխատում»։ Անգլերենում էլ not-ը գնում է օժանդակ բային, իսկ գլխավոր բայը մնում է անփոփոխ. I don't work։ Տարբերությունն այն է, որ հաստատական անգլերեն նախադասության մեջ օժանդակ բայ չի երևում (I work), ուստի ժխտականի և հարցի համար այն պետք է ավելացնել՝ do / does։ Հենց այստեղ է սխալը. «չեմ»-ի մեջ «եմ» կա, և շատերն ասում են «I'm not work»։
Հարցում տարբերությունն ավելի մեծ է։ Հայերենում հարցը ցույց է տալիս միայն հնչերանգը և ՞ նշանը. «Անգլերեն խոսու՞մ եք»։ Բառակարգը չի փոխվում։ Անգլերենում հարցը սկսվում է Do / Does-ով. Do you speak English? Հարցական բառով հարցում էլ է պետք do / does. Where do you work? Եվ վերջինը. «Այո, խմում եմ» պատասխանում հայերենը կրկնում է բայը, իսկ անգլերենում կրկնում ենք միայն օժանդակ բայը. Yes, I do.
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Միս չեմ ուտում։ | I don't eat meat. | այստեղ նման է. ժխտումը օժանդակ բայի վրա է, բայց անգլերենում դա do-ն է, ոչ թե am |
| Կիրակի օրերին չի աշխատում։ | She doesn't work on Sundays. | -s-ը գնում է does-ին, work-ը մնում է առանց -s-ի |
| Անգլերեն խոսու՞մ եք։ | Do you speak English? | հայերենում միայն հնչերանգն ու ՞-ն, անգլերենում հարցը սկսվում է Do-ով |
| Որտե՞ղ եք աշխատում։ | Where do you work? | հարցական բառից հետո էլ պետք է do / does |
| Ի՞նչ է նշանակում այս բառը։ | What does this word mean? | հայերենում բառակարգն ազատ է, անգլերենում՝ հարցական բառ + does + ենթակա + բայ |
| Սուրճ խմու՞մ ես։ — Այո, խմում եմ։ | "Do you drink coffee?" "Yes, I do." | հայերենում բայը կրկնվում է, անգլերենում՝ միայն do-ն |
| Սոված ե՞ք։ | Are you hungry? | be-ի հետ do չկա |
Կարճ ասած՝ «չեմ / չի»-ն անգլերենում don't / doesn't է, ոչ թե I'm not / isn't, իսկ հարցն սկսում ենք Do / Does-ով, նույնիսկ հարցական բառից հետո։ Գլխավոր բայը մնում է հիմնական ձևով։
Կառուցվածք
Ժխտական ձև
| Ենթակա | Օժանդակ բայ + not | Բայի հիմնական ձև | Օրինակ |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
«Այո / ոչ» հարցեր և կարճ պատասխաններ
| Օժանդակ բայ | Ենթակա | Բայի հիմնական ձև | Այո | Ոչ |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
Դրական կարճ պատասխանում do / does-ը ուժեղ է և շեշտված. Yes, I do.
Հարցական բառով հարցեր (wh- questions)
| Հարցական բառ | Օժանդակ բայ | Ենթակա | Բայի հիմնական ձև | Մնացածը |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= ի՞նչ աշխատանք ունի) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
-s-ը անցնում է օժանդակ բային
| Հաստատական | Ժխտական | Հարցական |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Be-ն do չի օգտագործում
| Be-ի հետ | Մյուս բայերի հետ |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Գործածություն
1Ժխտական նախադասություններ
Օգտագործեք don't / doesn't + բայի հիմնական ձև։ Կրճատ ձևերը սովորական են խոսքում և ոչ պաշտոնական գրավոր տեքստում, իսկ do not / does not-ն ավելի պաշտոնական է կամ շեշտված։
2«Այո / ոչ» հարցեր
Ենթակայից առաջ դրեք Do կամ Does, հետո՝ բայի հիմնական ձևը։
3Կարճ պատասխաններ
Պատասխանեք Yes / No + դերանուն + do / does / don't / doesn't կառույցով։ Գլխավոր բայը մի՛ կրկնեք։
4Հարցական բառով հարցեր
Սկզբում հարցական բառն է, հետո՝ do / does, ենթական և բայի հիմնական ձևը։ Հարցական բառերի ամբողջական ցանկը A1-16-ում է։
5Do-ն որպես գլխավոր բայ
Do-ն կարող է լինել նաև գլխավոր բայ (do homework, do the shopping, do yoga)։ Այդ դեպքում ժխտականում և հարցում այն երկու անգամ է երևում՝ նախ օժանդակ բայը, հետո գլխավոր բայը։
6Be-ն do չի օգտագործում
Be-ն ժխտականն ու հարցը կազմում է ինքնուրույն (տե՛ս A1-03)։ am / is / are-ի հետ do / does երբեք մի՛ դրեք։ (Հրամայականը տարբեր է. Don't be late!, տե՛ս A1-18։)
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Չեմ / չի» → I'm not / isn't + բայ. Հայերենում ժխտումը «եմ / է»-ի վրա է. «Արամը հեռուստացույցով ֆուտբոլ չի դիտում», «Ճաշից հետո թեյ չենք խմում»։ «Չի»-ն հիշեցնում է isn't, «չենք»-ը՝ aren't, և ստացվում է be + գործողության բայ։ Գործողության բայի ժխտականը կազմվում է don't / doesn't-ով։
