SlowingoSarufi
A2 11 / 38

Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little: Kiasi kwa Kiingereza

Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuzungumzia kiasi kikubwa na kidogo kwa much, many, a lot of, lots of, a few na a little, kusema kuna zaidi ya unavyotaka (too much / too many) au chini ya unavyohitaji (not enough), na kusema hakuna kitu kabisa kwa no, none na not any.

Wazo Kuu

Fikiria meza ya mchuuzi sokoni. Upande mmoja kuna machungwa, maembe na mayai: unayahesabu moja moja. Upande mwingine kuna magunia ya mchele, unga na kahawa: huyahesabu, unayapima kwa kikombe au kopo. Hii ndiyo tofauti ya nomino zinazohesabika na nomino zisizohesabika (countable na uncountable) unayoijua kutoka A1-24.

Kila neno la kiasi katika somo hili linauliza swali lile lile la kwanza: je, unaweza kukihesabu? Maneno mengine hufanya kazi upande wa kuhesabu tu (many, a few, too many). Mengine hufanya kazi upande wa kupima tu (much, a little, too much). Na mengine hufanya kazi pande zote mbili (a lot of, lots of, enough, no).

Kisha kuna swali la pili, dogo zaidi: je, sentensi ni chanya, hasi au swali? Much na many hupendelea sentensi hasi na maswali. Katika sentensi chanya, a lot of ndilo chaguo la kila siku.

Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, changamoto ni hii: Kiswahili kina neno moja, -ingi, kwa much, many na a lot of (watu wengi, pesa nyingi, muda mwingi). Kiingereza kinakulazimisha kuchagua kulingana na nomino.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili hakitenganishi much na many: -ingi hubadilika kulingana na ngeli ya nomino, si kulingana na kama inahesabika. Kwa kiasi kidogo, Kiswahili kina -chache kwa vitu vinavyohesabika (watu wachache) na kidogo kwa kiasi (chumvi kidogo) — karibu sawa na a few na a little — lakini katika mazungumzo kidogo hutumika pia na vitu vinavyohesabika (dakika kidogo). Kwa sifuri, Kiswahili kina hakuna au kitenzi hasi, na hasi moja tu, sawa na Kiingereza.

KiswahiliKiingerezaMaoni
watu wengi / pesa nyingimany people / a lot of money-ingi moja; Kiingereza: many au much / a lot of
Sina muda mwingi leo.I don't have much time today.hasi + uncountable → much
Tuna kazi nyingi za nyumbani.We have a lot of homework.chanya → a lot of
Nahitaji dakika chache.I need a few minutes.-chache → a few
Ongeza chumvi kidogo.Add a little salt.kidogo → a little
Kuna magari mengi mno.There are too many cars.mno / kupita kiasi → too many / too much
Hatuna sahani za kutosha.We don't have enough plates.za kutosha → enough, kabla ya nomino
Hakuna mkate uliobaki.There's no bread left.hasi moja tu, kama Kiingereza
Kuna watu wengi.There are many people.kuna haibadiliki; Kiingereza: is au are

Pia, nomino kama habari (information), ushauri (advice), samani (furniture) na mizigo (luggage) zinaweza kuwa na maana ya wingi katika Kiswahili. Kwa Kiingereza, information, advice, furniture na luggage hazihesabiki: hazichukui -s, na huenda na much, a little na is.

Muundo

Maneno ya kiasi na nomino

Neno la kiasiZinazohesabika (wingi)Zisizohesabika
manymany friends—
much—much time
a lot of / lots ofa lot of friendsa lot of time
a fewa few eggs—
a little—a little milk
too manytoo many cars—
too much—too much sugar
(not) enough(not) enough chairs(not) enough money
nono ticketsno water

Maswali

ZinazohesabikaZisizohesabika
How many people…? (Watu wangapi…?)How much time…? (Muda kiasi gani…?)

Sifuri: no, not any, none

UmboMuundoMfano
nono + nomino, pamoja na kitenzi chanyaThere's no milk.
not anykitenzi hasi + any + nominoThere isn't any milk.
nonehusimama peke yake, bila nomino baada yake"Is there any milk?" "No, there's none."
none ofnone of + the / my / these… + nominoNone of my friends came.

No, many, much, a few na mengine ni determiners: huja kabla ya nomino.

