Indirect Questions ქართულად: Could you tell me where the station is? – თავაზიანი კითხვა ინგლისურად
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თავაზიანად იკითხოთ – Could you tell me where the station is?, Do you know if the shop is open? – თავაზიანი დასაწყისის შემდეგ თხრობითი სიტყვათა რიგით, და თქვათ I don't know what to do ან Can you show me how to use this?
მთავარი იდეა
პირდაპირი კითხვა – Where is the station? – გასაგებია, მაგრამ უცნობთან ცოტა უხეშად შეიძლება ჟღერდეს. ინგლისური კითხვას არბილებს: თავაზიან დასაწყისში „ახვევს“ – Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
წარმოიდგინეთ ოფიციანტი, რომელსაც ლანგრით ფინჯანი მიაქვს. თავაზიანი დასაწყისი ლანგარია: კითხვას ფრთხილად მიაქვს მეორე ადამიანთან. ლანგარზე კითხვა „წყნარდება“ – თავისთავად კითხვა აღარ არის. ის წინადადების შიგნით მოთავსებული ინფორმაციაა, ამიტომ ჩვეულებრივი თხრობითი რიგი აქვს: ქვემდებარე, მერე ზმნა.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
ლანგარზე კითხვის do, does ან did არ გჭირდებათ: პირდაპირ კითხვაში ისინი მხოლოდ კითხვითი რიგისთვის იყო.
ეს იგივე რიგია, რაც ირიბ კითხვებში B1-13, ოღონდ backshift-ის გარეშე: ახლა კითხულობთ, ამიტომ დრო იგივე რჩება, რაც პირდაპირ კითხვაში.
ქართული და ინგლისური
ქართულად თავაზიან კითხვას ხშირად „ხომ ვერ მეტყვით…?“ ან „ხომ არ იცით…?“ იწყებს, შიგნით კი რიგი არ იცვლება: „ხომ ვერ მეტყვით, სადგური სად არის?“ – კითხვითი სიტყვის შემდეგ ისევ ზმნაა. ამიტომ ქართველები ინგლისურშიც კითხვით რიგს ტოვებენ: where is the station. ინგლისურ ირიბ კითხვაში კი ზმნა ქვემდებარის შემდეგ, ბოლოსკენ გადადის: where the station is.
დიახ/არა კითხვა ქართულად ხშირად დამაკავშირებლის გარეშე ითქმის: „ხომ არ იცით, აფთიაქი ღიაა?“ ინგლისურს აქ if / whether სჭირდება. მეორე: „ხომ არ იცით“ სიტყვასიტყვით Don't you know არის, მაგრამ ინგლისურში ეს გაკვირვებას ან საყვედურს გამოხატავს – თავაზიანი ფორმაა Do you know. მესამე: „არ ვიცი, რა ვქნა“ ინგლისურში მოკლდება: what to do. სასვენი ნიშანი კი ერთნაირად მუშაობს: „მაინტერესებს, სად ცხოვრობს.“ წერტილით მთავრდება, ისევე როგორც I wonder where she lives.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ხომ ვერ მეტყვით, სადგური სად არის? | Could you tell me where the station is? | ქართულად ზმნა კითხვით სიტყვას მოსდევს; ინგლისურში ქვემდებარე + ზმნა |
| ხომ არ იცი, ტომი სად ცხოვრობს? | Do you know where Tom lives? | does ქრება; ზმნას -s ემატება |
| ხომ არ იცით, ეს ადგილი თავისუფალია? | Do you know if this seat is free? | ქართულად დამაკავშირებელი არ არის; ინგლისურში if / whether |
| ხომ არ იცით, სალარო სად არის? | Do you know where the ticket office is? | „ხომ არ იცით“ → Do you know, არა Don't you know |
| არ ვიცი, რა ვქნა. | I don't know what to do. | კითხვითი სიტყვა + to + ზმნა |
| მაინტერესებს, სად ცხოვრობს. | I wonder where she lives. | აქ ერთნაირია: თხრობითი წინადადება → ბოლოს წერტილი |
მოკლედ: თავაზიანი დასაწყისი + თხრობითი რიგი, do / does / did-ის გარეშე; „ხომ არ იცით“ = Do you know; დიახ/არა კითხვაში – if / whether.
