მდგომარეობის ზმნები Continuous-ში: I think თუ I'm thinking, She's being silly
State Verbs in the Continuous: She's Being Silly
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ be being + ზედსართავის გამოყენებას დროებითი ქცევისთვის (You're being silly) და გაარჩევთ, როდის აღწერს ისეთი ზმნები, როგორიცაა think, have, see, taste, smell, feel, look და weigh, მდგომარეობას (simple ფორმა) და როდის – მოქმედებას (continuous ფორმა შესაძლებელია).
მთავარი იდეა
A1-23-ში ისწავლეთ, რომ მდგომარეობის ზმნები (know, like, want, believe) ჩვეულებრივ continuous-ში არ დგას. მდგომარეობა ქანდაკებას ჰგავს: ის უბრალოდ არის. არაფერი ხდება, არავინ არაფერს აკეთებს და მას „შუა“ არ აქვს, რომლის შიგნითაც იქნებოდით. Continuous მოცეკვავისთვისაა: ვიღაც რაღაცას აკეთებს, ეს დაიწყო და დამთავრდება.
მაგრამ ბევრი ხშირი ზმნა შეიძლება ქანდაკებაც იყოს და მოცეკვავეც – მნიშვნელობის მიხედვით. I have a car ქანდაკებაა (ფლობა). I'm having lunch მოცეკვავეა (მოქმედება). The soup tastes salty ქანდაკებაა (ასეთია). The chef is tasting the soup მოცეკვავეა (მზარეული ამას განზრახ აკეთებს).
ამიტომ წესი ის კი არ არის, რომ „ეს ზმნები -ing-ს არასოდეს იღებს“. წესი კითხვაა: ეს მდგომარეობაა თუ განზრახ მოქმედება? თუ ვიღაც ამას აქტიურად აკეთებს, continuous სწორია. be-ც კი შეიძლება „ცეკვავდეს“: She's silly (მისი ხასიათი) და She's being silly (მისი ქცევა ახლა).
ქართული და ინგლისური
ქართულ აწმყოს ცალკე continuous ფორმა არ აქვს: „ვფიქრობ“ არის I think-იც და I'm thinking-იც, „ვსადილობთ“ – we have lunch-იც და we're having lunch-იც. ამიტომ ფორმა ქართულიდან არ ჩანს – აზრი უნდა შეამოწმოთ: აზრია, ფლობაა, თვისებაა (→ simple) თუ ახლა მიმდინარე, განზრახ მოქმედება (→ continuous)?
ზოგან ქართული სხვადასხვა ზმნით გეხმარებათ: „ჰყავს / აქვს“ (ფლობა) და „სადილობს“, „შხაპს იღებს“ (მოქმედება) – ინგლისურად ორივე have-ია; „გემო აქვს“, „მლაშეა“ (თვისება) და „სინჯავს“ (მოქმედება) – ინგლისურად ორივე taste-ია; „მესმის, რასაც გულისხმობ“ და „ექიმთან მივდივარ“ – ორივე see. სუნისთვის ქართულად „ვგრძნობ“ ან „სუნი მცემს“ ითქმის, ინგლისურად კი შემთხვევით შეგრძნებულ სუნზე ჩვეულებრივ can smell. დროებითი ქცევისთვის ქართულში ცალკე ფორმა არ არის („დღეს სულელურად იქცევი“, „ნუ ჭირვეულობ“); ინგლისურად be being + ზედსართავი გვჭირდება.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ვფიქრობ, რომ მართალი ხარ. | I think you're right. | აზრი → simple |
| ახალ სამსახურზე ვფიქრობ. | I'm thinking about a new job. | ქართულად იგივე ფორმა; განზრახვა, ფიქრის პროცესი → continuous |
| ორი ძმა ჰყავს. | She has two brothers. | ფლობა, ოჯახი → simple |
| ახლა ვსადილობთ. | We're having lunch. | ქართულად ცალკე ზმნა; ინგლისურად have + continuous |
| მესმის, რასაც გულისხმობ. | I see what you mean. | გაგება → simple |
| ოთხზე ექიმთან მივდივარ. | I'm seeing the doctor at four. | შეხვედრა → continuous |
| წვნიანი ცოტა მლაშეა. | This soup tastes a bit salty. | თვისება → taste + ზედსართავი, simple |
| მზარეული წვნიანს სინჯავს. | The chef is tasting the soup. | განზრახ მოქმედება → continuous |
| ბოლის სუნი მცემს. | I can smell smoke. | შემთხვევით შეგრძნება → can smell |
| სულელურად იქცევი. | You're being silly. | დროებითი ქცევა → be being + ზედსართავი |
| თავს დაღლილად ვგრძნობ. | I feel tired. / I'm feeling tired. | აქ ერთნაირია: ორივე ფორმა სწორია |
მოკლედ: ქართული აწმყო ფორმას არ გიკარნახებთ. აზრი, ფლობა, თვისება → simple; ახლა მიმდინარე განზრახ მოქმედება → continuous; დროებითი ქცევა → be being + ზედსართავი.
