Should Have፣ Could Have፣ Might Have: «… ነበረብኝ»፣ «… ትችል ነበር» — በቀላል አማርኛ
Should Have, Could Have, Might Have
በዚህ ገጽ
ዓላማ
ከዚህ ትምህርት በኋላ ስላለፉ ጸጸቶችና ስህተቶች (I should have left earlier)፣ ስላመለጡ ዕድሎች (We could have won) መናገር፣ ሰዎችን መውቀስ (You could have told me!) እና ለማድረግ ፈቃደኛ የነበራችሁትን (I would have helped, but…) መናገር ትችላላችሁ።
ዋናው ሐሳብ
ከእግር ኳስ ጨዋታ በኋላ ተጫዋቾች ድጋሚ ቪዲዮውን ያያሉ። ቪዲዮውን አቁመው እንዲህ ይላሉ: «እዚህ ኳሷን ማቀበል ነበረብኝ (should have)»፣ «እዚህ ጎል ማግባት እንችል ነበር (could have)»። ጨዋታው አልቋል፤ ምንም ሊቀየር አይችልም። ግን የሆነውን ትክክል ከነበረው ወይም ይቻል ከነበረው ጋር ያወዳድራሉ።
modal + have + ሦስተኛው ቅርጽ የሚሠራው ይህንን ነው። ወደ ኋላ ተመልክቶ ያለፈውን ከሌላ ዓይነቱ ጋር ያወዳድራል፤ ብዙ ጊዜ ያልሆነው ዓይነት:
- You should have called. → መደወል ትክክለኛው ነገር ነበር። አልደወልክም።
- You could have called. → መደወል ይቻል ነበር። አልደወልክም።
- I would have called, but… → ፈቃደኛ ነበርኩ። አንድ ነገር ከለከለኝ።
ቅርጹ ሁልጊዜ አንድ ነው። Modal verb የሚሰጠውን የፍርድ ዓይነት ይነግራችኋል: ትክክለኛው ነገር፣ የሚቻል ነገር ወይም ለማድረግ ፈቃደኛ የነበራችሁት ነገር። ባለቤቱ I ሲሆን እነዚህ ዓረፍተ ነገሮች ብዙ ጊዜ ጸጸት ይገልጻሉ፤ you ሲሆን ብዙ ጊዜ ይወቅሳሉ።
አማርኛ እና እንግሊዝኛ
ጥሩ ዜና: አማርኛ ለእያንዳንዱ ቅርጽ ጥሩ አቻ አለው። … ይገባ ነበር («ልትጠይቀኝ ይገባ ነበር») = should have / ought to have፤ … ይችል ነበር («ልትደውልልኝ ትችል ነበር») = could have፤ … ነበር ከአሁን ግስ ጋር («እመጣ ነበር፣ ግን…») = would have። ትልቁ ችግር ነበረብኝ ነው። «ስልኬን ቻርጅ ማድረግ ነበረብኝ» ሁለት ትርጉም አለው: «ግዴታ ነበር፤ አደረግሁት» (I had to charge it) ወይም «ትክክለኛው ነገር ነበር፤ ግን አላደረግሁትም» (I should have charged it)። እንግሊዝኛ እነዚህን ይለያል። በአሉታዊው ደግሞ «አልነበረብኝም» shouldn't have (ስህተት ነበር፤ አደረግሁት) ነው፤ didn't have to ግን «አስፈላጊ አልነበረም» ማለት ነው። ሌላ ነጥብ: «ትችል ነበር» ውስጥ have የሚመስል ቃል የለም፤ ስለዚህ have በቀላሉ ይጠፋል።
| አማርኛ | እንግሊዝኛ | ልዩነቱ |
|---|---|---|
| ትናንት ማታ ስልኬን ቻርጅ ማድረግ ነበረብኝ። | I should have charged my phone last night. / I had to charge my phone last night. | «ነበረብኝ» = should have (አላደረግሁም) ወይም had to (አደረግሁ) |
| ያን ያህል ቡና መጠጣት አልነበረብኝም። | I shouldn't have drunk so much coffee. | ስህተት ነበር፤ ግን ጠጣሁ → shouldn't have |
| መኪናዬን ከመውሰድህ በፊት ልትጠይቀኝ ይገባ ነበር። | You should have asked me before you took my car. | «ይገባ ነበር» ≈ should have / ought to have |
