Much, many, a lot of, a few, a little: „ბევრი“ და „ცოტა“ ინგლისურად
Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ დიდ და მცირე რაოდენობაზე ლაპარაკს სიტყვებით much, many, a lot of, lots of, a few და a little, შეძლებთ თქვათ, რომ რაღაც იმაზე მეტია, ვიდრე გინდათ (too much / too many), ან საჭიროზე ნაკლებია (not enough), და რომ რაღაც საერთოდ არ არის – no, none და not any.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ ბაზრის დახლი. ერთ მხარეს ვაშლი, ფორთოხალი და კვერცხი აწყვია: მათ სათითაოდ ითვლით. მეორე მხარეს ბრინჯის, ფქვილისა და ყავის დიდი ტომრებია: მათ არ ითვლით – ციცხვით იღებთ და წონით. ეს არის განსხვავება თვლად და უთვლად არსებით სახელებს შორის, რომელიც A1-24-დან იცით.
ამ გაკვეთილის ყველა სიტყვა პირველ რიგში ერთსა და იმავეს გეკითხებათ: შეიძლება ამის დათვლა? ზოგი სიტყვა მხოლოდ თვლად მხარეს მუშაობს (many, a few, too many). ზოგი – მხოლოდ ციცხვის მხარეს (much, a little, too much). ზოგი კი ორივე მხარეს (a lot of, lots of, enough, no).
მერე მეორე, უფრო პატარა კითხვა: წინადადება დადებითია, უარყოფითი თუ კითხვითი? Much და many უარყოფით და კითხვით წინადადებებს ამჯობინებს. დადებით წინადადებაში ყოველდღიური არჩევანია a lot of.
ქართული და ინგლისური
ქართულში ერთი სიტყვა – ბევრი – ფარავს much-საც, many-საც და a lot of-საც: „ბევრი დრო“, „ბევრი მეგობარი“. ასევეა ცოტა (a little, ხანდახან a few) და რამდენი (how much და how many). ქართულად არჩევა არ გვიწევს, ინგლისურში კი ჯერ უნდა იკითხოთ: თვლადია თუ უთვლადი?
მეორე დიდი განსხვავება: ქართულად რაოდენობის სიტყვის შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია – „ბევრი მეგობარი“, „რამდენიმე კვერცხი“, „ზედმეტად ბევრი მანქანა“. ინგლისურში თვლადი არსებითი სახელი აქ მრავლობითშია: a lot of friends, a few eggs, too many cars. მესამე: ქართულში ორმაგი უარყოფა აუცილებელია („არცერთი მაღაზია არ იყო ღია“), ინგლისურში კი უარყოფა მხოლოდ ერთხელ ითქმის: None of the shops were open.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ბევრი მეგობარი ჰყავს. | She has a lot of friends. | ქართულად მხოლობითი; ინგლისურში მრავლობითი |
| ბევრი დრო არ მაქვს. | I don't have much time. | „ბევრი“ + უთვლადი → much |
| რამდენი ადამიანი მოდის? | How many people are coming? | „რამდენი“ + თვლადი → how many |
| ცოტა მარილი დაამატეთ. | Add a little salt. | „ცოტა“ + უთვლადი → a little |
| რამდენიმე წუთი მჭირდება. | I need a few minutes. | „რამდენიმე“ = a few + მრავლობითი |
| ზედმეტად ბევრი მანქანაა. | There are too many cars. | „ზედმეტად ბევრი“ → too many / too much |
| საკმარისი თეფში არ გვაქვს. | We don't have enough plates. | აქ ერთნაირია: enough არსებითი სახელის წინ |
| პური აღარ დარჩა. | There's no bread left. | ინგლისურში no + დადებითი ზმნა |
| არცერთი მაღაზია არ იყო ღია. | None of the shops were open. | ქართულად ორი უარყოფა; ინგლისურში ერთი |
მოკლედ: „ბევრი“ = many (თვლადი), much (უთვლადი) ან a lot of (ორივე); „ცოტა / რამდენიმე“ = a little (უთვლადი) ან a few (თვლადი); თვლადი არსებითი სახელი ამ სიტყვების შემდეგ მრავლობითშია; უარყოფა – მხოლოდ ერთხელ.
