Phỏng đoán về quá khứ với must have, can't have, might have (Past Deduction)
Must Have, Can't Have, Might Have: Past Deduction
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể đưa ra những phỏng đoán có lý về điều đã xảy ra trong quá khứ — must have (gần như chắc chắn), can't / couldn't have (gần như chắc chắn là không), might / may / could have (có thể), might not / may not have (có thể là không) — và dùng dạng tiếp diễn must have been doing.
Ý chính
Buổi sáng bạn mở cửa và thấy dấu chân trên lớp tuyết mới, đi từ cổng đến cửa nhà bạn rồi quay ra. Bạn không thấy ai cả, nhưng bạn suy ra được: Someone must have come to the door during the night. — Chắc hẳn đêm qua có người đã đến trước cửa.
Phỏng đoán về quá khứ là nói bây giờ bạn chắc chắn đến mức nào, dựa trên bằng chứng, về một việc bạn không tận mắt thấy. Ở bài B1-16, bạn đã phỏng đoán về hiện tại: She must be at home. Muốn chuyển phỏng đoán về quá khứ, hãy giữ nguyên động từ khuyết thiếu (modal verb) và thêm have + past participle (quá khứ phân từ).
Hai phần làm hai việc khác nhau. Động từ khuyết thiếu trả lời câu hỏi "Bây giờ tôi chắc đến mức nào?". Have + past participle trả lời câu hỏi "Khi nào?" — trước bây giờ. Từ đó ta có một thang mức độ chắc chắn cho quá khứ:
must have (gần như chắc: có) → might / may / could have (có thể) → might not / may not have (có thể là không) → can't / couldn't have (gần như chắc: không).
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt phỏng đoán bằng trạng từ đứng trước động từ: chắc là, chắc hẳn, có lẽ, có thể, không thể nào — rồi thêm đã hoặc đang để chỉ thời gian. Động từ chính không đổi. Tiếng Anh dùng một động từ khuyết thiếu, và vì sau động từ khuyết thiếu không thể dùng quá khứ đơn, thời gian quá khứ phải đi qua have + past participle.
| Tiếng Việt | Mức độ | Tiếng Anh |
|---|---|---|
| Chắc hẳn họ đã đi ngủ. | gần như chắc: có | They must have gone to bed. |
| Có lẽ cô ấy đã đi tập gym. | có thể | She might have gone to the gym. |
| Có lẽ họ chưa nhận được tin nhắn. | có thể là không | They might not have received our message. |
| Anh ấy không thể nào lấy trộm tiền được. | gần như chắc: không | He can't have stolen the money. |
| Có lẽ lúc đó anh ấy đang lái xe. | có thể, đang diễn ra | He might have been driving. |
Chữ "đã" không biến thành went hay had sau must: nó biến thành have gone. Chữ "đang" kèm "lúc đó" biến thành have been + V-ing. Và "có thể" của tiếng Việt vừa là can vừa là maybe — nhưng trong phỏng đoán về quá khứ, chỉ may / might / could have mang nghĩa "có thể".
Cấu trúc
Cấu trúc cơ bản
| Chủ ngữ | Động từ khuyết thiếu | have | Past participle | |
|---|---|---|---|---|
| She | must | have | forgotten | our meeting. |
| They | can't | have | seen | us. |
| He | might | have | missed | the bus. |
Have không bao giờ thay đổi: luôn là have, không bao giờ là has hay had, vì nó đứng sau một động từ khuyết thiếu.
Thang mức độ chắc chắn
| Mức độ | Cấu trúc | Ví dụ |
|---|---|---|
| gần như chắc: có | must have + past participle | He must have left early. |
| có thể: có | might / may / could have + past participle | He might have left early. |
| có thể: không | might not / may not have + past participle | He might not have heard the phone. |
| gần như chắc: không | can't / couldn't have + past participle | He can't have left — his coat is here. |
Tiếp diễn và bị động
| Dạng | Cấu trúc | Ví dụ |
|---|---|---|
| tiếp diễn | modal + have been + V-ing | She must have been sleeping. |
| bị động | modal + have been + past participle | The window might have been broken by the wind. |
Câu hỏi — dùng could hoặc might, hoặc một cụm với do you think:
- Could they have got lost? (tiếng Anh Mỹ còn dùng: gotten)
- Where do you think she might have gone?
