Must Have, Can't Have, Might Have: අතීතය ගැන අනුමාන කරන හැටි — සරල සිංහලෙන්
Must Have, Can't Have, Might Have: Past Deduction
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට අතීතයේ වුණු දේවල් ගැන තර්කානුකූලව අනුමාන කරන්න පුළුවන් වෙනවා — must have (බොහෝ දුරට විශ්වාසයි), can't / couldn't have (නොවුණා කියලා බොහෝ දුරට විශ්වාසයි), might / may / could have (වෙන්න පුළුවන්), might not / may not have (සමහර විට නොවුණා) — ඒ වගේම must have been doing කියන continuous රූපයත් පාවිච්චි කරන්න ඔබට පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
ඔබ උදේ දොර අරිනවා. අලුතින් වැටුණු හිමවල අඩි සලකුණු තියෙනවා: ගේට්ටුවේ ඉඳන් ඔබේ දොර ළඟට, ආයෙත් ආපහු. ඔබ කාවවත් දැක්කේ නැහැ, නමුත් ඔබට තේරුම් ගන්න පුළුවන්: Someone must have come to the door during the night.
අතීතය ගැන අනුමානය කියන්නේ, ඔබ දැක්කේ නැති අතීත සිද්ධියක් ගැන සාක්ෂි බලලා ඔබ දැන් කොච්චර විශ්වාසද කියන එක. B1-16 එකේ ඔබ වර්තමානය ගැන අනුමාන කළා: She must be at home. අනුමානය අතීතයට ගෙනියන්න modal verb එක එහෙමම තියාගෙන have + තුන්වෙනි රූපය එකතු කරන්න.
මේ කොටස් දෙක වැඩ දෙකක් කරනවා. Modal verb එක උත්තර දෙන්නේ “මම දැන් කොච්චර විශ්වාසද?” කියන ප්රශ්නයට. Have + තුන්වෙනි රූපය උත්තර දෙන්නේ “කවදාද?” කියන එකට — දැනට කලින්. එතකොට අතීතය ගැන විශ්වාසයේ පරිමාණයක් ලැබෙනවා:
must have (බොහෝ දුරට විශ්වාසයි: ඔව්) → might / may / could have (සමහර විට) → might not / may not have (සමහර විට නැහැ) → can't / couldn't have (බොහෝ දුරට විශ්වාසයි: නැහැ).
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලෙන් අතීතය ගැන අනුමාන කරන්නේ බොහෝ විට ඇති එක්ක: “එයාලා නිදාගන්න ගිහින් ඇති”, “මම පර්ස් එක ටැක්සියේ දාලා එන්න ඇති”. B1-16 එකේ වගේම, මේ “ඇති” එකට ශක්තිමත් අනුමානයත් (must have) දුර්වල අනුමානයත් (might have) දෙකම කියවෙනවා; ඉංග්රීසියේ ඔබ තෝරගන්න ඕනෑ. “ගිහින් තියෙන්න පුළුවන්” කියන්නේ might / may / could have, “කරලා තියෙන්න බැහැ” කියන්නේ can't have — මේවා ඇත්ත සමානකම්. වෙනස මේකයි: සිංහලේ කාලය පෙන්නන්නේ ක්රියාපදයේ (ගිහින්, කරලා); ඉංග්රීසියේ modal verb එක කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ, අතීතය පෙන්නන්නේ have + තුන්වෙනි රූපය. ඒ වගේම “කරන්න වුණා” (බැඳීම, had to) සහ “කරන්න ඇති” (අනුමානය, must have) දෙකක්.
