Should Have, Could Have, Might Have ქართულად: „უნდა გეთქვა“ და „შეგეძლო დაგერეკა“ ინგლისურად
Should Have, Could Have, Might Have
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ წარსულ სინანულსა და შეცდომებზე (I should have left earlier), ხელიდან გაშვებულ შანსებზე (We could have won), გაუწიოთ კრიტიკა სხვებს (You could have told me!) და თქვათ, რის გაკეთებასაც აპირებდით (I would have helped, but…).
მთავარი იდეა
ფეხბურთის მატჩის შემდეგ მოთამაშეები ჩანაწერს უყურებენ. ვიდეოს აჩერებენ და ამბობენ: „Here I should have passed the ball.“ „Here we could have scored.“ მატჩი დამთავრდა. ვერაფერს შეცვლიან. მაგრამ ისინი ადარებენ იმას, რაც მოხდა, იმას, რაც სწორი იყო, ან რაც შესაძლებელი იყო.
ამას აკეთებს მოდალური ზმნა + have + past participle. ის წარსულს უკან უყურებს და სხვა ვერსიას ადარებს – ჩვეულებრივ ისეთს, რომელიც არ მომხდარა:
- You should have called. → დარეკვა სწორი იყო. არ დარეკე.
- You could have called. → დარეკვა შესაძლებელი იყო. არ დარეკე.
- I would have called, but… → მზად ვიყავი. რაღაცამ ხელი შემიშალა.
ფორმა ყოველთვის ერთნაირია. მოდალური ზმნა გეუბნებათ, როგორ შეფასებას აკეთებთ: სწორი რამ, შესაძლებელი რამ თუ რამ, რისი გაკეთებაც გინდოდათ. I-სთან ეს წინადადებები ხშირად სინანულია, you-სთან – საყვედური.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ამ ყველაფერს „უნდა“ და „შემეძლო“ + ზმნის წარსულის ფორმა გამოხატავს: „ტელეფონი უნდა დამეტენა“, „შეგეძლო დაგერეკა!“. წარსული ქართულად მეორე ზმნაზე ჩანს („დამეტენა“, „დაგერეკა“), ინგლისურში კი should და could არ იცვლება – წარსულს have + მესამე ფორმა აჩვენებს: should have charged. ამიტომ ქართველები ხშირად ამბობენ should called ან could tell (წარსულზე).
კიდევ ერთი რამ: „უნდა“ ინგლისურად should-იც არის და must-იც. „უნდა გეთქვა“ (კრიტიკა) არის should have told, must have told კი სულ სხვა რამეს ნიშნავს – „ალბათ მითხარი“ (ეს ვარაუდია: იხ. B2-06). „მოვიდოდი, მაგრამ…“ კი, როგორც B1-07-ში, წარსულზე would have come-ა და არა would come.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ტელეფონი უნდა დამეტენა. | I should have charged my phone. | ქართულად წარსული ზმნაზე ჩანს; ინგლისურში should have + მესამე ფორმა |
| ჩემი მანქანის წაყვანამდე უნდა გეკითხა. | You should have asked me before you took my car. | კრიტიკა: „უნდა“ → should have, არა must have |
| შეგეძლო დაგერეკა! | You could have called me! | „შეგეძლო“ → could have + მესამე ფორმა, არა could call |
| წვეულებაზე მოვიდოდი, მაგრამ სამსახურში ვიყავი გაჭედილი. | I would have come to your party, but I was stuck at work. | „მოვიდოდი“ წარსულზე → would have come |
| ეს არ უნდა მეთქვა. | I shouldn't have said that. | აქ ერთნაირია: უარყოფა მოდალურ სიტყვასთან, მოქმედება კი მოხდა |
| უარესიც შეიძლებოდა ყოფილიყო. | It could have been much worse. | ქართულად ქვემდებარე გამოტოვებულია; ინგლისურს სჭირდება it |
მოკლედ: „უნდა + წარსული“ → should have + მესამე ფორმა; „შეგეძლო + წარსული“ → could have + მესამე ფორმა; should და could თავად არ იცვლება.
