Must Have፣ Can't Have፣ Might Have: ስላለፈው መገመት — በቀላል አማርኛ
Must Have, Can't Have, Might Have: Past Deduction
በዚህ ገጽ
ዓላማ
ከዚህ ትምህርት በኋላ ባለፈው ጊዜ ስለሆነ ነገር አመክንዮአዊ ግምት መስጠት ትችላላችሁ: must have (እርግጠኛ ማለት ይቻላል)፣ can't / couldn't have (በእርግጠኝነት ማለት ይቻላል አልሆነም)፣ might / may / could have (ሊሆን ይችላል)፣ might not / may not have (ላይሆን ይችላል)፤ እንዲሁም ቀጣዩን ቅርጽ must have been doing መጠቀም ትችላላችሁ።
ዋናው ሐሳብ
ጠዋት በራችሁን ከፍታችሁ በአዲሱ በረዶ ላይ የእግር ዱካዎችን ታያላችሁ: ከበሩ እስከ ቤታችሁ መግቢያ ደርሰው ይመለሳሉ። ማንንም አላያችሁም፤ ግን ማወቅ ትችላላችሁ: Someone must have come to the door during the night.
ስላለፈው መገመት ማለት ባላያችሁት ያለፈ ነገር ላይ፣ በማስረጃ ላይ ተመሥርታችሁ አሁን ምን ያህል እርግጠኛ እንደሆናችሁ መናገር ነው። B1-16 ውስጥ ስለ አሁን ገምታችኋል: She must be at home. ግምቱን ወደ ያለፈው ለማዛወር modal verb የሚለውን እንዳለ አቆዩና have + ሦስተኛው ቅርጽ ጨምሩ።
ሁለቱ ክፍሎች ሁለት የተለያዩ ሥራዎች አሏቸው። Modal verb «አሁን ምን ያህል እርግጠኛ ነኝ?» የሚለውን ይመልሳል። Have + ሦስተኛው ቅርጽ ደግሞ «መቼ?» የሚለውን ይመልሳል: ከአሁን በፊት። ይህም ስላለፈው የእርግጠኝነት መለኪያ ይሰጣችኋል:
must have (እርግጠኛ ማለት ይቻላል: አዎ) → might / may / could have (ምናልባት) → might not / may not have (ምናልባት አይደለም) → can't / couldn't have (እርግጠኛ ማለት ይቻላል: አይደለም)።
አማርኛ እና እንግሊዝኛ
ጥሩ ዜና: አማርኛ ልክ እንደ እንግሊዝኛ ሁለት ክፍሎችን ይጠቀማል። ያለፈውን ድርጊት የሚያሳየው -ቶ / -ው ያለበት ቅርጽ ነው (ሄዶ፣ ተኝተው፣ ረስቼው)፤ ይህ ልክ እንደ have + ሦስተኛው ቅርጽ ነው። እርግጠኝነቱን የሚያሳየው ደግሞ መጨረሻው ነው: መሆን አለበት (must have)፣ ሊሆን ይችላል (might / may / could have)፣ ላይሆን ይችላል (might not have)፣ ሊሆን አይችልም (can't have)። ችግሩ ከቃላቱ ነው። «ይችላል» can ተብሎ ስለሚማር «ረስቶት ሊሆን ይችላል» can have forgotten ይሆናል፤ እንግሊዝኛ ግን ለአዎንታዊ ግምት can have አይጠቀምም። «አለበት / የለበትም» ደግሞ must / mustn't ተብለው ስለሚማሩ ለ«ሊሆን አይችልም» mustn't have ይባላል። በተጨማሪም አማርኛ «ላይሆን ይችላል» (ምናልባት አይደለም) እና «ሊሆን አይችልም» (የማይቻል) በግልጽ ይለያል፤ ብዙዎች ግን ሁለቱንም couldn't have ብለው ይተረጉማሉ።
| አማርኛ | እንግሊዝኛ | ልዩነቱ |
|---|---|---|
| ደክሞህ መሆን አለበት። | You must be tired. | ስለ አሁን ግምት: must + መሠረታዊ ቅርጽ |
| ተኝተው መሆን አለበት። | They must have gone to bed. | «-ው + መሆን አለበት» = must have + ሦስተኛው ቅርጽ |
| ገንዘቡን ሰርቆ ሊሆን አይችልም። | He can't have stolen the money. | «… ሊሆን አይችልም» = can't have (mustn't have አይደለም) |
| ጂም ሄዳ ሊሆን ይችላል። | She might have gone to the gym. | «ሊሆን ይችላል» = might / may / could have (can have አይደለም) |
| መልእክታችን ደርሷቸው ላይሆን ይችላል። | They might not have received our message. | «ላይሆን ይችላል» = might not have (couldn't have አይደለም) |
