Slowingoგრამატიკა
B1 13 / 39

Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები

Reported Speech: Statements

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ გადმოსცეთ, რა თქვა ვინმემ – She said (that) she was tired – სწორად შეცვალოთ დროები, ნაცვალსახელები და დროის სიტყვები, და გეცოდინებათ, როდის არ არის საჭირო დროის შეცვლა.

მთავარი იდეა

როცა ვინმეს სიტყვებს გადმოსცემთ, ჩანაწერს კი არ რთავთ. შეტყობინებას გადასცემთ – თქვენი პოზიციიდან: თქვენი დროიდან, თქვენი ადგილიდან, თქვენი თვალსაზრისიდან.

წარმოიდგინეთ, მარიამ ორშაბათს თქვა: "I'm tired. I'll call you tomorrow." პარასკევს ამის შესახებ მეგობარს უყვებით. ორშაბათი უკვე წარსულშია, ამიტომ მთელი საუბარი დროში ერთი ნაბიჯით უკან გადადის: Maria said she was tired and would call me the next day. ამ ნაბიჯს უკან backshift ჰქვია.

დანარჩენიც თქვენს თვალსაზრისზე გადადის. მისი I ხდება she; მისი you ხდება me; მისი tomorrow ხდება the next day, რადგან ორშაბათის „ხვალ“ პარასკევის „ხვალ“ არ არის.

მაგრამ backshift რობოტის წესი არ არის. თუ რაც თქვა, ახლაც მართალია, ან იმას იმეორებთ, რაც წამის წინ ითქვა, თავდაპირველი დრო შეგიძლიათ დატოვოთ. ყოველთვის იკითხეთ: როგორ ჩანს ეს იქიდან, სადაც ახლა ვარ?

ქართული და ინგლისური

ქართულად ნათქვამის გადმოცემისას დრო ჩვეულებრივ არ იცვლება: „მარიამ თქვა, რომ დაღლილია და ხვალ დამირეკავს“ – თუმცა ეს ორშაბათს ითქვა. ინგლისურში კი წარსული said-ის შემდეგ დრო ჩვეულებრივ ერთი ნაბიჯით უკან მიდის: she was tired, she would call. როცა ნათქვამი ახლაც მართალია, ინგლისურიც უშვებს აწმყოს – აქ ქართული და ინგლისური ერთნაირად მუშაობს.

კიდევ სამი განსხვავება. პირველი: ქართულ სასაუბრო მეტყველებაში ხშირად „-ო“ ნაწილაკს ვიყენებთ და ნაცვალსახელს არ ვცვლით: „ნიკამ თქვა, დავიღალეო“. ინგლისურში I უნდა გადაიქცეს he-დ: Nika said he was tired. მეორე: „მითხრა“ ერთი სიტყვაა და ადამიანიც შეიცავს, ამიტომ ქართველები ხშირად ამბობენ said me. ინგლისურში said-ის შემდეგ ადამიანი პირდაპირ არ დგას: told me ან said. მესამე: ქართულად „რომ“-ის წინ მძიმე ყოველთვის ისმება, ინგლისურში that-ის წინ – არასოდეს. და ბოლოს: „ორი წლის წინ“ ნათქვამის გადმოცემისას ხშირად two years before-ა და არა ago.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
მარიამ თქვა, რომ დაღლილია.Maria said she was tired.ქართულად აწმყო რჩება; ინგლისურში → was
თქვა, რომ ხვალ დამირეკავს.She said she would call me the next day.„დამირეკავს“ → would call; tomorrow → the next day
ნიკამ თქვა, დავიღალეო.Nika said he was tired.„-ო“-სთან ქართულად I რჩება; ინგლისურში → he
მითხრა, რომ ავად იყო.He told me he was ill. / He said he was ill.„მითხრა“ → told me, არა said me
ლევანმა თქვა, რომ შეხვედრა გადაიდო.Levan said that the meeting had been postponed.ქართულად „რომ“-ის წინ მძიმეა; ინგლისურში that-ის წინ – არა
თქვა, რომ გლაზგოში ცხოვრობს.She said she lives in Glasgow.აქ ერთნაირია: ახლაც მართალია → აწმყო შეიძლება
თქვა, რომ ეს სამსახური ორი წლის წინ დაიწყო.He said he had started the job two years before.„წინ“ ნათქვამში → before / earlier, არა ago

მოკლედ: წარსული said-ის შემდეგ ზმნა ერთი ნაბიჯით უკან გადაწიეთ, ნაცვალსახელი და დროის სიტყვები თქვენს თვალსაზრისზე მოარგეთ, „მითხრა“ = told me, that-ის წინ მძიმე არ დასვათ.

