Would Rather, Had Better და Prefer ქართულად: „მირჩევნია“ და „ჯობია“ ინგლისურად
Would Rather, Had Better, Prefer
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რა გირჩევნიათ (prefer, would prefer, would rather, would sooner), რა გინდათ, რომ სხვამ გააკეთოს (I'd rather you stayed, I'd prefer you to stay), და მისცეთ ძლიერი რჩევა ან გააფრთხილოთ ვინმე had better-ით.
მთავარი იდეა
ორი გამოთქმა ერთი შეხედვით უცნაურია. Had better წარსულის ფორმას იყენებს, მაგრამ ახლანდელზე ლაპარაკობს. I'd rather you left წარსულ დროს იყენებს, მაგრამ მომავალს ნიშნავს.
Had better მყარი გამოთქმაა. მისმა had-მა წარსულის მნიშვნელობა დაკარგა. გაიხსენეთ ტელეფონის შეტყობინება დამჯდარ ბატარეაზე: „დამტენე ახლავე, თორემ საუბრის შუაში გაგეთიშები“. ეს არის had better: ახლავე გააკეთე, თორემ პრობლემა იქნება. ის ერთ კონკრეტულ სიტუაციაზეა და არა ზოგადი რჩევა.
Would rather + ვინმე + წარსული იმავე „არარეალურ წარსულს“ იყენებს, რომელიც I wish I had…-დან იცით B1-08. როცა გინდათ, რომ სხვა ადამიანმა გააკეთოს ის, რაც ჯერ რეალური არ არის, ინგლისური ზმნას წარსულში გადაიტანს. წარსულის ფორმა აქ რეალობიდან დაშორებას ნიშნავს და არა წარსულ დროს. I'd rather you didn't tell anyone = შეიძლება სხვებს უთხრა; მე პირიქით მინდა.
Prefer ჩვეულებრივი, ნეიტრალური ზმნაა გემოვნებისა და არჩევანისთვის. მას თავისი სქემები აქვს to-თი და rather than-ით.
ქართული და ინგლისური
ქართულად უპირატესობას ზმნით „მირჩევნია“ ვამბობთ: „ჩაი მირჩევნია ყავას“. რასაც ვადარებთ, მიცემითშია და ინგლისურად ეს to-ა: I prefer tea to coffee. მაგრამ ხშირად ვამბობთ „ჩაი უფრო მიყვარს, ვიდრე ყავა“, ხოლო „ვიდრე“ ინგლისურად than-ია – აქედან მოდის შეცდომა prefer … than. Than მხოლოდ would rather-ის შემდეგ და rather than-შია.
როცა გვინდა, რომ სხვამ რამე გააკეთოს, ქართულად კავშირებითს ვიყენებთ: „მირჩევნია, აქ არ მოწიო“. ეს ფორმა აწმყოს ჰგავს, ინგლისურში კი Past Simple დგას: I'd rather you didn't smoke in here.
რჩევაში ქართული „ჯობია“ ორივე ინგლისურ სიტყვას ფარავს: ზოგადი რჩევა (should) და გადაუდებელი გაფრთხილება (had better). ხოლო „ჯობდა“ წარსულზეა („ჯობდა, ადრე გეთქვა“) – had better-ს კი წარსული მნიშვნელობა არ აქვს: აქ საჭიროა should have.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ჩაი მირჩევნია ყავას. | I prefer tea to coffee. | მიცემითი „ყავას“ → to |
| ჩაი უფრო მიყვარს, ვიდრე ყავა. | I prefer tea to coffee. | „ვიდრე“ = than, მაგრამ prefer-თან → to |
| მირჩევნია, ფეხით ვიარო, ვიდრე ავტობუსით ვიმგზავრო. | I'd rather walk than take the bus. | would rather + საწყისი ფორმა + than |
| მირჩევნია, აქ არ მოწიო. | I'd rather you didn't smoke in here. | კავშირებითი აწმყოს ჰგავს → Past Simple |
| ჯობია, ქურთუკი წაიღო, გარეთ ყინავს. | You'd better take a jacket. | კონკრეტული სიტუაცია, გაფრთხილება → had better |
| მეტი ბოსტნეული უნდა ჭამო. | You should eat more vegetables. | ზოგადი რჩევა → should |
| ჯობდა, ადრე გეთქვა. | You should have told me earlier. | had better წარსულზე არ ითქმის → should have |
| ჯობია, ახლავე წავიდეთ, თორემ დავაგვიანებთ. | We'd better leave now, or we'll be late. | აქ ერთნაირია: „ჯობია … თორემ“ = had better … or |
მოკლედ: „მირჩევნია X-ს“ → prefer A to B; „მირჩევნია, რომ შენ…“ → I'd rather you + Past Simple; „ჯობია“ გაფრთხილებაში → had better, ზოგად რჩევაში → should; „ჯობდა“ → should have.
