SlowingoՔերականություն
A1 14 / 32

Present Simple-ի ժխտական և հարցական ձևերը. don't, doesn't, do, does հայերենով

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք կազմել ժխտական նախադասություններ don't / doesn't-ով, տալ «այո / ոչ» հարցեր Do…? / Does…?-ով, տալ կարճ պատասխաններ, օրինակ՝ Yes, I do, և հարցնել հարցական բառով, օրինակ՝ Where do you live?

Հիմնական գաղափար

A1-03-ում տեսաք, որ be-ն ուժեղ է. ժխտականն ու հարցը կազմում է ինքնուրույն (She isn't here. Is she here?)։ Բայերի մեծ մասն այդպիսին չէ։ Work, live, like բայերը չեն կարող իրենց վրա վերցնել not-ը կամ անցնել նախադասության սկիզբ։ Նրանց օգնություն է պետք։

Այդ օգնականը do-ն է՝ օժանդակ բայ (auxiliary), որը գլխավոր բայի փոխարեն «կրում է» քերականությունը։ Ժխտականում do-ն կրում է not-ը. I don't work. Հարցում do-ն գնում է առաջ. Do you work?

Պատկերացրեք do-ն որպես հյուրանոցի բեռնակիր։ Նա է տանում ծանր պայուսակները՝ not-ը, հարցը, իսկ he / she / it-ի հետ նաև -s-ը, և գլխավոր բայը թեթև է քայլում՝ իր հիմնական ձևով (base form)։ She works → She doesn't work → Does she work? -s-ը գլխավոր բայից անցնում է բեռնակրին։ Բայի -s-ը նախադասության մեջ միայն մեկ անգամ է լինում։

Հայերեն և անգլերեն

Լավ լուր. ժխտականում հայերենն ու անգլերենը նման են։ Հայերենում «չ»-ն էլ բայի վրա չի դրվում, այլ օժանդակ բայի. «աշխատում եմ» → «չեմ աշխատում»։ Անգլերենում էլ not-ը գնում է օժանդակ բային, իսկ գլխավոր բայը մնում է անփոփոխ. I don't work։ Տարբերությունն այն է, որ հաստատական անգլերեն նախադասության մեջ օժանդակ բայ չի երևում (I work), ուստի ժխտականի և հարցի համար այն պետք է ավելացնել՝ do / does։ Հենց այստեղ է սխալը. «չեմ»-ի մեջ «եմ» կա, և շատերն ասում են «I'm not work»։

Հարցում տարբերությունն ավելի մեծ է։ Հայերենում հարցը ցույց է տալիս միայն հնչերանգը և ՞ նշանը. «Անգլերեն խոսու՞մ եք»։ Բառակարգը չի փոխվում։ Անգլերենում հարցը սկսվում է Do / Does-ով. Do you speak English? Հարցական բառով հարցում էլ է պետք do / does. Where do you work? Եվ վերջինը. «Այո, խմում եմ» պատասխանում հայերենը կրկնում է բայը, իսկ անգլերենում կրկնում ենք միայն օժանդակ բայը. Yes, I do.

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Միս չեմ ուտում։I don't eat meat.այստեղ նման է. ժխտումը օժանդակ բայի վրա է, բայց անգլերենում դա do-ն է, ոչ թե am
Կիրակի օրերին չի աշխատում։She doesn't work on Sundays.-s-ը գնում է does-ին, work-ը մնում է առանց -s-ի
Անգլերեն խոսու՞մ եք։Do you speak English?հայերենում միայն հնչերանգն ու ՞-ն, անգլերենում հարցը սկսվում է Do-ով
Որտե՞ղ եք աշխատում։Where do you work?հարցական բառից հետո էլ պետք է do / does
Ի՞նչ է նշանակում այս բառը։What does this word mean?հայերենում բառակարգն ազատ է, անգլերենում՝ հարցական բառ + does + ենթակա + բայ
Սուրճ խմու՞մ ես։ — Այո, խմում եմ։"Do you drink coffee?" "Yes, I do."հայերենում բայը կրկնվում է, անգլերենում՝ միայն do-ն
Սոված ե՞ք։Are you hungry?be-ի հետ do չկա

Կարճ ասած՝ «չեմ / չի»-ն անգլերենում don't / doesn't է, ոչ թե I'm not / isn't, իսկ հարցն սկսում ենք Do / Does-ով, նույնիսկ հարցական բառից հետո։ Գլխավոր բայը մնում է հիմնական ձևով։

Կառուցվածք

Ժխտական ձև

ԵնթակաՕժանդակ բայ + notԲայի հիմնական ձևՕրինակ
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

«Այո / ոչ» հարցեր և կարճ պատասխաններ

Օժանդակ բայԵնթակաԲայի հիմնական ձևԱյոՈչ
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

Դրական կարճ պատասխանում do / does-ը ուժեղ է և շեշտված. Yes, I do.

