SlowingoMálfræði
B2 7 / 30

Need, needn't have og be supposed to: skylda og nauðsyn á ensku

Need, Needn't Have, Be Supposed To: Obligation in Depth

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt hvað er nauðsynlegt og hvað ekki (need to, don't need to, needn't), sagt að eitthvað sem gert var hafi verið óþarft (needn't have done eða didn't need to do), talað um væntingar og reglur sem oft eru brotnar (be supposed to), notað formlega skyldu (be required to, be obliged to) og valið á milli should, need to, have to og must.

Aðalatriðið

Í A2-20 lærðirðu must, have to, mustn't og don't have to. Raunveruleg skylda hefur hins vegar mörg blæbrigði, svo spurðu tveggja spurninga:

  1. Hversu sterkt er þetta? Ráð, nauðsyn eða regla með afleiðingum?
  2. Hvaðan kemur þetta? Frá þér sjálfum, frá reglu eða lögum, eða einfaldlega frá því sem fólk væntir?

Hugsaðu þér hitamæli. Neðst er should – meðmæli. Ofar er need to – nauðsynlegt til að ná markmiði. Þá have to og must – raunveruleg skylda. Efst eru be required to og be obliged to – reglur, lög og samningar.

Við hliðina á hitamælinum hangir sérstakur miði: be supposed to. Hann segir hvers er vænst – og gefur oft í skyn að fólk geri það ekki.

Og loks hefur need eitt bragð í fortíðinni. I needn't have taken a taxi þýðir að ég tók leigubíl og það voru sóaðir peningar. I didn't need to take a taxi þýðir yfirleitt að ég tók hann ekki.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan gerir sama greinarmun og enskan, og það oft nákvæmar. „Þú þarft ekki að koma“ er you don't need to / don't have to come, „Þú mátt ekki koma“ er you mustn't come. Í fortíðinni greinum við líka á milli: „Ég hefði ekki þurft að elda svona mikið“ (ég eldaði, að óþörfu) er I needn't have cooked, og „Ég þurfti ekki að vakna snemma“ (og gerði það ekki) er I didn't need to wake up. „Ég hefði ekki átt að…“ (það var rangt) er I shouldn't have… Munurinn er í forminu: needn't er háttarsögn, svo á eftir því kemur ekkert to, þótt „að“ komi á eftir „þarft ekki“.

Erfiðleikarnir byrja með sögninni „eiga að“. „Ég á að vera í megrun“ og „Pakkinn átti að koma í gær“ eru á ensku be supposed to. Í fortíðinni lítur „átti að“ út eins og had to, en had to er skylda sem yfirleitt var uppfyllt. Áætlun sem stóðst ekki er was / were supposed to.

Í reglum notum við oft ópersónulegar setningar: „Það á að borga við afgreiðsluborðið“, „Það þarf að sýna skilríki.“ „Það“ er þar ekki raunverulegt frumlag, og ensk setning þarf raunverulegt frumlag: You're supposed to pay at the counter, You need to show ID. Formlega segjum við „Farþegum ber að…“ eða „Fyrirtækjum er skylt að…“ með þágufalli; á ensku verða farþegarnir og fyrirtækin frumlag: Passengers are required to…, Companies are obliged to…

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég þarf að klára skýrsluna fyrir föstudag.I need to finish the report by Friday.„þarf að“ → need to – hér er þetta eins
Þú þarft ekki að fara úr skónum.You don't need to take your shoes off. / You needn't take…á eftir needn't kemur ekkert to
Þú mátt ekki snerta vírana.You mustn't touch the wires.„mátt ekki“ → mustn't – hér er þetta eins
Ég hefði ekki þurft að elda svona mikið.I needn't have cooked so much.gert, en að óþörfu → needn't have
Við þurftum ekki að panta borð.We didn't need to book.ekki nauðsynlegt (og ekki gert)
Ég átti að hitta Sam klukkan sex.I was supposed to meet Sam at six.„átti að“ sem áætlun → was supposed to
Ég þurfti að vera í jakkafötum í vinnunni.I had to wear a suit at work.„þurfti að“ → had to
Það á að borga við afgreiðsluborðið.You're supposed to pay at the counter.„það á að“ → frumlag + be supposed to
Farþegum ber að sýna gildan farmiða.Passengers are required to show a valid ticket.„ber að“ → frumlag + are required to

Í stuttu máli: „þarft ekki að“ og „mátt ekki“ virka eins og don't need to og mustn't; „hefði ekki þurft að“ er needn't have; „átti að, en…“ er was supposed to; og „það á að / það þarf að“ þarf raunverulegt frumlag á ensku.

