SlowingoMálfræði
B2 6 / 30

Must have, can't have, might have: ályktanir um fortíðina á ensku

Must Have, Can't Have, Might Have: Past Deduction

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu dregið rökréttar ályktanir um það sem gerðist í fortíðinni – must have (nánast öruggt), can't / couldn't have (nánast öruggt að ekki), might / may / could have (mögulegt), might not / may not have (kannski ekki) – og notað framvinduformið must have been doing.

Aðalatriðið

Þú opnar útidyrnar að morgni og sérð spor í nýföllnum snjónum frá hliðinu að dyrunum og til baka. Þú sást engan, en þú getur ályktað: Someone must have come to the door during the night.

Ályktun um fortíðina sýnir hversu viss þú ert núna, út frá vísbendingum, um eitthvað sem þú sást ekki gerast. Í B1-16 dróstu ályktanir um nútíðina: She must be at home. Til að færa ályktunina aftur í tímann heldurðu háttarsögninni og bætir við have + lýsingarhætti þátíðar.

Hlutarnir tveir vinna tvö ólík verk. Háttarsögnin svarar spurningunni „Hversu viss er ég núna?“. Have + lýsingarháttur þátíðar svarar spurningunni „Hvenær?“ – fyrir þennan tímapunkt. Þannig færðu kvarða yfir vissu um fortíðina:

must have (nánast öruggt: já) → might / may / could have (kannski) → might not / may not have (kannski ekki) → can't / couldn't have (nánast öruggt: nei).

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: hér er íslenskan mjög lík ensku. Við segjum „Þau hljóta að hafa farið að sofa“, „Hún gæti hafa farið í ræktina“, „Hann getur ekki hafa stolið peningunum“. Háttarsögn + „hafa“ + lýsingarháttur þátíðar – nákvæmlega sama bygging og must have gone, might have gone, can't have stolen. Munurinn er aðeins sá að á eftir „hljóta“ kemur „að“, en á eftir must kemur ekkert to.

Tvennt þarf þó að varast. Í fyrsta lagi segjum við „Hann getur hafa gleymt því“ um möguleika. Á ensku er jákvætt can have ekki notað í ályktunum: þar kemur may / might / could have. Neikvætt can't have er hins vegar rétt.

Í öðru lagi notum við oft ástand í stað atburðar: „Gestirnir hljóta að vera komnir“, „Hún hlýtur að vera sofnuð.“ „Vera kominn“ og „vera sofnaður“ eru á ensku have arrived og have fallen asleep, svo ályktunin verður must have arrived, ekki must be arrived.

Framvinduformið er aftur kostur: „Þú hlýtur að hafa verið að gráta“ er You must have been crying. „Hafa verið að“ samsvarar have been + -ing.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Þau hljóta að hafa farið að sofa.They must have gone to bed.„hljóta að hafa“ → must have, án to
Hún gæti hafa farið í ræktina.She might have gone to the gym.„gæti hafa“ → might / could have – hér er þetta eins
Hann getur hafa gleymt því.He may have forgotten.„getur hafa“ → may have, ekki can have
Hann getur ekki hafa stolið peningunum.He can't have stolen the money.„getur ekki hafa“ → can't have – hér er þetta eins
Gestirnir hljóta að vera komnir.The guests must have arrived.„vera kominn“ → have arrived
Kannski hafa þau ekki fengið skilaboðin.They might not have received the message.kannski ekki → might not have
Hún þurfti að vinna fram eftir.She had to work late.skylda → had to, ekki ályktun
Þú hlýtur að hafa verið að gráta.You must have been crying.„hafa verið að“ → have been + -ing – hér er þetta eins

Í stuttu máli: „hlýtur að hafa“ er must have, „gæti hafa / kann að hafa“ er might / may / could have, „getur ekki hafa“ er can't have; en „getur hafa“ er may have, og „hlýtur að vera kominn“ er must have arrived.

Form

Grunnmynstrið

FrumlagHáttarsögnhaveLýsingarháttur þátíðar
Shemusthaveforgottenour meeting.
Theycan'thaveseenus.
Hemighthavemissedthe bus.

