It Is Said That და He Is Said To: „ამბობენ, რომ…“ ინგლისურად (Reporting Passive)
It Is Said That… / He Is Said To…: The Reporting Passive
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ გადმოსცეთ, რას ამბობენ, ფიქრობენ ან მოელიან ადამიანები ზოგადად, მათი დასახელების გარეშე – It is believed that…, She is said to be…, He is thought to have left…, There are reported to be… – და ეს სტრუქტურები ახალი ამბების და აკადემიური ტექსტების სტილში გამოიყენოთ.
მთავარი იდეა
ხშირად გვინდა ინფორმაციის გაზიარება ისე, რომ არ ვთქვათ, ვინ თქვა. წყარო „ხალხია ზოგადად“, ან უცნობია, ან არ გვინდა, რომ მტკიცებაზე პირადად ვაგოთ პასუხი. შეადარეთ:
People say that the house is haunted. – არაფორმალური; people ბუნდოვანია. It is said that the house is haunted. / The house is said to be haunted. – ნეიტრალური, უპიროვნო, ფრთხილი.
Reporting passive მტკიცებას გაშლილ ხელზე, თქვენგან მოშორებით უჭირავს. ის ამბობს: „ამას ამბობენ ან ფიქრობენ – მე ვგადმოსცემ და არ გპირდებით, რომ მართალია“. ამიტომ ჟურნალისტები, მეცნიერები და ისტორიკოსები მას გამუდმებით იყენებენ.
ორი სქემაა. პირველი სქემა იწყება ცარიელი it-ით და სრულ that-წინადადებას ინარჩუნებს. მეორე სქემა ადამიანს ან საგანს, რომელსაც მტკიცება ეხება, წინ გადმოიტანს და to-ინფინიტივს იყენებს. to-ინფინიტივის ფორმა კი გადმოცემული მოქმედების დროს აჩვენებს.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ასეთ ინფორმაციას ჩვეულებრივ მოქმედებითი ზმნით, ქვემდებარის გარეშე, ვამბობთ: „ამბობენ, რომ…“, „ფიქრობენ, რომ…“, „ვარაუდობენ, რომ…“, ან „ითვლება, რომ…“, „ცნობილია, რომ…“, „მოსალოდნელია, რომ…“. ბოლო სამი პირველ სქემას ზუსტად ემთხვევა – ოღონდ ინგლისურს ქვემდებარე სჭირდება: It is known that… ქართულად კი ქვემდებარე არ გვაქვს, ამიტომ it ხშირად იკარგება.
მეორე სქემა (She is said to be rich) ქართულს არ აქვს – „ამბობენ, რომ მდიდარია“. ამიტომ მისი აგებისას ორ რამეს მიაქციეთ ყურადღება. პირველი: ორ სქემას ნუ აურევთ (He is said that… არ ითქმის). მეორე: დრო. ქართულად წარსულს ზმნა აჩვენებს, ხშირად „თურმე“-თი და თურმეობითით („თურმე ბათუმში უცხოვრია“). ინგლისურში დროს to-ინფინიტივის ფორმა აჩვენებს: to live (ახლა) – to have lived (ადრე). და კიდევ: ქართულად რიცხვთან მხოლობითი დგას („400-ზე ნაკლები ვეფხვია“), ინგლისურში კი there + are + მრავლობითი.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ამბობენ, რომ სახლში მოჩვენებაა. | It is said that the house is haunted. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურს სჭირდება it |
| ცნობილია, რომ ვარჯიში სტრესს ამცირებს. | It is known that regular exercise reduces stress. | აქ ერთნაირია: „ცნობილია, რომ“ = is known that; ოღონდ it აუცილებელია |
| მიიჩნევენ, რომ ქვეყნის ერთ-ერთი უმდიდრესი ქალია. | She is believed to be one of the richest women. | ქართულს ეს სქემა არ აქვს: ადამიანი → ქვემდებარე + to-ინფინიტივი |
| ძველ მეფეს ლექსები თურმე ერთ ზამთარში დაუწერია. | The old king is said to have written his poems in a single winter. | „თურმე“ + თურმეობითი → to have + მესამე ფორმა |
| ვარაუდობენ, რომ 400-ზე ნაკლები ვეფხვია დარჩენილი. | There are believed to be fewer than 400 tigers left. | ქართულად რიცხვთან მხოლობითი; ინგლისურში are |
| მოსალოდნელია, რომ ფასები გაიზრდება. | It is expected that prices will rise. | აქ ერთნაირია: „მოსალოდნელია“ = is expected; that-ის შემდეგ ჩვეულებრივი დრო |
მოკლედ: „ამბობენ / ფიქრობენ / ცნობილია, რომ…“ → It is said / thought / known that…; „ამბობენ, რომ ის…“ → He is said to…; „თურმე“ წარსულზე → to have + past participle.