Matumizi

1Much na Many: Hasa katika Sentensi Hasi na Maswali

Many huenda na nomino za wingi zinazohesabika, much na nomino zisizohesabika. Ni za kawaida zaidi katika sentensi hasi na maswali. Katika sentensi chanya, much peke yake inasikika rasmi au si ya kawaida, kwa hiyo tunasema a lot of. (Too much, so much na very much ni sawa kila mahali.)

I don't have much time today.
Sina muda mwingi leo.
muda hauhesabiki → much
How many people are coming to the party?
Watu wangapi wanakuja kwenye sherehe?
wangapi → how many
There aren't many shops in my village.
Hakuna maduka mengi kijijini kwetu.
maduka yanahesabika → many
Did you spend much money on holiday?
Ulitumia pesa nyingi ulipokuwa likizoni?
Kiswahili: pesa nyingi; Kiingereza: much money
How much water do you drink a day?
Unakunywa maji kiasi gani kwa siku?
maji hayahesabiki → how much

2A Lot Of na Lots Of: Chaguo la Kila Siku katika Sentensi Chanya

A lot of na lots of huenda na nomino zinazohesabika na zisizohesabika. Ni za kawaida zaidi katika sentensi chanya, lakini ni sahihi pia katika sentensi hasi na maswali. Lots of si rasmi kidogo zaidi. Bila nomino baada yake, sema a lot (bila of).

She has a lot of friends at work.
Ana marafiki wengi kazini.
she: mwanamke
We had lots of fun at the beach.
Tulifurahi sana ufukweni.
There's a lot of traffic this morning.
Kuna msongamano mkubwa wa magari asubuhi hii.
traffic hauhesabiki: There's
"Do you eat meat?" "Not a lot."
"Unakula nyama?" "Si sana."
hakuna nomino → hakuna of
Lots of people work from home now.
Siku hizi watu wengi hufanya kazi wakiwa nyumbani.
kitenzi kinafuata nomino: people → wingi

3A Few na A Little: Kiasi Kidogo, Lakini Kipo

A few huenda na nomino za wingi zinazohesabika, a little na nomino zisizohesabika. Zote mbili zinamaanisha "idadi au kiasi kidogo, lakini kipo" — wazo chanya. Bila a (few, little), maana inakuwa "haitoshi"; tazama B2-19.

I need a few minutes to get ready.
Nahitaji dakika chache kujiandaa.
dakika zinahesabika → a few
Can I ask you a few questions?
Naweza kukuuliza maswali machache?
Add a little salt to the water.
Ongeza chumvi kidogo kwenye maji.
chumvi haihesabiki → a little
I speak a little Italian.
Ninaongea Kiitaliano kidogo.
We've got a few eggs, so let's make an omelette.
Tuna mayai machache, kwa hiyo tupike kimanda.
we've got (UK) / we have (US)

4Too Much, Too Many, Not Enough

Too much na too many + nomino zinamaanisha "zaidi ya inavyofaa". Not enough + nomino inamaanisha "chini ya tunavyohitaji". Too na enough pamoja na vivumishi viko katika A2-08.

There are too many cars in the city centre.
Kuna magari mengi mno katikati ya jiji.
mno = kupita kiasi; centre (UK) / center (US)
I ate too much cake.
Nilikula keki nyingi kupita kiasi.
You spend too much time on your phone.
Unatumia muda mwingi mno kwenye simu yako.
We don't have enough plates for everyone.
Hatuna sahani za kutosha kwa kila mtu.
enough huja kabla ya nomino
There aren't enough buses at night.
Hakuna mabasi ya kutosha usiku.

5No, None na Not Any: Sifuri

No huja moja kwa moja kabla ya nomino, na kitenzi kinabaki chanya. Not any hutumia kitenzi hasi. None huchukua nafasi ya nomino. Usitumie no au none pamoja na kitenzi hasi.