Հարցական բառով հարցեր (wh- questions)

Հարցական բառՕժանդակ բայԵնթակաԲայի հիմնական ձևՄնացածը
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= ի՞նչ աշխատանք ունի)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

-s-ը անցնում է օժանդակ բային

ՀաստատականԺխտականՀարցական
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be-ն do չի օգտագործում

Be-ի հետՄյուս բայերի հետ
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

Գործածություն

1Ժխտական նախադասություններ

Օգտագործեք don't / doesn't + բայի հիմնական ձև։ Կրճատ ձևերը սովորական են խոսքում և ոչ պաշտոնական գրավոր տեքստում, իսկ do not / does not-ն ավելի պաշտոնական է կամ շեշտված։

I don't eat meat.
Միս չեմ ուտում։
«չեմ» → don't, ոչ թե I'm not
My boyfriend doesn't like horror films.
Ընկերս սարսափ ֆիլմեր չի սիրում։
boyfriend = ընկեր (սիրելի տղա). like-ը՝ առանց -s-ի
She doesn't work on Sundays.
Կիրակի օրերին չի աշխատում։
հայերենում «նա»-ն կարելի է բաց թողնել, անգլերենում she-ն պարտադիր է
We don't have a car.
Մենք մեքենա չունենք։
It doesn't matter.
Կարևոր չէ։
հայերենում ենթակա չկա, անգլերենում it
They don't live here any more.
Նրանք այլևս այստեղ չեն ապրում։
any more (UK), anymore (US)

2«Այո / ոչ» հարցեր

Ենթակայից առաջ դրեք Do կամ Does, հետո՝ բայի հիմնական ձևը։

Do you speak English?
Անգլերեն խոսու՞մ եք։
հայերենում միայն հնչերանգը, անգլերենում Do
Does this bus go to the airport?
Այս ավտոբուսը օդանավակայան գնու՞մ է։
bus-ը it է → Does, իսկ go-ն՝ առանց -es-ի
Do your kids like school?
Ձեր երեխաները դպրոցը սիրու՞մ են։
հոգնակի → Do
Does your phone take good photos?
Հեռախոսդ լավ լուսանկարներ անու՞մ է։
take photos = լուսանկարել
Do you know a good dentist?
Լավ ատամնաբույժ գիտե՞ք։

3Կարճ պատասխաններ

Պատասխանեք Yes / No + դերանուն + do / does / don't / doesn't կառույցով։ Գլխավոր բայը մի՛ կրկնեք։

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
«Սուրճ խմու՞մ ես»։ «Այո, խմում եմ»։
հայերենում բայը կրկնվում է, անգլերենում միայն do
Does she work here?
Նա այստեղ է աշխատու՞մ։
No, she doesn't.
Ոչ, չի աշխատում։
կարճ պատասխան վերևի հարցին
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
«Ծնողներդ քեզ մո՞տ են ապրում»։ «Այո»։
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
«Հյուրանոցը ավտոկայանատեղի ունի՞»։ «Ոչ, չունի»։
hotel-ը it է

4Հարցական բառով հարցեր

Սկզբում հարցական բառն է, հետո՝ do / does, ենթական և բայի հիմնական ձևը։ Հարցական բառերի ամբողջական ցանկը A1-16-ում է։

Where do you work?
Որտե՞ղ եք աշխատում։
Where-ից հետո էլ պետք է do
What does your sister do?
Քույրդ ի՞նչ աշխատանք ունի։
հարցնում ենք աշխատանքի մասին
What time does the shop close?
Խանութը ժամը քանիսի՞ն է փակվում։
shop-ը it է → does, իսկ close-ը՝ առանց -s-ի
How do you say this word in English?
Ինչպե՞ս է այս բառը անգլերեն։
բառացի՝ «ինչպե՞ս եք ասում»
What does this word mean?
Ի՞նչ է նշանակում այս բառը։
mean-ը գնում է վերջ, does-ից և ենթակայից հետո

5Do-ն որպես գլխավոր բայ

Do-ն կարող է լինել նաև գլխավոր բայ (do homework, do the shopping, do yoga)։ Այդ դեպքում ժխտականում և հարցում այն երկու անգամ է երևում՝ նախ օժանդակ բայը, հետո գլխավոր բայը։

