Need፣ Needn't Have እና Be Supposed To: ግዴታና አስፈላጊነት በጥልቀት — በቀላል አማርኛ
Need, Needn't Have, Be Supposed To: Obligation in Depth
በዚህ ገጽ
ዓላማ
ከዚህ ትምህርት በኋላ አስፈላጊ የሆነውንና ያልሆነውን መናገር (need to, don't need to, needn't)፣ አንድ ያለፈ ድርጊት አስፈላጊ እንዳልነበረ መናገር (needn't have done እና didn't need to do)፣ ሰዎች ብዙ ጊዜ ስለሚጥሷቸው የሚጠበቁ ነገሮችና ደንቦች መናገር (be supposed to)፣ መደበኛ ግዴታን መግለጽ (be required to, be obliged to) እንዲሁም should፣ need to፣ have to እና must ከሚሉት መካከል መምረጥ ትችላላችሁ።
ዋናው ሐሳብ
A2-20 ውስጥ must፣ have to፣ mustn't እና don't have to ተምራችኋል። እውነተኛ ግዴታዎች ግን ብዙ ደረጃዎች አሏቸው፤ ስለዚህ ሁለት ጥያቄዎችን ጠይቁ:
- ምን ያህል ጠንካራ ነው? ምክር ነው፣ አስፈላጊ ነገር ነው ወይስ መዘዝ ያለው ደንብ?
- ከየት ይመጣል? ከእናንተ፣ ከደንብ ወይም ከሕግ፣ ወይስ ሰዎች ከሚጠብቁት ብቻ?
ቴርሞሜትር አስቡ። ከታች should አለ — የውሳኔ ሐሳብ። ከፍ ብሎ need to አለ — ውጤት ለማግኘት አስፈላጊ የሆነ። ከዚያ have to እና must — እውነተኛ ግዴታ። ከላይ ደግሞ be required to እና be obliged to አሉ — ደንቦች፣ ሕጎችና ውሎች።
ከቴርሞሜትሩ አጠገብ ልዩ ምልክት አለ: be supposed to። የሚጠበቀውን ነገር ይናገራል፤ ብዙ ጊዜ ደግሞ ሰዎች እንደማያደርጉት ፍንጭ ይሰጣል።
በመጨረሻም need ስላለፈው አንድ ዘዴ አለው። I needn't have taken a taxi ማለት ታክሲ ያዝኩ፤ ግን በከንቱ ነበር። I didn't need to take a taxi ደግሞ ብዙ ጊዜ ታክሲ አልያዝኩም ማለት ነው።
አማርኛ እና እንግሊዝኛ
በአማርኛ አለብኝ ብዙ ሥራ ይሠራል: «መጨረስ አለብኝ» need to፣ have to፣ must እና አንዳንዴም should ሊሆን ይችላል፤ ጥንካሬውንና ምንጩን የሚያሳየው ሁኔታው ነው። እንግሊዝኛ ግን ቃሉን በመምረጥ ያሳያል። ለ«አስፈላጊ አይደለም» አማርኛ አያስፈልግም አለው፤ ይህ don't need to ለሚለው ጥሩ አቻ ነው፤ ከየለብህም (mustn't) ጋርም በግልጽ ይለያል። ችግሩ ያለፈው ጊዜ ነው: «ታክሲ መያዝ አያስፈልገኝም ነበር» ታክሲ ይዛችሁም ሳትይዙም ይባላል። እንግሊዝኛ ይለያል: ይዛችሁ በከንቱ ከሆነ (ልክ እንደ «በከንቱ ታክሲ ያዝኩ») needn't have taken፤ ካልያዛችሁ didn't need to take። ሌላው ችግር ነበረበት ነው: «እሽጉ ትናንት መድረስ ነበረበት» ማለት had to ሳይሆን was supposed to ነው: ይጠበቅ ነበር፣ ግን አልሆነም። ጥያቄ ሲሆን ደግሞ አማርኛ ባለቤት የሌለውን ያስፈልጋል? («ቦታ ማስያዝ ያስፈልጋል?») ይጠቀማል፤ እንግሊዝኛ ባለቤት ይፈልጋል: Do I need to book?