ფორმა
რაოდენობის სიტყვები და არსებითი სახელები
| რაოდენობის სიტყვა | თვლადი (მრავლობითი) | უთვლადი |
|---|---|---|
| many | many friends | — |
| much | — | much time |
| a lot of / lots of | a lot of friends | a lot of time |
| a few | a few eggs | — |
| a little | — | a little milk |
| too many | too many cars | — |
| too much | — | too much sugar |
| (not) enough | (not) enough chairs | (not) enough money |
| no | no tickets | no water |
კითხვები
| თვლადი | უთვლადი |
|---|---|
| How many people…? | How much time…? |
ნული: no, not any, none
| ფორმა | სქემა | მაგალითი |
|---|---|---|
| no | no + არსებითი სახელი, დადებითი ზმნით | There's no milk. |
| not any | უარყოფითი ზმნა + any + არსებითი სახელი | There isn't any milk. |
| none | მარტო დგას, მის შემდეგ არსებითი სახელი არ მოდის | "Is there any milk?" "No, there's none." |
| none of | none of + the / my / these… + არსებითი სახელი | None of my friends came. |
No, many, much, a few და დანარჩენები განმსაზღვრელებია (determiners): ისინი არსებითი სახელის წინ დგას.
გამოყენება
1Much და many: ძირითადად უარყოფით და კითხვით წინადადებებში
Many მრავლობითი რიცხვის თვლად არსებით სახელთან დგას, much – უთვლადთან. ორივე ყველაზე ხშირია უარყოფით და კითხვით წინადადებებში. დადებით წინადადებაში მარტო much ოფიციალურად ან უცნაურად ჟღერს, ამიტომ ვამბობთ a lot of. (Too much, so much და very much ყველგან კარგია.)
2A lot of და lots of: ყოველდღიური არჩევანი დადებით წინადადებაში
A lot of და lots of თვლად და უთვლად არსებით სახელებთანაც დგას. ყველაზე ხშირია დადებით წინადადებებში, მაგრამ უარყოფითსა და კითხვითშიც კარგია. Lots of ცოტა უფრო სასაუბროა. თუ შემდეგ არსებითი სახელი არ მოდის, თქვით a lot (of-ის გარეშე).
3A few და a little: ცოტა, მაგრამ არის
A few მრავლობითი რიცხვის თვლად არსებით სახელთან დგას, a little – უთვლადთან. ორივე ნიშნავს „მცირე რაოდენობა, მაგრამ არის“ – ეს დადებითი აზრია. a-ს გარეშე (few, little) მნიშვნელობა იცვლება: „საკმარისი არ არის“; იხ. B2-19.
4Too much, too many, not enough
Too much და too many + არსებითი სახელი ნიშნავს „იმაზე მეტი, ვიდრე კარგია“. Not enough + არსებითი სახელი ნიშნავს „საჭიროზე ნაკლები“. Too და enough ზედსართავებთან A2-08-შია.
5No, none და not any: ნული
No პირდაპირ არსებითი სახელის წინ დგას და ზმნა დადებითი რჩება. Not any-ს უარყოფითი ზმნა სჭირდება. None არსებით სახელს ცვლის. No-სა და none-ს უარყოფით ზმნასთან ნუ გამოიყენებთ – ქართულისგან განსხვავებით, ინგლისურში ერთი უარყოფა საკმარისია.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ბევრი ტურისტი“ → a lot of tourist. ქართულად რაოდენობის სიტყვის შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია: „ბევრი ტურისტი“, „რამდენიმე დღე“. ინგლისურში თვლადი არსებითი სახელი many, a lot of, a few, too many-ის შემდეგ მრავლობითშია.
2. „ბევრი“ და „ცოტა“ – ერთი სიტყვა ორივე მხარისთვის. ქართულად „ბევრი ავეჯი“ და „ბევრი სკამი“ ერთნაირად ითქმის, ასევე „ცოტა სიტყვა“ და „ცოტა მარილი“. ინგლისურში ჯერ იკითხეთ: შეიძლება დათვლა? თვლადს – many / a few, უთვლადს – much / a little.
3. „არცერთი … არ“ → ორმაგი უარყოფა. ქართულში ორმაგი უარყოფა აუცილებელია: „ძმას ამ კვირაში არანაირი თავისუფალი დრო არ აქვს“, „არცერთი ფანჯარა კარგად არ იხურებოდა“. ინგლისურში უარყოფა მხოლოდ ერთხელ ითქმის: ან no / none დადებითი ზმნით, ან not any.
4. „დავალებები“ → homeworks. ქართულად დავალებებს ვითვლით, ინგლისური homework კი უთვლადი არსებითი სახელია: -s-ის გარეშე, much-ით ან a lot of-ით.