Have breytist aldrei: það er alltaf have, aldrei has eða had, af því að það kemur á eftir háttarsögn.

Kvarði vissunnar

VissaMyndDæmi
nánast öruggt: jámust have + lýsingarháttur þátíðarHe must have left early.
mögulegt: jámight / may / could have + lýsingarháttur þátíðarHe might have left early.
mögulegt: neimight not / may not have + lýsingarháttur þátíðarHe might not have heard the phone.
nánast öruggt: neican't / couldn't have + lýsingarháttur þátíðarHe can't have left — his coat is here.

Framvinduform og þolmynd

MyndMynsturDæmi
framvinduformháttarsögn + have been + -ingShe must have been sleeping.
þolmyndháttarsögn + have been + lýsingarháttur þátíðarThe window might have been broken by the wind.

Spurningar – notaðu could eða might, eða do you think:

  • Could they have got lost? (í Bandaríkjunum líka gotten)
  • Where do you think she might have gone?

Notkun

1Must have – nánast öruggt að það gerðist

Notaðu must have þegar vísbendingarnar gera þig nánast vissan um að eitthvað hafi gerst. Á íslensku segjum við „hlýtur að hafa“ eða „hefur örugglega“.

The lights are off. They must have gone to bed.
Það er slökkt. Þau hljóta að hafa farið að sofa.
„hljóta að hafa farið“ → must have gone
I can't find my wallet. I must have left it in the taxi.
Ég finn ekki veskið mitt. Ég hlýt að hafa gleymt því í leigubílnum.
The ground is white. It must have snowed all night.
Jörðin er hvít. Það hlýtur að hafa snjóað í alla nótt.
„það“ → it: hér er þetta eins
She looks exhausted — she must have had a long day.
Hún er alveg úrvinda að sjá, hún hlýtur að hafa átt langan dag.
You must have been so proud when your daughter graduated.
Þú hlýtur að hafa verið svo stolt þegar dóttir þín útskrifaðist.
samúðarfull ályktun um tilfinningar

2Can't have / couldn't have – nánast öruggt að það gerðist ekki

Notaðu can't have eða couldn't have þegar vísbendingarnar sýna að eitthvað sé útilokað. Bæði eru algeng; couldn't have er algengara þegar öll frásögnin er í fortíð. Á íslensku segjum við „getur ekki hafa“ eða „gat ekki hafa“.

He can't have stolen the money — he was with me all evening.
Hann getur ekki hafa stolið peningunum, hann var með mér allt kvöldið.
„getur ekki hafa“ → can't have
You can't have finished already! You only started ten minutes ago.
Þú getur ekki verið búinn nú þegar! Þú byrjaðir fyrir bara tíu mínútum.
„verið búinn“ → have finished
She couldn't have known about the surprise; nobody had told her.
Hún gat ekki hafa vitað af óvæntu veislunni; enginn hafði sagt henni frá henni.
couldn't have: öll frásögnin í fortíð
That can't have been Tom you saw. He's in Australia.
Þetta getur ekki hafa verið Tom sem þú sást. Hann er í Ástralíu.

3Might / may / could have – kannski gerðist það

Notaðu might have, may have eða could have þegar eitthvað er mögulegt en þú ert ekki viss. May er aðeins formlegra. Í neitun notarðu might not have eða may not have (ekki couldn't have, sem þýðir „útilokað“). Á íslensku segjum við „gæti hafa“, „kann að hafa“ eða „kannski“.

I'm not sure where Jo is. She might have gone to the gym.
Ég veit ekki alveg hvar Jo er. Hún gæti hafa farið í ræktina.
„gæti hafa farið“ → might have gone
The email may have gone into your spam folder.
Tölvupósturinn kann að hafa lent í ruslpóstmöppunni.
„kann að hafa“ → may have: aðeins formlegra
Someone could have taken your umbrella by mistake.
Einhver gæti hafa tekið regnhlífina þína í misgripum.
Could the parcel have been delivered to a neighbour?
Gæti pakkinn hafa verið afhentur nágranna?
spurning + þolmynd
They might not have received our message.
Kannski hafa þau ekki fengið skilaboðin okkar.
kannski ekki → might not have

4Framvinduform: must have been doing

Notaðu háttarsögn + have been + -ing þegar þú dregur ályktun um athöfn sem var í gangi á ákveðnum tíma í fortíðinni, eða um langa athöfn sem skýrir það sem þú sérð núna. Á íslensku er það „hafa verið að“ + nafnháttur.