ფორმა

ძირითადი სქემა

ზმნა, რომლითაც ნათქვამს გადმოსცემთ(that)გადმოცემული ნაწილი
She said(that)she was hungry.
He told me(that)he had lost his keys.

That არასავალდებულოა და მეტყველებაში ხშირად გამოტოვებენ. Say-სა და tell-ს სხვადასხვა სქემა აქვს: იხ. B1-13.

Backshift – დროის ცვლილება წარსული ზმნის შემდეგ

პირდაპირი ნათქვამიირიბი ნათქვამი
Present Simple: "I work in a bank."Past Simple: She said she worked in a bank.
Present Continuous: "I'm leaving."Past Continuous: He said he was leaving.
Present Perfect: "I've finished."Past Perfect: She said she had finished.
Past Simple: "I saw it."Past Perfect: He said he had seen it. (saw-იც შეიძლება)
will: "I'll help."would: She said she would help.
can: "I can swim."could: He said he could swim.
may: "It may rain."might: She said it might rain.
must (ვალდებულება): "I must go."had to: He said he had to go. (must-იც შეიძლება)
am / is / are going to: "We're going to move."was / were going to: They said they were going to move.

არ იცვლება: would, could, should, might, ought to და Past Perfect.

ნაცვალსახელები და კუთვნილებითი სიტყვები – მოარგეთ მათ, ვინც ნათქვამს გადმოსცემს.

პირდაპირიირიბი
"I love my job." (Tom)Tom said he loved his job.
"We'll meet you at our house." (თქვენი მშობლები, თქვენ)They said they would meet me at their house.

დროისა და ადგილის სიტყვები (როცა დრო ან ადგილი ახლა სხვაა)

პირდაპირიირიბი
nowthen, at that time
today / tonightthat day / that night
yesterdaythe day before, the previous day
tomorrowthe next day, the following day
last weekthe week before, the previous week
next monththe following month
… ago… before, … earlier
herethere
this / thesethat / those (ან the)

გამოყენება

1Backshift said-ის შემდეგ

როცა ნათქვამის გადმოსაცემი ზმნა წარსულშია (said, told), დრო ერთი ნაბიჯით უკან გადაწიეთ. ქართულად აქ დრო ჩვეულებრივ არ იცვლება.

She said she was really busy.
თქვა, რომ ძალიან დაკავებულია.
"I'm really busy." ქართულად აწმყო; ინგლისურში was
They said they were looking for a new flat.
თქვეს, რომ ახალ ბინას ეძებენ.
"We're looking for a new flat."
He said he had never been to Asia.
თქვა, რომ აზიაში არასოდეს ყოფილა.
"I've never been to Asia."
She said she had missed the train.
თქვა, რომ მატარებელზე დააგვიანდა.
"I missed the train." – „she missed“-იც შეიძლება

2მოდალური ზმნები ირიბ ნათქვამში

Will → would, can → could, may → might, ხოლო must (ვალდებულება) → had to. Would, could, should, might და ought to არ იცვლება.

He said he would send me the details.
თქვა, რომ დეტალებს გამომიგზავნიდა.
"I'll send you the details." will → would
She said she couldn't come to the party.
თქვა, რომ წვეულებაზე ვერ მოვიდოდა.
"I can't come to the party."
He said the shop might be closed.
თქვა, რომ მაღაზია შეიძლება დაკეტილი იყოს.
"The shop may be closed."
The instructor said we had to wear a helmet.
ინსტრუქტორმა თქვა, რომ ჩაფხუტი უნდა გვეხურა.
"You must wear a helmet."
The doctor said I should rest.
ექიმმა მითხრა, რომ უნდა დავისვენო.
"You should rest." should არ იცვლება

3ნაცვალსახელებისა და კუთვნილებითი სიტყვების შეცვლა

გადმოეცით თქვენი თვალსაზრისით. იკითხეთ: ვინ ლაპარაკობს ახლა და ვინ უსმენს? ქართულ „-ო“-იან ნათქვამში ნაცვალსახელი ხშირად არ იცვლება – ინგლისურში ყოველთვის უნდა შეიცვალოს.