არ აგერიოთ
much / many თუ a lot of – სამივე სწორია კითხვით და უარყოფით წინადადებებში. დადებით წინადადებაში ბუნებრივი ყოველდღიური არჩევანია a lot of.
no თუ none – No-ს შემდეგ არსებითი სახელი უნდა მოდიოდეს. None მარტო დგას ან of-ის წინ.
too much / too many + არსებითი სახელი თუ too + ზედსართავი – არსებითი სახელის წინ too much ან too many დგას. ზედსართავის წინ – მხოლოდ too. იხ. A2-08.
მართლწერა და გამოთქმა
- a lot of ერთ ბლოკად ითქმის: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). მახვილი lot-ზეა, a და of სუსტია – /ə/. ქართულში ასეთი ნეიტრალური ხმოვანი არ არის: მოკლეა, მოდუნებული, პირი ოდნავ ღიაა. of ბოლოს /v/-ით ჟღერს, არა /f/-ით. სწრაფ, არაფორმალურ მეტყველებაში of შეიძლება მხოლოდ /ə/ იყოს.
- lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of სუსტია. ts ქართული წ-ს კი არა, ც-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით.
- a few /ə ˈfjuː/ და a little /ə ˈlɪtl/: a სუსტია, /ə/, მაგრამ ნუ გამოტოვებთ – მნიშვნელობა იცვლება. few-ში f-ის შემდეგ მოკლე /j/ ისმის (ი-ს მსგავსი), მერე გრძელი /uː/. little-ში t-სა და l-ს შორის ხმოვანი არ არის.
- none /nʌn/ ერითმება one-სა და sun-ს. o აქ ო არ არის: /ʌ/ მოკლე, ღია ხმოვანია, ა-სთან ახლოს, ტუჩები არ მრგვალდება. no-ს არ ჰგავს.
- much /mʌtʃ/: იგივე /ʌ/ და ბოლოს ქართული ჩ-ს მსგავსი ბგერა – აქ უპირატესობა გაქვთ.
- კითხვებში much და many ხშირად მახვილიანია: How much is it? How many are there?
ოქროს წესი
ჯერ იკითხეთ: შეიძლება დათვლა? თვლადი → many, a few, too many + მრავლობითი რიცხვი. უთვლადი → much, a little, too much. ორივე → a lot of, lots of, enough, no. დადებით წინადადებაში much / many-ს a lot of ამჯობინეთ. ნულისთვის – no + არსებითი სახელი დადებითი ზმნით, ან not any; none მარტო დგას. „ბევრი“ ქართულადაა ერთი – ინგლისურში უნდა აირჩიოთ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა.
-
How brothers and sisters do you have?
-
How sugar do you take in your coffee?
-
I've got apples. Do you want one? (მცირე რაოდენობა)
-
Can I have milk in my tea, please? (მცირე რაოდენობა)
-
There are people here — I can't move! (იმაზე მეტი, ვიდრე კარგია)
-
I'm not hungry. I ate chocolate. (იმაზე მეტი, ვიდრე კარგია)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She drinks … coffee.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "How many emails did you get?" "…."
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: There were … taxis at the station.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I have … time before the meeting.
-
გადააკეთეთ no-თი: There aren't any buses after midnight.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
How much chairs do we need?
-
We don't have enough of time.
-
There aren't no tickets left.
-
I don't have much money this month.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. გამოიყენეთ სიტყვები: a few, any, enough, many, no, too much.
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თქვენს სამზარეულოზე: ერთი რამ, რაც ბევრი გაქვთ, და ერთი, რაც ბევრი არ გაქვთ (much / many).
-
დაწერეთ თქვენს ქალაქზე: რა არის იქ ზედმეტად ბევრი და რა – არასაკმარისი?
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-24 თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები, some და any ქართულად აირჩიეთ სწორი პასუხი: Would you like … cake?
-
A2-08 As … as, too და enough ინგლისურად: თანაბრობა, „ზედმეტად“ და „საკმარისად“ აირჩიეთ სწორი პასუხი: This coffee is … hot.
-
A2-07 აღმატებითი ხარისხი ინგლისურად: the -est, the most, one of the (Superlatives ქართულად) It's (busy) day of the year for the shop.
პასუხები
A. ფორმა
- many
- much
- a few
- a little / a bit of
- too many
- too much
B. მნიშვნელობა
- a lot of
- None
- no
- a little
- There are no buses after midnight.
C. იპოვეთ შეცდომა
- How many chairs do we need?
- We don't have enough time.
- There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
- ✓ I don't have much money this month.
D. კონტექსტში
- many
- enough
- no
- any
- a few
- too much
E. თქვენი ჯერი
- I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
- There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.
F. შერეული გამეორება
- some
- too
- the busiest