| සිංහල | තේරුම | ඉංග්රීසි |
|---|---|---|
| ලයිට් නිවලා. එයාලා නිදාගන්න ගිහින් ඇති. | ශක්තිමත් අනුමානය | They must have gone to bed. |
| මම පර්ස් එක ටැක්සියේ දාලා එන්න ඇති. | ශක්තිමත් අනුමානය | I must have left it in the taxi. |
| එයා ඒ සල්ලි හොරකම් කරලා තියෙන්න බැහැ. | වෙන්න බැහැ | He can't have stolen the money. |
| ඊමේල් එක ස්පෑම් ෆෝල්ඩර් එකට ගිහින් තියෙන්න පුළුවන්. | වෙන්න පුළුවන් | The email may have gone into your spam folder. |
| එයාලට අපේ මැසේජ් එක ලැබිලා නැති වෙන්න පුළුවන්. | සමහර විට නැහැ | They might not have received our message. |
| ඔයා අඬ අඬ ඉඳලා ඇති. | සිද්ධ වෙමින් තිබුණු ක්රියාවක් | You must have been crying. |
ව්යුහය
මූලික රටාව
| උක්තය | Modal verb | have | තුන්වෙනි රූපය | |
|---|---|---|---|---|
| She | must | have | forgotten | our meeting. |
| They | can't | have | seen | us. |
| He | might | have | missed | the bus. |
Have කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ: modal verb එකකට පස්සේ එන නිසා ඒක හැම විටම have, කවදාවත් has හෝ had නෙවෙයි.
විශ්වාසයේ පරිමාණය
| විශ්වාසය | රූපය | උදාහරණය |
|---|---|---|
| බොහෝ දුරට විශ්වාසයි: ඔව් | must have + තුන්වෙනි රූපය | He must have left early. |
| වෙන්න පුළුවන්: ඔව් | might / may / could have + තුන්වෙනි රූපය | He might have left early. |
| වෙන්න පුළුවන්: නැහැ | might not / may not have + තුන්වෙනි රූපය | He might not have heard the phone. |
| බොහෝ දුරට විශ්වාසයි: නැහැ | can't / couldn't have + තුන්වෙනි රූපය | He can't have left — his coat is here. |
Continuous සහ passive
| රූපය | රටාව | උදාහරණය |
|---|---|---|
| continuous | modal + have been + -ing | She must have been sleeping. |
| passive (කර්මකාරක වාච්යය) | modal + have been + තුන්වෙනි රූපය | The window might have been broken by the wind. |
ප්රශ්න — could හෝ might, නැත්නම් do you think එක්ක යෙදුමක් පාවිච්චි කරන්න:
- Could they have got lost? (US: gotten කියලත්)
- Where do you think she might have gone?
භාවිතය
1Must have — ඒක බොහෝ දුරට වුණා
සාක්ෂි නිසා යමක් වුණා කියලා ඔබට බොහෝ දුරට විශ්වාස නම් must have පාවිච්චි කරන්න.
2Can't have / couldn't have — ඒක බොහෝ දුරට වුණේ නැහැ
සාක්ෂි නිසා යමක් වෙන්න බැහැ වගේ පේනවා නම් can't have හෝ couldn't have පාවිච්චි කරන්න. දෙකම බහුලයි; මුළු කතාවම අතීතයේ නම් couldn't have වඩා සාමාන්යයි.
3Might / may / could have — ඒක වෙන්න ඇති
යමක් වෙන්න පුළුවන්, නමුත් ඔබට විශ්වාස නැත්නම් might have, may have හෝ could have පාවිච්චි කරන්න. May ටිකක් වඩා විධිමත්. නිෂේධාත්මක රූපයට might not have හෝ may not have (couldn't have නෙවෙයි, ඒකේ තේරුම “වෙන්න බැහැ”).
4Continuous — must have been doing
අතීත මොහොතක සිද්ධ වෙමින් තිබුණු ක්රියාවක් ගැන, නැත්නම් ඔබ දැන් දකින දේ පැහැදිලි කරන දිගු ක්රියාවක් ගැන අනුමානයකට modal + have been + -ing පාවිච්චි කරන්න. සිංහලේ “අඬ අඬ ඉඳලා ඇති”, “ඩ්රයිව් කරමින් හිටියා වෙන්න පුළුවන්” වගේ.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “දාලා එන්න ඇති” → must + Past Simple. සිංහලේ අතීතය පෙන්නන්නේ ක්රියාපදයෙන් (දාලා, ගිහින්), ඒ නිසා ගොඩක් අය ඉංග්රීසියෙත් must වලින් පස්සේ ක්රියාපදය අතීතයට දානවා. modal verb එකකට පස්සේ අතීතය පෙන්නන්නේ have + තුන්වෙනි රූපය.