My boss said she liked my haircut.
ჩემმა უფროსმა თქვა, რომ ჩემი ვარცხნილობა მოსწონს.
"I like your haircut." I → she, your → my
Our neighbours said they had sold their car.
მეზობლებმა თქვეს, რომ მანქანა გაყიდეს.
"We've sold our car."
He said I was his best friend.
მითხრა, შენ ჩემი საუკეთესო მეგობარი ხარო.
"You're my best friend." ქართულად „-ო“ და ნაცვალსახელი უცვლელია; ინგლისურში I … his

4დროისა და ადგილის სიტყვების შეცვლა

თუ ნათქვამს სხვა დროს ან სხვა ადგილას გადმოსცემთ, შეცვალეთ სიტყვები, როგორიცაა today, tomorrow, ago, here. ქართულადაც: „ხვალ“ → „მეორე დღეს“.

She said she would see me the next day.
თქვა, რომ მეორე დღეს მნახავდა.
"I'll see you tomorrow."
He said he had started the job two years before.
თქვა, რომ ეს სამსახური ორი წლით ადრე დაიწყო.
"I started this job two years ago." „წინ“ → before
She said she was staying there that night.
თქვა, რომ იმ ღამეს იქ რჩებოდა.
"I'm staying here tonight."
He said the parcel had arrived the day before.
თქვა, რომ ამანათი წინა დღეს მოვიდა.
"The parcel arrived yesterday."

5Backshift-ის გარეშე – ახლაც მართალია, ან ახლახან ითქვა

თუ ინფორმაცია ახლაც მართალია, თავდაპირველი დრო შეგიძლიათ დატოვოთ. ეს მეტყველებაში ძალიან ხშირია. Backshift-იც სწორია. აქ ინგლისური ქართულს ემსგავსება.

She said she lives in Glasgow.
თქვა, რომ გლაზგოში ცხოვრობს.
"I live in Glasgow." ისევ იქ ცხოვრობს
Our teacher said the Earth goes round the Sun.
მასწავლებელმა თქვა, რომ დედამიწა მზის გარშემო ბრუნავს.
ზოგადი ჭეშმარიტება
I said it's at three!
ხომ ვთქვი, სამზეა-მეთქი!
წამის წინ ნათქვამის გამეორება

6აწმყოში მდგომი ზმნა – backshift-ის გარეშე

თუ ნათქვამის გადმოსაცემი ზმნა აწმყოშია (says, has said), დროები არ იცვლება. ეს ხშირია შეტყობინებებსა და ჩანაწერებში.

Jake says he's running late.
ჯეიკი ამბობს, რომ აგვიანდება.
says → დრო არ იცვლება
The weather forecast says it'll be sunny all week.
ამინდის პროგნოზის მიხედვით, მთელი კვირა მზიანი ამინდი იქნება.
Mum has said she can't come this weekend.
დედამ თქვა, რომ ამ შაბათ-კვირას ვერ მოვა.
Mum (UK) = Mom (US)

ხშირი შეცდომები

❌She said me she was tired.
✅She told me she was tired.
say-ს შემდეგ ადამიანი პირდაპირ არ დგას: She said she was tired. იხ. B1-13.
❌He said he has finished it last week.
✅He said he had finished it last week. ან He said he finished it last week.
დასრულებული წარსული დრო (last week) Present Perfect-ს არასოდეს იღებს: გადაწიეთ Past Perfect-ში ან დატოვეთ Past Simple.
❌He said that he will call me, but he never did.
✅He said that he would call me, but he never did.
will → would; ზარი უკვე მომავალში აღარ არის.
❌They said they must to leave.
✅They said they had to leave.
must → had to; „must to“ არასოდეს.
❌A year ago he said he had started the job two years ago.
✅A year ago he said he had started the job two years before.
ago აწმყოდან ითვლის; before – წარსულის მომენტიდან.
❌Last month she said she would come tomorrow.
✅Last month she said she would come the next day.
მისი „ხვალ“ დღევანდელი „ხვალ“ არ არის.
❌She said, she was hungry.
✅She said she was hungry.
გადმოცემული ნაწილის წინ მძიმე არ ისმება.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „თქვა, რომ ივნისში დაიწყებს“ → will დარჩება. ქართულად ნათქვამის გადმოცემისას დრო არ იცვლება: „ანამ შარშან თქვა, რომ ახალ სამსახურს ივნისში დაიწყებს“ – თუმცა ის ივნისი უკვე გავიდა. ინგლისურში, როცა ის მომენტი წარსულშია, will → would.