ფორმა
პირველი სქემა: It + ვნებითი გადმოცემის ზმნა + that-წინადადება
| It | be + past participle | that-წინადადება |
|---|---|---|
| It | is said | that the castle is haunted. |
| It | is believed | that the suspect has left the country. |
| It | was thought | that the disease was spread by insects. |
| It | is expected | that prices will rise. |
ხშირი ზმნები: say, believe, think, report, know, expect, claim, consider, understand, allege, estimate.
მეორე სქემა: ქვემდებარე + ვნებითი გადმოცემის ზმნა + to-ინფინიტივი
| გადმოცემული მოქმედების დრო | to-ინფინიტივის ფორმა | მაგალითი |
|---|---|---|
| იმავე დროს (მდგომარეობა / ჩვევა) | to + საწყისი ფორმა | She is said to be very rich. |
| იმავე დროს (მიმდინარე) | to be + -ing | He is believed to be hiding in the mountains. |
| ადრე | to have + past participle | The thieves are thought to have escaped by car. |
| ადრე, ხანგრძლივად | to have been + -ing | She is reported to have been living abroad for years. |
| მოგვიანებით (expect-თან) | to + საწყისი ფორმა | The minister is expected to resign. |
There + ვნებითი გადმოცემის ზმნა + to be
| მაგალითი | |
|---|---|
| მხოლობითი | There is said to be a hidden tunnel under the city. |
| მრავლობითი | There are believed to be over 2,000 species in the park. |
| წარსული | There were thought to be no survivors. |
წარსულში გადმოცემის ზმნა
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| It was + past participle + that… | It was believed that the earth was flat. |
| ქვემდებარე + was / were + past participle + to-ინფინიტივი | The ship was thought to have sunk near the coast. |
გამოყენება
1It is said / believed / thought that…
it + ვნებითი გადმოცემის ზმნა + that გამოიყენეთ ზოგადი აზრის, რწმენის ან მტკიცების გადმოსაცემად, წყაროს დასახელების გარეშე. that-წინადადება ჩვეულებრივ დროს ინარჩუნებს. ქართულად: „ამბობენ, რომ…“, „ცნობილია, რომ…“.
2Subject + is said to + საწყისი ფორმა – აწმყოს მდგომარეობები და ჩვევები
ადამიანი ან საგანი წინ დასვით და გამოიყენეთ to + საწყისი ფორმა, როცა გადმოცემული სიტუაცია ახლა ან ზოგადად მართალია. ახლა მიმდინარე მოქმედებისთვის – to be + -ing. expect-თან to-ინფინიტივი მომავალს ეხება.
3Subject + is said to have + past participle – ადრინდელი მოქმედებები
to have + past participle გამოიყენეთ, როცა გადმოცემული მოქმედება გადმოცემის მომენტამდე მოხდა. ვნებითი მოქმედებისთვის – to have been + past participle; ხანგრძლივი საქმიანობისთვის – to have been + -ing. ქართულად ხშირად „თურმე“ ან თურმეობითი.