Form

Need (nútíð)

MyndTegundDæmi
need to + grunnmyndvenjuleg sögn (allar tíðir)You need to renew your passport.
don't / doesn't need to + grunnmyndvenjuleg sögn, neitunYou don't need to bring anything.
needn't + grunnmynd (án to og án -s)háttarsögn; aðallega UK, svolítið formlegtYou needn't bring anything.
Do I need to…?spurningDo I need to book?

Óþarfar athafnir í fortíðinni: tvö mynstur

MynsturGerðist það?Dæmi
needn't have + lýsingarháttur þátíðarJá – en það var ekki nauðsynlegt.I needn't have taken a taxi. (Ég tók leigubíl.)
didn't need to + grunnmyndYfirleitt ekki – það var óþarft, svo ég gerði það ekki.I didn't need to take a taxi. (Yfirleitt: ég tók hann ekki.)

Needn't have er aðallega breskt. Í bandarískri ensku segir fólk yfirleitt didn't need to eða didn't have to í báðum tilvikum, og samhengið sýnir merkinguna. Didn't need to getur líka lýst því sem gerðist ef samhengið sýnir það skýrt.

Be supposed to

Dæmi
nútíð +We're supposed to check in by three.
nútíð −You're not supposed to park here.
nútíð ?What are we supposed to do with these forms?
þátíð +He was supposed to call me. (Hann hringdi ekki.)
þátíð −You weren't supposed to open it! (Þú opnaðir það.)

Formleg skylda

MyndDæmi
be required to + grunnmyndStaff are required to wear ID badges.
be obliged to + grunnmyndLandlords are obliged to carry out repairs.

Styrkleikakvarðinn

Veikt → sterktMerkingDæmi
should / ought toráð, það sem er réttYou should back up your files.
need tonauðsynlegt til að ná markmiðiYou need to back up your files before the update.
have toregla eða aðstæður utan fráWe have to back up all files on Fridays — it's company policy.
muststerkt; tilfinning þess sem talar, eða skrifleg reglaAll files must be backed up daily.
be required to / be obliged toformlegtEmployees are required to back up all files.

Notkun

1Need to, don't need to, needn't

Need to lýsir nauðsyn – því sem þarf til að ná árangri. Don't need to og needn't þýða að eitthvað sé ekki nauðsynlegt (þú mátt gera það ef þú vilt). Needn't er háttarsögn: án to og án endingarinnar -s. Það er aðallega breskt og svolítið formlegt; don't need to er algengt alls staðar. Íslenska „þarft ekki að“ samsvarar báðum.

I need to finish this report before Friday.
Ég þarf að klára þessa skýrslu fyrir föstudag.
„þarf að“ → need to
You don't need to take your shoes off.
Þú þarft ekki að fara úr skónum.
óþarft; „þarft ekki að“ ≠ mustn't
You needn't worry — everything's under control.
Þú þarft ekki að hafa áhyggjur, allt er undir stjórn.
needn't + grunnmynd, án to; aðallega UK
Does she need to bring her passport?
Þarf hún að taka vegabréfið með sér?
We'll need to leave early to avoid the traffic.
Við þurfum að leggja snemma af stað til að lenda ekki í umferðinni.
need to gengur í öllum tíðum

2Needn't have og didn't need to – óþarfar athafnir í fortíðinni

Needn't have + lýsingarháttur þátíðar: þú gerðir eitthvað og komst svo að því að það var óþarft – erfiði til einskis. Á íslensku „hefði ekki þurft að“. Didn't need to + grunnmynd: það var ekki nauðsynlegt, og yfirleitt gerðirðu það ekki – „þurfti ekki að“.