Cách dùng
1Must have — gần như chắc chắn đã xảy ra
Dùng must have khi bằng chứng khiến bạn gần như chắc chắn rằng việc đó đã xảy ra.
2Can't have / couldn't have — gần như chắc chắn đã không xảy ra
Dùng can't have hoặc couldn't have khi bằng chứng cho thấy việc đó dường như không thể. Cả hai đều phổ biến; couldn't have thường gặp hơn khi cả câu chuyện nằm trong quá khứ.
3Might / may / could have — có thể đã xảy ra
Dùng might have, may have hoặc could have khi việc đó có thể đã xảy ra nhưng bạn không chắc. May trang trọng hơn một chút. Với câu phủ định, dùng might not have hoặc may not have (không dùng couldn't have, vì nó có nghĩa "không thể").
4Dạng tiếp diễn — must have been doing
Dùng modal + have been + V-ing để phỏng đoán về một hành động đang diễn ra tại một thời điểm trong quá khứ, hoặc về một hoạt động kéo dài giải thích điều bạn thấy bây giờ.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Chắc là … đã" → must + quá khứ đơn. Chữ "đã" kéo nhiều bạn về quá khứ đơn ngay sau must. Nhưng sau động từ khuyết thiếu luôn là động từ nguyên mẫu; quá khứ phải đi qua have + past participle.
2. "Có thể … đã" → can have. Tiếng Việt dùng "có thể" cho cả khả năng (can) lẫn phỏng đoán (maybe). Vì vậy nhiều bạn chọn can have. Trong phỏng đoán khẳng định về quá khứ, hãy dùng may / might / could have; can chỉ xuất hiện ở dạng phủ định can't have.
3. "Chắc là lúc đó … đang" → must be + V-ing. "Đang" khiến nhiều bạn dùng must be doing, nhưng đó là phỏng đoán về bây giờ. Với một thời điểm trong quá khứ, cần must have been doing.
4. "Chắc là không" → mustn't have. Dịch từng chữ, "chắc là" = must, "không" = not. Nhưng để nói "chắc chắn là không" trong tiếng Anh Anh, người ta dùng can't have; còn nếu chỉ là "có lẽ không", dùng might not have.
Đừng nhầm lẫn
must have done hay had to do — must have là phỏng đoán về quá khứ; had to là sự bắt buộc trong quá khứ. Xem A2-20.
might not have hay can't have — mức độ chắc chắn rất quan trọng.
could have: phỏng đoán hay điều đã không xảy ra — could have và might have còn có thể nói về một khả năng mà ta biết đã không xảy ra, hoặc để trách ai đó. Xem B1-09.
phỏng đoán hiện tại hay quá khứ — hiện tại: modal + động từ nguyên mẫu (B1-16); quá khứ: modal + have + past participle.
Chính tả và phát âm
- have đọc yếu trong các cấu trúc này: /əv/. must have → /ˈmʌstəv/; might have → /ˈmaɪtəv/; could have → /ˈkʊdəv/; can't have → /ˈkɑːntəv/ (UK), /ˈkæntəv/ (US).
- Âm /v/ ở cuối /əv/ không có trong tiếng Việt ở vị trí cuối từ, nên nhiều bạn bỏ mất cả have: must gone. Hãy giữ /əv/ dù rất ngắn: răng trên chạm nhẹ môi dưới, dây thanh rung.
- Khi nói nhanh, t trong must've thường biến mất: /ˈmʌsəv/. Điều này bình thường; điều không được bỏ là /əv/.
- Chỉ viết must've, might've, could've trong văn viết thân mật. Đừng bao giờ viết must of, might of, could of: nghe giống nhau nhưng viết như vậy là sai.
- been đọc yếu trong các cấu trúc này: /bɪn/, nguyên âm ngắn. must have been → /ˈmʌstəvbɪn/.