4There is said to be…
there + ვნებითი გადმოცემის ზმნა + to be გამოიყენეთ იმის გადმოსაცემად, რა არსებობს ადამიანების, ცნობების ან შეფასებების მიხედვით. Be მომდევნო არსებით სახელს ეთანხმება – ქართულისგან განსხვავებით, რიცხვთან მრავლობითში.
5წარსულში გადმოცემის ზმნები
როცა რწმენა ან მტკიცება წარსულს ეკუთვნის, გადმოცემის ზმნა წარსულში დასვით. to-ინფინიტივის ფორმა აირჩიეთ გადმოცემული მოქმედების იმ წარსულ მომენტთან შედარებით.
6ახალ ამბებსა და აკადემიურ ტექსტებში
ეს სტრუქტურები ფორმალური, ნეიტრალური წერისთვისაა დამახასიათებელი. ავტორს საშუალებას აძლევს, მტკიცება ფრთხილად გადმოსცეს, დაუსაბუთებელი პირადი განცხადების გარეშე. IELTS-ის ესეში ზუსტად ასეთი ტონი გჭირდებათ.
ყველა გადმოცემის ზმნა ორივე სქემაში არ მუშაობს. მაგალითად, suggest და propose მხოლოდ პირველ სქემაში გამოიყენება: It was suggested that the meeting should be postponed (და არა The meeting was suggested to be postponed). თუ დარწმუნებული არ ხართ, პირველი სქემა უფრო უსაფრთხოა.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ითვლება, რომ…“ → it-ის გარეშე. „ამბობენ“, „ითვლება“, „ცნობილია“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის. ინგლისურ წინადადებას კი ქვემდებარე აუცილებლად სჭირდება – აქ ეს ცარიელი it-ია.
2. „ამბობენ, რომ ძველი ბიბლიოთეკის შენობა ორ დიდ მიწისძვრას გადარჩენილა“ → to + საწყისი ფორმა წარსულზე. ქართულად წარსულს თავად ზმნა აჩვენებს („გადარჩენილა“, „გადაურჩა“), ამიტომ is believed to survive-ც საკმარისად გვეჩვენება. ინგლისურ მეორე სქემაში წარსულს მხოლოდ to-ინფინიტივის ფორმა აჩვენებს: to have + past participle.
3. „ითვლება, რომ ძველი ქალაქის ქვეშ რამდენიმე საიდუმლო გვირაბია“ → there is + მრავლობითი. ქართულად რიცხვს, „რამდენიმეს“ და „ბევრს“ მხოლობითი სახელი და მხოლობითი ზმნა მოსდევს („რამდენიმე გვირაბია“). ინგლისურში be მომდევნო არსებით სახელს ეთანხმება: there are + მრავლობითი.
4. „ამბობენ“ ესეში → People say. „ამბობენ, რომ…“ ქართულად ნეიტრალურია და წერილობით ტექსტშიც გამოდგება. ინგლისური People say კი სასაუბროა; ფორმალურ ესეში ან მოხსენებაში ჯობია It is often said that… ან X is said to….
არ აგერიოთ
People say… თუ It is said… თუ He is said to… – ერთი შეტყობინება, სხვადასხვა რეგისტრი. ქართულად სამივე „ამბობენ“-ია.
to be (ახლა) თუ to have been (მანამდე)
be supposed to – This café is supposed to be very good შეიძლება ნიშნავდეს „ამბობენ“-საც, მაგრამ B2-07-ში მისი უფრო ხშირი მნიშვნელობა ისწავლეთ: მოლოდინი ან წესი.
მსგავსი სტრუქტურები seem-ითა და appear-ით (He seems to have left) ვნებითი არ არის; ისინი C1-08-შია, ფრთხილ ფორმულირებებთან ერთად.
მართლწერა და გამოთქმა
- said წარმოითქმის /sed/. ქართული ჩვევით ისე ნუ წაიკითხავთ, როგორც იწერება („საიდ“) – ხმოვანი ქართული ე-ს ჰგავს.