❌Last year Ana said she will start a new job in June.
✅Last year Ana said she would start a new job in June.
შარშანდელი ივნისი უკვე გავიდა → would

2. „დედას უთხრა, რომ…“ → said her mum. „მითხრა“, „უთხრა“ ერთ სიტყვაში ადამიანსაც შეიცავს, ამიტომ ინგლისურშიც said-ის შემდეგ ადამიანს ვსვამთ. Say-ს შემდეგ ადამიანი პირდაპირ არ დგას: told her mum ან said to her mum.

❌When Salome called, she said her mum that she would be home late.
✅When Salome called, she told her mum that she would be home late. ან When Salome called, she said to her mum that she would be home late.
said + ადამიანი → told

3. „თქვა, რომ…“ → said, that. ქართულში „რომ“-ის წინ მძიმე სავალდებულოა, ამიტომ ეს ჩვევა ინგლისურში გადადის. ინგლისურ ირიბ ნათქვამში said-სა და that-ს შორის მძიმე არ ისმება.

❌Tamar said, that she would be late.
✅Tamar said that she would be late. ან Tamar said she would be late.
that-ის წინ მძიმე არ დგას

4. „ნიკამ თქვა, დავიღალეო“ → said I. „-ო“-იან ქართულ ნათქვამში ნაცვალსახელი და დრო ისე რჩება, როგორც თქვეს. ინგლისურში I უნდა შეიცვალოს: თუ ნიკა თავის თავზე ლაპარაკობდა, ეს he-ა.

⚠️Nika said I'm tired, so he went home early.
✅Nika said he was tired, so he went home early.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ნიშნავს, რომ ნიკამ თქვა, მოლაპარაკე დაღლილიაო; ნიკა საკუთარ თავზე ლაპარაკობდა → he was

5. „ათი წლის წინ იყიდა“ → ago ნათქვამში. ქართული „წინ“ ნიშნავს ago-საც და before-საც. როცა წარსულში ნათქვამს გადმოსცემთ, „წინ“ იმ მომენტიდან ითვლება: before / earlier.

❌In 2020 my uncle told me he had bought the flat ten years ago.
✅In 2020 my uncle told me he had bought the flat ten years before. ან In 2020 my uncle told me he had bought the flat ten years earlier.
ago აწმყოდან ითვლის

არ აგერიოთ

პირდაპირი თუ ირიბი ნათქვამი – პირდაპირი ნათქვამი ზუსტ სიტყვებს ბრჭყალებში იმეორებს; ირიბი – ცვლილებებით გადმოსცემს.

Ana said, "I'm hungry."
ანამ თქვა: „მშია“.
პირდაპირი
Ana said she was hungry.
ანამ თქვა, რომ შია.
ირიბი; ქართულად აწმყო რჩება, ინგლისურში was

Backshift თუ backshift-ის გარეშე – ორივე შეიძლება იყოს სწორი. Backshift უბრალოდ გადმოსცემს ნათქვამს; backshift-ის გარეშე აჩვენებთ, რომ თვლით, ეს ახლაც მართალია.

He said he was a vegetarian.
თქვა, რომ ვეგეტარიანელია.
უბრალოდ გადმოსცემს, რა თქვა მაშინ
He said he's a vegetarian, so let's not cook meat.
თქვა, რომ ვეგეტარიანელია, ამიტომ ხორცს ნუ მოვამზადებთ.
ახლაც მართალია და მნიშვნელოვანია

must (ვალდებულება) თუ must (დასკვნა) – ვალდებულების must ხშირად had to-დ იქცევა. დასკვნის must B1-16 must-ად რჩება. ქართულად ორივე „უნდა“-ა.