"What do you do?" "I'm a nurse."
«Ի՞նչ աշխատանք ունեք»։ «Բուժքույր եմ»։
= What is your job?
I don't do much sport.
Ես շատ սպորտով չեմ զբաղվում։
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
Տանը նա՞ է ճաշ պատրաստում։
առաջին does-ը օժանդակ է, երկրորդ do-ն՝ գլխավոր բայ

6Be-ն do չի օգտագործում

Be-ն ժխտականն ու հարցը կազմում է ինքնուրույն (տե՛ս A1-03)։ am / is / are-ի հետ do / does երբեք մի՛ դրեք։ (Հրամայականը տարբեր է. Don't be late!, տե՛ս A1-18։)

Are you hungry?
Սոված ե՞ք։
Is your brother a student?
Եղբայրդ ուսանո՞ղ է։
She isn't at home today.
Այսօր տանը չէ։
«չէ» → isn't, որովհետև այստեղ գործողության բայ չկա

Հաճախակի սխալներ

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
He / she / it → doesn't։
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s-ը գնում է does-ին, գլխավոր բայը -s չունի։
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
Միայն մեկ -s՝ does-ի վրա։
❌Where you live?
✅Where do you live?
Հարցական բառով հարցին էլ է պետք օժանդակ բայ։
❌I not like it.
✅I don't like it.
Not-ին պետք է do օժանդակ բայը։
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Be-ով հարցերում do չի օգտագործվում։
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Կարճ պատասխանում օժանդակ բայն է։
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Օժանդակ բայ + ենթակա + բայի հիմնական ձև։
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
Ազատ խոսքում հաստատական նախադասությունը բարձրացող հնչերանգով կարող է զարմանք արտահայտել կամ ճշտել ինչ-որ բան, բայց սովորական հարցը do-ով է։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. «Չեմ / չի» → I'm not / isn't + բայ. Հայերենում ժխտումը «եմ / է»-ի վրա է. «Արամը հեռուստացույցով ֆուտբոլ չի դիտում», «Ճաշից հետո թեյ չենք խմում»։ «Չի»-ն հիշեցնում է isn't, «չենք»-ը՝ aren't, և ստացվում է be + գործողության բայ։ Գործողության բայի ժխտականը կազմվում է don't / doesn't-ով։

❌Aram isn't watch football on TV.
✅Aram doesn't watch football on TV.
«չի դիտում» → doesn't watch
❌We aren't drink tea after lunch.
✅We don't drink tea after lunch.
«չենք խմում» → don't drink

2. Հարցական բառից հետո do / does չկա. Հայերենում հարցական բառից հետո ոչինչ չի ավելանում, և բառակարգը նույնն է մնում. «Եղբայրդ ե՞րբ է գալիս աշխատանքից», «Ինչո՞վ եք գնում համալսարան»։ Անգլերենում հարցական բառից հետո պետք է do / does, հետո ենթական և բայի հիմնական ձևը։

❌When your brother comes home from work?
✅When does your brother come home from work?
does + come, -s-ը գնում է does-ին
❌How you get to the university?
✅How do you get to the university?
How-ից հետո պետք է do

3. Հարց միայն հնչերանգով. «Աղջիկդ երաժշտական դպրոց հաճախու՞մ է», «Պապիկդ ու տատիկդ գյուղում ծիրան աճեցնու՞մ են»։ Հայերենում հարցը երևում է միայն ձայնից և ՞ նշանից։ Անգլերենում էլ, ազատ խոսքում, երբեմն այդպես են հարցնում՝ զարմանքով կամ ճշտելու համար, բայց սովորական հարցը սկսվում է Do / Does-ով։

⚠️Your daughter goes to music school?
✅Does your daughter go to music school?
Քերականորեն ճիշտ է, բայց այսպես հնչում է զարմանք կամ ճշտում. սովորական հարցը Does-ով է
⚠️Your grandparents grow apricots in their village?
✅Do your grandparents grow apricots in their village?
Քերականորեն ճիշտ է, բայց սովորական հարցում պետք է Do

4. Կարճ պատասխանում բայը կրկնվում է. «Հայրիկդ տանը սուրճ եփու՞մ է։ — Այո, եփում է»։ «Մեքենա վարու՞մ է։ — Ոչ, չի վարում»։ Հայերենում կրկնում ենք գլխավոր բայը, իսկ անգլերենում կարճ պատասխանը կազմում ենք միայն օժանդակ բայով։

❌"Does your dad make coffee at home?" "Yes, he makes."
✅"Yes, he does."
make-ից հետո խնդիր է պետք. կարճ պատասխանը does-ով է
⚠️"Does your mum drive?" "No, she doesn't drive."
✅"No, she doesn't."
Քերականորեն ճիշտ է, բայց կարճ պատասխանում drive-ը սովորաբար չի կրկնվում