ფორმა
თავაზიანი დასაწყისები
| დასაწყისი | ტიპი | ბოლოს |
|---|---|---|
| Do you know…? | კითხვა | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | კითხვა | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | კითხვა | ? |
| I wonder… | თხრობითი | . |
| I'd like to know… | თხრობითი | . |
| I was wondering… | თხრობითი (ძალიან თავაზიანი) | . |
კითხვითი სიტყვით – დასაწყისი + wh- სიტყვა + ქვემდებარე + ზმნა
| პირდაპირი კითხვა | ირიბი კითხვა |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
დიახ/არა კითხვები – დასაწყისი + if / whether + ქვემდებარე + ზმნა
| პირდაპირი კითხვა | ირიბი კითხვა |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
ქვემდებარის კითხვები – როცა who ან what ქვემდებარეა, რიგი არ იცვლება A2-33.
| პირდაპირი კითხვა | ირიბი კითხვა |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
კითხვითი სიტყვა + ინფინიტივი (to + ზმნა) – როცა ქვემდებარე ცხადია, მოკლე სქემა შეგიძლიათ გამოიყენოთ.
| სრული | მოკლე |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
გამოყენება
1თავაზიანი კითხვები უცნობებთან და სამსახურში
ირიბი კითხვა ჩვეულებრივი, თავაზიანი არჩევანია უცნობებთან, მომსახურე პერსონალთან და ნაკლებად ნაცნობ ადამიანებთან. რთულ კითხვასაც არბილებს.
2დიახ/არა კითხვები if / whether-ით
თუ პირდაპირ კითხვაში კითხვითი სიტყვა არ არის, დაამატეთ if ან whether. ქართულად აქ ხშირად არაფერია ან ბოლოს „თუ არა“ დგას.
3შიგნით do / does / did არ არის
პირდაპირ კითხვაში do, does და did კითხვით რიგს ქმნის. ირიბ კითხვაში ისინი ქრება და ზმნის ჩვეულებრივი ფორმა რჩება: აწმყოში მესამე პირს -s, წარსულში – წარსული ფორმა. უარყოფა don't / doesn't / didn't-ს ინარჩუნებს: Do you know why he didn't come?
4I wonder… და I'd like to know… – თხრობითი წინადადებები
I wonder და I'd like to know თხრობითია, ამიტომ წინადადება წერტილით მთავრდება. I was wondering if you could… ძალიან თავაზიანი თხოვნაა A2-23.
5კითხვითი სიტყვა + to + ზმნა
know, decide, explain, show, tell, ask, wonder-ის შემდეგ გამოიყენეთ what / where / how / who / which / whether + to + ზმნა. ნიშნავს „რა უნდა გავაკეთო / გავაკეთოთ“ ან „როგორ შემიძლია გავაკეთო“. ქართულად აქ ხშირად კავშირებითი ფორმაა: „რა ვქნა“, „სად წავიდეთ“.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ხომ ვერ მეტყვით, მანქანის შეკეთებას რამდენი ხანი დასჭირდება?“ → how long will the repairs take. ქართულად თავაზიან კითხვაშიც კითხვითი სიტყვის შემდეგ ზმნა დგას, ამიტომ ინგლისურშიც will ქვემდებარის წინ რჩება. ლანგარზე რიგი თხრობითია: ქვემდებარე, მერე ზმნა.
2. „ხომ არ იცით…?“ → Don't you know…? ქართული თავაზიანი „ხომ არ იცით“ უარყოფითია, ამიტომ სიტყვასიტყვით Don't you know გამოდის. ინგლისურში ეს ნიშნავს „ნუთუ არ იცით?“ – გაკვირვებას ან საყვედურს.