| አማርኛ | እንግሊዝኛ | ልዩነቱ |
|---|---|---|
| ሪፖርቱን ከዓርብ በፊት መጨረስ አለብኝ። | I need to finish this report before Friday. | «አለብኝ» = need to / have to / must: ሁኔታው ይወስናል |
| ጫማህን ማውለቅ አያስፈልግም። | You don't need to take your shoes off. | አስፈላጊ አይደለም (ክልክል አይደለም) |
| ሽቦዎቹን መንካት የለብህም። | You mustn't touch the wires. | ክልክል ነው |
| ይህን ያህል ማብሰል አያስፈልገኝም ነበር። | I needn't have cooked so much. | አብስያለሁ፤ «አያስፈልግም ነበር» ይህን አይናገርም |
| ቦታ ማስያዝ አላስፈለገንም። | We didn't need to book. | አላስያዝንም |
| እሽጉ ትናንት መድረስ ነበረበት። | The parcel was supposed to arrive yesterday. | «ነበረበት» = was supposed to (had to አይደለም) |
| ፈተና ላይ ስልክ መጠቀም አይፈቀድም። | You're not supposed to use your phone during the exam. | ደንብ: not supposed to |
| ተሳፋሪዎች ትኬት እንዲያሳዩ ይጠየቃሉ። | Passengers are required to show a valid ticket. | መደበኛ ደንብ |
| ቦታ ማስያዝ ያስፈልጋል? | Do I need to book? | ባለቤት የሌለው «ያስፈልጋል» → ባለቤት + need to |
አወቃቀር
Need (የአሁን)
| ቅርጽ | ዓይነት | ምሳሌ |
|---|---|---|
| need to + መሠረታዊ ቅርጽ | ተራ ግስ (በሁሉም የግስ ጊዜዎች) | You need to renew your passport. |
| don't / doesn't need to + መሠረታዊ ቅርጽ | ተራ ግስ፣ አሉታዊ | You don't need to bring anything. |
| needn't + መሠረታዊ ቅርጽ (to የለም፣ -s የለም) | modal verb፤ በአብዛኛው UK፣ ትንሽ መደበኛ | You needn't bring anything. |
| Do I need to…? | ጥያቄ | Do I need to book? |
አስፈላጊ ያልነበሩ ያለፉ ድርጊቶች: ሁለት ቅደም ተከተሎች
| ቅደም ተከተል | ተደርጓል? | ምሳሌ |
|---|---|---|
| needn't have + ሦስተኛው ቅርጽ | አዎ — ግን አስፈላጊ አልነበረም። | I needn't have taken a taxi. (ታክሲ ያዝኩ።) |
| didn't need to + መሠረታዊ ቅርጽ | ብዙ ጊዜ አልተደረገም — አስፈላጊ ስላልነበረ አላደረግሁትም። | I didn't need to take a taxi. (ብዙ ጊዜ: አልያዝኩም።) |
Needn't have በአብዛኛው የብሪታንያ እንግሊዝኛ ነው። የአሜሪካ እንግሊዝኛ ለሁለቱም ሁኔታዎች ብዙ ጊዜ didn't need to ወይም didn't have to ይላል፤ ትርጉሙን ዐውዱ ያሳያል። ዐውዱ ግልጽ ካደረገው didn't need to የተደረገን ድርጊትም ሊገልጽ ይችላል።
Be supposed to
| ምሳሌ | |
|---|---|
| የአሁን + | We're supposed to check in by three. |
| የአሁን − | You're not supposed to park here. |
| የአሁን ? | What are we supposed to do with these forms? |
| ያለፈ + | He was supposed to call me. (አልደወለም።) |
| ያለፈ − | You weren't supposed to open it! (ከፈትከው።) |
መደበኛ ግዴታ
| ቅርጽ | ምሳሌ |
|---|---|
| be required to + መሠረታዊ ቅርጽ | Staff are required to wear ID badges. |
| be obliged to + መሠረታዊ ቅርጽ | Landlords are obliged to carry out repairs. |