2. “තියෙන්න පුළුවන්” → can have. සිංහලේ “පුළුවන්” හැකියාවටත් අනුමානයටත් එකයි, ඒ නිසා “පාර වැරදිලා තියෙන්න පුළුවන්” කියන එක can have වෙනවා. අතීතය ගැන “සමහර විට” කියන්න might / may / could have.
3. “කරන්න වුණා” → must have. “ඕනෑ = must” කියලා ඉගෙන ගත්ත නිසා සමහර අය අතීත බැඳීමකටත් must have දානවා. නමුත් must have කියන්නේ අනුමානයක් (“කරන්න ඇති”). ඔබ දන්න අතීත බැඳීමකට (“කරන්න වුණා”) had to.
4. “සෙල්ලම් කර කර ඉඳලා ඇති” → must have + -ing. සිංහලේ “කර කර ඉඳලා” කියන එකේ “ඉඳලා” ඉංග්රීසියට පෙරළන්නේ නැතුව -ing විතරක් දැම්මම been අමතක වෙනවා. Continuous අනුමානයට have been + -ing.
පටලවා ගන්න එපා
must have done සහ had to do — must have අතීතය ගැන අනුමානයක්; had to අතීත බැඳීමක්. සිංහලේ “කරන්න ඇති” සහ “කරන්න වුණා” වගේ. A2-20 බලන්න.
might not have සහ can't have — ශක්තිය වැදගත්.
could have: අනුමානයක් සහ නොවුණු දෙයක් — could have සහ might have එකෙන් අපි දන්නවා වුණේ නැහැ කියලා, එහෙම වෙන්න තිබුණු දෙයක් කියන්නත්, කෙනෙක්ව විවේචනය කරන්නත් පුළුවන්. සිංහලේ “-න්න තිබුණා” වගේ. B1-09 බලන්න.
වර්තමානය සහ අතීතය ගැන අනුමානය — වර්තමානය: modal + මූල රූපය (B1-16); අතීතය: modal + have + තුන්වෙනි රූපය.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- මේ රටාවල have දුර්වලයි: /əv/. must have → /ˈmʌstəv/; might have → /ˈmaɪtəv/; could have → /ˈkʊdəv/; can't have → /ˈkɑːntəv/ (UK), /ˈkæntəv/ (US). දුර්වල /ə/ සිංහලේ කෙටි “අ” ට ළඟයි; /v/ කියනකොට උඩ දත් යට තොලේ හෙමින් තියන්න.
- ඉක්මන් කතාවේ must've වල t බොහෝ විට නැති වෙනවා: /ˈmʌsəv/.
- must've, might've, could've ලියන්නේ අවිධිමත් ලිවීමේදී විතරයි. must of, might of, could of කවදාවත් ලියන්න එපා: ඇහෙන්නේ එක වගේ, නමුත් ඒවා වැරදියි.
- can't have වල UK ස්වරය දිග /ɑː/, US ස්වරය /æ/ (සිංහලේ “ඇ” ට ළඟයි). can't අගේ t බොහෝ විට ඇහෙන්නේ නැති තරම්, ඒ නිසා ස්වරය හොඳට දික් කරලා can එකෙන් වෙන් කරන්න.
- මේ රටාවල been දුර්වලයි: /bɪn/ — must have been එකට එක ඉක්මනින් කියවෙනවා.
රන් රීතිය
අතීතය ගැන අනුමානයක් = modal + have + තුන්වෙනි රූපය. ඔබ කොච්චර විශ්වාසද කියන එක අනුව modal verb එක තෝරන්න: must (බොහෝ දුරට ඔව්), might / may / could (සමහර විට), might not / may not (සමහර විට නැහැ), can't / couldn't (බොහෝ දුරට නැහැ). සිංහලේ “ඇති” ශක්තිමත්ද දුර්වලද කියලා ඉංග්රීසියේ ඔබම තීරණය කරන්න ඕනෑ.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
වරහන් තුළ තියෙන වචනවලින් හරි රූපය හදන්න, නැත්නම් වාක්යය නැවත ලියන්න.