There's no bread left.
Hakuna mkate uliobaki.
hakuna → There's no: kitenzi chanya
I have no idea.
Sijui kabisa. / Sina habari.
msemo wa kawaida sana
There isn't any coffee in the cupboard.
Hakuna kahawa yoyote kabatini.
yoyote → any, pamoja na isn't
"How many tickets are left?" "None, sorry."
"Zimebaki tiketi ngapi?" "Hakuna hata moja, samahani."
none: husimama peke yake
None of the shops were open.
Hakuna duka hata moja lililokuwa wazi.
none of + wingi: kitenzi cha wingi ni cha kawaida; was ni rasmi zaidi

Makosa ya Kawaida

❌I don't have many money.
✅I don't have much money.
money haihesabiki → much.
❌How much people did you invite?
✅How many people did you invite?
people inahesabika → many.
❌There are a lot of informations online.
✅There is a lot of information online.
information haihesabiki: bila -s, kitenzi cha umoja.
❌I have a little friends.
✅I have a few friends.
friends inahesabika → a few.
❌I have too much problems.
✅I have too many problems.
problems inahesabika → too many.
❌There isn't no milk.
✅There's no milk. au There isn't any milk.
Hasi moja tu.
❌I have none money.
✅I have no money.
none husimama peke yake; tumia no + nomino.
❌I like it a lot of.
✅I like it a lot.
a lot of inahitaji nomino baada yake.
⚠️We have much homework.
✅We have a lot of homework.
Si kosa, lakini inasikika rasmi au ya zamani katika sentensi chanya.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Kuna → "There is" kwa kila kitu. Kuna haibadiliki: kuna mtu mmoja, kuna watu wengi. Kwa hiyo ni rahisi kusema There is hata kabla ya nomino ya wingi. Kwa Kiingereza, There are + wingi.

❌There is many students in my class.
✅There are many students in my class.
students = wingi → are.
❌There is two hospitals in our town.
✅There are two hospitals in our town.
hospitals = wingi → are.

2. Kazi nyingi, habari nyingi → "many works, informations". Katika Kiswahili, -ingi huenda na kila nomino. Kwa hiyo tunasema many na kuongeza -s hata kwa nomino zisizohesabika. Work (kazi) kwa maana ya kazi za kufanya, information, advice, furniture, luggage na equipment hazihesabiki.

❌I have many works today.
✅I have a lot of work today.
work (kazi za kufanya) haihesabiki.
❌My uncle gave me many advices.
✅My uncle gave me a lot of advice.
advice haina -s; ushauri mmoja = a piece of advice.

3. Dakika kidogo → "a little minutes". Katika mazungumzo, kidogo hutumika na kila kitu: Subiri dakika kidogo, Nipe maembe kidogo. Kwa Kiingereza, a little ni kwa vitu visivyohesabika tu. Kwa vitu vinavyohesabika, tumia a few.

❌Please wait a little minutes.
✅Please wait a few minutes.
dakika zinahesabika → a few.
❌Give me a little mangoes.
✅Give me a few mangoes.
maembe yanahesabika → a few.

4. Sana → "too much". Tunapopenda kitu sana, wengi husema too much: I love this song too much. Kwa Kiingereza, too much inamaanisha "kupita kiasi, zaidi ya inavyofaa", kwa hiyo inasikika kama tatizo. Matumizi haya ni ya kawaida katika Kiingereza cha Kenya na Tanzania, lakini si ya kawaida kimataifa. Kwa hisia nzuri, tumia very much au a lot.

⚠️I love this song too much.
✅I love this song very much.
too much = kupita kiasi; kwa kupenda sana: very much / so much.
⚠️(Unamshukuru mwenyeji.) We enjoyed the visit too much.
✅We enjoyed the visit a lot.
too much inaweza kumaanisha kwamba mlifurahi kupita kiasi, jambo baya.

Usichanganye

much / many na a lot of — Yote matatu ni sahihi katika maswali na sentensi hasi. Katika sentensi chanya, a lot of ndilo chaguo la asili la kila siku. Kiswahili kina -ingi kwa yote.

We have a lot of homework.
Tuna kazi nyingi za nyumbani.
asili katika sentensi chanya
We don't have much homework.
Hatuna kazi nyingi za nyumbani.
asili katika sentensi hasi

no na none — No inahitaji nomino baada yake. None husimama peke yake au huja kabla ya of. Kiswahili kina hakuna au sina kwa yote mawili.

I have no brothers.
Sina kaka.
no + nomino
"How many brothers do you have?" "None."
"Una kaka wangapi?" "Sina hata mmoja."
none: peke yake

too much / too many + nomino na too + kivumishi — Kabla ya nomino, tumia too much au too many. Kabla ya kivumishi, tumia too peke yake. Tazama A2-08.