የጥንካሬ መለኪያ
| ደካማ → ጠንካራ | ትርጉም | ምሳሌ |
|---|---|---|
| should / ought to | ምክር፣ ትክክለኛው ነገር | You should back up your files. |
| need to | ለውጤት አስፈላጊ | You need to back up your files before the update. |
| have to | የውጭ ደንብ ወይም ሁኔታ | We have to back up all files on Fridays — it's company policy. |
| must | ጠንካራ፤ የተናጋሪው የግል ስሜት ወይም የተጻፈ ደንብ | All files must be backed up daily. |
| be required to / be obliged to | መደበኛ፣ ኦፊሴላዊ | Employees are required to back up all files. |
አጠቃቀም
1Need to፣ don't need to፣ needn't
Need to አስፈላጊነትን ይገልጻል: ውጤት ለማግኘት አስፈላጊ የሆነውን። Don't need to እና needn't ድርጊቱ አስፈላጊ አይደለም ማለት ናቸው (ከፈለጋችሁ ማድረግ ትችላላችሁ)። Needn't modal verb ነው: to የለም፣ -s የለም። በአብዛኛው የብሪታንያ እንግሊዝኛ ሲሆን ትንሽ መደበኛ ነው፤ don't need to በሁሉም ቦታ የተለመደ ነው።
2Needn't have እና didn't need to — አስፈላጊ ያልነበሩ ያለፉ ድርጊቶች
Needn't have + ሦስተኛው ቅርጽ: አድርጋችሁታል፤ ከዚያ አስፈላጊ እንዳልነበረ አወቃችሁ — በከንቱ የደከማችሁበት ነገር። Didn't need to + መሠረታዊ ቅርጽ: አስፈላጊ አልነበረም፤ ብዙ ጊዜም አላደረጋችሁትም።
3Be supposed to — የሚጠበቁ ነገሮችና ደንቦች (ብዙ ጊዜ የሚጣሱ)
Be supposed to በደንብ፣ በስምምነት ወይም በተለመደው አሠራር ምክንያት አንድ ሰው እንዲያደርግ የሚጠበቅበትን ይናገራል። ብዙ ጊዜ የሚጠበቀው ነገር እንዳልተፈጸመ ይጠቁማል። Not supposed to = ከደንቡ ውጭ ነው፣ አይፈቀድም። ባለፈው ጊዜ was / were supposed to ያልተሳካ ዕቅድን ወይም ያልተፈጸመ ተስፋን ይገልጻል።
Be supposed to «ሰዎች እንዲህ ይላሉ» ማለትም ይችላል: This café is supposed to be very good. ይህ ትርጉም B2-12 ውስጥ ይማራል።
4Be required to / be obliged to — መደበኛ ግዴታ
Be required to እና be obliged to ለደንቦች፣ ለሕጎች፣ ለውሎችና ለኦፊሴላዊ ሰነዶች ይውላሉ። Be obliged to ብዙ ጊዜ ልታመልጡት የማትችሉትን ግዴታ ያሳያል: ሕጋዊ ወይም የሞራል። Not required to = አስፈላጊ አይደለም (መደበኛ)።
5Should፣ need to፣ have to፣ must — በመለኪያው ላይ መምረጥ
በጥንካሬ እና በምንጭ ምረጡ። Should = ምክር። Need to = ለግብ አስፈላጊ። Have to = ከውጭ የሚመጣ ግዴታ (ደንቦች፣ ሌሎች ሰዎች፣ ሁኔታዎች)። Must = ጠንካራ ግዴታ፤ ብዙ ጊዜ የተናጋሪው የግል ስሜት፣ ወይም በተጻፉ ደንቦችና ማስታወቂያዎች። በአማርኛ ለመጨረሻዎቹ አራቱ «አለብኝ» ማለት እንችላለን።
የተለመዱ ስህተቶች
ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች
1. «መከፈት ነበረበት» → had to. በአማርኛ «… ነበረበት» ሁለት ትርጉም አለው: «ግዴታ ነበር፤ ተደርጓል» (had to) እና «ይጠበቅ ነበር፤ ግን አልሆነም» (was supposed to): «ወደ አየር ማረፊያው የሚወስደው አዲሱ መንገድ ባለፈው ዓመት መከፈት ነበረበት»። ቃል በቃል ሲተረጎም had to ይሆናል፤ ይህ ግን «ተከፍቷል» የሚል ስሜት ይሰጣል። ያልተፈጸመ ዕቅድ ወይም የሚጠበቅ ነገር ሲሆን was / were supposed to ተጠቀሙ።