ფორმა
მოდალური ზმნა + have + past participle
| ფორმა | მნიშვნელობა | რა მოხდა სინამდვილეში | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | ეს სწორი იყო | ჩვეულებრივ: არ მოხდა | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | ეს არასწორი იყო | მოხდა | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | ეს შესაძლებელი იყო | ჩვეულებრივ: არ მოხდა | We could have won. |
| might have (საყვედური) | კარგი / თავაზიანი იქნებოდა | არ მოხდა | You might have said thank you! |
| would have | მზად ვიყავი | არ მოხდა | I would have helped, but I was away. |
უარყოფა და კითხვა
| მაგალითი | |
|---|---|
| უარყოფითი | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| კითხვა | Should I have told her? / What could we have done? |
| მოკლე პასუხები | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
შემოკლებული და სუსტი ფორმები (მეტყველებაში)
| წერილობით | როგორ ჟღერს ხშირად |
|---|---|
| should have / should've | /ˈʃʊdəv/ |
| could have / could've | /ˈkʊdəv/ |
| would have / would've | /ˈwʊdəv/ |
| shouldn't have | /ˈʃʊdntəv/ |
გამოყენება
1Should have – სინანული და საყვედური
should have გამოიყენეთ სწორი რამისთვის, რომელიც არ მოხდა, shouldn't have – არასწორი რამისთვის, რომელიც მოხდა. I-სთან ან we-სთან ეს სინანულია; you-სთან ან სხვებთან – საყვედური. Ought to have იგივეს ნიშნავს, მაგრამ უფრო იშვიათი და ფორმალურია. ქართულად – „უნდა“ / „არ უნდა“ + წარსული.
2Could have – შესაძლებლობა, რომელიც არ გამოვიყენეთ
could have გამოიყენეთ იმისთვის, რაც შესაძლებელი იყო, მაგრამ არ მოხდა: ხელიდან გაშვებული შანსი ან საფრთხე, რომელიც არ ახდა. ქართულად – „შეგვეძლო…“, „შეიძლებოდა…“.
3Could have და might have – გაღიზიანებული საყვედური
you-სთან could have ხშირად ნიშნავს: „შანსი გქონდა და არ გამოიყენე“. Might have ასევე გამოიყენება, განსაკუთრებით ბრიტანულ ინგლისურში, როცა ვინმემ რაღაც თავაზიანი ან კეთილი არ გააკეთა. მახვილი მოდალურ ზმნაზე დასვით.
4Would have – მზად ვიყავი, მაგრამ რაღაცამ ხელი შეუშალა
would have გამოიყენეთ, როცა რაღაცის გაკეთება გინდოდათ ან გეგმავდით, მაგრამ რაღაცამ ხელი შეგიშალათ. ხშირად but-თან ან if-ნაწილთან ერთად დგას B1-07. ქართულად „მოვიდოდი, მაგრამ…“ – წარსულზე ინგლისურში have აუცილებელია.
5კითხვები წარსულ არჩევანზე
Should I have…? და What could I have…? გამოიყენეთ, როცა სწორ არჩევანზე ან სხვა შესაძლებლობებზე კითხულობთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „უნდა წასულიყო“ → should + Past Simple. ქართულად „უნდა“ არ იცვლება და წარსული მეორე ზმნაზე ჩანს („უნდა წასულიყო“). ამიტომ ქართველები წარსულის ფორმას პირდაპირ should-ის შემდეგ სვამენ. ინგლისურში საჭიროა should have + მესამე ფორმა.
2. „უნდა შეგეხსენებინა“ → must have. „უნდა“ = must-იც, ამიტომ წარსულ საყვედურში ხშირად must have ისმის. Must have ინგლისურში ვარაუდია („ალბათ შემახსენე“), საყვედური კი should have-ია.
3. „მაშინ შეგვეძლო გვეყიდა“ → could + საწყისი ფორმა. ქართული „შეგვეძლო“ წარსულია, ამიტომ could + საწყისი ფორმა საკმარისი გვგონია. წარსულში ხელიდან გაშვებულ შანსზე საჭიროა could have + მესამე ფორმა.