There's too much noise in here.
Kuna kelele nyingi mno humu ndani.
too much + nomino
It's too noisy in here.
Humu ndani kuna kelele mno.
too + kivumishi

Tahajia na Matamshi

  • a lot of hutamkwa kama kipande kimoja: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US), "a-LOT-uv". Msisitizo uko kwenye lot. Katika mazungumzo ya haraka yasiyo rasmi, of inaweza kuwa /ə/ tu — "a lotta". Usitamke kila irabu kikamilifu kama "a loti ofu".
  • lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of ni dhaifu, na ts ni sauti moja iliyoshikana, bila irabu katikati.
  • a few /ə ˈfjuː/ na a little /ə ˈlɪtl/: a ni dhaifu, /ə/ — lakini usiiache, kwa sababu inabadilisha maana. Katika little, tl ya mwisho haina irabu: ulimi unabaki juu, hewa inatoka pembeni.
  • few /fjuː/ ina irabu ndefu; little ina /ɪ/ fupi, fupi kuliko i ya Kiswahili.
  • none /nʌn/ ina vina sawa na one na sun. Haisikiki kama no, na usiitamke kwa o ya Kiswahili.
  • much /mʌtʃ/ na many /ˈmeni/: many hutamkwa kwa e, si kwa a. Katika maswali, much na many mara nyingi husisitizwa: How much is it? How many are there?

Kanuni ya Dhahabu

Kwanza jiulize: je, naweza kukihesabu? Kinahesabika → many, a few, too many. Hakihesabiki → much, a little, too much. Vyote viwili → a lot of, lots of, enough, no. Katika sentensi chanya, pendelea a lot of kuliko much / many. Kwa sifuri, tumia no + nomino na kitenzi chanya, au not any; none husimama peke yake. Na kumbuka: -ingi moja ya Kiswahili ni maneno kadhaa ya Kiingereza.

Mazoezi

A. Muundo

Kamilisha sentensi kwa neno au maneno sahihi ya kiasi.

  1. How brothers and sisters do you have?
  2. How sugar do you take in your coffee?
  3. I've got apples. Do you want one? (a small number)
  4. Can I have milk in my tea, please? (a small amount)
  5. There are people here — I can't move! (more than is good)
  6. I'm not hungry. I ate chocolate. (more than is good)

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana.

  1. Chagua jibu sahihi: She drinks … coffee.
  2. Chagua jibu sahihi: "How many emails did you get?" "…."
  3. Chagua jibu sahihi: There were … taxis at the station.
  4. Chagua jibu sahihi: I have … time before the meeting.
  5. Andika upya kwa no: There aren't any buses after midnight.

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. How much chairs do we need?
  2. We don't have enough of time.
  3. There aren't no tickets left.
  4. I don't have much money this month.

D. Katika Muktadha

Tumia maneno haya: a few, any, enough, many, no, too much

Planning a picnic
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu nyumba yako na mji wako.

  1. Andika kuhusu jiko lako: kitu kimoja ulicho nacho kwa wingi, na kitu kimoja ambacho huna kingi.
  2. Andika kuhusu mji wako: kuna nini kingi kupita kiasi, na nini hakitoshi?

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-24 Countable na Uncountable Nouns, Some na Any kwa Kiswahili
    Chagua jibu sahihi: Would you like … cake?
  2. A2-08 As… As, Too na Enough kwa Kiswahili: Sawa na, Mno na -a Kutosha
    Chagua jibu sahihi: This coffee is … hot.
  3. A2-07 Superlatives kwa Kiswahili: The Biggest, The Most — Kuliko Wote
    It's (busy) day of the year for the shop.
Majibu

A. Muundo

  1. many
  2. much
  3. a few
  4. a little / a bit of
  5. too many
  6. too much

B. Maana

  1. a lot of
  2. None
  3. no
  4. a little
  5. There are no buses after midnight.

C. Tafuta Kosa

  1. How many chairs do we need?
  2. We don't have enough time.
  3. There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
  4. ✓ I don't have much money this month.

D. Katika Muktadha

  1. many
  2. enough
  3. no
  4. any
  5. a few
  6. too much

E. Zamu Yako

  1. I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
  2. There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. some
  2. too
  3. the busiest
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play