ფორმა
prefer
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| prefer + არსებითი სახელი + to + არსებითი სახელი | I prefer tea to coffee. |
| prefer + -ing + to + -ing | She prefers cycling to driving. |
| prefer + to-ინფინიტივი + rather than + საწყისი ფორმა | We prefer to rent rather than buy. |
| would prefer + to-ინფინიტივი (კონკრეტული შემთხვევა) | I'd prefer to sit by the window, please. |
| would prefer + ვინმე + to-ინფინიტივი | I'd prefer you to stay. |
| would prefer it if + ვინმე + Past Simple | I'd prefer it if you stayed. |
would rather / would sooner
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| would rather + საწყისი ფორმა (+ than + საწყისი ფორმა) | I'd rather walk than take the bus. |
| would rather not + საწყისი ფორმა | I'd rather not talk about it. |
| would rather + ვინმე + Past Simple (აწმყოს / მომავლის მნიშვნელობა) | I'd rather you didn't smoke in here. |
| would rather + ვინმე + Past Perfect (წარსულის მნიშვნელობა) | I'd rather you hadn't told him. |
| would sooner + საწყისი ფორმა (არაფორმალური) | I'd sooner stay at home tonight. |
had better
| ფორმა | მაგალითი | |
|---|---|---|
| + | had better ('d better) + საწყისი ფორმა | You'd better hurry. |
| − | had better not + საწყისი ფორმა | We'd better not be late. |
Had better-ით კითხვა იშვიათია; ჩვეულებრივ should-ს ვიყენებთ: Should I call him?
გამოყენება
1Prefer – ზოგადი და კონკრეტული უპირატესობა
ზოგადი გემოვნებისთვის გამოიყენეთ prefer A to B. ორი ზმნით – prefer to do rather than (do). კონკრეტულ სიტუაციაში ან თავაზიანი არჩევანისთვის – would prefer. ქართულად ყველგან „მირჩევნია“ ან „მერჩივნა“.
2Would rather – რისი გაკეთება მირჩევნია
Would rather + საწყისი ფორმა უპირატესობის გამოხატვის ძალიან ხშირი გზაა, განსაკუთრებით კონკრეტულ სიტუაციაში. ალტერნატივისთვის დაამატეთ than + საწყისი ფორმა. Would sooner იგივეს ნიშნავს და უფრო არაფორმალურია.
3რა მინდა, რომ სხვამ გააკეთოს
როცა უპირატესობა სხვა ადამიანის მოქმედებას ეხება, გამოიყენეთ would rather + ახალი ქვემდებარე + Past Simple. მნიშვნელობა აწმყოა ან მომავალი. წარსულზე – Past Perfect. Would prefer-ს აქ ორი სქემა აქვს: would prefer + ვინმე + to do და would prefer it if + Past Simple. ქართულად აქ კავშირებითია („გააჩერო“, „ვისწავლო“), რომელიც აწმყოს ჰგავს.
