SlowingoGrammatika
B2 24 / 30

Subject-verb agreement oʻzbekcha: news is, police are, everyone has va boshqa qiyin otlar

Subject-Verb Agreement: Tricky Nouns

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz qiyin egalardan keyin feʼlni birlikda yoki koʻplikda toʻgʻri tanlay olasiz: news va advice kabi sanalmaydigan otlar, police va clothes kabi koʻplikdagi otlar, team kabi jamlovchi otlar (collective nouns), everyone va each, neither… nor, one of the… hamda ten dollars kabi miqdorlar.

Asosiy gʻoya

Asosiy qoida oddiy: birlikdagi egadan keyin feʼl birlikda keladi (The car is), koʻplikdagi egadan keyin esa koʻplikda (The cars are). Muammo shundaki, otning tashqi koʻrinishiga har doim ishonib boʻlmaydi.

News soʻzi -s bilan tugaydi, lekin u birlikda. Police da -s yoʻq, lekin u koʻplikda. Ten kilometres koʻplikka oʻxshaydi, lekin biz uni bitta masofa deb tushunamiz.

Feʼl odamlarni sanab chiqayotganini tasavvur qiling. U eganing qanday yozilishiga qaramaydi. U faqat bitta savol beradi: ingliz tili buni bitta narsa deb koʻradimi yoki koʻp narsa deb? Bu darsdagi guruhlarni oʻrgansangiz, javobni bilasiz. Qoʻllanish ikkiga boʻlingan joylarda (masalan, britan va amerikan ingliz tilidagi jamlovchi otlarda) ikkala variantni ham oʻrganasiz.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida koʻplik qoʻshimchasi -lar deyarli har qanday otga qoʻshiladi: maʼlumotlar, maslahatlar, yangiliklar, yuklar, mebellar. Ingliz tilida esa information, advice, news, luggage, furniture sanalmaydigan otlar: ularga -s qoʻshilmaydi va feʼl birlikda keladi. Teskari holat ham bor: oʻzbekchada politsiya, koʻzoynak, shim, qaychi birlikda, inglizchada esa police, glasses, trousers, scissors doim koʻplikda. Yaxshi xabar: miqdorlarda ikki til bir xil fikrlaydi. Oʻzbekchada son bilan ot birlikda keladi va summa bitta narsa sifatida koʻriladi («Oʻn dollar koʻp»); inglizchada ham Ten dollars is deymiz. One of my friends ham oʻzbekchaga oʻxshaydi: «doʻstlarimdan biri» — ot koʻplikda, lekin gap bitta odam haqida.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Maslahatlaringiz juda foydali boʻldi.oʻzbekchada koʻplikYour advice was really helpful.
Yangiliklar soat oltida boʻladi.oʻzbekchada koʻplikThe news is on at six.
Politsiya ikki kishini qidirmoqda.oʻzbekchada birlikThe police are looking for two men.
Koʻzoynagingiz stol ustida.oʻzbekchada birlikYour glasses are on the table.
Hamkasblarimdan biri beshta tilda gapiradi.ikki tilda bir xil: bitta odamOne of my colleagues speaks five languages.
Oʻn dollar koʻp.ikki tilda bir xil: bitta summaTen dollars is a lot.
Kimdir telefonini qoldirib ketibdi.oʻzbekchada jins yoʻqSomebody has left their phone.

Oxirgi qatorga eʼtibor bering: oʻzbekchada «u» erkak uchun ham, ayol uchun ham ishlatiladi, shuning uchun nomaʼlum odam haqida gapirganda jinsni tanlash muammosi yoʻq. Ingliz tili bu holatda they / their ishlatadi, lekin somebody dan keyingi feʼl birlikda: has.

Tuzilish

Ega turiFeʼlMisollar
sanalmaydigan otlar (-s bilan tugasa ham, sanaladiganga oʻxshasa ham)birliknews, information, advice, furniture, luggage, equipment, research, homework, progress
doim koʻplikdagi otlarkoʻplikpolice, cattle, clothes, goods, belongings, trousers, scissors, glasses (= koʻzoynak), surroundings
jamlovchi otlar (guruh)birlik (UK va US) yoki koʻplik (asosan UK)family, team, government, staff, company, audience, committee, class
everyone, everybody, someone, nobody, each, every + otbirlikEveryone is… Each student has…
neither… nor / either… orfeʼlga yaqinroq ega bilan moslashadiNeither the manager nor the workers are…
one of the + koʻplikdagi otbirlik (one bilan moslashadi)One of my friends lives in Rome.
pul, vaqt, masofa yoki ogʻirlik bitta umumiy miqdor sifatidabirlikTen dollars is enough. Two hours is a long time.