| ልትደውልልኝ ትችል ነበር! | You could have called me! | «ትችል ነበር» → could + have + ሦስተኛው ቅርጽ |
| ወደ ግብዣህ እመጣ ነበር፤ ግን ሥራ ቦታ ተይዤ ቀረሁ። | I would have come to your party, but I was stuck at work. | «እመጣ ነበር» → would have |
| ከዚህ በጣም የባሰ ሊሆን ይችል ነበር። | It could have been much worse. | ይቻል ነበር፤ ግን አልሆነም |
አወቃቀር
modal + have + ሦስተኛው ቅርጽ
| ቅርጽ | ትርጉም | በእውነት የሆነው | ምሳሌ |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | ትክክለኛው ነገር ነበር | ብዙ ጊዜ: አልሆነም | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | ስህተት ነበር | ሆኗል | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | ይቻል ነበር | ብዙ ጊዜ: አልሆነም | We could have won. |
| might have (ወቀሳ) | ደግ / ትሑት ይሆን ነበር | አልሆነም | You might have said thank you! |
| would have | ፈቃደኛ ነበርኩ | አልሆነም | I would have helped, but I was away. |
አሉታዊና ጥያቄ
| ምሳሌ | |
|---|---|
| አሉታዊ | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| ጥያቄ | Should I have told her? / What could we have done? |
| አጭር መልስ | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
አጭር ቅርጾችና ደካማ ቅርጾች (በንግግር)
| በጽሑፍ | ብዙ ጊዜ እንዴት ይሰማል |
|---|---|
| should have / should've | "SHOOD-uv" |
| could have / could've | "COOD-uv" |
| would have / would've | "WOOD-uv" |
| shouldn't have | "SHOOD-nt-uv" |
አጠቃቀም
1Should have — ጸጸትና ወቀሳ
ላልሆነ ትክክለኛ ነገር should have፣ ለሆነ ስህተት ነገር ደግሞ shouldn't have ተጠቀሙ። ባለቤቱ I ወይም we ሲሆን ጸጸትን፣ you ወይም ሌሎች ሲሆኑ ወቀሳን ይገልጻል። Ought to have ተመሳሳይ ትርጉም አለው፤ ግን ብዙም አይዘወተርም፣ የበለጠ መደበኛም ነው።
2Could have — ጥቅም ላይ ያልዋለ ዕድል
ይቻል ለነበረ ግን ላልሆነ ነገር could have ተጠቀሙ: ያመለጠ ዕድል፣ ወይም እውን ያልሆነ አደጋ።
3Could have እና might have — የተበሳጨ ወቀሳ
ባለቤቱ you ሲሆን could have ብዙ ጊዜ «ዕድሉ ነበረህ፤ አልተጠቀምክበትም» ማለት ነው። Might have በተለይ በብሪታንያ እንግሊዝኛ፣ አንድ ሰው ትሑት ወይም ደግ ነገር ሳያደርግ ሲቀር በተመሳሳይ መንገድ ይውላል። Modal verb የሚለውን አጉልታችሁ በሉ።
4Would have — ፈቃደኛ ነበርኩ፤ ግን አንድ ነገር ከለከለ
አንድን ነገር ለማድረግ ፈቃደኛ እንደነበራችሁ ወይም አቅዳችሁ እንደነበር፣ ግን አንድ ነገር እንደከለከላችሁ ለመናገር would have ተጠቀሙ። ብዙ ጊዜ but ከሚለው ቃል ጋር ወይም if ካለበት ሐረግ ጋር ይመጣል B1-07።