I needn't have cooked so much — half the guests didn't come.
Ég hefði ekki þurft að elda svona mikið, helmingur gestanna kom ekki.
„hefði ekki þurft að“ → needn't have: ég eldaði
You needn't have bought me a present!
Þú hefðir ekki þurft að kaupa handa mér gjöf!
en takk fyrir
We didn't need to book; the restaurant was almost empty.
Við þurftum ekki að panta borð; staðurinn var nánast tómur.
við pöntuðum ekki
I didn't need to wake up early, so I slept until ten.
Ég þurfti ekki að vakna snemma, svo ég svaf til tíu.
I didn't need to take the exam again, but I took it anyway to improve my grade.
Ég þurfti ekki að taka prófið aftur, en ég gerði það samt til að hækka einkunnina.
samhengið sýnir að ég tók það

3Be supposed to – væntingar og reglur (sem oft eru brotnar)

Be supposed to segir hvers er vænst af einhverjum samkvæmt reglu, samkomulagi eða venju. Oft gefur það í skyn að væntingin standist ekki. Not supposed to = á móti reglunum, ekki leyfilegt. Í fortíðinni lýsir was / were supposed to áætlun eða væntingu sem stóðst ekki – íslenska „átti að“ í merkingunni áætlun.

I'm supposed to be on a diet, but I couldn't say no to cake.
Ég á að vera í megrun, en ég gat ekki sagt nei við köku.
„á að vera“: vænting sem stenst ekki
You're not supposed to use your phone during the exam.
Þú átt ekki að nota símann í prófinu.
regla; „átt ekki að“ → not supposed to
You're supposed to take this medicine with food.
Það á að taka þetta lyf með mat.
rétt notkun; á ensku þarf frumlagið you
The parcel was supposed to arrive yesterday.
Pakkinn átti að koma í gær.
en hann kom ekki; „átti að“ sem áætlun → was supposed to
I was supposed to meet Sam at six, but I forgot.
Ég átti að hitta Sam klukkan sex, en ég gleymdi því.
„átti að“ hér ≠ had to
The new system was supposed to save time, but it's made everything slower.
Nýja kerfið átti að spara tíma, en það hefur hægt á öllu.

Be supposed to getur líka þýtt „sagt er að“: This café is supposed to be very good. Þá merkingu lærirðu í B2-12.

4Be required to / be obliged to – formleg skylda

Be required to og be obliged to eru notuð í reglum, lögum, samningum og opinberum skjölum. Be obliged to vísar oft til skyldu sem ekki verður komist hjá – lagalegrar eða siðferðilegrar. Not required to = ekki nauðsynlegt (formlegt). Íslenska „ber að“ og „er skylt að“ standa með þágufalli; á ensku verður sá sem á að gera eitthvað frumlag.

Passengers are required to show a valid ticket.
Farþegum ber að sýna gildan farmiða.
„farþegum ber“ → frumlagið passengers + are required to
Applicants are required to have at least two years' experience.
Umsækjendur þurfa að hafa að minnsta kosti tveggja ára starfsreynslu.
formlegt
Companies are legally obliged to protect customer data.
Fyrirtækjum er lögum samkvæmt skylt að vernda gögn viðskiptavina.
„er skylt“ → are obliged
I felt obliged to help, even though I was exhausted.
Mér fannst ég skyldugur til að hjálpa, þótt ég væri úrvinda.
siðferðileg skylda
You are not required to answer every question.
Þú þarft ekki að svara öllum spurningunum.
ekki nauðsynlegt (formlegt)

5Should, need to, have to, must – að velja á kvarðanum

Veldu eftir styrk og uppruna. Should = ráð. Need to = nauðsynlegt til að ná markmiði. Have to = skylda utan frá (reglur, annað fólk, aðstæður). Must = sterk skylda, oft eigin tilfinning þess sem talar, eða í skriflegum reglum og á skiltum. Íslenska „verð að“ getur verið bæði have to og must.

