Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne, some i any po angielsku
Countable, Uncountable, Some and Any
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji odróżnisz rzeczowniki policzalne (countable nouns: an egg, two eggs) od niepoliczalnych (uncountable nouns: water, money, advice), użyjesz some i any, zapytasz How much…? i How many…? i policzysz rzeczy niepoliczalne za pomocą zwrotów takich jak a glass of i a piece of.
Główna idea
Wyobraź sobie dwie siatki z zakupami. W pierwszej są pomarańcze: osobne rzeczy, które da się liczyć po kolei — one orange, two oranges, three oranges. Takie rzeczowniki są policzalne. W drugiej siatce jest mąka: nikt nie mówi „jedna mąka, dwie mąki”. Takie rzeczowniki są niepoliczalne: angielski widzi w nich substancję albo całość, bez wyraźnych pojedynczych sztuk — water, rice, money, information. Nie mówisz „one water” ani „two rices”.
To siatka decyduje o gramatyce. Rzeczowniki policzalne mogą mieć a/an i liczbę mnogą. Rzeczowniki niepoliczalne nie mają a/an, nie mają liczby mnogiej i łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej: The information is useful.
Chcesz policzyć coś niepoliczalnego? Użyj pojemnika albo słowa „kawałek”: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. Teraz liczysz szklanki, kawałki albo kilogramy: two glasses of water.
Some i any znaczą „pewna ilość — nie mówimy dokładnie, ile”.
Uwaga: polski też ma rzeczowniki niepoliczalne (woda, mąka, cukier), ale granica nie zawsze przebiega tak samo. Po polsku mówimy „informacje”, „rady”, „meble”, „włosy” i „pieniądze” w liczbie mnogiej. Po angielsku information, advice, furniture, hair i money są niepoliczalne.
Polski a angielski
Polski nie ma przedimków, więc nie widać w nim granicy między a/an a „bez przedimka”. Ma za to liczbę mnogą tam, gdzie angielski jej nie ma: wiele polskich rzeczowników w liczbie mnogiej to po angielsku rzeczowniki niepoliczalne z czasownikiem w liczbie pojedynczej. Polskie „ile” to raz how many, raz how much. A polskie „żaden / żadnych” z obowiązkowym „nie” to po angielsku not … any (jedno przeczenie).
| Polski | Angielski | Co się zmienia |
|---|---|---|
| Te informacje są przydatne. | This information is useful. | po polsku l.mn., po angielsku niepoliczalne + is |
| Potrzebuję rady. / kilku rad. | I need some advice. | bez a, bez -s |
| Nowe meble | new furniture | bez -s |
| Pieniądze to nie wszystko. | Money isn't everything. | po polsku l.mn., po angielsku is |
| Ma długie włosy. | She has long hair. | hair (na głowie) = niepoliczalne |
| Wiadomości są o dziewiątej. | The news is on at nine. | news kończy się na -s, ale to l.poj. |
| Ile jajek? / Ile mąki? | How many eggs? / How much flour? | jedno „ile” → dwa angielskie pytania |
| Nie mam żadnych pieniędzy. | I don't have any money. | dwa polskie przeczenia → jedno not + any |
| Szklanka wody, kromka chleba | a glass of water, a slice of bread | polski dopełniacz („wody”) → of |
Budowa
Policzalne i niepoliczalne
| Policzalne | Niepoliczalne | |
|---|---|---|
| a / an | an apple, a chair | bez a/an |
| liczba mnoga | apples, chairs | brak liczby mnogiej |
| czasownik | is (jedna rzecz) / are (dwie i więcej) | is |
| some / any | some apples, any chairs | some water, any furniture |
| pytanie | How many apples? | How much water? |
Typowe rzeczowniki niepoliczalne
| Grupa | Rzeczowniki |
|---|---|
| Jedzenie i picie | water, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta |
| Materiały | paper, glass, wood, plastic |
| Pojęcia i czynności | information, advice, news, help, music, work, homework, fun |
| Słowa „zbiorcze” | money, furniture, luggage, traffic |
Niektóre z nich wyglądają jak grupy rzeczy policzalnych (money = monety i banknoty; furniture = krzesła, stoły, łóżka), ale sam rzeczownik jest niepoliczalny.
Some i any
| Typ zdania | Zwykle | Przykład |
|---|---|---|
| Twierdzące | some | There's some milk in the fridge. |
| Przeczące | any | We don't have any eggs. |
| Pytanie | any | Are there any tickets? |
| Propozycja | some | Do you want some tea? |
| Prośba | some | Can I have some water, please? |
Pojemniki i kawałki
| Zwrot | Przykłady |
|---|---|
| a cup of / a glass of / a bottle of | a cup of tea, a glass of water, a bottle of oil |
| a can of / a packet of / a carton of | a can of cola, a packet of rice, a carton of milk |
| a piece of | a piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture |
| a slice of | a slice of bread, a slice of pizza |
| a loaf of / a bar of / a kilo of | a loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice |
Użycie
1Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne
Rzeczowniki policzalne mają a/an i liczbę mnogą. Niepoliczalne nie mają a/an ani końcówki -s i łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej.
2Some w zdaniach twierdzących, propozycjach i prośbach
Some stawiasz przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej i przed niepoliczalnymi w zdaniach twierdzących. Także w propozycjach i prośbach, kiedy spodziewasz się odpowiedzi yes. Po polsku często nie mówimy nic albo „trochę”, „kilka”.
3Any w przeczeniach i pytaniach
Any stawiasz w większości przeczeń i pytań — kiedy nie wiemy, czy coś w ogóle jest, albo kiedy odpowiedź brzmi „zero”.
4How much…? i How many…?