5ስላለፉ ምርጫዎች መጠየቅ
ስለ ትክክለኛው ምርጫ ወይም ስለ ሌሎች ዕድሎች ለመጠየቅ should I have…? እና what could I have…? ተጠቀሙ።
የተለመዱ ስህተቶች
ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች
1. «ነበረብኝ» → had to. በትምህርት ቤት «አለብኝ = have to»፣ ስለዚህ «ነበረብኝ = had to» ብለን እንማራለን። ግን «ነበረብኝ» «ትክክለኛው ነገር ነበር፤ አላደረግሁትም» ማለትም ነው። had to ደግሞ «ግዴታ ነበር፤ አደረግሁት» ማለት ነው። ስለ ጸጸት ወይም ስለ ወቀሳ ስትናገሩ should have + ሦስተኛው ቅርጽ ተጠቀሙ።
2. «አልነበረብኝም» → didn't have to. «ያን ሁሉ ገንዘብ ማውጣት አልነበረብኝም» ማለት «ስህተት ነበር፤ ግን አወጣሁ» ነው። ብዙዎች ይህን didn't have to ብለው ይተረጉማሉ፤ እሱ ግን «አስፈላጊ አልነበረም» ማለት ብቻ ነው። ለሆነ ስህተት shouldn't have ተጠቀሙ።
3. «ትችል ነበር» → could + መሠረታዊ ቅርጽ። «ልትወስደኝ ትችል ነበር!» ውስጥ have የሚመስል ቃል የለም፤ «ነበር» ብቻ ነው። ስለዚህ ብዙዎች could + መሠረታዊ ቅርጽ ይላሉ። ይህ «አሁን ትችላለህ» ማለት ነው። ስላመለጠ ያለፈ ዕድል could have + ሦስተኛው ቅርጽ ተጠቀሙ።
አታምታቱ
should have እና should — should + መሠረታዊ ቅርጽ ስለ አሁን ወይም ስለ ወደፊት ምክር ይሰጣል A2-21፤ should have + ሦስተኛው ቅርጽ ወደ ኋላ ይመለከታል። አማርኛም እንዲሁ ይለያል: «ብትደውልላት ይሻላል» እና «ልትደውልላት ይገባ ነበር»።
should have ለወቀሳ እና should have ለሚጠበቅ ነገር — Should have «ይህ ይጠበቅ ነበር፤ ምናልባት ሆኗል (ወይም ባለመሆኑ ገርሞኛል)» ማለትም ይችላል። ሁኔታው ይወስናል። በአማርኛም ሁለቱም «… ነበረበት» ናቸው።
could have (ያመለጠ ዕድል) እና could have (ስላለፈው ግምት) — could have እና might have ምናልባት ስለሆነው ነገር ለመገመትም ይውላሉ። ይህ አጠቃቀም B2-06 ውስጥ ይማራል።
I should have… እና I wish I had… — ሁለቱም ጸጸትን ይገልጻሉ። I wish I had… B2-04 ውስጥ ይማራል።
አጻጻፍ እና አነባበብ
- በእነዚህ ቅርጾች ሁሉ have ብዙ ጊዜ ደካማ ነው: should have /ˈʃʊdəv/ ("SHOOD-uv")፣ could have /ˈkʊdəv/፣ would have /ˈwʊdəv/፣ might have /ˈmaɪtəv/ ("MITE-uv")። /ə/ የአማርኛው «እ» (ስድስተኛ ፊደል) ድምፅ ይመስላል።
- የመጨረሻው /v/ በላይኛው ጥርሶችና በታችኛው ከንፈር ይወጣል፤ ወደ [b] አይቀየር ("SHOOD-ub" አይደለም)።
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/ — በፈጣን ንግግር t ብዙ ጊዜ ሙሉ በሙሉ አይለቀቅም። በ/d/ እና /n/ መካከል አናባቢ አትጨምሩ።
- should of፣ could of፣ would of፣ might of ፈጽሞ አትጻፉ። should have ወይም should've ጻፉ።
- ለወቀሳ modal verb የሚለውን አጉልታችሁ በሉ: You COULD have told me! You SHOULD have asked.