ფორმა
be being + ზედსართავი
| ხასიათი / ჩვეული თვისება (მდგომარეობა) | ქცევა ახლა (მოქმედება) |
|---|---|
| He is rude. (ყოველთვის) | He's being rude. (ახლა, განზრახ) |
| You are very kind. | You're being very kind today. |
| She isn't usually difficult. | She's being difficult this morning. |
ზედსართავი ჩვეულებრივ ქცევას აღწერს, რომელსაც ადამიანი აკონტროლებს: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. არა tall, ill, tired, hungry, happy.
ორმნიშვნელოვანი ზმნები
| ზმნა | მდგომარეობა (simple) | მოქმედება (continuous შესაძლებელია) |
|---|---|---|
| think | აზრი: I think it's a good idea. | განხილვა, ფიქრი: I'm thinking about a new job. |
| have | ფლობა, ურთიერთობები, ავადმყოფობა: She has two brothers. | მოქმედებები, გამოცდილება: We're having dinner. |
| see | თვალით დანახვა, გაგება: I see what you mean. | შეხვედრა, პაემნები, ვიზიტი: I'm seeing the dentist at four. |
| taste / smell | როგორია რაღაც: It tastes sweet. | განზრახ გასინჯვა: He's smelling the milk. |
| feel | აზრი: I feel we should wait. | შეხება: She's feeling the fabric. |
| look | გარეგნობა: You look tired. | look at / look for: What are you looking at? |
| weigh | რამდენს იწონის: The bag weighs 20 kilos. | აწონვა: She's weighing the flour. |
მნიშვნელობის ტესტი: ვიღაც აქტიურად აკეთებს რაღაცას, რაც დაიწყო და დამთავრდება? → continuous შესაძლებელია. უბრალოდ ასეა? → simple.
გამოყენება
1be being + ზედსართავი – დროებითი ქცევა
am / is / are being + ზედსართავი გამოიყენეთ იმისთვის, თუ როგორ იქცევა ვინმე ახლა, ხშირად – ჩვეულებრივი ხასიათისგან განსხვავებულად. ხშირად საყვედურს ან შენიშვნას ჰგავს.
2think – აზრი თუ ფიქრის პროცესი
Think (that) = აზრი გაქვთ: მდგომარეობაა, simple ფორმა. Think about / of = ფიქრობთ, განიხილავთ: მოქმედებაა, continuous შესაძლებელია. ქართულად ორივე „ვფიქრობ“-ია.
3have – ფლობა თუ მოქმედება და გამოცდილება
Have ფლობის, ოჯახის, ურთიერთობებისა და ავადმყოფობის მნიშვნელობით მდგომარეობაა. Have მყარ გამოთქმებში მოქმედებისა და გამოცდილებისთვის – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – მოქმედებაა. ქართულად ასეთ გამოთქმებს ხშირად ცალკე ზმნა შეესაბამება.
4see – დანახვა თუ შეხვედრა
See = თვალით შეამჩნიოთ ან გაიგოთ: მდგომარეობაა. თვალით დანახვისას ხშირად can see-ს ვამბობთ. See = შეხვდეთ, ეწვიოთ (მაგალითად, ექიმს) ან რომანტიკული ურთიერთობა გქონდეთ: მოქმედებაა, შეთანხმებებისთვის ხშირად continuous-ში.
5taste, smell – როგორია თუ გასინჯვა
Taste და smell + ზედსართავი (ან like + არსებითი სახელი) აღწერს, როგორია რაღაც: მდგომარეობაა. როცა ვინმე რაღაცას განზრახ სინჯავს, ეს მოქმედებაა. რასაც უნებურად ამჩნევთ, მასზე თქვით can smell / can taste.
6feel, look, weigh
Feel + ზედსართავი (როგორ გრძნობთ თავს) შეიძლება იყოს simple-იც და continuous-იც, თითქმის სხვაობის გარეშე. Feel (that) = მჯერა – მდგომარეობაა; feel = შეხება – მოქმედება. Look + ზედსართავი (გარეგნობა) მდგომარეობაა, მაგრამ „ახლა“-ს მნიშვნელობით continuous-იც ხშირია: You're looking well. Look at / for მოქმედებაა. Weigh = რამდენს იწონის – მდგომარეობა; weigh = აწონვა – მოქმედება.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ლევანი ახლა შხაპს იღებს“ → Levan has a shower now. ქართულ აწმყოს continuous ფორმა არ აქვს, ამიტომ ახლა მიმდინარე მოქმედებაზეც ხშირად simple გვისხლტება. have dinner, have a shower მოქმედებაა – ახლა მიმდინარე მოქმედებისთვის be having.
2. „ვფიქრობ, რომ…“ → I'm thinking that… ქართულად „ვფიქრობ“ ერთი ფორმაა – აზრისთვისაც და ფიქრის პროცესისთვისაც. ინგლისურად აზრი მდგომარეობაა: I think (that)…
3. „ახლა ორი სასტუმრო აქვს“ → is owning. „ახლა“ და „ამჟამად“ continuous-ს გვკარნახობს, მაგრამ ფლობა, წონა და თვისება მდგომარეობაა – „ახლაც“ simple ფორმით ითქმის.