You should drink more water.
Þú ættir að drekka meira vatn.
ráð
You need to drink more water — you're dehydrated.
Þú þarft að drekka meira vatn, þig vantar vökva.
nauðsynlegt
I have to wear a suit at work.
Ég þarf að vera í jakkafötum í vinnunni.
regla fyrirtækisins
I must call my mum — it's her birthday.
Ég verð að hringja í mömmu, hún á afmæli.
eigin skyldutilfinning; mum (UK) = mom (US)
Seatbelts must be worn at all times.
Öryggisbelti skulu ávallt vera spennt.
skrifleg regla

Algengar villur

❌You needn't to come.
✅You needn't come. eða You don't need to come.
Á eftir háttarsögninni needn't kemur ekkert to.
❌She needs not come.
✅She needn't come. eða She doesn't need to come.
Veldu eina mynd; blandaðu þeim ekki saman.
❌You needn't have to bring anything.
✅You needn't have brought anything.
needn't + have + lýsingarháttur þátíðar.
❌I'm suppose to be at work.
✅I'm supposed to be at work.
Alltaf supposed, með -d í lokin.
❌We supposed to leave at six.
✅We were supposed to leave at six.
Sögnin be er nauðsynleg.
❌Employees are required wearing a badge.
✅Employees are required to wear a badge.
be required to + grunnmynd.
⚠️I needn't have gone, so I stayed at home.
✅I didn't need to go, so I stayed at home.
Málfræðilega rétt, en setningin stangast á: needn't have gone þýðir að þú fórst.
⚠️You mustn't bring food — there's plenty here.
✅You don't need to bring food — there's plenty here.
Málfræðilega rétt, en mustn't þýðir „bannað“; „óþarft“ er don't need to / needn't.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Þú þarft ekki að…“ → needn't to. Á eftir „þarft ekki“ kemur alltaf „að“ + nafnháttur, og þetta „að“ fylgir auðveldlega með yfir á ensku. Needn't er hins vegar háttarsögn: á eftir því kemur aðeins grunnmynd, eins og á eftir must og should. (Með venjulegu sögninni don't need þarf to að vera.)

❌If you've already paid with the parking app, you needn't to buy a ticket from the machine by the church in Akureyri as well.
✅If you've already paid with the parking app, you needn't buy a ticket from the machine by the church in Akureyri as well. eða If you've already paid with the parking app, you don't need to buy a ticket from the machine by the church in Akureyri as well.
á eftir needn't kemur ekkert to
❌Since the new school canteen opened in the autumn, the children in Grundarfjordur needn't to bring a packed lunch on Wednesdays any more.
✅Since the new school canteen opened in the autumn, the children in Grundarfjordur needn't bring a packed lunch on Wednesdays any more. eða Since the new school canteen opened in the autumn, the children in Grundarfjordur don't need to bring a packed lunch on Wednesdays any more.
needn't + grunnmynd

2. „Átti rafvirkinn ekki að koma…?“ → had to. Á íslensku lýsir „átti að“ mjög oft áætlun eða samkomulagi sem stóðst ekki: „Átti rafvirkinn ekki að koma á þriðjudaginn?“ „Átti að“ lítur út eins og had to, en had to er skylda, sem yfirleitt var uppfyllt, svo setningin verður ruglingsleg. Áætlun eða vænting sem stóðst ekki er was / were supposed to.

⚠️Didn't the electrician have to come and fix the lights in the cowshed on Tuesday? The cows have been standing in the dark for three days now.
✅Wasn't the electrician supposed to come and fix the lights in the cowshed on Tuesday? The cows have been standing in the dark for three days now.
Málfræðilega rétt, en had to spyr um skyldu, ekki um samkomulag sem stóðst ekki: „átti hann ekki að koma“ → wasn't he supposed to

3. „Það á að fara í sturtu…“ → It is supposed to shower. Í reglum og spurningum um reglur notum við oft ópersónulegt „það“ eða ekkert frumlag: „Það á að fara í sturtu án sundfata“, „Þarf að panta borð?“ Þetta „það“ er ekki raunverulegt frumlag. Á ensku verður it hins vegar raunverulegt frumlag, og þá segir setningin að einhver hlutur eigi að fara í sturtu. Ensk regla þarf frumlag sem vísar til fólks: you're supposed to…, we need to…, guests are required to…