2. «መታወቂያ ማምጣት ያስፈልጋል?» → Is it need to…? በአማርኛ «ያስፈልጋል» ባለቤት የሌለው ግስ ነው: «መታወቂያ ማምጣት ያስፈልጋል?»፣ «ቅጹን መሙላት አያስፈልግም»። ቃል በቃል ሲተረጎም Is it need…? ወይም It is not need… ይሆናል። በእንግሊዝኛ need ግስ ነው፤ ሰው ባለቤት ይሆናል: Do I need to…?፣ You don't need to…። ወይም ቅጽሉን necessary ተጠቀሙ።
3. «ማጥናት አያስፈልገንም ነበር» → needn't have. «… አያስፈልግም ነበር» ድርጊቱ ቢደረግም ባይደረግም ይባላል። ስለዚህ ብዙዎች needn't have እና didn't need to የሚሉትን በዘፈቀደ ይመርጣሉ። ድርጊቱ ተደርጎ በከንቱ ከሆነ («በከንቱ አጠናን») needn't have + ሦስተኛው ቅርጽ፤ ካልተደረገ didn't need to + መሠረታዊ ቅርጽ ተጠቀሙ።
አታምታቱ
mustn't እና don't need to / needn't — Mustn't ማለት አታድርግ ነው። Don't need to ማለት አስፈላጊ አይደለም ነው (ከፈለጋችሁ ማድረግ ትችላላችሁ)። አማርኛም ይለያቸዋል: «የለብህም» እና «አያስፈልግም»። A2-20 ተመልከቱ።
needn't have done እና didn't need to do — ተደርጓል እና (ብዙ ጊዜ) አልተደረገም።
be supposed to እና should — Should የተናጋሪውን የግል ምክር ይሰጣል። Be supposed to ሌሎች የሚጠብቁትን ወይም ደንቡ የሚለውን ይናገራል።
needn't have እና shouldn't have — needn't have = አስፈላጊ አልነበረም፤ shouldn't have = ስህተት ነበር። B1-09 ተመልከቱ።
Need + -ing በተገብሮ ትርጉም (The car needs washing) B2-13 ውስጥ ይማራል። መደበኛው be to (You are to report at nine) ደግሞ C1-16 ውስጥ ይማራል።
አጻጻፍ እና አነባበብ
- supposed to /səˈpəʊstə/ (UK)፣ /səˈpoʊstə/ (US) ተብሎ ይነበባል — "suh-POHS-tuh"። to ከሚለው ቃል በፊት -d አይሰማም፤ ግን መጻፍ አለበት። የመጀመሪያው ክፍለ ቃል ደካማ ነው: እዚህ የአማርኛው ስድስተኛ ፊደል ድምፅ ይረዳችኋል።
- needn't /ˈniːdnt/ — "NEED-nt"፤ መጨረሻው t ብዙ ጊዜ በጣም ደካማ ስለሆነ አሉታዊ ትርጉሙን በጥንቃቄ አዳምጡ። /d/ እና /n/ መካከል አናባቢ አትጨምሩ («ኒደንት» አይደለም)። needn't have /ˈniːdntəv/ — "NEED-n-tuv"።
- need ውስጥ ያለው /iː/ ረጅም ነው፤ አማርኛ ረጅምና አጭር አናባቢን ስለማይለይ ልዩ ትኩረት ስጡት።
- have to = /ˈhæftə/ እና has to = /ˈhæstə/ — "HAF-tuh"፣ "HASS-tuh": ድምፆቹ f እና s ናቸው እንጂ v እና z አይደሉም።
- obliged /əˈblaɪdʒd/ — ሁለት ክፍለ ቃላት: "uh-BLYJD"። /dʒ/ የአማርኛው «ጅ» ድምፅ ነው፤ መጨረሻ ላይ ተጨማሪ አናባቢ አትጨምሩ።
ወርቃማው ሕግ
ምን ያህል ጠንካራ ነው እና ማን ይወስናል ብላችሁ ጠይቁ: should (ምክር) → need to (አስፈላጊ) → have to / must (ግዴታ) → be required to / be obliged to (መደበኛ ደንቦች)። Be supposed to = የሚጠበቅ፣ ብዙ ጊዜ ግን የማይደረግ — ልክ እንደ «መድረስ ነበረበት»። ስላለፈው: needn't have done = አድርጋችሁታል፣ ግን አስፈላጊ አልነበረም (በከንቱ)፤ didn't need to do = አስፈላጊ አልነበረም (ብዙ ጊዜም አላደረጋችሁትም)።
መልመጃዎች
A. አወቃቀር
ዓረፍተ ነገሮቹን አሟሉ ወይም ቀይሩ።
-
needn't + have ተጠቅማችሁ አሟሉ: We took sandwiches, but there was free food. We (bring) sandwiches.
-
be supposed to (ያለፈ ቅርጽ) ተጠቅማችሁ አሟሉ: The train arrive at six, but it was an hour late.