| ስታለቅስ ቆይተህ መሆን አለበት። | You must have been crying. | «ስ- … ቆይቶ» ≈ have been + -ing |
| እስከ ማታ መሥራት ነበረባት። | She had to work late. | ግዴታ → had to (ግምት አይደለም) |
አወቃቀር
መሠረታዊው ቅደም ተከተል
| ባለቤት | Modal verb | have | ሦስተኛው ቅርጽ | |
|---|---|---|---|---|
| She | must | have | forgotten | our meeting. |
| They | can't | have | seen | us. |
| He | might | have | missed | the bus. |
Have ፈጽሞ አይለወጥም: modal verb ስለሚቀድመው ሁልጊዜ have ነው፤ has ወይም had አይሆንም።
የእርግጠኝነት መለኪያ
| እርግጠኝነት | ቅርጽ | ምሳሌ |
|---|---|---|
| እርግጠኛ ማለት ይቻላል: አዎ | must have + ሦስተኛው ቅርጽ | He must have left early. |
| ሊሆን ይችላል: አዎ | might / may / could have + ሦስተኛው ቅርጽ | He might have left early. |
| ሊሆን ይችላል: አይደለም | might not / may not have + ሦስተኛው ቅርጽ | He might not have heard the phone. |
| እርግጠኛ ማለት ይቻላል: አይደለም | can't / couldn't have + ሦስተኛው ቅርጽ | He can't have left — his coat is here. |
ቀጣይና ተገብሮ
| ቅርጽ | ቅደም ተከተል | ምሳሌ |
|---|---|---|
| ቀጣይ (continuous) | modal + have been + -ing | She must have been sleeping. |
| ተገብሮ (passive voice) | modal + have been + ሦስተኛው ቅርጽ | The window might have been broken by the wind. |
ጥያቄዎች — could ወይም might ተጠቀሙ፤ ወይም do you think ያለበት ሐረግ:
- Could they have got lost? (US ደግሞ: gotten)
- Where do you think she might have gone?
አጠቃቀም
1Must have — በእርግጠኝነት ማለት ይቻላል ሆኗል
ማስረጃው አንድ ነገር እንደሆነ እርግጠኛ ሲያደርጋችሁ must have ተጠቀሙ።
2Can't have / couldn't have — በእርግጠኝነት ማለት ይቻላል አልሆነም
ማስረጃው አንድን ነገር የማይቻል ሲያስመስለው can't have ወይም couldn't have ተጠቀሙ። ሁለቱም የተለመዱ ናቸው፤ ታሪኩ በሙሉ ባለፈው ጊዜ ሲሆን couldn't have የበለጠ ይዘወተራል።
3Might / may / could have — ሊሆን ይችላል
አንድ ነገር ሊሆን የሚችል ሲሆንና እርግጠኛ ሳትሆኑ might have፣ may have ወይም could have ተጠቀሙ። May ትንሽ የበለጠ መደበኛ ነው። ለአሉታዊው might not have ወይም may not have ተጠቀሙ (couldn't have አይደለም፤ እሱ «የማይቻል» ማለት ነው)።
4ቀጣይ ቅርጽ — must have been doing
ባለፈ አንድ ቅጽበት በሂደት ላይ ስለነበረ ድርጊት፣ ወይም አሁን የምታዩትን ነገር ስለሚያብራራ ረጅም ድርጊት ለመገመት modal + have been + -ing ተጠቀሙ።
የተለመዱ ስህተቶች
ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች
1. «ሄዶ መሆን አለበት» → must left. በአማርኛ ያለፈው ጊዜ በግሱ ውስጥ ነው: «ሚኒባሱ ሄዶ መሆን አለበት»። have የሚመስል የተለየ ቃል የለም። ስለዚህ ብዙዎች must ከሚለው ቃል በኋላ በቀጥታ Past Simple ያስገባሉ። modal verb ሲኖር ያለፈው ጊዜ የሚገለጸው have + ሦስተኛው ቅርጽ ተጠቅሞ ብቻ ነው።