⚠️In the changing rooms at the swimming pool in Hveragerdi it is supposed to shower without a swimsuit before you go into the water.
✅In the changing rooms at the swimming pool in Hveragerdi you're supposed to shower without a swimsuit before you go into the water. eða In the changing rooms at the swimming pool in Hveragerdi guests are required to shower without a swimsuit before they go into the water.
Málfræðilega rétt, en it vísar þá til einhvers hlutar; „það á að fara í sturtu“ → you're supposed to
⚠️Does it need to book a table at the fish restaurant by the harbour in Stykkisholmur, or can we just turn up on Saturday evening?
✅Do we need to book a table at the fish restaurant by the harbour in Stykkisholmur, or can we just turn up on Saturday evening?
Málfræðilega rétt, en it vísar þá til einhvers hlutar; „þarf að panta“ → do we need to book

Ekki rugla saman

mustn't og don't need to / needn't – Mustn't þýðir ekki gera þetta. Don't need to þýðir óþarft (þú mátt ef þú vilt). Sjá A2-20. Íslenska „mátt ekki“ og „þarft ekki að“ gera sama greinarmun.

You mustn't touch the wires.
Þú mátt ekki snerta vírana.
bannað
You don't need to wear a tie.
Þú þarft ekki að vera með bindi.
valfrjálst

needn't have done og didn't need to do – gerði það eða (yfirleitt) gerði það ekki. Á íslensku: „hefði ekki þurft að“ og „þurfti ekki að“.

I needn't have hurried.
Ég hefði ekki þurft að flýta mér.
ég flýtti mér að óþörfu
I didn't need to hurry.
Ég þurfti ekki að flýta mér.
svo ég flýtti mér ekki

be supposed to og should – Should er eigið ráð þess sem talar. Be supposed to segir frá því sem aðrir vænta eða reglurnar segja.

You should try the new café.
Þú ættir að prófa nýja kaffihúsið.
mitt ráð
You're supposed to pay at the counter.
Það á að borga við afgreiðsluborðið.
reglan hér; á ensku frumlagið you

needn't have og shouldn't have – needn't have = það var óþarft; shouldn't have = það var rangt. Sjá B1-09. Hér hjálpar íslenskan: „hefði ekki þurft að“ og „hefði ekki átt að“.

You needn't have paid for me.
Þú hefðir ekki þurft að borga fyrir mig.
fallega gert, en óþarft
You shouldn't have paid for me.
Þú hefðir ekki átt að borga fyrir mig.
kurteisleg mótmæli: þú gerðir eitthvað sem þú hefðir ekki átt að gera

Need + -ing í þolmyndarmerkingu (The car needs washing) er í B2-13. Formlega be to (You are to report at nine) er í C1-16.

Stafsetning og framburður

  • supposed to er borið fram /səˈpəʊstə/ (UK), /səˈpoʊstə/ (US). Áherslan er á öðru atkvæði – ekki því fyrsta, eins og við erum vön á íslensku. Fyrsta atkvæðið er veikt /ə/. -d heyrist ekki á undan to, en það verður að skrifa það.
  • supposed er með /z/ í miðjunni: /səˈpəʊzd/ þegar það stendur eitt. Íslenskan hefur ekki /z/, svo láttu raddböndin titra.
  • needn't /ˈniːdnt/: langt /iː/, eins og íslenskt í. t í lokin er oft mjög veikt, svo hlustaðu eftir neitunarmerkingunni. needn't have /ˈniːdntəv/.
  • have to = /ˈhæftə/ og has to = /ˈhæstə/: f og s, ekki v og z.
  • obliged /əˈblaɪdʒd/ er tvö atkvæði, með áherslu á því seinna. /dʒ/ er raddað, eins og upphafið á jam – hljóðið er ekki til í íslensku, svo láttu raddböndin titra.

