Would rather, had better og prefer: að vilja frekar og vara við á ensku
Would Rather, Had Better, Prefer
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt hvað þú vilt frekar (prefer, would prefer, would rather, would sooner), sagt hvað þú vilt að einhver annar geri (I'd rather you stayed, I'd prefer you to stay) og gefið sterkt ráð eða varað við með had better.
Aðalatriðið
Tvö þessara orðasambanda virðast skrýtin í fyrstu. Had better notar þátíðarmynd, en fjallar um núið. I'd rather you left notar þátíðarmynd, en merkir framtíð.
Had better er fast orðasamband. Orðið had hefur misst þátíðarmerkingu sína. Hugsaðu um viðvörunina í símanum þínum þegar rafhlaðan er að klárast: „Hladdu mig núna, annars dey ég í miðju símtali.“ Það er had better: gerðu þetta núna, annars kemur vandamál. Það á við um eitt ákveðið tilvik, ekki almennt ráð.
Would rather + einhver + þátíðarmynd notar sömu „óraunverulegu þátíð“ og þú þekkir úr I wish I had… (B1-08). Þegar þú vilt að einhver annar geri eitthvað sem er ekki orðið að veruleika setur enskan sögnina í þátíð. Þátíðarmyndin sýnir fjarlægð frá veruleikanum, ekki liðinn tíma. I'd rather you didn't tell anyone = þú getur sagt frá; ég vil hið gagnstæða.
Prefer er venjuleg, hlutlaus sögn um það sem okkur líkar betur og það sem við veljum. Hún hefur sín eigin mynstur með to og rather than.
Íslenska og enska
Á íslensku gerir „vilja frekar“ nánast allt: „Ég vil frekar te en kaffi“, „Ég vil frekar ganga en keyra“. Þar kemur „en“, og „en“ er venjulega than. Á ensku fer það eftir sögninni. Á eftir prefer kemur seinni hlutinn með to (prefer tea to coffee); than passar aðeins með would rather … than og rather than.
Góðu fréttirnar: „vilja“ tekur nafnhátt án „að“ („Ég vil frekar vera heima“), og þannig virkar líka would rather + grunnmynd: I'd rather stay in. En passaðu þig á orðasamböndum með „að“: „Það er best að fara“, „Það er eins gott að þú takir jakka“. Á eftir had better og would rather kemur ekkert to.
Þegar þú vilt að einhver annar geri eitthvað segjum við „Ég vil frekar að þú…“ með viðtengingarhætti nútíðar („að þú leggir ekki bílnum hér“) eða „Ég vildi frekar að þú…“ með viðtengingarhætti þátíðar („að þú legðir ekki“). Á ensku er aðeins seinni leiðin staðlað mál: á eftir nýju frumlagi kemur Past Simple (einföld þátíð): I'd rather you didn't park here. Eða notaðu I'd prefer you to stay – án that.
Had better á sér enga eina samsvörun á íslensku. Við segjum „Það er eins gott að þú…“, „Best að ég…“ eða „Drífðu þig nú…“.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég vil frekar te en kaffi. | I prefer tea to coffee. | á eftir prefer: „en“ → to |
| Ég vil frekar leigja en kaupa. | I prefer to rent rather than buy. | prefer to: „en“ → rather than |
| Ég vil frekar ganga en taka strætó. | I'd rather walk than take the bus. | would rather + grunnmynd + than – hér passar than |
| Ég vil helst ekki ræða það. | I'd rather not talk about it. | neitun: rather not |
| Ég vil frekar að þú reykir ekki hérna inni. | I'd rather you didn't smoke in here. | nýtt frumlag → Past Simple |
| Ég vildi helst að þú yrðir eftir. | I'd prefer you to stay. | would prefer + einhver + to, án that |
| Það er eins gott að þú drífir þig. | You'd better hurry. | 'd = had; grunnmynd, án to |
| Það er eins gott að við komum ekki of seint. | We'd better not be late. | neitun: had better not |
Í stuttu máli: „vil frekar … en“ er prefer A to B eða would rather A than B; „eins gott að þú…“ er had better + grunnmynd; „vil frekar að þú…“ er I'd rather you + Past Simple eða I'd prefer you to…
Form
prefer
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| prefer + nafnorð + to + nafnorð | I prefer tea to coffee. |
| prefer + -ing + to + -ing | She prefers cycling to driving. |
| prefer + to + nafnháttur + rather than + grunnmynd | We prefer to rent rather than buy. |
| would prefer + to + nafnháttur (ákveðið tilvik) | I'd prefer to sit by the window, please. |
| would prefer + einhver + to + nafnháttur | I'd prefer you to stay. |
| would prefer it if + einhver + Past Simple | I'd prefer it if you stayed. |
would rather / would sooner
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| would rather + grunnmynd (+ than + grunnmynd) | I'd rather walk than take the bus. |
| would rather not + grunnmynd | I'd rather not talk about it. |
| would rather + einhver + Past Simple (nútíð / framtíð) | I'd rather you didn't smoke in here. |
| would rather + einhver + Past Perfect (fortíð) | I'd rather you hadn't told him. |
| would sooner + grunnmynd (óformlegt) | I'd sooner stay at home tonight. |
had better
| Mynd | Dæmi | |
|---|---|---|
| + | had better ('d better) + grunnmynd | You'd better hurry. |
| − | had better not + grunnmynd | We'd better not be late. |
Spurningar með had better eru sjaldgæfar; þá notum við yfirleitt should: Should I call him?