4Had better – ძლიერი რჩევა და გაფრთხილება
had better გამოიყენეთ ძლიერი რჩევისთვის კონკრეტულ სიტუაციაში – ჩვეულებრივ ნაგულისხმევია საფრთხე ან პრობლემა, თუ არ გააკეთებთ. ის ახლანდელზე ან უახლოეს მომავალზეა, წარსულზე – არასოდეს. should-ზე ძლიერია A2-21, და უფროსთან ან უცნობთან შეიძლება უხეშად ჟღერდეს. ქართულად: „ჯობია“, ხშირად „თორემ“-ით.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „უფრო მიყვარს, ვიდრე…“ → prefer … than. „ვიდრე“ ინგლისურად than-ია, ამიტომ prefer-თანაც than გვისხლტება. Prefer-თან ორ არსებით სახელს ან -ing ფორმას to აკავშირებს – ზუსტად ისე, როგორც მიცემითი „ბებიის ხაჭაპური ურჩევნია რესტორნისას“.
2. „მარიამს ურჩევნია, ქმარი კვირაობით არ მუშაობდეს“ → would rather + აწმყო. ქართული კავშირებითი („არ მუშაობდეს“, „მოწიო“) აწმყოს ჰგავს, ამიტომ would rather-ის შემდეგ აწმყო გამოდის. ახალი ქვემდებარის შემდეგ სტანდარტულია Past Simple.
3. „ჯობდა, წინა ღამით დამეტენა“ → had better წარსულზე. had წარსულის ფორმას ჰგავს და „ჯობდა“-საც წარსულის ფორმა აქვს, ამიტომ ბევრი ფიქრობს, რომ had better წარსულზეც გამოდგება. არ გამოდგება: ის მხოლოდ ახლანდელსა და მომავალზეა. წარსულ საყვედურზე საჭიროა should have + past participle B1-09.
4. „ჯობია“ ზოგად რჩევაში → had better. „ჯობია, ყოველდღე ცოტა იკითხო“ ქართულად ჩვეულებრივი, რბილი რჩევაა. ინგლისურ had better-ში კი გაფრთხილება და ზეწოლა ისმის. ზოგადი რჩევისთვის აირჩიეთ should.
არ აგერიოთ
had better თუ should – should ზოგადი, რბილი რჩევაა; had better – კონკრეტული სიტუაცია და გაფრთხილება. იხ. A2-21. ქართულად ორივე შეიძლება „ჯობია“ იყოს.
I'd = I had თუ I would? – I'd better-ში 'd = had. I'd rather-სა და I'd prefer-ში 'd = would.
I'd rather (მე) თუ I'd rather you (სხვა) – იგივე ქვემდებარე: საწყისი ფორმა; ახალი ქვემდებარე: Past Simple.
prefer თუ would rather – სხვადასხვა სქემა, მსგავსი მნიშვნელობა.
would rather + წარსული თუ it's time + წარსული – It's time we went იმავე არარეალურ წარსულს იყენებს და ნიშნავს, რომ რაღაც ახლა უნდა მოხდეს. It's time, it's about time და it's high time B2-21-შია, არარეალური წარსულის ყველა სქემასთან ერთად.
მართლწერა და გამოთქმა
- had better თითქმის ყოველთვის იკუმშება: you'd better /juːd ˈbetə/ (UK), /juːd ˈbetər/ (US). სწრაფ, არაფორმალურ მეტყველებაში 'd თითქმის არ ისმის („you better“), მაგრამ წერეთ you'd better. better-ში t მახვილის შემდეგაა: ბრიტანულში მსუბუქი t-ა, ამერიკულში ხშირად რბილ d-ს ჰგავს.
- I'd rather /aɪd ˈrɑːðə/ (UK), /aɪd ˈræðər/ (US). /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი ზედა და ქვედა კბილებს შორის ჩადეთ და ხმა გამოიღეთ – ნუ იტყვით დ-ს ან ზ-ს. ამერიკული /æ/ ქართული ე არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ.
- prefer /prɪˈfɜː/ (UK), /prɪˈfɜːr/ (US): მახვილი მეორე მარცვალზეა. /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოდუნებულია, ენა შუაშია – არც ე, არც ო. მართლწერაში r ორდება: preferred, preferring. არსებით სახელში preference /ˈprefrəns/ მახვილი პირველ მარცვალზე გადადის.