3. „მაინტერესებს, ავტობუსი მცხეთაში გაჩერდება?“ → if აკლია. ქართულად დიახ/არა კითხვა თავაზიან დასაწყისს დამაკავშირებლის გარეშე მიჰყვება. ინგლისურში საჭიროა if / whether და მერე თხრობითი რიგი.
4. „მასწავლებელმა არ აგვიხსნა, ბოლო კითხვას როგორ გვეპასუხა“ → how should we answer. ქართულად „როგორ ვუპასუხოთ“ კავშირებითით ითქმის, და ინგლისურად ქართველები პირდაპირ კითხვას სვამენ წინადადების შუაში: how should we. აქ ან თხრობითი რიგია, ან მოკლე სქემა კითხვითი სიტყვა + to + ზმნა.
არ აგერიოთ
პირდაპირი თუ ირიბი კითხვა – იგივე ინფორმაცია, სხვა თავაზიანობა და სიტყვათა რიგი.
ირიბი (indirect) თუ გადმოცემული (reported) კითხვა – indirect question ახლა კითხულობს, backshift-ის გარეშე. Reported question გვიყვება წარსულში დასმულ კითხვაზე, ჩვეულებრივ backshift-ით B1-13.
კითხვის ნიშანი თუ წერტილი? – ამას დასაწყისი წყვეტს და არა შიგნით მოთავსებული კითხვა.
მართლწერა და გამოთქმა
- ინტონაცია დასაწყისს მიჰყვება: Do you know…? / Could you tell me…?-ის შემდეგ ხმა ბოლოს ჩვეულებრივ მაღლა ადის, როგორც დიახ/არა კითხვაში; I wonder…-ის შემდეგ დაბლა ეშვება, როგორც თხრობით წინადადებაში. ქართულ კითხვაში ხმის მოძრაობა სხვაგვარია, ამიტომ ეს ცალკე ივარჯიშეთ.
- Could you სწრაფ მეტყველებაში ერთად ჟღერს: /ˈkʊdʒə/; Do you know – /djə ˈnəʊ/. ყველა ხმოვანს სრულად ნუ წარმოთქვამთ.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) under-ს ერითმება. ნუ აურევთ wander-ში /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US), „ხეტიალი“. ორივეში /w/ ტუჩების მომრგვალებით იწყება, არა ვ-თი.
- წერისას შეხედეთ პირველ სიტყვებს: Do / Could / Can / Have → კითხვის ნიშანი; I wonder / I'd like to know → წერტილი.
ოქროს წესი
თავაზიანი დასაწყისი + თხრობითი რიგი: Could you tell me where the station is? შიგნით კითხვის do / does / did არ არის; დიახ/არა კითხვაში – if / whether. კითხვის ნიშანი მხოლოდ მაშინ, როცა დასაწყისი კითხვაა.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით გამოტოვებული სიტყვები ან თავაზიანად ჰკითხეთ.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
თავაზიანად ჰკითხეთ: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
თავაზიანად ჰკითხეთ: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
თავაზიანად ჰკითხეთ: Who owns this car? (Do you know…)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან შეავსეთ.
-
აირჩიეთ: რომელ წინადადებას სჭირდება ბოლოს კითხვის ნიშანი?დასაწყისი კითხვაა
-
რომელია უფრო თავაზიანი უცნობთან?
-
შეავსეთ კითხვითი სიტყვით + to: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
აირჩიეთ: We're not sure … to stay another night.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
ახალ ქალაქში ხართ. დაწერეთ ორი თავაზიანი კითხვა უცნობისთვის.
-
დაწერეთ წინადადება გადაწყვეტილებაზე, რომელსაც ვერ იღებთ, whether to-თი ან what to-თი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell? "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
-
A2-33 Who Called You? თუ Who Did You Call? კითხვები ქვემდებარესა და დამატებაზე ინგლისურად Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: თუ ახლაც დაკარგულია
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად The road (repair) at the moment, so we're late.
პასუხები
A. ფორმა
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. მნიშვნელობა
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. იპოვეთ შეცდომა
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. კონტექსტში
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. თქვენი ჯერი
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. შერეული გამეორება
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