Notkun
1Prefer – almennar og ákveðnar óskir
Um það sem þér líkar almennt betur notarðu prefer A to B. Með tveimur sögnum notarðu prefer to do rather than (do). Um ákveðið tilvik eða kurteislegt val notarðu would prefer.
2Would rather – það sem ég vil frekar gera
Would rather + grunnmynd er mjög algeng leið til að segja hvað maður vill frekar, sérstaklega í ákveðnum aðstæðum – eins og íslenska „vil frekar“. Fyrir hinn kostinn bætirðu við than + grunnmynd. Would sooner þýðir það sama og er óformlegra.
3Það sem ég vil að einhver annar geri
Þegar óskin snýst um það sem önnur manneskja gerir notarðu would rather + nýtt frumlag + Past Simple. Merkingin er nútíð eða framtíð. Um fortíðina notarðu Past Perfect (þáliðna tíð). Would prefer hefur hér tvö mynstur: would prefer + einhver + to do og would prefer it if + Past Simple. Íslenska „að þú leggir ekki“ (viðtengingarháttur nútíðar) verður ekki don't park.
4Had better – sterkt ráð og viðvörun
Notaðu had better um sterkt ráð í ákveðnum aðstæðum, yfirleitt með dulinni hættu eða vandamáli ef þú gerir það ekki – eins og „Það er eins gott að þú…“ eða „Best að ég…“. Það á við um núið eða nánustu framtíð, aldrei um fortíðina. Það er sterkara en should (A2-21) og getur hljómað ókurteist við yfirmann eða ókunnuga.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ég vil frekar … en …“ → prefer … than. Á íslensku tengjum við báða kostina með „en“: „Ferðamennirnir vilja frekar gömlu, rólegu hestana en þá ungu.“ „En“ er venjulega than, svo than fer auðveldlega með prefer. En á eftir prefer með tveimur nafnorðum eða tveimur -ing myndum kemur seinni hlutinn með to. Than passar aðeins með would rather og rather than.
2. „Það er eins gott að…“ → had better to. Á íslensku kemur „að“ í öllum orðasamböndum sem gefa sterkt ráð: „Það er eins gott að fara snemma“, „Það er best að hringja á verkstæðið.“ „Að“ verður auðveldlega to. En á eftir had better kemur aðeins grunnmynd, eins og á eftir should og must.
3. „Ég vil frekar að þið hengið ekki…“ → I'd rather you don't…. Á íslensku stendur oft viðtengingarháttur nútíðar á eftir „vil frekar að“: „Ég vil frekar að þið hengið ekki þvottinn út á svalir.“ „Hengið ekki“ lítur út eins og nútíð, og þá verður til I'd rather you don't… Á ensku er staðlaða myndin á eftir nýju frumlagi Past Simple: I'd rather you didn't… – eins og í „Ég vildi frekar að þið hengduð ekki…“.
Ekki rugla saman
had better og should – should er almennt, milt ráð; had better á við ákveðnar aðstæður og felur í sér viðvörun. Sjá A2-21.
I'd = I had eða I would? – Í I'd better er 'd = had. Í I'd rather og I'd prefer er 'd = would.
I'd rather (ég) og I'd rather you (einhver annar) – sama frumlag: grunnmynd; nýtt frumlag: Past Simple.
prefer og would rather – ólík mynstur, svipuð merking.
would rather + þátíð og it's time + þátíð – It's time we went notar sömu óraunverulegu þátíð til að segja að eitthvað ætti að gerast strax („Það er kominn tími til að við förum“). It's time, it's about time og it's high time lærirðu með öllum mynstrum óraunverulegrar þátíðar í B2-21.