- p და t მახვილიანი მარცვლის თავში (park, talk) ქართულ ფ-სა და თ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით. ნუ იტყვით პ-სა და ტ-ს.
ოქროს წესი
had better / would rather / would sooner + საწყისი ფორმა (to-ს გარეშე); prefer A to B (არა than); prefer to do rather than do. როცა would rather-ს სხვა ადამიანი მოსდევს, აწმყოსა და მომავალზე გამოიყენეთ Past Simple – ან თქვით would prefer + ვინმე + to do. „ჯობია“ გაფრთხილებაში – had better, ზოგად რჩევაში – should, წარსულზე – should have.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
You'd better (take) your passport with you.
-
I'd rather (not go) to the party tonight.
-
I'd rather you (not use) my laptop.
-
I'd prefer you (wait) outside.
-
We'd prefer it if you (not smoke) in the garden.
-
გადაწერეთ would rather-ით: I prefer to drive rather than fly.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან უპასუხეთ კითხვას.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I prefer swimming … running.
-
აირჩიეთ უფრო ძლიერი, გადაუდებელი რჩევა: … see a doctor now — your hand is bleeding badly.
-
რას ნიშნავს 'd წინადადებაში "You'd better hurry"?
-
რას ნიშნავს 'd წინადადებაში "I'd rather stay"?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I'd rather you … me yesterday — now it's too late.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
You hadn't better tell Dad.
-
My boss would rather I work late on Fridays.
-
I would rather to eat at home than to eat out.
-
She prefers to read rather than watch TV.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები; ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
Ana: Do you want to go to that new club tonight?
Ben: Honestly, I'd 16 stay in. I'm really tired.
Ana: Come on! I'd 17 go with you than on my own.
Ben: OK, but we'd 18 not stay too late — I've got work tomorrow.
Ana: Fine. Oh, and I'd rather you 19 (not / wear) that old jacket.
Ben: Ha! Then I'd 20 you to choose my clothes too.
Ana: Deal. And you'd better 21 (be) ready by nine.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თქვენს ზოგად უპირატესობაზე prefer A to B-ით.
-
დაწერეთ, რა გინდათ, რომ სხვანაირად გააკეთოს ადამიანმა, ვისთანაც ცხოვრობთ ან მუშაობთ: I'd rather you + Past Simple.
-
მიეცით მეგობარს ძლიერი რჩევა კონკრეტულ სიტუაციაში had better-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-21 Should და Ought To: როგორ მივცეთ რჩევა ინგლისურად I don't think you ___ buy that phone. It's too expensive. …
-
B1-08 I Wish და If Only ქართულად: „ნეტავ“ ინგლისურად – wish თუ hope? I wish I (have) a car. Then I wouldn't need the bus.
-
B2-04 I Wish I Had და Regret: სინანული წარსულზე ინგლისურად I wish you (stop) interrupting me!
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if: „თუ არ“, „თორემ“ და „ყოველი შემთხვევისთვის“ ინგლისურად Take an umbrella ___ it rains. …
პასუხები
A. ფორმა
- take
- not go
- didn't use
- to wait
- didn't smoke
- I would rather drive than fly.
B. მნიშვნელობა
- to
- You'd better
- had
- would
- had told
C. იპოვეთ შეცდომა
- You'd better not tell Dad.
- My boss would rather I worked late on Fridays.
- I would rather eat at home than eat out. / I would rather eat at home than out.
- ✓ She prefers to read rather than watch TV.
D. კონტექსტში
- rather / sooner
- rather / sooner
- better
- didn't wear
- prefer / like
- be
E. თქვენი ჯერი
- I prefer reading books to watching films.
- I'd rather you didn't leave your shoes in the hall.
- You'd better charge your phone before the trip — there's no electricity at the campsite.
F. შერეული გამეორება
- should
- had
- would stop
- in case