Singular they

EgaOlmoshFeʼl
everyone, someone, nobody; jinsi nomaʼlum yoki muhim boʻlmagan odamthey / their / themthey bilan feʼl koʻplik shaklida: Someone left their umbrella. Tell them they're welcome.

Qoʻllanish

1Sanalmaydigan otlar: feʼl birlikda

Baʼzi otlar -s bilan tugaydi yoki sanaladigan narsaga oʻxshaydi, lekin ingliz tilida ular sanalmaydigan otlar A1-24. Ulardan keyin feʼl birlikda keladi, ular a / an bilan ishlatilmaydi va koʻplik shakli yoʻq. Ularni sanash uchun a piece of / an item of ishlating. -ics bilan tugaydigan fan nomlari ham birlikda: Physics was my favourite subject. Maths (UK) / math (US) ham birlikda. Oʻzbekchada bu otlarning koʻpi -lar bilan ishlatiladi, shuning uchun ehtiyot boʻling.

The news is on at six.
Yangiliklar soat oltida boʻladi.
oʻzbekchada «yangiliklar» koʻplikda; inglizchada news is
Your advice was really helpful.
Maslahatlaringiz juda foydali boʻldi.
«maslahatlar» → advice was, advices emas
All the furniture in this room is second-hand.
Bu xonadagi barcha mebellar ishlatilgan.
«mebellar» → furniture is
The information on the website is out of date.
Saytdagi maʼlumotlar eskirgan.
«maʼlumotlar» → information is
Economics is difficult, but I enjoy it.
Iqtisodiyot qiyin, lekin menga yoqadi.
-ics bilan tugaydigan fan nomi → birlik
Our luggage hasn't arrived yet.
Yuklarimiz hali yetib kelmadi.
luggage hasn't, luggages emas
Recent research shows that sleep affects memory.
Soʻnggi tadqiqotlar uyqu xotiraga taʼsir qilishini koʻrsatmoqda.
«tadqiqotlar koʻrsatmoqda» → research shows

2Doim koʻplikdagi otlar

Baʼzi otlar doim koʻplikda keladi. Police va cattle da -s yoʻq, lekin feʼl koʻplikda. Clothes, goods, belongings hamda ikki qismli narsalar (trousers, scissors, glasses = koʻzoynak) ham koʻplikda (lekin a pair of glasses is). People esa person soʻzining notoʻgʻri (irregular) koʻplik shakli, shuning uchun undan keyin ham feʼl koʻplikda. Oʻzbekchada «politsiya», «shim», «qaychi», «koʻzoynak» birlikda boʻlgani uchun bu yerda diqqatli boʻling.

The police are looking for two men.
Politsiya ikki kishini qidirmoqda.
oʻzbekchada birlik; inglizchada police are
My clothes are still wet.
Kiyimlarim hali ham hoʻl.
The goods were damaged during delivery.
Tovarlar yetkazib berish paytida shikastlandi.
Your glasses are on the kitchen table.
Koʻzoynagingiz oshxonadagi stol ustida.
oʻzbekchada birlik; inglizchada glasses are (lekin: a pair of glasses is)
The cattle are kept in the field during the summer.
Yozda qoramollar dalada boqiladi.
People are getting more interested in electric cars.
Odamlar elektromobillarga tobora koʻproq qiziqmoqda.
people = person ning koʻplik shakli → are

3Jamlovchi otlar: birlik yoki koʻplik

Jamlovchi ot bir guruhni bildiradi. Amerikan ingliz tilida undan keyin odatda feʼl birlikda keladi. Britan ingliz tilida feʼl birlikda (guruh bitta butun sifatida) yoki koʻplikda (guruh aʼzolari alohida-alohida) boʻlishi mumkin. Bitta gap ichida bir xil yoʻlni tuting (The team is proud of its… / The team are proud of their…). Oʻzbekchada «oila», «jamoa», «hukumat» odatda birlikda, xuddi amerikan ingliz tilidagi kabi; britancha koʻplik shakli ham xato emas.