4. „შემოგვიერთდებოდა, მაგრამ…“ → would + საწყისი ფორმა. ქართული „-დი“ ფორმა ახლანდელზეც და წარსულზეც ერთნაირია. წარსულზე ინგლისურს would have + მესამე ფორმა სჭირდება.
არ აგერიოთ
should have თუ should – should + საწყისი ფორმა რჩევას იძლევა ახლანდელზე ან მომავალზე A2-21; should have + past participle უკან იყურება. ქართულადაც: „დაურეკე“ – „უნდა დაგერეკა“.
should have საყვედურისთვის თუ should have მოლოდინისთვის – Should have ასევე შეიძლება ნიშნავდეს „ეს მოსალოდნელი იყო და ალბათ უკვე მოხდა (ან მიკვირს, რომ არ მომხდარა)“. კონტექსტი წყვეტს.
could have (ხელიდან გაშვებული შანსი) თუ could have (ვარაუდი წარსულზე) – could have და might have ასევე შეიძლება გამოთქვამდეს ვარაუდს იმაზე, რა მოხდა შესაძლოა. ეს B2-06-შია.
I should have… თუ I wish I had… – ორივე სინანულს გამოხატავს. I wish I had… B2-04-შია.
მართლწერა და გამოთქმა
- ყველა ამ ფორმაში have ჩვეულებრივ სუსტია: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის: მოკლე, მოდუნებული ხმოვანია. have-ს სრული „ჰევ“-ით ნუ წარმოთქვამთ.
- should, could, would-ში l არ ისმის – ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, აქ კი ეს ჩვევა გვატყუებს.
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: სწრაფ მეტყველებაში t ხშირად ბოლომდე არ ისმის.
- არასოდეს დაწეროთ should of, could of, would of, might of. დაწერეთ should have ან should've.
- საყვედურისას მახვილი მოდალურ ზმნაზე დასვით: You COULD have told me! You SHOULD have asked. could-ის /k/ ქართული ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით; ნუ იტყვით კ-ს.
ოქროს წესი
should / could / might / would + have + past participle უკან იყურება და ნამდვილ წარსულს სხვა ვერსიას ადარებს: სწორ რამეს (should), შესაძლებელს (could), თავაზიანს (might) ან იმას, რისი გაკეთებაც გინდოდათ (would). ჩვეულებრივ ის სხვა ვერსია არ მომხდარა; shouldn't have-ის შემთხვევაში კი არასწორი რამ მოხდა. ქართულად წარსული ზმნაზე ჩანს – ინგლისურში მას have აჩვენებს.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვებით ჩასვით სწორი ფორმა, ან გადაწერეთ წინადადება.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
გადაწერეთ shouldn't have-ით: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
გადაწერეთ should have-ით: It was a mistake not to bring a coat.
B. მნიშვნელობა
უპასუხეთ კითხვას ან აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
"We could have won." მოიგეს?
-
"I shouldn't have said that." მოლაპარაკემ ეს თქვა?
-
ძალიან გინდოდათ იქ ყოფნა. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: You … see a doctor about that cough — go today.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვებით ჩასვით სწორი ფორმა.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ერთ რამეზე, რასაც გასული კვირიდან ნანობთ, should have-ით ან shouldn't have-ით.
-
მეგობარმა შესანიშნავ კონცერტზე არ გითხრათ. დაწერეთ საყვედური could have-ით.
-
დაწერეთ წინადადება იმაზე, რისი გაკეთებაც გინდოდათ, მაგრამ ვერ შეძელით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-07 Third Conditional ქართულად: If I Had Known…, I Would Have… – წარმოსახვითი წარსული If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should და Ought To: როგორ მივცეთ რჩევა ინგლისურად I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I Wish და If Only ქართულად: „ნეტავ“ ინგლისურად – wish თუ hope? I wish I (can) speak Japanese.
პასუხები
A. ფორმა
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. მნიშვნელობა
- No
- Yes
- would have
- should
C. იპოვეთ შეცდომა
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. კონტექსტში
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. თქვენი ჯერი
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. შერეული გამეორება
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