- thought /θɔːt/ (UK), /θɑːt/ (US): gh არ წარმოითქმის. /θ/ ქართულში არ არის: ენის წვერი ზედა და ქვედა კბილებს შორის ჩადეთ და ჰაერი გაატარეთ – ნუ იტყვით თ-ს ან ს-ს.
- It is ნეიტრალურ ტექსტებსა და მეტყველებაში ხშირად იკუმშება (It's said that…), ფორმალურ წერაში კი სრული ფორმა ჩვეულებრივია.
- to have სუსტია: is thought to have left → /ɪz ˈθɔːt tə həv ˈleft/ (UK), /ɪz ˈθɑːt tə həv ˈleft/ (US). ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ – აქ to და have მოკლე და მოდუნებულია.
- ხშირი participle-ების მართლწერა: believed, thought, known, expected, reported, alleged (ორი l), understood. known /nəʊn/ – k არ წარმოითქმის.
- მახვილი participle-სა და მთავარ ინფორმაციაზე მოდის: She is SAID to be very RICH.
ოქროს წესი
ორი სქემა: It is said that + წინადადება ან ქვემდებარე + is said + to-ინფინიტივი. მეორე სქემაში to-ინფინიტივის ფორმა დროის მიხედვით აირჩიეთ: to do / to be doing (იმავე დროს), to have done / to have been doing (მანამდე). „ამბობენ / ცნობილია“-ს ქვემდებარე არ აქვს – ინგლისურში it არ დაგავიწყდეთ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
It (believe) that the treasure is still buried on the island.
-
The singer is said (be) very shy in real life.
-
The robbers are thought (escape) through the back door last night.
-
There (think) to be about a million words in English.
-
The team is expected (win) easily on Saturday.
-
The suspect is believed (stay) with friends at the moment.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The pilot is believed … the crash last night.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The castle is said … haunted — people still see a ghost there today.
-
აირჩიეთ უფრო ფორმალური და უპიროვნო წინადადება:
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: There … reported to be several injuries.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: It … that the lake has no bottom.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
She is said that she speaks five languages.
-
The pilot is believed to survive the crash.
-
There is reported to be several injuries.
-
The bridge is thought to have been built by the Romans.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
A rare painting has disappeared from the City Museum. The painting 16 (believe) to be worth over two million euros. The thieves 17 (think) to 18 (enter) the building through a window on Sunday night. It 19 (report) that the alarm system was not working. There 20 (say) to be no witnesses. Police are 21 (expect) to release more information tomorrow.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თქვენი ქალაქის რომელიმე ადგილზე is said to-თი ან is believed to-თი.
-
დაწერეთ მოკლე, ახალი ამბების სტილის წინადადება იმაზე, რაც ადრე მოხდა, is thought to have + past participle-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად The results (announce) tomorrow.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები გადმოეცით backshift-ით: "I'm tired," she said.
-
B2-11 Have Something Done ქართულად: I Had My Hair Cut – კაუზატივი ინგლისურად I (have / my eyes / test) last week.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses: შემოკლებული დამოკიდებული წინადადება ინგლისურად შეამოკლეთ: The house which was built in 1900 is for sale.
პასუხები
A. ფორმა
- is believed
- to be
- to have escaped
- are thought
- to win
- to be staying
B. მნიშვნელობა
- to have survived
- to be
- The CEO is expected to resign.
- are
- is said
C. იპოვეთ შეცდომა
- She is said to speak five languages. / It is said that she speaks five languages.
- The pilot is believed to have survived the crash. / It is believed that the pilot survived the crash.
- There are reported to be several injuries.
- ✓ The bridge is thought to have been built by the Romans.
D. კონტექსტში
- is believed
- are thought
- have entered
- is reported / has been reported / was reported
- are said
- expected
E. თქვენი ჯერი
- The old bridge in my town is said to be over 500 years old.
- The fire is thought to have started in a restaurant kitchen.
F. შერეული გამეორება
- will be announced / are going to be announced / are being announced
- She said that she was tired. / She said she was tired.
- had my eyes tested
- The house built in 1900 is for sale.