The team is playing well this season.
Jamoa bu mavsumda yaxshi oʻynayapti.
(UK va US) bitta butun
The team are celebrating in the changing room.
Jamoa kiyinish xonasida gʻalabani nishonlashyapti.
(UK) oʻyinchilar alohida-alohida; oʻzbekchadagi «-sh-» ham bir necha kishini koʻrsatadi
My family lives in a small town.
Oilam kichik bir shaharchada yashaydi.
bitta butun
My family are all very tall.
Oilamizda hamma juda baland boʻyli.
(UK) har bir aʼzo
The government has announced new tax rules.
Hukumat yangi soliq qoidalarini eʼlon qildi.
The staff are unhappy about the new schedule.
Xodimlar yangi ish jadvalidan norozi.
(UK, AQShda ham keng tarqalgan); AQShda yana: The staff is

4Everyone, each, every: feʼl birlikda; singular they

Everyone, everybody, someone, nobody, each va every + ot koʻp odamni bildirsa ham, ulardan keyin feʼl birlikda keladi. Ularga qaytadigan olmosh odatda they / their / them boʻladi («singular they»). They bitta odamni bildirsa ham, feʼl doim koʻplik shaklida (they are). Each koʻplikdagi egadan keyin kelsa, feʼl koʻplikda: They each have a key.

Everyone is welcome to join.
Hamma bemalol qoʻshilishi mumkin.
everyone → is
Each room has its own bathroom.
Har bir xonaning oʻz hammomi bor.
«har bir» → birlik: has
Every student needs to bring their ID.
Har bir talaba shaxsini tasdiqlovchi hujjatini olib kelishi kerak.
needs birlikda, lekin olmosh their
Somebody has left their phone on the bus.
Kimdir telefonini avtobusda qoldirib ketibdi.
oʻzbekchada jins koʻrsatilmaydi; inglizchada their
The children each have their own bedroom.
Bolalarning har birining oʻz yotoq xonasi bor.
each koʻplikdagi egadan keyin → have
A new colleague starts on Monday. I wonder what they're like.
Dushanba kuni yangi hamkasb ishga chiqadi. Qanaqa odam ekan?
bitta odam, lekin they + are; «u» kabi jinsni aytmaydi

5Neither… nor / either… or; one of the…

Neither… nor va either… or bilan feʼl oʻziga yaqinroq turgan ega bilan moslashadi. (Norasmiy nutqda ikkala ega birlikda boʻlsa ham, koʻplikdagi feʼl tez-tez eshitiladi: Neither Anna nor Leo are coming.) One of the + koʻplikdagi ot bilan feʼl one ga moslashadi, yaʼni birlikda keladi.

Neither my brother nor my sisters live nearby.
Na akam, na opa-singillarim yaqin atrofda yashaydi.
yaqinroq ega: sisters → live
Either the twins or their mother is picking us up.
Bizni yo egizaklar, yo ularning onasi olib ketadi.
yaqinroq ega: mother → is
Neither the hotel nor the restaurants were open.
Na mehmonxona, na restoranlar ochiq edi.
One of my colleagues speaks five languages.
Hamkasblarimdan biri beshta tilda gapiradi.
oʻzbekchada ham koʻplik + «biri»: colleagues … speaks
One of the reasons I moved here was the weather.
Bu yerga koʻchib kelishimning sabablaridan biri ob-havo edi.

6Miqdor bitta umumiy narsa sifatida

Pul, vaqt, masofa yoki ogʻirlik miqdori bitta umumiy narsa sifatida koʻrilsa, feʼl birlikda keladi. Oʻzbekchada ham shunday fikrlaymiz: «Oʻn dollar koʻp».

Ten dollars is a lot for a sandwich.
Bitta sendvich uchun oʻn dollar koʻp.
oʻzbekchada ham bitta summa
Three weeks isn't long enough for a trip to Australia.
Avstraliyaga sayohat uchun uch hafta yetarli emas.
Five kilometres is a good distance for a beginner.
Yangi boshlovchi uchun besh kilometr yaxshi masofa.
Twenty kilos is the maximum for checked luggage.
Topshiriladigan bagaj uchun eng koʻpi yigirma kilogramm.