ወርቃማው ሕግ
should / could / might / would + have + ሦስተኛው ቅርጽ ወደ ኋላ ተመልክቶ እውነተኛውን ያለፈ ጊዜ ከሌላ ዓይነቱ ጋር ያወዳድራል: ትክክለኛው ነገር (should)፣ የሚቻለው ነገር (could)፣ ትሑቱ ነገር (might) ወይም ፈቃደኛ የነበራችሁበት ነገር (would)። ብዙ ጊዜ ያ ሌላው ዓይነት አልሆነም፤ shouldn't have ሲሆን ግን ስህተቱ ሆኗል። ለጸጸት የሚባለው «ነበረብኝ» should have ነው እንጂ had to አይደለም።
መልመጃዎች
A. አወቃቀር
በቅንፍ ያሉትን ቃላት ተጠቅማችሁ አሟሉ ወይም እንደገና ጻፉ።
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
shouldn't have ተጠቅማችሁ እንደገና ጻፉ: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
should have ተጠቅማችሁ እንደገና ጻፉ: It was a mistake not to bring a coat.
B. ትርጉም
ጥያቄውን መልሱ ወይም ትክክለኛውን መልስ ምረጡ።
-
"We could have won." አሸንፈዋል? (Yes / No ብላችሁ መልሱ)
-
"I shouldn't have said that." ተናጋሪው ያንን ተናግሯል? (Yes / No ብላችሁ መልሱ)
-
እዚያ ለመገኘት በጣም ፈልጋችሁ ነበር። ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK)፤ in the hospital (US)
-
ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: You … see a doctor about that cough — go today.
C. ስህተቱን ፈልጉ
እያንዳንዱ ዓረፍተ ነገር አንድ ስህተት አለው ወይም ትክክል ነው። የተስተካከለውን ዓረፍተ ነገር ጻፉ ወይም correct ብላችሁ ጻፉ።
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. በጽሑፍ ውስጥ
ውይይቱን አሟሉ፤ በቅንፍ ያሉትን ቃላት ተጠቀሙ።
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. የእናንተ ተራ
ስለ ራሳችሁ በእንግሊዝኛ ጻፉ።
-
ባለፈው ሳምንት ስለምትጸጸቱበት አንድ ነገር should have ወይም shouldn't have ተጠቅማችሁ ጻፉ።
-
አንድ ጓደኛችሁ ስለ አንድ ምርጥ ኮንሰርት አልነገራችሁም። could have ተጠቅማችሁ ወቀሳ ጻፉ።
-
ለማድረግ ፈቃደኛ ስለነበራችሁ ግን ስላልቻላችሁት ነገር አንድ ዓረፍተ ነገር ጻፉ።
F. የተደባለቀ ክለሳ
ያለፉትን ትምህርቶች ከልሱ።
-
B1-07 Third Conditional: If I Had Known… («ባውቅ ኖሮ … ነበር») — በቀላል አማርኛ If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should እና Ought To: ምክር መስጠት — በቀላል አማርኛ I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect: Have You Ever…? የሕይወት ልምድ — በቀላል አማርኛ Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I Wish እና If Only: «ምነው … ቢኖረኝ!» — በቀላል አማርኛ I wish I (can) speak Japanese.
መልሶች
A. አወቃቀር
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. ትርጉም
- No
- Yes
- would have
- should
C. ስህተቱን ፈልጉ
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. በጽሑፍ ውስጥ
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. የእናንተ ተራ
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. የተደባለቀ ክለሳ
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
