Must Have, Can't Have, Might Have: ვარაუდი წარსულზე ინგლისურად
Must Have, Can't Have, Might Have: Past Deduction
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ლოგიკური ვარაუდის გამოთქმას იმაზე, რა მოხდა წარსულში – must have (თითქმის დარწმუნებული), can't / couldn't have (თითქმის დარწმუნებით არა), might / may / could have (შესაძლებელია), might not / may not have (შესაძლოა, არა) – და განგრძობითი ფორმის, must have been doing-ის გამოყენებას.
მთავარი იდეა
დილით კარს აღებთ და ახალ თოვლზე ნაკვალევს ხედავთ: ჭიშკრიდან თქვენს კარამდე და უკან. არავინ გინახავთ, მაგრამ მიხვდებით: Someone must have come to the door during the night.
წარსულზე დასკვნა იმაზეა, რამდენად დარწმუნებული ხართ ახლა, მტკიცებულების საფუძველზე, იმაში, რაც საკუთარი თვალით არ გინახავთ. B1-16-ში აწმყოზე ვარაუდობდით: She must be at home. ვარაუდი წარსულში რომ გადაიტანოთ, მოდალური ზმნა დატოვეთ და დაამატეთ have + past participle.
ორი ნაწილი ორ სხვადასხვა საქმეს აკეთებს. მოდალური ზმნა პასუხობს კითხვას: „რამდენად დარწმუნებული ვარ ახლა?“ Have + past participle პასუხობს: „როდის?“ – ახლამდე. ასე მიიღებთ დარწმუნებულობის შკალას წარსულისთვის:
must have (თითქმის დარწმუნებული: კი) → might / may / could have (შეიძლება) → might not / may not have (შეიძლება, არა) → can't / couldn't have (თითქმის დარწმუნებული: არა).
ქართული და ინგლისური
ქართულს წარსულზე დასკვნის რამდენიმე გზა აქვს: „ალბათ ტაქსიში დამრჩა“ (ზმნიზედა + წყვეტილი), „შეიძლება სპამში მოხვდა“ და განსაკუთრებით თურმეობითი: „დასაძინებლად წასულან“, „მთელი ღამე უთოვია“. თურმეობითი თავად ნიშნავს „ასე ჩანს, ამას ვასკვნი“ – ქართულ ზმნაში დასკვნა უკვე ჩაშენებულია. ინგლისურში ასეთი ზმნის ფორმა არ არსებობს: დასკვნას ყოველთვის მოდალური ზმნა + have + past participle გამოხატავს.
ამიტომ ორი ტიპური შეცდომა ჩნდება. „შეიძლება“-ს შემდეგ ქართულად წყვეტილი დგას („შეიძლება დაიკეტა“), და ინგლისურშიც might + Past Simple გამოდის (might closed) – ეს შეცდომაა. ხოლო „შეიძლება“ = can, ამიტომ ისმის can have – ინგლისურში დადებით ვარაუდში ეს არ გამოიყენება. „შეიძლება“ კი ზუსტად may / might / could-ს შეესაბამება – აქ ერთნაირია.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| დასაძინებლად წასულან. | They must have gone to bed. | თურმეობითი = დასკვნა; ინგლისურში → must have + მესამე ფორმა |
| ალბათ ტაქსიში დამრჩა. | I must have left it in the taxi. | „ალბათ“ + წყვეტილი → must have left, არა left |
| შეიძლება იმეილი სპამში მოხვდა. | The email may have gone into your spam folder. | აქ ერთნაირია: „შეიძლება“ = may / might / could; შემდეგ კი have gone, არა went |
| ფულს ის ვერ მოიპარავდა. | He can't have stolen the money. | „ვერ“ + პირობითი → can't / couldn't have |
| შეიძლება შეტყობინება არ მიიღეს. | They might not have received our message. | „შეიძლება არ“ → might not have, არა couldn't have |
| მთელი ღამე უთოვია. | It must have snowed all night. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურს სჭირდება it |
| თვალები გაწითლებული გაქვს, გიტირია. | You must have been crying. | ხანგრძლივი მოქმედება → must have been + -ing |
მოკლედ: „წასულან / ალბათ წავიდნენ“ → must have gone; „შეიძლება წავიდნენ“ → might / may / could have gone; „ვერ წავიდოდნენ“ → can't / couldn't have gone. მოდალური ზმნის შემდეგ ყოველთვის have + მესამე ფორმა.