4. „სუნს ვგრძნობ“ → I'm feeling a smell. ქართულად სუნს „ვგრძნობთ“. ინგლისურად feel შეხებას ან განცდას ნიშნავს; უნებურად შეგრძნებულ სუნზე თქვით can smell.
არ აგერიოთ
is თუ is being – Is ჩვეულ თვისებას აღწერს; is being – ქცევას ახლა, ხშირად უჩვეულოს.
I feel / I'm feeling – გრძნობებსა და ჯანმრთელობასთან ორივე სწორია და თითქმის ერთსა და იმავეს ნიშნავს. არცერთი არ ჩათვალოთ შეცდომად.
be being + ზედსართავი თუ ვნებითი გვარი – Is being + past participle (მესამე ფორმა) ვნებითი გვარის continuous ფორმაა (იხ. B1-11) და არა ქცევა.
არაფორმალური გამოთქმები, როგორიცაა I'm loving it და I'm hearing that…, იხ. C2-01; სასაუბრო სტილზე მეტი – C2-03.
მართლწერა და გამოთქმა
- being ორმარცვლიანია: /ˈbiːɪŋ/. პირველი ხმოვანი გრძელია, ბოლოს /ŋ/ – g ცალკე არ ისმის. You're being silly-ში მახვილი ზედსართავზე დასვით: you're being silly.
- ხასიათისა და ქცევის დასაპირისპირებლად მახვილი being-ზე დასვით: He isn't rude — he's being rude. ქართულში მახვილი სუსტია, ამიტომ ეს ხაზგასმა ცალკე ივარჯიშეთ.
- weigh /weɪ/ ზუსტად ისე ჟღერს, როგორც way; weighs = ways. gh არ წარმოითქმის. /w/ ქართულში არ არის: ტუჩები მრგვალდება და წინ იწევს, ქვედა ტუჩი კბილებს არ ეხება – ნუ იტყვით „ვ“-ს.
- taste /teɪst/: tastes /teɪsts/-ით მთავრდება. თანხმოვნების ასეთი ჯგუფი ქართულად მოლაპარაკეებისთვის ადვილია – უბრალოდ ხმოვანს ნუ ჩაამატებთ. თავკიდური t ჰაერის ნაკადით ითქმის, ქართული თ-ს მსგავსად, და არა ტ-ით.
ოქროს წესი
იკითხეთ: ეს მდგომარეობაა თუ განზრახ მოქმედება? მდგომარეობა (აზრი, ფლობა, როგორია რაღაც) simple ფორმას იღებს; მოქმედება შეიძლება continuous-ში იყოს – think, have, see, taste და weigh-თანაც კი. Be being + ზედსართავი მხოლოდ ქცევისთვის გამოიყენეთ და არა მუდმივი თვისებებისთვის ან ისეთი მდგომარეობებისთვის, როგორიცაა tall ან ill. ქართული აწმყო ფორმას არ გიკარნახებთ – აზრი შეამოწმეთ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
-
We (have) a party on Saturday. Can you come?
-
I (think) about selling my car.
-
This cake (taste) amazing.
-
She (have) long dark hair.
-
The vet (weigh) the dog at the moment.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … that's a great idea.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: We … each other — it's still quite new.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Sorry, I … very tired today.
-
მდგომარეობაა (state) თუ მოქმედება (activity)? "Why are you smelling your shirt?"
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … much better today.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I'm having two sisters.
-
This suitcase is weighing twenty kilos.
-
The children are being very quiet today.
-
She is being hungry.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით.
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად თქვენზე და თქვენს გარემოზე.
-
დაწერეთ ორი წინადადება have-ით: ერთი იმაზე, რაც გაქვთ, მეორე – იმ საქმიანობაზე, რასაც ამ კვირაში აკეთებთ.
-
დაწერეთ წინადადება ვინმეზე, ვინც დღეს უჩვეულოდ იქცევა. გამოიყენეთ be being.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-23 Present Simple თუ Present Continuous? I work თუ I'm working – სხვაობა ქართულად I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
-
B1-02 For, Since, How Long: Present Perfect Simple თუ Continuous? სხვაობა ქართულად I (know) her for ten years.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: „ორი საათია გელოდები“ ინგლისურად I'm tired because I (work) in the garden all day.
პასუხები
A. ფორმა
- are being
- are having
- am thinking
- tastes
- has / has got
- is weighing
B. მნიშვნელობა
- think
- are seeing
- am
- activity
- feel / am feeling
C. იპოვეთ შეცდომა
- I have two sisters. / I've got two sisters.
- This suitcase weighs twenty kilos.
- ✓ The children are being very quiet today.
- She is hungry. / She's hungry.
D. კონტექსტში
- are … doing
- are having
- is tasting
- tastes
- is having
- think
E. თქვენი ჯერი
- I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
- My cat is being very friendly today — she probably wants food.
F. შერეული გამეორება
- walk … am taking
- have known
- have been working / have worked