Quy tắc vàng
Phỏng đoán về quá khứ = modal + have + past participle (chữ "đã" đi vào have, không đi vào động từ khuyết thiếu). Chọn động từ khuyết thiếu theo mức độ chắc chắn: must (gần như chắc: có), might / may / could (có thể), might not / may not (có thể là không), can't / couldn't (gần như chắc: không).
Luyện tập
A. Hình thức
Chia động từ trong ngoặc, hoặc viết lại câu theo yêu cầu.
-
The door's open. Someone (must forget) to lock it.
-
She (can't see) me — I was hiding behind the tree.
-
I'm not sure. He (might miss) the train.
-
You're covered in paint! You (must decorate) all day.
-
Viết lại câu với may have: Perhaps the meeting was cancelled.
-
Viết lại câu với couldn't have: It's impossible that she drove — she doesn't have a car.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.
-
Chọn đáp án đúng: He passed the exam easily. He … have studied a lot.
-
Chọn đáp án đúng: She speaks no English. She … have written this letter in perfect English.
-
Chọn đáp án đúng: I don't know why Leo is late. He … have overslept.
-
Có lẽ Kate đã không nhìn thấy tấm biển. Chọn đáp án đúng: Kate … have seen the sign.
-
Câu nào nói về sự bắt buộc, không phải phỏng đoán?
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
They must had a great time at the wedding.
-
Somebody might have took my seat.
-
He can have forgotten our appointment.
-
The thief must have come in through the window.
D. Trong ngữ cảnh
Dùng từ trong ngoặc để hoàn thành đoạn hội thoại.
Dad: Who ate all the cheese? It was here this morning.
Eva: Don't look at me! I 16 (can't / eat) it — I was at school all day.
Dad: Then your brother 17 (must / take) it. He came home at lunchtime.
Eva: Or the cat 18 (might / get) into the fridge again.
Dad: The cat can't open the fridge, Eva!
Eva: Well, you 19 (might not / close) it properly this morning.
Dad: Hmm. And who 20 (could / leave) these crumbs everywhere?
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh theo tình huống.
-
Bạn của bạn không đến dự tiệc của bạn và cũng không gọi điện. Viết hai phỏng đoán: một câu với might have và một câu với must have.
-
Bạn về nhà và thấy cửa sổ bếp bị vỡ. Viết một phỏng đoán với can't have và một phỏng đoán với must have been + V-ing.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-16 Phỏng đoán ở hiện tại với must be, can't be, might be (Present Deduction) Her car isn't outside. She ___ … be at home.
-
B1-09 Cách dùng should have, could have, might have: lẽ ra đã… (Modal + have + V3) I failed the test. I (study) harder.
-
B2-04 Câu ước về quá khứ và cách nói hối tiếc: wish + past perfect, wish + would, regret (Wishes and Regrets) I wish I (not eat) that last piece of cake.
-
B2-05 Cách dùng would rather, had better và prefer: nói sở thích và lời khuyên (Would Rather, Had Better, Prefer) It's going to rain. You'd better (take) an umbrella.
Đáp án
A. Hình thức
- must have forgotten
- can't have seen / cannot have seen
- might have missed
- must have been decorating
- The meeting may have been cancelled.
- She couldn't have driven — she doesn't have a car. / She couldn't have driven because she doesn't have a car. / She couldn't have driven; she doesn't have a car. / She couldn't have driven. She doesn't have a car. / She couldn't have driven, because she doesn't have a car.
B. Ý nghĩa
- must
- can't
- might
- might not
- She had to leave early.
C. Tìm lỗi sai
- They must have had a great time at the wedding.
- Somebody might have taken my seat.
- He may have forgotten our appointment. / He might have forgotten our appointment. / He could have forgotten our appointment. / He must have forgotten our appointment. / He can't have forgotten our appointment.
- ✓ The thief must have come in through the window.
D. Trong ngữ cảnh
- can't have eaten / couldn't have eaten
- must have taken
- might have got / might have gotten
- might not have closed
- could have left
E. Đến lượt bạn
- She might have forgotten the date. She must have been very busy at work.
- It can't have been the wind — there was no wind last night. The kids next door must have been playing football again.
F. Ôn tập tổng hợp
- can't
- should have studied / ought to have studied
- hadn't eaten
- take