-
The door's open. Someone (must forget) to lock it.
-
She (can't see) me — I was hiding behind the tree.
-
I'm not sure. He (might miss) the train.
-
You're covered in paint! You (must decorate) all day.
-
may have පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: Perhaps the meeting was cancelled.
-
couldn't have පාවිච්චි කරලා නැවත ලියන්න: It's impossible that she drove — she doesn't have a car.
B. අර්ථය
තේරුම අනුව උත්තර දෙන්න.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: He passed the exam easily. He … have studied a lot.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: She speaks no English. She … have written this letter in perfect English.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: I don't know why Leo is late. He … have overslept.
-
සමහර විට කේට්ට ඒ සලකුණ පේන්න නැතුව ඇති. නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Kate … have seen the sign.
-
අනුමානයක් නෙවෙයි, බැඳීමක් ගැන කියන්නේ මොන වාක්යයද?
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
They must had a great time at the wedding.
-
Somebody might have took my seat.
-
He can have forgotten our appointment.
-
The thief must have come in through the window.
D. පාඨය තුළ
සංවාදය සම්පූර්ණ කරන්න. වරහන් තුළ තියෙන වචනවලින් හරි රූපය හදන්න.
Dad: Who ate all the cheese? It was here this morning.
Eva: Don't look at me! I 16 (can't / eat) it — I was at school all day.
Dad: Then your brother 17 (must / take) it. He came home at lunchtime.
Eva: Or the cat 18 (might / get) into the fridge again.
Dad: The cat can't open the fridge, Eva!
Eva: Well, you 19 (might not / close) it properly this morning.
Dad: Hmm. And who 20 (could / leave) these crumbs everywhere?
E. ඔබේ වාරය
ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ඔබේ යාළුවා ඔබේ පාටියට ආවේ නැහැ, කෝල් කළෙත් නැහැ. අනුමාන දෙකක් ලියන්න: එකක් might have එක්ක, අනිත් එක must have එක්ක.
-
ඔබ ගෙදර එනකොට කුස්සියේ ජනේලය කැඩිලා. can't have එක්ක එක අනුමානයක් සහ must have been + -ing එක්ක එක අනුමානයක් ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be: වර්තමානය ගැන අනුමාන කරන හැටි — සරල සිංහලෙන් Her car isn't outside. She ___ … be at home.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have: අතීතය ගැන පසුතැවීම — සරල සිංහලෙන් I failed the test. I (study) harder.
-
B2-04 I Wish I Had, I Wish You Would සහ Regret: අතීතය ගැන පසුතැවීම — සරල සිංහලෙන් I wish I (not eat) that last piece of cake.
-
B2-05 Would Rather, Had Better සහ Prefer: කැමැත්ත සහ තදබල උපදෙස් — සරල සිංහලෙන් It's going to rain. You'd better (take) an umbrella.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- must have forgotten
- can't have seen / cannot have seen
- might have missed
- must have been decorating
- The meeting may have been cancelled.
- She couldn't have driven — she doesn't have a car. / She couldn't have driven because she doesn't have a car. / She couldn't have driven; she doesn't have a car. / She couldn't have driven. She doesn't have a car. / She couldn't have driven, because she doesn't have a car.
B. අර්ථය
- must
- can't
- might
- might not
- She had to leave early.
C. වැරැද්ද සොයන්න
- They must have had a great time at the wedding.
- Somebody might have taken my seat.
- He may have forgotten our appointment. / He might have forgotten our appointment. / He could have forgotten our appointment. / He must have forgotten our appointment. / He can't have forgotten our appointment.
- ✓ The thief must have come in through the window.
D. පාඨය තුළ
- can't have eaten / couldn't have eaten
- must have taken
- might have got / might have gotten
- might not have closed
- could have left
E. ඔබේ වාරය
- She might have forgotten the date. She must have been very busy at work.
- It can't have been the wind — there was no wind last night. The kids next door must have been playing football again.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- can't
- should have studied / ought to have studied
- hadn't eaten
- take