Մի՛ շփոթեք

Be-ով հարցեր, թե մյուս բայերով հարցեր – Be-ն ինքն է տեղափոխվում, մյուս բայերին պետք է do / does։ Տե՛ս A1-03։

Is she a teacher?
Նա ուսուցչուհի՞ է։
be
Does she teach?
Նա դասավանդու՞մ է։
մյուս բայեր. does

do (օժանդակ բայ), թե do (գլխավոր բայ) – Օժանդակ բայը միայն քերականություն է կրում, իսկ գլխավոր do-ն նշանակում է «անել, զբաղվել»։

Do you like it?
Քեզ դուր է գալի՞ս։
միայն օժանդակ բայ
Do you do yoga?
Յոգայով զբաղվու՞մ ես։
օժանդակ բայ + գլխավոր բայ

Who-ն որպես խնդիր, թե who-ն որպես ենթակա – Երբ who-ն կամ what-ը հարցի ենթական է, do / does չկա (Who lives here?)։ Սա կսովորենք A2-33-ում։

Who do you live with?
Ո՞ւմ հետ ես ապրում։
դու ապրում ես ինչ-որ մեկի հետ. do
Who lives in that house?
Ո՞վ է ապրում այն տանը։
ինչ-որ մեկն ապրում է այնտեղ. do չկա

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • does-ը կարճ պատասխաններում ուժեղ է՝ /dʌz/, իսկ հարցի սկզբում հաճախ թույլ է՝ /dəz/. Does she…? /ʌ/ հնչյունը հայերենում չկա. այն կարճ է, «ա»-ի և «ը»-ի միջև։ Մի՛ արտասանեք «դուզ»։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։
  • doesn't /ˈdʌznt/ – վերջում ձայնավոր չկա. մի՛ ավելացրեք «ը» n-ից և t-ից առաջ։ don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) – հանգավորվում է won't-ի հետ, ոչ թե want-ի։ Ձայնավորը սահող է. այն երկու մասից է, և վերջում շրթունքները կլորանում են. սա պարզ «օ» չէ։
  • Արագ խոսքում do you-ն հաճախ դառնում է /djə/ կամ /dʒə/. Where d'you live? /dʒ/-ն հայերեն «ջ»-ն է։
  • Ժխտականում don't-ը և doesn't-ը սովորաբար շեշտված են. I don't know. Կարճ պատասխանում օժանդակ բայն ուժեղ է. Yes, I do.
  • Հայերեն հարցական նշանը (՞) դրվում է բառի մեջ, իսկ անգլերենում հարցական նշանը (?) միշտ նախադասության վերջում է։
  • don't / doesn't-ի ապաթարցը (') փոխարինում է not-ի o-ին։

Ոսկե կանոն

Be-ից բացի մյուս բայերի հետ (իսկ ավելի ուշ՝ նաև can-ի պես եղանակավորող բայերից բացի) ժխտականի և հարցի համար օգտագործեք do / does։ Not-ը, հարցը և -s-ը դրվում են օժանդակ բայի վրա, իսկ գլխավոր բայը մնում է հիմնական ձևով։ «Չեմ / չի» = don't / doesn't, ոչ թե I'm not / isn't։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Կազմեք ժխտական նախադասություն կամ հարց, կամ լրացրեք բաց թողնված բառը։

  1. Դարձրեք ժխտական: I like tea.
  2. Դարձրեք ժխտական: He plays football.
  3. Կազմեք հարց: You cook every day.
  4. Կազմեք հարց: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. Իմաստ

Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։

  1. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … you tired?
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … your brother speak French?
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը "Does your flat have a balcony?" հարցին: …
  4. "What do you do?" հարցը հարցնում է… …

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. Համատեքստում

Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Գրեք երկու բան, որ հանգստյան օրերին չեք անում։
  2. Գրեք երեք հարց նոր դասընկերոջ համար՝ մեկը Where-ով, մեկը What-ով և մեկ «այո / ոչ» հարց։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. A1-12 Present Simple (պարզ ներկա) հայերենով. I work, she works
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To Be-ի ժխտական և հարցական ձևերը. isn't, aren't, Are you…? Yes, I am
    your brother at home now?
  3. A1-08 Ստացական դերանուններ և 's անգլերենում (my, your, his, her, Anna's)
    "What's (she) name?" "Lucy."
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. Իմաստ

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. Գտեք սխալը

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. Համատեքստում

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. Ձեր հերթն է

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. Խառը կրկնություն

  1. watches
  2. Is
  3. her
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play