ფორმა
ძირითადი სქემა
| ქვემდებარე | მოდალური ზმნა | have | past participle | |
|---|---|---|---|---|
| She | must | have | forgotten | our meeting. |
| They | can't | have | seen | us. |
| He | might | have | missed | the bus. |
Have არასოდეს იცვლება: მოდალური ზმნის შემდეგ ყოველთვის have-ია, არასოდეს has ან had.
დარწმუნებულობის შკალა
| დარწმუნებულობა | ფორმა | მაგალითი |
|---|---|---|
| თითქმის დარწმუნებული: კი | must have + past participle | He must have left early. |
| შესაძლებელია: კი | might / may / could have + past participle | He might have left early. |
| შესაძლებელია: არა | might not / may not have + past participle | He might not have heard the phone. |
| თითქმის დარწმუნებული: არა | can't / couldn't have + past participle | He can't have left — his coat is here. |
განგრძობითი და ვნებითი
| ფორმა | სქემა | მაგალითი |
|---|---|---|
| განგრძობითი | მოდალური ზმნა + have been + -ing | She must have been sleeping. |
| ვნებითი გვარი | მოდალური ზმნა + have been + past participle | The window might have been broken by the wind. |
კითხვები – გამოიყენეთ could ან might, ან ფრაზა do you think-ით:
- Could they have got lost? (US-ში ასევე: gotten)
- Where do you think she might have gone?
გამოყენება
1Must have – თითქმის დარწმუნებით მოხდა
must have გამოიყენეთ, როცა მტკიცებულება გარწმუნებთ, რომ რაღაც მოხდა. ქართულად: „ალბათ“ + წყვეტილი, „უნდა + თურმეობითი II“ ან თურმეობითი („წასულან“).
2Can't have / couldn't have – თითქმის დარწმუნებით არ მოხდა
can't have ან couldn't have გამოიყენეთ, როცა მტკიცებულების მიხედვით რაღაც შეუძლებლად გეჩვენებათ. ორივე ხშირია; couldn't have უფრო ჩვეულებრივია, როცა მთელი ამბავი წარსულშია. ქართულად: „ვერ“ + პირობითი („ვერ მოიპარავდა“), „შეუძლებელია“.
3Might / may / could have – შესაძლოა, მოხდა
might have, may have ან could have გამოიყენეთ, როცა რაღაც შესაძლებელია, მაგრამ დარწმუნებული არ ხართ. May ოდნავ უფრო ფორმალურია. უარყოფისთვის – might not have ან may not have (არა couldn't have, რომელიც „შეუძლებელს“ ნიშნავს). ქართულად: „შეიძლება“ ან „იქნებ“ + წყვეტილი.
4განგრძობითი – must have been doing
მოდალური ზმნა + have been + -ing გამოიყენეთ ვარაუდისთვის მოქმედებაზე, რომელიც წარსულის რომელიმე მომენტში მიმდინარეობდა, ან ხანგრძლივ საქმიანობაზე, რომელიც ახსნის იმას, რასაც ახლა ხედავთ. ქართულად ხშირად უწყვეტელი („მართავდა“) ან თურმეობითი („გიტირია“).