How many + policzalny rzeczownik w liczbie mnogiej. How much + rzeczownik niepoliczalny. How much…? pyta też o cenę — zob. A1-04.
5Pojemniki i kawałki
Żeby policzyć rzeczownik niepoliczalny, postaw przed nim pojemnik albo słowo „kawałek”. W liczbie mnogiej jest pojemnik; rzeczownik niepoliczalny się nie zmienia. Polski robi to samo z dopełniaczem („szklanka wody”); angielski — z of.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Pieniądze”, „włosy” w liczbie mnogiej. Po polsku pieniądze i włosy to liczba mnoga, więc czasownik też idzie w liczbie mnogiej. Po angielsku money i hair (włosy na głowie) są niepoliczalne: bez -s i z is.
2. „Rady”, „informacje”, „meble” z -s. Po polsku dajemy komuś „dobre rady” i szukamy „informacji o hotelach”. Po angielsku advice, information, furniture nie mają liczby mnogiej. Jedną sztukę liczysz przez a piece of.
3. Jedno „ile” → zawsze how many. Polskie „ile” pasuje do wszystkiego: „ile jabłek”, „ile cukru”. Po angielsku przed rzeczownikiem niepoliczalnym jest how much.
4. „Nie mam żadnych…” → podwójne przeczenie. Po polsku dwa przeczenia są obowiązkowe: „Nie mamy żadnego chleba”. Po angielsku przeczenie jest jedno: not … any albo samo no.
Nie myl
How much i How many — Da się liczyć po sztuce? → how many. Nie da się? → how much. Po polsku w obu przypadkach: „ile”.
Some w propozycji i any w prawdziwym pytaniu — some, gdy coś proponujesz albo o coś prosisz i spodziewasz się yes. Any w prawdziwym pytaniu, gdy nie znasz odpowiedzi.
Rzeczowniki z obu siatek — niektóre rzeczowniki są niepoliczalne jako substancja, ale policzalne jako jedna rzecz albo porcja. Tak jest też po polsku: „kurczak” to mięso albo zwierzę. Więcej słów ilości (much, a few, a little) w A2-10; trudne rzeczowniki w B2-22.
Pisownia i wymowa
- some przed rzeczownikiem jest zwykle słabe: /səm/ — krótko, z samogłoską ze środka ust, bez polskiego „o” ani „a”: some water. Mocne /sʌm/ jest tylko pod akcentem albo bez rzeczownika: Some people like it, and some don't.
- of jest słabe /əv/, a w szybkiej mowie często tylko /ə/: a cup of tea brzmi jak jedno słowo. W /əv/ górne zęby lekko dotykają dolnej wargi, a głos brzmi — to dźwięczne /v/, nie bezdźwięczne /f/. Polskie ubezdźwięcznianie na końcu wyrazu łatwo zamienia tu /v/ w /f/ — tego unikaj.
- Pojemniki w liczbie mnogiej mają zwykłą pisownię liczby mnogiej: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (zob. A1-05). W glasses i slices słychać dodatkową sylabę /ɪz/.
- water /ˈwɔːtə/ (UK) zaczyna się od /w/: zaokrąglij usta jak przy polskim „ł”, a nie jak przy „w”.
- luggage jest popularne w brytyjskim i amerykańskim angielskim; baggage częściej w amerykańskim. Oba są niepoliczalne: How much luggage…? How much baggage…?
Złota zasada
Rzeczowniki policzalne: a/an i liczba mnoga. Niepoliczalne: bez a/an, bez liczby mnogiej, czasownik w l.poj. — także money, hair, information, advice, furniture, choć po polsku są w liczbie mnogiej. Some głównie w zdaniach twierdzących, propozycjach i prośbach, any głównie w przeczeniach i pytaniach. How many + policzalne; how much + niepoliczalne.
Ćwiczenia
A. Forma
Rozpoznaj rodzaj rzeczownika i uzupełnij zwroty.
-
Policzalny czy niepoliczalny? Odpowiedz po angielsku (countable / uncountable): furniture
-
Policzalny czy niepoliczalny? Odpowiedz po angielsku (countable / uncountable): chair
-
Wybierz poprawną odpowiedź: a bar of …
-
Uzupełnij: two of water (glass)
-
Uzupełnij: three of bread (slice)
-
How chairs are there?
-
How rice do you want?
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: We need … eggs for the cake.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: There isn't … milk left.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
-
Wybierz poprawną odpowiedź: The news … good today.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: a … of pizza
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
The informations are on the website.
-
How many money do you have?
-
I have two luggages.
-
Can I have a glass of water, please?
D. W kontekście
Uzupełnij rozmowę słowami z ramki: any, cartons, loaf, many, some
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku.
-
Napisz dwa zdania o tym, co dziś jest w twojej kuchni: jedno z some i jedno z any.
-
Napisz krótkie zamówienie w kawiarni. Użyj pojemnika albo słowa typu a piece of.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-11 There is i there are po angielsku: jak powiedzieć, że coś gdzieś jest Wybierz poprawną odpowiedź: There … some cheese on the table.
-
A1-06 Przedimki a, an i the po angielsku: kiedy którego używać (articles) Wybierz poprawną odpowiedź: I want … orange and some water.
-
A1-13 Present simple: przeczenia i pytania z don't, doesn't, do, does Popraw błąd: How much money you have?
Odpowiedzi
A. Forma
- uncountable
- countable
- chocolate
- glasses
- slices
- many
- much
B. Znaczenie
- some
- any
- some
- is
- slice
C. Znajdź błąd
- The information is on the website.
- How much money do you have?
- I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
- ✓ Can I have a glass of water, please?
D. W kontekście
- any / some
- any
- cartons
- many
- some
- loaf
E. Twoja kolej
- There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
- Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?
F. Powtórka mieszana
- is
- an
- How much money do you have?