2. «ሊሆን ይችላል» → can have. «ይችላል» can ተብሎ ስለሚማር «ዝናቡ መንገዱን አበላሽቶት ሊሆን ይችላል» ቃል በቃል can have damaged ይሆናል። ስላለፈው አዎንታዊ ግምት might / may / could have ተጠቀሙ። can't have ግን ትክክል ነው።
3. «አይቶት ሊሆን አይችልም» → mustn't have. ብዙዎች «አለበት = must»፣ «የለበትም = mustn't» ብለው ጥንድ አድርገው ያጠናሉ። ስለዚህ must have ተቃራኒው mustn't have ይመስላቸዋል። ለ«ሊሆን አይችልም» (እርግጠኛ ነኝ አልሆነም) can't have ተጠቀሙ።
4. «ላያውቅ ይችላል» → couldn't have. አማርኛ «ላይሆን ይችላል» (ምናልባት አይደለም) እና «ሊሆን አይችልም» (የማይቻል) በግልጽ ይለያል። ግን «ይችላል» = could ብለው የሚተረጉሙ ሰዎች ሁለቱንም couldn't have ያደርጋሉ። በእንግሊዝኛ couldn't have ጠንካራ ነው: «የማይቻል»። ለ«ምናልባት አይደለም» might not have ተጠቀሙ።
አታምታቱ
must have done እና had to do — must have ስላለፈው ግምት ነው፤ had to ያለፈ ግዴታ ነው። በአማርኛም ይለያያሉ: «-ታ መሆን አለበት» (ግምት) እና «… ነበረባት» (ግዴታ)። A2-20 ተመልከቱ።
might not have እና can't have — ጥንካሬው ይለያያል።
could have: ግምት እና ያልሆነ ነገር — could have እና might have እንዳልሆነ የምናውቀውን ዕድል ሊገልጹ ወይም አንድን ሰው ሊወቅሱ ይችላሉ። አማርኛ እዚህ ይረዳል: «-ቶ ሊሆን ይችላል» ግምት ነው፤ «ል- … ትችል ነበር» ደግሞ ያልሆነ ነገር ነው። B1-09 ተመልከቱ።
ስለ አሁን እና ስላለፈው ግምት — ስለ አሁን: modal + መሠረታዊ ቅርጽ (B1-16)፤ ስላለፈው: modal + have + ሦስተኛው ቅርጽ።
አጻጻፍ እና አነባበብ
- በእነዚህ ቅርጾች have ደካማ ነው: /əv/ — "uv"። must have → /ˈmʌstəv/ "must-uv"፤ might have → /ˈmaɪtəv/ "my-tuv"፤ could have → /ˈkʊdəv/ "kud-uv"፤ can't have → /ˈkɑːntəv/ (UK)፣ /ˈkæntəv/ (US)። እዚህ የአማርኛው ስድስተኛ ፊደል (ə) ድምፅ ይረዳችኋል።
- በፈጣን ንግግር must've ውስጥ ያለው t ብዙ ጊዜ ይጠፋል: /ˈmʌsəv/ — "muss-uv"።
- have ውስጥ ያለው /v/ የአማርኛው «ብ» አይደለም: የላይኛው ጥርሳችሁ የታችኛውን ከንፈር ቀስ ብሎ ይንካ፣ ድምፅም አውጡ። been ግን /b/ ነው።
- must've፣ might've፣ could've የሚሉትን መደበኛ ባልሆነ ጽሑፍ ብቻ ጻፉ። must of፣ might of፣ could of ብላችሁ ፈጽሞ አትጻፉ: ድምፃቸው አንድ ቢሆንም ስህተት ናቸው።
- በእነዚህ ቅርጾች been ደካማ ነው: /bɪn/ — must have been "must-uv-bin" ይመስላል።
ወርቃማው ሕግ
ስላለፈው ግምት = modal + have + ሦስተኛው ቅርጽ — ልክ እንደ አማርኛው «ሄዶ + መሆን አለበት»። Modal verb የሚለውን በእርግጠኝነታችሁ ምረጡ: must (እርግጠኛ ማለት ይቻላል: አዎ)፣ might / may / could (ምናልባት)፣ might not / may not (ምናልባት አይደለም)፣ can't / couldn't (እርግጠኛ ማለት ይቻላል: አይደለም)። «ሊሆን ይችላል» can have አይደለም።
መልመጃዎች
A. አወቃቀር
ዓረፍተ ነገሮቹን አሟሉ ወይም እንደገና ጻፉ።
-
The door's open. Someone (must forget) to lock it.
-
She (can't see) me — I was hiding behind the tree.
-
I'm not sure. He (might miss) the train.