2. Հարցական բառից հետո do / does չկա. Հայերենում հարցական բառից հետո ոչինչ չի ավելանում, և բառակարգը նույնն է մնում. «Եղբայրդ ե՞րբ է գալիս աշխատանքից», «Ինչո՞վ եք գնում համալսարան»։ Անգլերենում հարցական բառից հետո պետք է do / does, հետո ենթական և բայի հիմնական ձևը։
3. Հարց միայն հնչերանգով. «Աղջիկդ երաժշտական դպրոց հաճախու՞մ է», «Պապիկդ ու տատիկդ գյուղում ծիրան աճեցնու՞մ են»։ Հայերենում հարցը երևում է միայն ձայնից և ՞ նշանից։ Անգլերենում էլ, ազատ խոսքում, երբեմն այդպես են հարցնում՝ զարմանքով կամ ճշտելու համար, բայց սովորական հարցը սկսվում է Do / Does-ով։
4. Կարճ պատասխանում բայը կրկնվում է. «Հայրիկդ տանը սուրճ եփու՞մ է։ — Այո, եփում է»։ «Մեքենա վարու՞մ է։ — Ոչ, չի վարում»։ Հայերենում կրկնում ենք գլխավոր բայը, իսկ անգլերենում կարճ պատասխանը կազմում ենք միայն օժանդակ բայով։
Մի՛ շփոթեք
Be-ով հարցեր, թե մյուս բայերով հարցեր – Be-ն ինքն է տեղափոխվում, մյուս բայերին պետք է do / does։ Տե՛ս A1-03։
do (օժանդակ բայ), թե do (գլխավոր բայ) – Օժանդակ բայը միայն քերականություն է կրում, իսկ գլխավոր do-ն նշանակում է «անել, զբաղվել»։
Who-ն որպես խնդիր, թե who-ն որպես ենթակա – Երբ who-ն կամ what-ը հարցի ենթական է, do / does չկա (Who lives here?)։ Սա կսովորենք A2-33-ում։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- does-ը կարճ պատասխաններում ուժեղ է՝ /dʌz/, իսկ հարցի սկզբում հաճախ թույլ է՝ /dəz/. Does she…? /ʌ/ հնչյունը հայերենում չկա. այն կարճ է, «ա»-ի և «ը»-ի միջև։ Մի՛ արտասանեք «դուզ»։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։
- doesn't /ˈdʌznt/ – վերջում ձայնավոր չկա. մի՛ ավելացրեք «ը» n-ից և t-ից առաջ։ don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) – հանգավորվում է won't-ի հետ, ոչ թե want-ի։ Ձայնավորը սահող է. այն երկու մասից է, և վերջում շրթունքները կլորանում են. սա պարզ «օ» չէ։
- Արագ խոսքում do you-ն հաճախ դառնում է /djə/ կամ /dʒə/. Where d'you live? /dʒ/-ն հայերեն «ջ»-ն է։
- Ժխտականում don't-ը և doesn't-ը սովորաբար շեշտված են. I don't know. Կարճ պատասխանում օժանդակ բայն ուժեղ է. Yes, I do.
- Հայերեն հարցական նշանը (՞) դրվում է բառի մեջ, իսկ անգլերենում հարցական նշանը (?) միշտ նախադասության վերջում է։
- don't / doesn't-ի ապաթարցը (') փոխարինում է not-ի o-ին։
Ոսկե կանոն
Be-ից բացի մյուս բայերի հետ (իսկ ավելի ուշ՝ նաև can-ի պես եղանակավորող բայերից բացի) ժխտականի և հարցի համար օգտագործեք do / does։ Not-ը, հարցը և -s-ը դրվում են օժանդակ բայի վրա, իսկ գլխավոր բայը մնում է հիմնական ձևով։ «Չեմ / չի» = don't / doesn't, ոչ թե I'm not / isn't։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Կազմեք ժխտական նախադասություն կամ հարց, կամ լրացրեք բաց թողնված բառը։
-
Դարձրեք ժխտական: I like tea.
-
Դարձրեք ժխտական: He plays football.
-
Կազմեք հարց: You cook every day.
-
Կազմեք հարց: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … you tired?
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … your brother speak French?
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը "Does your flat have a balcony?" հարցին: …flat (UK), apartment (US)
-
"What do you do?" հարցը հարցնում է… …
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու բան, որ հանգստյան օրերին չեք անում։
-
Գրեք երեք հարց նոր դասընկերոջ համար՝ մեկը Where-ով, մեկը What-ով և մեկ «այո / ոչ» հարց։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-12 Present Simple (պարզ ներկա) հայերենով. I work, she works My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To Be-ի ժխտական և հարցական ձևերը. isn't, aren't, Are you…? Yes, I am your brother at home now?
-
A1-08 Ստացական դերանուններ և 's անգլերենում (my, your, his, her, Anna's) "What's (she) name?" "Lucy."
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Իմաստ
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Գտեք սխալը
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. Համատեքստում
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Ձեր հերթն է
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Խառը կրկնություն
- watches
- Is
- her