Your eyes are red. You must have been crying.
Þú ert rauðeygður. Þú hlýtur að hafa verið að gráta.
„hafa verið að gráta“ → have been crying
He didn't answer my call. He might have been driving.
Hann svaraði ekki þegar ég hringdi. Hann gæti hafa verið að keyra.
í gangi á þeirri stundu
She can't have been listening — she asked the same question twice.
Hún getur ekki hafa verið að hlusta, hún spurði sömu spurningarinnar tvisvar.
can't have been + -ing
The neighbours must have been having a party; there's rubbish everywhere.
Nágrannarnir hljóta að hafa verið með partí; það er rusl út um allt.
rubbish (UK) = trash, garbage (US)

Algengar villur

❌He must went home.
✅He must have gone home.
Ályktun um fortíðina: háttarsögn + have + lýsingarháttur þátíðar.
❌It must had rained.
✅It must have rained.
Á eftir háttarsögn kemur alltaf have, aldrei had.
❌You must have be tired.
✅You must have been tired.
been er lýsingarháttur þátíðar af be.
❌He can have forgotten.
✅He may have forgotten. eða He could have forgotten.
can have er ekki notað í jákvæðri ályktun um fortíðina.
❌Somebody must have stole it.
✅Somebody must have stolen it.
Notaðu lýsingarhátt þátíðar, ekki Past Simple.
⚠️She mustn't have seen the message.
✅She can't have seen the message.
must not have er notað í bandarískri ensku, en í breskri ensku er mustn't have sjaldgæfara og can't have valið; can't have passar alls staðar.
⚠️They couldn't have been here. (meaning: maybe they weren't)
✅They might not have been here.
Málfræðilega rétt, en couldn't have = nánast öruggt að ekki; „kannski ekki“ er might not have.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hann getur hafa sett…“ → can have. Á íslensku er „getur hafa“ eðlileg leið til að segja að eitthvað sé mögulegt: „Björn getur hafa sett lykilinn í vasann.“ „Getur“ er venjulega can, og þá verður til can have. En í jákvæðri ályktun um fortíðina notar enskan ekki can have. Segðu may / might / could have. (Neikvætt can't have er rétt.)

❌Nobody knows where the spare key to the summer house is, but Mum thinks Bjorn can have put it in his jacket pocket when he locked up last weekend.
✅Nobody knows where the spare key to the summer house is, but Mum thinks Bjorn may have put it in his jacket pocket when he locked up last weekend. eða Nobody knows where the spare key to the summer house is, but Mum thinks Bjorn might have put it in his jacket pocket when he locked up last weekend. eða Nobody knows where the spare key to the summer house is, but Mum thinks Bjorn could have put it in his jacket pocket when he locked up last weekend.
„getur hafa sett“ → may / might / could have put
❌The lifts at Hlidarfjall are still closed, and the guide thinks the storm can have damaged one of the cables during the night.
✅The lifts at Hlidarfjall are still closed, and the guide thinks the storm may have damaged one of the cables during the night. eða The lifts at Hlidarfjall are still closed, and the guide thinks the storm might have damaged one of the cables during the night. eða The lifts at Hlidarfjall are still closed, and the guide thinks the storm could have damaged one of the cables during the night.
„geti hafa skemmt“ → may / might / could have damaged

2. „Þau hljóta að vera komin“ → must be arrived. Á íslensku lýsum við oft niðurstöðunni sem ástandi: „Gestirnir hljóta að vera komnir“, „Hann hlýtur að vera sofnaður.“ „Vera kominn“ og „vera sofnaður“ eru á ensku Present Perfect (enska núliðin tíð: have arrived, have fallen asleep), ekki be + lýsingarháttur. Ályktunin verður því must have + lýsingarháttur þátíðar.