She said she had to leave early.
თქვა, რომ ადრე უნდა წასულიყო.
"I must leave early."
He said I must be tired.
მითხრა, ალბათ დაღლილი ხარო.
"You must be tired."

მართლწერა და გამოთქმა

  • ირიბ ნათქვამში არც ბრჭყალებია და არც მძიმე: She said she was tired. ქართული ჩვევა – მძიმე „რომ“-ის წინ – აქ დატოვეთ.
  • პირდაპირ ნათქვამში ციტატის წინ მძიმე დასვით, ბოლო წერტილი კი ბრჭყალებში მოაქციეთ: She said, "I'm tired." ინგლისურში ორივე ბრჭყალი ზემოთაა ("…"), ქართულში კი პირველი ქვემოთაა („…“).
  • said /sed/ – ხმოვანი ქართული ე-ს ჰგავს. ნუ წაიკითხავთ ისე, როგორც იწერება („საიდ“).
  • that აქ სუსტია: /ðət/. /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი ზედა და ქვედა კბილებს შორის მოათავსეთ და ხმა გამოეცით – ნუ იტყვით დ-ს ან ზ-ს.
  • 'd შეიძლება იყოს would ან had: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). შეხედეთ მის შემდეგ მდგომ ზმნას.

ოქროს წესი

გადმოეცით თქვენი დროიდან და ადგილიდან: წარსული ზმნის შემდეგ დრო ჩვეულებრივ ერთი ნაბიჯით უკან გადაწიეთ, ნაცვალსახელები და დროის სიტყვები კი მოარგეთ. თუ ახლაც მართალია, ან ზმნა აწმყოშია, თავდაპირველი დრო შეგიძლიათ დატოვოთ. „მითხრა“ = told me.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

1–6 დავალებებში გამოიყენეთ backshift.

  1. "I'm cold." → She said she cold.
  2. "We've finished the project." → They said they the project.
  3. "I'll text you." → He said he me.
  4. "I can't find my keys." → She said she her keys.
  5. "I may be late." → He said he late.
  6. "I'm watching a film." → She said she a film.
  7. გადმოეცით said-ით: "I love my new job." (თქვენი და)

B. მნიშვნელობა

შეავსეთ ან აირჩიეთ სწორი პასუხი.

  1. ორშაბათს ტომმა თქვა: "I'll do it tomorrow." ახლა პარასკევია. შეავსეთ: Tom said he would do it .
  2. მეგობარმა ეს ხუთი წუთის წინ თქვა: "The film starts at eight." შეავსეთ: She said the film at eight.
  3. "I'm a vegetarian," said Sam last year, and he still is. რომელია სწორი?
  4. "You must be tired," the nurse said to me. გადმოეცით: The nurse said I tired.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. He said me that he was ill.
  2. She said she will come, but she didn't.
  3. They said they must to go home.
  4. The forecast says it will rain tomorrow.

D. კონტექსტში

ყველა გამოტოვებულ ადგილას გამოიყენეთ backshift.

Lunch with Clara
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. გაიხსენეთ, რა გითხრათ მეგობარმა გასულ კვირას. გადმოეცით said-ით.
  2. გადმოეცით დღევანდელი შეტყობინება says-ით.
პასუხები

A. ფორმა

  1. was
  2. had finished / 'd finished
  3. would text / 'd text
  4. couldn't find / could not find
  5. might be
  6. was watching
  7. My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.

B. მნიშვნელობა

  1. the next day / the following day / on Tuesday
  2. starts / started
  3. both
  4. must be

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
  2. She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
  3. They said they had to go home. / They said they must go home.
  4. ✓ The forecast says it will rain tomorrow.

D. კონტექსტში

  1. was
  2. had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
  3. were sending / were going to send / would send
  4. could
  5. would call / 'd call

E. თქვენი ჯერი

  1. My friend Leo said he was going to move to Madrid.
  2. My brother says he can't come to dinner tonight.

F. შერეული გამეორება

  1. had already left / 'd already left
  2. did you call
  3. was built
  4. were
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play