Keng tarqalgan xatolar

❌The news are good.
✅The news is good.
news sanalmaydigan ot → birlik.
❌She gave me some good advices.
✅She gave me some good advice. yoki She gave me a few good pieces of advice.
advice ning koʻplik shakli yoʻq.
❌The police is coming.
✅The police are coming.
police dan keyin feʼl doim koʻplikda.
❌Everyone have a ticket.
✅Everyone has a ticket.
everyone → feʼl birlikda.
❌One of my friend live in Berlin.
✅One of my friends lives in Berlin.
one of + koʻplikdagi ot + birlikdagi feʼl.
❌My clothes is in the washing machine.
✅My clothes are in the washing machine.
clothes → koʻplik.
❌We need new furnitures.
✅We need new furniture.
furniture sanalmaydigan ot.
⚠️Fifty euros are too much for a T-shirt.
✅Fifty euros is too much for a T-shirt.
Koʻplikdagi feʼl baʼzan eshitiladi, lekin bitta umumiy summa uchun birlik standart shakl.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-lar» ni sanalmaydigan otga koʻchirish. Oʻzbekchada «maʼlumotlar», «yuklar», «uy vazifalari» deyish mutlaqo tabiiy. Ingliz tilida esa information, luggage, homework, equipment sanalmaydigan otlar: -s yoʻq, feʼl birlikda, many emas, much bilan keladi.

❌This informations are very important.
✅This information is very important.
❌We have too many luggages.
✅We have too much luggage.
❌Our teacher gives us a lot of homeworks.
✅Our teacher gives us a lot of homework.

2. «Yangiliklar» → news are. Oʻzbekchada «yangiliklar» koʻplikda va «bu yangiliklar» deymiz. News esa -s bilan tugasa ham, birlikdagi sanalmaydigan ot. Bitta xabar haqida a piece of news deng.

❌These news are very interesting.
✅This news is very interesting.

3. Oʻzbekchada birlik, inglizchada koʻplik. «Politsiya keldi», «Koʻzoynagim qayerda?», «Bu qaychi oʻtkir»: oʻzbekchada bular birlikda. Inglizchada police, glasses, scissors, trousers doim koʻplikda, ular bilan this emas, these ishlatiladi.

❌The police is checking everyone's documents.
✅The police are checking everyone's documents.
❌Where is my glasses?
✅Where are my glasses?
❌This scissors is very sharp.
✅These scissors are very sharp.
yoki: This pair of scissors is very sharp.

4. «Na… na» bilan ikki marta inkor. Ogʻzaki oʻzbek tilida «Na telefonim, na noutbukim ishlamayapti» deyish mumkin: feʼl inkor shaklda. Ingliz tilida neither… nor ning oʻzi inkor, shuning uchun feʼl darak shaklda qoladi va yaqinroq egaga moslashadi.

❌Neither my phone nor my laptop doesn't work.
✅Neither my phone nor my laptop works.

Adashtirmang

a number of va the number of — feʼl koʻplikda va feʼl birlikda. A number of = «bir qancha» (koʻp narsa), the number of = «…ning soni» (bitta son). B2-19 ga qarang.

A number of guests are waiting.
Bir qancha mehmon kutib turibdi.
bir qancha mehmon → are
The number of guests is growing.
Mehmonlar soni oshib bormoqda.
son → is

people, persons va peoples — People bu person ning oddiy koʻplik shakli. Persons juda rasmiy yoki huquqiy soʻz. A people / peoples esa «xalq / xalqlar» degani.

Three people are waiting outside.
Tashqarida uch kishi kutib turibdi.
oʻzbekchada «uch kishi», inglizchada three people are
The museum tells the story of the peoples of the Pacific.
Muzey Tinch okeani xalqlarining tarixi haqida hikoya qiladi.
peoples = xalqlar

both… and va neither… nor — Both… and bilan feʼl doim koʻplikda; neither… nor yaqinroq egaga qaraydi. B1-30 ga qarang.

Both Anna and Leo are coming.
Anna ham, Leo ham keladi.
ikki kishi → are
Neither Anna nor Leo is coming.
Na Anna keladi, na Leo.
yaqinroq ega: Leo → birlik

none of + koʻplikdagi ot — feʼl birlikda ham, koʻplikda ham boʻlishi mumkin; B1-30 ga qarang. The majority, one in five va a total of bilan moslashuv uchun C2-07 ga qarang.