❌There are six cars in the drive at the summer house, so the rest of the family must be arrived from Akureyri already.
✅There are six cars in the drive at the summer house, so the rest of the family must have arrived from Akureyri already.
„hljóta að vera komin“ → must have arrived
❌Grandpa must be fallen asleep in his chair again – I can hear him snoring all the way from the kitchen.
✅Grandpa must have fallen asleep in his chair again – I can hear him snoring all the way from the kitchen.
„hlýtur að vera sofnaður“ → must have fallen asleep

3. „Hann hlýtur að hafa…“ → must to have. Á íslensku kemur „að“ á eftir „hljóta“: „Pabbi hlýtur að hafa farið með bílinn á bílaþvottastöð.“ „Að“ verður auðveldlega to, eins og í must to be (B1-16). En must er háttarsögn, og á eftir henni kemur have beint, án to.

❌Look how clean the car is – Dad must to have taken it through the car wash on his way back from Keflavik airport this morning.
✅Look how clean the car is – Dad must have taken it through the car wash on his way back from Keflavik airport this morning.
„hlýtur að hafa farið með“ → must have taken, án to

Ekki rugla saman

must have done og had to do – must have er ályktun um fortíðina; had to er skylda í fortíðinni. Sjá A2-20. Á íslensku eru þetta ólíkar sagnir: „hlýtur að hafa“ og „þurfti að“.

She must have worked late.
Hún hlýtur að hafa unnið fram eftir.
ályktun: ég held að hún hafi gert það
She had to work late.
Hún þurfti að vinna fram eftir.
skylda: það var nauðsynlegt

might not have og can't have – styrkurinn skiptir máli.

He might not have got my text.
Kannski fékk hann ekki skilaboðin mín.
kannski ekki
He can't have got my text — his phone was off.
Hann getur ekki hafa fengið skilaboðin mín, það var slökkt á símanum hans.
örugglega ekki

could have: ályktun eða eitthvað sem gerðist ekki – could have og might have geta líka lýst möguleika sem við vitum að gerðist ekki, eða verið ásökun. Sjá B1-09. Á íslensku heyrist munurinn: „gæti hafa“ (ályktun) og „hefði getað“ (gerðist ekki).

The keys could have fallen out of your bag.
Lyklarnir gætu hafa dottið úr töskunni þinni.
ályktun: kannski gerðist það
You could have been hurt!
Þú hefðir getað meitt þig!
það var mögulegt, en þú meiddir þig ekki
You could have told me you were coming!
Þú hefðir nú getað sagt mér að þú værir að koma!
ásökun: þú sagðir það ekki

ályktun um nútíð og fortíð – nútíð: háttarsögn + grunnmynd (B1-16); fortíð: háttarsögn + have + lýsingarháttur þátíðar.

She must be at work.
Hún hlýtur að vera í vinnunni.
núna
She must have been at work.
Hún hlýtur að hafa verið í vinnunni.
áður

Stafsetning og framburður

  • have er veikt í þessum myndum: /əv/. must have → /ˈmʌstəv/; might have → /ˈmaɪtəv/; could have → /ˈkʊdəv/; can't have → /ˈkɑːntəv/ (UK), /ˈkæntəv/ (US). Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt a eða e.
  • must er með /ʌ/: munnurinn hálfopinn og tungan í miðjunni – hvorki íslenskt a né u.
  • Í hröðu tali hverfur t oft úr must've: /ˈmʌsəv/.
  • Skrifaðu must've, might've, could've aðeins í óformlegum texta. Skrifaðu aldrei must of, might of, could of: þetta hljómar eins, en er rangt.
  • been er veikt í þessum myndum: /bɪn/ – stutt og slakt, ekki langt í.
  • Í can't have (US /ˈkæntəv/) er /æ/ nýtt hljóð. Lestu það ekki eins og íslenskt æ [ai].