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „შეიძლება მეზობლის ეზოში გაიქცა“ → might + Past Simple. ქართულად „შეიძლება“-ს შემდეგ ჩვეულებრივი წყვეტილი დგას („შეიძლება გაიქცა“, „შეიძლება დაავიწყდა“), ამიტომ ინგლისურშიც მოდალურ ზმნას Past Simple მიჰყვება. მოდალური ზმნის შემდეგ წარსულისთვის საჭიროა have + past participle.
2. „შეიძლება“ → can have. „შეიძლება“ ქართულად can-საც ნიშნავს, ამიტომ წარსულზე ვარაუდში can have ჩნდება. დადებით ვარაუდში ინგლისური can have-ს არ იყენებს: may / might / could have.
3. „სადილი არ უნდა ჰქონდეთ ნაჭამი“ → mustn't have. „არ უნდა“ ქართულად დასკვნის უარყოფაცაა („ბავშვებს სადილი არ უნდა ჰქონდეთ ნაჭამი – სენდვიჩები ისევ ჩანთაშია“), ამიტომ mustn't have გვისხლტება. ბრიტანულ ინგლისურში ეს უცნაურად ჟღერს; ყველგან გამოსადეგი არჩევანია can't have.
4. „შეიძლება ვერ გაიგო“ → couldn't have. „შეიძლება“ = could, ამიტომ „შეიძლება ვერ / არ…“ ხშირად couldn't have ხდება. მაგრამ couldn't have თითქმის დარწმუნებულ „არა“-ს ნიშნავს. თუ დარწმუნებული არ ხართ, თქვით might not have.
არ აგერიოთ
must have done თუ had to do – must have ვარაუდია წარსულზე; had to – წარსული ვალდებულება. იხ. A2-20. ქართულად ორივე შეიძლება „უნდა“-თი ითქვას, ამიტომ იკითხეთ: ვარაუდობ თუ აუცილებლობაზე ლაპარაკობ?
might not have თუ can't have – სიძლიერეს მნიშვნელობა აქვს.
could have: ვარაუდი თუ ის, რაც არ მოხდა – could have და might have შეიძლება აღწერდეს შესაძლებლობას, რომელიც ვიცით, რომ არ მოხდა, ან საყვედურს. იხ. B1-09.
ვარაუდი აწმყოზე თუ წარსულზე – აწმყო: მოდალური ზმნა + საწყისი ფორმა B1-16; წარსული: მოდალური ზმნა + have + past participle.
მართლწერა და გამოთქმა
- have ამ სტრუქტურებში სუსტია: /əv/. must have → /ˈmʌstəv/; might have → /ˈmaɪtəv/; could have → /ˈkʊdəv/; can't have → /ˈkɑːntəv/ (UK), /ˈkæntəv/ (US). ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ სრული „ჰევ“ გვისხლტება. /ə/ მოკლე და მოდუნებულია, პირი ოდნავ ღიაა – ეს მთელი have-ია.
- სწრაფ მეტყველებაში must've-ში t ხშირად იკარგება: /ˈmʌsəv/. /ʌ/ ქართულ ა-ზე მოკლე და ცოტა უფრო დახურულია.
- must've, might've, could've დაწერეთ მხოლოდ არაფორმალურ წერილში. არასოდეს დაწეროთ must of, might of, could of: ერთნაირად ჟღერს, მაგრამ შეცდომაა.
- been ამ სტრუქტურებში სუსტია: /bɪn/ – must have been ერთ სწრაფ ჯგუფად ისმის: /ˈmʌstəvbɪn/. მთავარი მახვილი შემდეგ ზმნაზე მოდის: must have been CRYing.
- can't-ში ბრიტანული /ɑː/ გრძელი და ღიაა, ამერიკული /æ/ კი ქართული ე არ არის – პირი ფართოდ გააღეთ.
ოქროს წესი
ვარაუდი წარსულზე = მოდალური ზმნა + have + past participle. მოდალური ზმნა იმის მიხედვით აირჩიეთ, რამდენად დარწმუნებული ხართ: must (თითქმის დარწმუნებით: კი), might / may / could (შეიძლება), might not / may not (შეიძლება, არა), can't / couldn't (თითქმის დარწმუნებით: არა). „შეიძლება წავიდა“ → might have gone, არასოდეს might went ან can have gone.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვებით ჩასვით სწორი ფორმა.