-
አሟሉ: Drivers are required (carry) their licence.
-
needn't ተጠቅማችሁ ቀይሩ: It isn't necessary for you to wait for me.
-
be obliged to ተጠቅማችሁ ቀይሩ: The law says landlords must return the deposit.
-
አሉታዊ አድርጉ: You need to print the tickets.
B. ትርጉም
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ።
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: You … pay — the museum is free on Sundays.
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: It was a holiday, so I to work. I stayed in bed.
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: I — the exam was easy, but I was nervous all week.
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: You're not … to eat in the library — it's against the rules.
-
ደንብ ሳይሆን ምክር የሆነውን ምረጡ: … see a dentist once a year.
C. ስህተቱን ፈልጉ
እያንዳንዱ ዓረፍተ ነገር አንድ ስህተት አለው ወይም ትክክል ነው። የተስተካከለውን ዓረፍተ ነገር ጻፉ ወይም correct ብላችሁ ጻፉ።
-
You needn't to call me back.
-
I'm suppose to start work at eight.
-
She needs not worry about the exam.
-
We didn't need to queue because we had booked online.queue (UK) = wait in line (US)
D. በጽሑፍ ውስጥ
needn't have፣ didn't need to ወይም be supposed to በትክክለኛው ቅርጽ ተጠቅማችሁ ውይይቱን አሟሉ።
Lena: How was the wedding?
Max: Lovely, but I made a few mistakes. First, I took a taxi from the station — and then I saw the hotel was right next to it. I 16 (take) a taxi at all!
Lena: Oh no. What about the dress code?
Max: The invitation said guests 17 (supposed / wear) something blue. I forgot.
Lena: Did you need to bring a gift?
Max: No, we 18 (not / need / bring) anything — they asked for donations to a charity instead, so I just gave money.
Lena: And the speech?
Max: I 19 (supposed / give) a short speech, but I was too nervous, so my brother did it.
Lena: Well, at least you were there!
E. የእናንተ ተራ
ስለ ራሳችሁ ሕይወት በእንግሊዝኛ ጻፉ።
-
አድርጋችሁት በኋላ አስፈላጊ እንዳልነበረ ስላወቃችሁት አንድ ነገር needn't have ተጠቅማችሁ ጻፉ።
-
በትምህርት ቤታችሁ ወይም በሥራ ቦታችሁ ሰዎች ብዙ ጊዜ ስለሚጥሱት አንድ ደንብ be supposed to ተጠቅማችሁ ጻፉ።
F. የተደባለቀ ክለሳ
ያለፉትን ትምህርቶች ከልሱ።
-
A2-20 Must፣ Have To፣ Mustn't እና Don't Have To ልዩነት — በቀላል አማርኛ You ___ … smoke here — it's a hospital.
-
B1-09 Should Have፣ Could Have፣ Might Have: «… ነበረብኝ»፣ «… ትችል ነበር» — በቀላል አማርኛ I'm so tired. I (not stay) up so late last night.
-
B2-06 Must Have፣ Can't Have፣ Might Have: ስላለፈው መገመት — በቀላል አማርኛ The ground is wet. It (must rain) in the night.
-
B2-05 Would Rather፣ Had Better እና Prefer: ምርጫና ጠንካራ ምክር — በቀላል አማርኛ It's late. We'd better (go) home.
መልሶች
A. አወቃቀር
- needn't have brought
- was supposed to
- to carry
- You needn't wait for me.
- Landlords are obliged to return the deposit. / Landlords are legally obliged to return the deposit.
- You don't need to print the tickets. / You needn't print the tickets.
B. ትርጉም
- don't need to
- didn't need to go
- needn't have worried / didn't need to worry
- supposed
- You should
C. ስህተቱን ፈልጉ
- You needn't call me back. / You don't need to call me back.
- I'm supposed to start work at eight.
- She needn't worry about the exam. / She doesn't need to worry about the exam.
- ✓ We didn't need to queue because we had booked online.
D. በጽሑፍ ውስጥ
- needn't have taken / didn't need to take
- were supposed to wear
- didn't need to bring
- was supposed to give
E. የእናንተ ተራ
- I needn't have taken an umbrella yesterday — it didn't rain at all.
- We're supposed to turn off our computers every evening, but most people forget.
F. የተደባለቀ ክለሳ
- mustn't
- shouldn't have stayed
- must have rained
- go