Gullna reglan

Ályktun um fortíðina = háttarsögn + have + lýsingarháttur þátíðar. Veldu háttarsögnina eftir því hversu viss þú ert: must (nánast öruggt: já), might / may / could (kannski), might not / may not (kannski ekki), can't / couldn't (nánast öruggt: nei). „Getur hafa“ er may have, ekki can have, og „hlýtur að vera kominn“ er must have arrived.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd orðanna í svigunum.

  1. The door's open. Someone (must forget) to lock it.
  2. She (can't see) me — I was hiding behind the tree.
  3. I'm not sure. He (might miss) the train.
  4. You're covered in paint! You (must decorate) all day.
  5. Umorðaðu með may have: Perhaps the meeting was cancelled.
  6. Umorðaðu með couldn't have: It's impossible that she drove — she doesn't have a car.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: He passed the exam easily. He … have studied a lot.
  2. Veldu rétta svarið: She speaks no English. She … have written this letter in perfect English.
  3. Veldu rétta svarið: I don't know why Leo is late. He … have overslept.
  4. Maybe Kate didn't see the sign. Veldu rétta svarið: Kate … have seen the sign.
  5. Hvor setningin fjallar um skyldu, ekki ályktun?

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. They must had a great time at the wedding.
  2. Somebody might have took my seat.
  3. He can have forgotten our appointment.
  4. The thief must have come in through the window.

D. Í samhengi

Fylltu í samtalið með réttum myndum orðanna í svigunum.

The empty fridge
Dad: Who ate all the cheese? It was here this morning.
Eva: Don't look at me! I 16 (can't / eat) it — I was at school all day.
Dad: Then your brother 17 (must / take) it. He came home at lunchtime.
Eva: Or the cat 18 (might / get) into the fridge again.
Dad: The cat can't open the fridge, Eva!
Eva: Well, you 19 (might not / close) it properly this morning.
Dad: Hmm. And who 20 (could / leave) these crumbs everywhere?

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku ályktanir.

  1. Vinur þinn eða vinkona þín kom ekki í veisluna þína og hringdi ekki heldur. Skrifaðu tvær ályktanir: aðra með might have og hina með must have.
  2. Þú kemur heim og eldhúsglugginn er brotinn. Skrifaðu eina ályktun með can't have og aðra með must have been + -ing.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-16 Must be, can't be, might be: ályktanir um nútíðina á ensku
    Her car isn't outside. She ___ … be at home.
  2. B1-09 Should have, could have, might have: eftirsjá og ásökun á ensku
    I failed the test. I (study) harder.
  3. B2-04 Wish + Past Perfect, wish + would og regret: eftirsjá á ensku
    I wish I (not eat) that last piece of cake.
  4. B2-05 Would rather, had better og prefer: að vilja frekar og vara við á ensku
    It's going to rain. You'd better (take) an umbrella.
Svör

A. Form

  1. must have forgotten
  2. can't have seen / cannot have seen
  3. might have missed
  4. must have been decorating
  5. The meeting may have been cancelled.
  6. She couldn't have driven — she doesn't have a car. / She couldn't have driven because she doesn't have a car. / She couldn't have driven; she doesn't have a car. / She couldn't have driven. She doesn't have a car. / She couldn't have driven, because she doesn't have a car.

B. Merking

  1. must
  2. can't
  3. might
  4. might not
  5. She had to leave early.

C. Finndu villuna

  1. They must have had a great time at the wedding.
  2. Somebody might have taken my seat.
  3. He may have forgotten our appointment. / He might have forgotten our appointment. / He could have forgotten our appointment. / He must have forgotten our appointment. / He can't have forgotten our appointment.
  4. ✓ The thief must have come in through the window.

D. Í samhengi

  1. can't have eaten / couldn't have eaten
  2. must have taken
  3. might have got / might have gotten
  4. might not have closed
  5. could have left

E. Spreyttu þig

  1. She might have forgotten the date. She must have been very busy at work.
  2. It can't have been the wind — there was no wind last night. The kids next door must have been playing football again.

F. Blönduð upprifjun

  1. can't
  2. should have studied / ought to have studied
  3. hadn't eaten
  4. take
Android appLærðu á ferðinni Google Play