-
The door's open. Someone (must forget) to lock it.
-
She (can't see) me — I was hiding behind the tree.
-
I'm not sure. He (might miss) the train.
-
You're covered in paint! You (must decorate) all day.
-
გადაწერეთ may have-ით: Perhaps the meeting was cancelled.
-
გადაწერეთ couldn't have-ით: It's impossible that she drove — she doesn't have a car.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: He passed the exam easily. He … have studied a lot.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She speaks no English. She … have written this letter in perfect English.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I don't know why Leo is late. He … have overslept.
-
Maybe Kate didn't see the sign. აირჩიეთ სწორი პასუხი: Kate … have seen the sign.
-
რომელი წინადადებაა ვალდებულებაზე და არა ვარაუდზე?
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
They must had a great time at the wedding.
-
Somebody might have took my seat.
-
He can have forgotten our appointment.
-
The thief must have come in through the window.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვებით ჩასვით სწორი ფორმა.
Dad: Who ate all the cheese? It was here this morning.
Eva: Don't look at me! I 16 (can't / eat) it — I was at school all day.
Dad: Then your brother 17 (must / take) it. He came home at lunchtime.
Eva: Or the cat 18 (might / get) into the fridge again.
Dad: The cat can't open the fridge, Eva!
Eva: Well, you 19 (might not / close) it properly this morning.
Dad: Hmm. And who 20 (could / leave) these crumbs everywhere?
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
მეგობარი თქვენს წვეულებაზე არ მოვიდა და არც დაგირეკათ. დაწერეთ ორი ვარაუდი: ერთი might have-ით, მეორე must have-ით.
-
სახლში მოხვედით და სამზარეულოს ფანჯარა ჩამტვრეულია. დაწერეთ ერთი ვარაუდი can't have-ით და ერთი must have been + -ing-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-16 Must be, can't be, might be ქართულად: დასკვნა და ვარაუდი აწმყოზე Her car isn't outside. She ___ … be at home.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have ქართულად: „უნდა გეთქვა“ და „შეგეძლო დაგერეკა“ ინგლისურად I failed the test. I (study) harder.
-
B2-04 I Wish I Had და Regret: სინანული წარსულზე ინგლისურად I wish I (not eat) that last piece of cake.
-
B2-05 Would Rather, Had Better და Prefer ქართულად: „მირჩევნია“ და „ჯობია“ ინგლისურად It's going to rain. You'd better (take) an umbrella.
პასუხები
A. ფორმა
- must have forgotten
- can't have seen / cannot have seen
- might have missed
- must have been decorating
- The meeting may have been cancelled.
- She couldn't have driven — she doesn't have a car. / She couldn't have driven because she doesn't have a car. / She couldn't have driven; she doesn't have a car. / She couldn't have driven. She doesn't have a car. / She couldn't have driven, because she doesn't have a car.
B. მნიშვნელობა
- must
- can't
- might
- might not
- She had to leave early.
C. იპოვეთ შეცდომა
- They must have had a great time at the wedding.
- Somebody might have taken my seat.
- He may have forgotten our appointment. / He might have forgotten our appointment. / He could have forgotten our appointment. / He must have forgotten our appointment. / He can't have forgotten our appointment.
- ✓ The thief must have come in through the window.
D. კონტექსტში
- can't have eaten / couldn't have eaten
- must have taken
- might have got / might have gotten
- might not have closed
- could have left
E. თქვენი ჯერი
- She might have forgotten the date. She must have been very busy at work.
- It can't have been the wind — there was no wind last night. The kids next door must have been playing football again.
F. შერეული გამეორება
- can't
- should have studied / ought to have studied
- hadn't eaten
- take