Stafsetning og framburður
- had better er nær alltaf stytt: you'd better /juːd ˈbetə/ (UK), /juːd ˈbetər/ (US). Í hröðu, óformlegu tali heyrist 'd varla („you better“), en skrifaðu you'd better. Í lok better er veikt /ə/, ekki skýrt e.
- I'd rather /aɪd ˈrɑːðə/ (UK), /aɪd ˈræðər/ (US). Góðu fréttirnar: /ð/ er íslenska hljóðið ð. Það er sjaldan vandamál inni í orði eins og rather.
- Bandaríska /æ/ í rather er nýtt hljóð: munnurinn er opinn eins og fyrir a, en tungan framarlega. Lestu það aldrei eins og íslenskt æ [ai].
- prefer hefur áherslu á seinna atkvæðinu: /prɪˈfɜː/ (UK), /prɪˈfɜːr/ (US). Á íslensku er áherslan alltaf á fyrsta atkvæði – segðu pre-FER. /ɜː/ er ekki ö: varirnar eru ókringdar. Sögnin tvöfaldar r: preferred, preferring.
- Nafnorðið preference hefur áherslu á fyrsta atkvæðinu: /ˈprefrəns/.
- 'd /d/ á að vera raddað: I'd better, you'd rather. Íslenskt d er óraddað, svo láttu raddböndin titra.
Gullna reglan
had better / would rather / would sooner + grunnmynd (án to, þótt „eins gott að“ freisti); prefer A to B (ekki than, þótt við segjum „en“); prefer to do rather than do. Ef ný manneskja kemur á eftir would rather notarðu Past Simple um nútíð og framtíð – eða segir would prefer + einhver + to do.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnanna í svigunum.
-
You'd better (take) your passport with you.
-
I'd rather (not go) to the party tonight.
-
I'd rather you (not use) my laptop.
-
I'd prefer you (wait) outside.
-
We'd prefer it if you (not smoke) in the garden.
-
Umorðaðu með would rather: I prefer to drive rather than fly.
B. Merking
Veldu rétta svarið eða svaraðu spurningunni.
-
Veldu rétta svarið: I prefer swimming … running.
-
Veldu sterkara og brýnna ráðið: … see a doctor now — your hand is bleeding badly.
-
Hvað þýðir 'd í "You'd better hurry"?
-
Hvað þýðir 'd í "I'd rather stay"?
-
Veldu rétta svarið: I'd rather you … me yesterday — now it's too late.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
You hadn't better tell Dad.
-
My boss would rather I work late on Fridays.
-
I would rather to eat at home than to eat out.
-
She prefers to read rather than watch TV.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Ana: Do you want to go to that new club tonight?
Ben: Honestly, I'd 16 stay in. I'm really tired.
Ana: Come on! I'd 17 go with you than on my own.
Ben: OK, but we'd 18 not stay too late — I've got work tomorrow.
Ana: Fine. Oh, and I'd rather you 19 (not / wear) that old jacket.
Ben: Ha! Then I'd 20 you to choose my clothes too.
Ana: Deal. And you'd better 21 (be) ready by nine.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um það sem þú vilt frekar og gefðu ráð.
-
Skrifaðu eina almenna ósk með prefer A to B.
-
Skrifaðu hvað þú vilt að einhver sem þú býrð eða vinnur með geri öðruvísi, með I'd rather you + Past Simple.
-
Gefðu vini eða vinkonu sterkt ráð í ákveðnum aðstæðum með had better.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku I don't think you ___ buy that phone. It's too expensive. …
-
B1-08 I wish og if only: óskir um nútíðina á ensku I wish I (have) a car. Then I wouldn't need the bus.
-
B2-04 Wish + Past Perfect, wish + would og regret: eftirsjá á ensku I wish you (stop) interrupting me!
-
B2-03 Unless, as long as, in case og even if: skilyrði á ensku án if Take an umbrella ___ it rains. …
Svör
A. Form
- take
- not go
- didn't use
- to wait
- didn't smoke
- I would rather drive than fly.
B. Merking
- to
- You'd better
- had
- would
- had told
C. Finndu villuna
- You'd better not tell Dad.
- My boss would rather I worked late on Fridays.
- I would rather eat at home than eat out. / I would rather eat at home than out.
- ✓ She prefers to read rather than watch TV.
D. Í samhengi
- rather / sooner
- rather / sooner
- better
- didn't wear
- prefer / like
- be
E. Spreyttu þig
- I prefer reading books to watching films.
- I'd rather you didn't leave your shoes in the hall.
- You'd better charge your phone before the trip — there's no electricity at the campsite.
F. Blönduð upprifjun
- should
- had
- would stop
- in case