Imlo va talaffuz

  • news /njuːz/ (UK), /nuːz/ (US): oxirgi tovush /z/, lekin bu koʻplik qoʻshimchasi emas. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi (kitob [kitop]); shunda news /s/ bilan eshitiladi. Oxirida ovoz paychalarini titratib turing.
  • clothes /kləʊðz/ (UK), /kloʊðz/ (US): tez nutqda koʻpincha close /kləʊz/ kabi eshitiladi, shuning uchun qiyin /ð/ tovushini aniq aytolmasangiz ham, /kləʊz/ deyishingiz mumkin. Faqat soʻzni harflab, th ni /t/ qilib oʻqimang.
  • police /pəˈliːs/: urgʻu ikkinchi boʻgʻinda, «puh-LEECE». Oxirgi boʻgʻinga urgʻu berish odati bu yerda sizga yordam beradi. Birinchi unli esa kuchsiz /ə/: oʻzbekcha «politsiya» dagi kabi toʻliq «o» demang.
  • furniture /ˈfɜːnɪtʃə/: urgʻu birinchi boʻgʻinda, /ɜː/ unlisi esa bird va work dagi kabi. luggage /ˈlʌɡɪdʒ/ da oxirgi /dʒ/ jarangli: uni /tʃ/ ga aylantirmang.

Oltin qoida

Feʼl yozilishga emas, maʼnoga qaraydi: bitta narsa → birlik, koʻp narsa → koʻplik. Qiyin guruhlarni yodlang: news / advice (birlik), police / clothes (koʻplik), team / family (birlik, UK da koʻplik ham), everyone / each (birlik), bitta umumiy miqdor (birlik). Oʻzbekchadagi «-lar» ga ishonmang: «maʼlumotlar» = information is.

Mashqlar

A. Tuzilish

Toʻgʻri shaklni tanlang yoki qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

  1. The information you sent ___ … very useful.
  2. The police ___ … closed the road.
  3. Everybody (know) the answer.
  4. One of the windows (be) broken.
  5. Two hours (be) too long to wait.
  6. Someone has left coat in the hall. (kimligini bilmaymiz)

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: Neither the teacher nor the students … ready.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: Either my parents or my aunt … coming to the concert.
  3. Qaysi gap jamoani alohida oʻyinchilar sifatida koʻradi (britan ingliz tili)?
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: Economics … my favourite subject.
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: Each of the rooms … a balcony.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. We bought some new furnitures for the flat.
  2. My trousers is too short.
  3. The news were shocking.
  4. My family lives in a small town.

D. Kontekstda

Xatni oʻqing va qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

Moving day
Hi Sam, moving day was chaos! All our furniture 16 (be) still in boxes, and our luggage 17 (not / arrive) yet. The neighbours 18 (be) friendly, though — everyone 19 (have) offered to help. One of them 20 (work) as a builder! The bad news 21 (be) that the internet doesn't work. Neither the router nor the cables 22 (seem) to be the problem.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Oilangiz yoki oʻzingiz biladigan biror jamoa haqida ikkita gap yozing: birida feʼl birlikda, ikkinchisida koʻplikda boʻlsin.
  2. Pul yoki vaqt miqdori haqida feʼli birlikda boʻlgan bitta gap yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. B2-19 Few yoki a few? Little yoki a little? Quantifiers oʻzbekcha chuqurroq
    A number of students ___ … complained.
  2. B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every oʻzbekcha: «ikkalasi ham» va «hech biri»
    Both Anna and Leo ___ … coming.
  3. A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many?
    Can you give me some ___ … about the course?
Javoblar

A. Tuzilish

  1. was
  2. have
  3. knows
  4. is / was
  5. is
  6. their / his or her

B. Maʼno

  1. were
  2. is
  3. The team are arguing about who should be captain.
  4. is
  5. has

C. Xatoni toping

  1. We bought some new furniture for the flat. / We bought some new pieces of furniture for the flat.
  2. My trousers are too short.
  3. The news was shocking.
  4. ✓ My family lives in a small town.

D. Kontekstda

  1. is / was
  2. hasn't arrived / has not arrived / hadn't arrived / had not arrived
  3. are / were
  4. has / had
  5. works / worked
  6. is / was
  7. seem / seemed

E. Sizning navbatingiz

  1. My family lives in the north. My family are all very tall.
  2. Twenty minutes is enough for a quick lunch.

F. Aralash takrorlash

  1. have
  2. are
  3. information
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play