-
You're covered in paint! You (must decorate) all day.
-
may have ተጠቅማችሁ እንደገና ጻፉ: Perhaps the meeting was cancelled.
-
couldn't have ተጠቅማችሁ እንደገና ጻፉ: It's impossible that she drove — she doesn't have a car.
B. ትርጉም
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ።
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: He passed the exam easily. He … have studied a lot.
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: She speaks no English. She … have written this letter in perfect English.
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: I don't know why Leo is late. He … have overslept.
-
Kate ምናልባት ምልክቱን አላየችውም። ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: Kate … have seen the sign.
-
ግምት ሳይሆን ስለ ግዴታ የሚናገረው የትኛው ዓረፍተ ነገር ነው?
C. ስህተቱን ፈልጉ
እያንዳንዱ ዓረፍተ ነገር አንድ ስህተት አለው ወይም ትክክል ነው። የተስተካከለውን ዓረፍተ ነገር ጻፉ ወይም correct ብላችሁ ጻፉ።
-
They must had a great time at the wedding.
-
Somebody might have took my seat.
-
He can have forgotten our appointment.
-
The thief must have come in through the window.
D. በጽሑፍ ውስጥ
ውይይቱን አሟሉ፤ በቅንፍ ያሉትን ቃላት ተጠቅማችሁ ትክክለኛውን ቅርጽ ጻፉ።
Dad: Who ate all the cheese? It was here this morning.
Eva: Don't look at me! I 16 (can't / eat) it — I was at school all day.
Dad: Then your brother 17 (must / take) it. He came home at lunchtime.
Eva: Or the cat 18 (might / get) into the fridge again.
Dad: The cat can't open the fridge, Eva!
Eva: Well, you 19 (might not / close) it properly this morning.
Dad: Hmm. And who 20 (could / leave) these crumbs everywhere?
E. የእናንተ ተራ
ግምታችሁን በእንግሊዝኛ ጻፉ።
-
ጓደኛችሁ ወደ ግብዣችሁ አልመጣችም፤ አልደወለችምም። ሁለት ግምቶች ጻፉ: አንዱን might have፣ ሌላውን must have ተጠቅማችሁ።
-
ወደ ቤት ስትመጡ የወጥ ቤቱ መስኮት ተሰብሯል። አንድ ግምት can't have፣ ሌላ ግምት must have been + -ing ተጠቅማችሁ ጻፉ።
F. የተደባለቀ ክለሳ
ያለፉትን ትምህርቶች ከልሱ።
-
B1-16 Must Be፣ Can't Be፣ Might Be: ስለ አሁን መገመት — በቀላል አማርኛ Her car isn't outside. She ___ … be at home.
-
B1-09 Should Have፣ Could Have፣ Might Have: «… ነበረብኝ»፣ «… ትችል ነበር» — በቀላል አማርኛ I failed the test. I (study) harder.
-
B2-04 Wish ስላለፈው፣ Wish + Would እና Regret: «ምነው ባልሄድኩ!» — በቀላል አማርኛ I wish I (not eat) that last piece of cake.
-
B2-05 Would Rather፣ Had Better እና Prefer: ምርጫና ጠንካራ ምክር — በቀላል አማርኛ It's going to rain. You'd better (take) an umbrella.
መልሶች
A. አወቃቀር
- must have forgotten
- can't have seen / cannot have seen
- might have missed
- must have been decorating
- The meeting may have been cancelled.
- She couldn't have driven — she doesn't have a car. / She couldn't have driven because she doesn't have a car. / She couldn't have driven; she doesn't have a car. / She couldn't have driven. She doesn't have a car. / She couldn't have driven, because she doesn't have a car.
B. ትርጉም
- must
- can't
- might
- might not
- She had to leave early.
C. ስህተቱን ፈልጉ
- They must have had a great time at the wedding.
- Somebody might have taken my seat.
- He may have forgotten our appointment. / He might have forgotten our appointment. / He could have forgotten our appointment. / He must have forgotten our appointment. / He can't have forgotten our appointment.
- ✓ The thief must have come in through the window.
D. በጽሑፍ ውስጥ
- can't have eaten / couldn't have eaten
- must have taken
- might have got / might have gotten
- might not have closed
- could have left
E. የእናንተ ተራ
- She might have forgotten the date. She must have been very busy at work.
- It can't have been the wind — there was no wind last night. The kids next door must have been playing football again.
F. የተደባለቀ ክለሳ
- can't
- should have studied / ought to have studied
- hadn't eaten
- take