Gullna reglan

Spurðu hversu sterkt þetta er og hver ákveður: should (ráð) → need to (nauðsynlegt) → have to / must (skylda) → be required to / be obliged to (formlegar reglur). Be supposed to = það sem vænst er, en er oft ekki gert; „átti að, en…“ er was supposed to. Í fortíðinni: needn't have done = þú gerðir það, en það var óþarft („hefði ekki þurft að“); didn't need to do = það var óþarft (og yfirleitt ekki gert).

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd.

  1. Fylltu í eyðuna með needn't + have: We took sandwiches, but there was free food. We (bring) sandwiches.
  2. Fylltu í eyðuna með be supposed to (þátíð): The train arrive at six, but it was an hour late.
  3. Fylltu í eyðuna: Drivers are required (carry) their licence.
  4. Umorðaðu með needn't: It isn't necessary for you to wait for me.
  5. Umorðaðu með be obliged to: The law says landlords must return the deposit.
  6. Breyttu setningunni í neitun: You need to print the tickets.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: You … pay — the museum is free on Sundays.
  2. Veldu rétta svarið: It was a holiday, so I to work. I stayed in bed.
  3. Veldu rétta svarið: I — the exam was easy, but I was nervous all week.
  4. Veldu rétta svarið: You're not … to eat in the library — it's against the rules.
  5. Veldu ráðið, ekki regluna: … see a dentist once a year.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. You needn't to call me back.
  2. I'm suppose to start work at eight.
  3. She needs not worry about the exam.
  4. We didn't need to queue because we had booked online.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu needn't have, didn't need to eða be supposed to í réttri mynd.

The wedding
Lena: How was the wedding?
Max: Lovely, but I made a few mistakes. First, I took a taxi from the station — and then I saw the hotel was right next to it. I 16 (take) a taxi at all!
Lena: Oh no. What about the dress code?
Max: The invitation said guests 17 (supposed / wear) something blue. I forgot.
Lena: Did you need to bring a gift?
Max: No, we 18 (not / need / bring) anything — they asked for donations to a charity instead, so I just gave money.
Lena: And the speech?
Max: I 19 (supposed / give) a short speech, but I was too nervous, so my brother did it.
Lena: Well, at least you were there!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um eigin reynslu.

  1. Skrifaðu um eitthvað sem þú gerðir og reyndist óþarft, með needn't have.
  2. Skrifaðu eina reglu í skólanum þínum eða á vinnustaðnum sem fólk brýtur oft, með be supposed to.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    You ___ … smoke here — it's a hospital.
  2. B1-09 Should have, could have, might have: eftirsjá og ásökun á ensku
    I'm so tired. I (not stay) up so late last night.
  3. B2-06 Must have, can't have, might have: ályktanir um fortíðina á ensku
    The ground is wet. It (must rain) in the night.
  4. B2-05 Would rather, had better og prefer: að vilja frekar og vara við á ensku
    It's late. We'd better (go) home.
Svör

A. Form

  1. needn't have brought
  2. was supposed to
  3. to carry
  4. You needn't wait for me.
  5. Landlords are obliged to return the deposit. / Landlords are legally obliged to return the deposit.
  6. You don't need to print the tickets. / You needn't print the tickets.

B. Merking

  1. don't need to
  2. didn't need to go
  3. needn't have worried / didn't need to worry
  4. supposed
  5. You should

C. Finndu villuna

  1. You needn't call me back. / You don't need to call me back.
  2. I'm supposed to start work at eight.
  3. She needn't worry about the exam. / She doesn't need to worry about the exam.
  4. ✓ We didn't need to queue because we had booked online.

D. Í samhengi

  1. needn't have taken / didn't need to take
  2. were supposed to wear
  3. didn't need to bring
  4. was supposed to give

E. Spreyttu þig

  1. I needn't have taken an umbrella yesterday — it didn't rain at all.
  2. We're supposed to turn off our computers every evening, but most people forget.

F. Blönduð upprifjun

  1. mustn't
  2. shouldn't have stayed
  3. must have rained
  4. go
Android appLærðu á ferðinni Google Play