Subject-verb agreement oʻzbekcha: news is, police are, everyone has va boshqa qiyin otlar
Subject-Verb Agreement: Tricky Nouns
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz qiyin egalardan keyin feʼlni birlikda yoki koʻplikda toʻgʻri tanlay olasiz: news va advice kabi sanalmaydigan otlar, police va clothes kabi koʻplikdagi otlar, team kabi jamlovchi otlar (collective nouns), everyone va each, neither… nor, one of the… hamda ten dollars kabi miqdorlar.
Asosiy gʻoya
Asosiy qoida oddiy: birlikdagi egadan keyin feʼl birlikda keladi (The car is), koʻplikdagi egadan keyin esa koʻplikda (The cars are). Muammo shundaki, otning tashqi koʻrinishiga har doim ishonib boʻlmaydi.
News soʻzi -s bilan tugaydi, lekin u birlikda. Police da -s yoʻq, lekin u koʻplikda. Ten kilometres koʻplikka oʻxshaydi, lekin biz uni bitta masofa deb tushunamiz.
Feʼl odamlarni sanab chiqayotganini tasavvur qiling. U eganing qanday yozilishiga qaramaydi. U faqat bitta savol beradi: ingliz tili buni bitta narsa deb koʻradimi yoki koʻp narsa deb? Bu darsdagi guruhlarni oʻrgansangiz, javobni bilasiz. Qoʻllanish ikkiga boʻlingan joylarda (masalan, britan va amerikan ingliz tilidagi jamlovchi otlarda) ikkala variantni ham oʻrganasiz.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida koʻplik qoʻshimchasi -lar deyarli har qanday otga qoʻshiladi: maʼlumotlar, maslahatlar, yangiliklar, yuklar, mebellar. Ingliz tilida esa information, advice, news, luggage, furniture sanalmaydigan otlar: ularga -s qoʻshilmaydi va feʼl birlikda keladi. Teskari holat ham bor: oʻzbekchada politsiya, koʻzoynak, shim, qaychi birlikda, inglizchada esa police, glasses, trousers, scissors doim koʻplikda. Yaxshi xabar: miqdorlarda ikki til bir xil fikrlaydi. Oʻzbekchada son bilan ot birlikda keladi va summa bitta narsa sifatida koʻriladi («Oʻn dollar koʻp»); inglizchada ham Ten dollars is deymiz. One of my friends ham oʻzbekchaga oʻxshaydi: «doʻstlarimdan biri» — ot koʻplikda, lekin gap bitta odam haqida.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Maslahatlaringiz juda foydali boʻldi. | oʻzbekchada koʻplik | Your advice was really helpful. |
| Yangiliklar soat oltida boʻladi. | oʻzbekchada koʻplik | The news is on at six. |
| Politsiya ikki kishini qidirmoqda. | oʻzbekchada birlik | The police are looking for two men. |
| Koʻzoynagingiz stol ustida. | oʻzbekchada birlik | Your glasses are on the table. |
| Hamkasblarimdan biri beshta tilda gapiradi. | ikki tilda bir xil: bitta odam | One of my colleagues speaks five languages. |
| Oʻn dollar koʻp. | ikki tilda bir xil: bitta summa | Ten dollars is a lot. |
| Kimdir telefonini qoldirib ketibdi. | oʻzbekchada jins yoʻq | Somebody has left their phone. |
Oxirgi qatorga eʼtibor bering: oʻzbekchada «u» erkak uchun ham, ayol uchun ham ishlatiladi, shuning uchun nomaʼlum odam haqida gapirganda jinsni tanlash muammosi yoʻq. Ingliz tili bu holatda they / their ishlatadi, lekin somebody dan keyingi feʼl birlikda: has.
Tuzilish
| Ega turi | Feʼl | Misollar |
|---|---|---|
| sanalmaydigan otlar (-s bilan tugasa ham, sanaladiganga oʻxshasa ham) | birlik | news, information, advice, furniture, luggage, equipment, research, homework, progress |
| doim koʻplikdagi otlar | koʻplik | police, cattle, clothes, goods, belongings, trousers, scissors, glasses (= koʻzoynak), surroundings |
| jamlovchi otlar (guruh) | birlik (UK va US) yoki koʻplik (asosan UK) | family, team, government, staff, company, audience, committee, class |
| everyone, everybody, someone, nobody, each, every + ot | birlik | Everyone is… Each student has… |
| neither… nor / either… or | feʼlga yaqinroq ega bilan moslashadi | Neither the manager nor the workers are… |
| one of the + koʻplikdagi ot | birlik (one bilan moslashadi) | One of my friends lives in Rome. |
| pul, vaqt, masofa yoki ogʻirlik bitta umumiy miqdor sifatida | birlik | Ten dollars is enough. Two hours is a long time. |
Singular they
| Ega | Olmosh | Feʼl |
|---|---|---|
| everyone, someone, nobody; jinsi nomaʼlum yoki muhim boʻlmagan odam | they / their / them | they bilan feʼl koʻplik shaklida: Someone left their umbrella. Tell them they're welcome. |
Qoʻllanish
1Sanalmaydigan otlar: feʼl birlikda
Baʼzi otlar -s bilan tugaydi yoki sanaladigan narsaga oʻxshaydi, lekin ingliz tilida ular sanalmaydigan otlar A1-24. Ulardan keyin feʼl birlikda keladi, ular a / an bilan ishlatilmaydi va koʻplik shakli yoʻq. Ularni sanash uchun a piece of / an item of ishlating. -ics bilan tugaydigan fan nomlari ham birlikda: Physics was my favourite subject. Maths (UK) / math (US) ham birlikda. Oʻzbekchada bu otlarning koʻpi -lar bilan ishlatiladi, shuning uchun ehtiyot boʻling.
2Doim koʻplikdagi otlar
Baʼzi otlar doim koʻplikda keladi. Police va cattle da -s yoʻq, lekin feʼl koʻplikda. Clothes, goods, belongings hamda ikki qismli narsalar (trousers, scissors, glasses = koʻzoynak) ham koʻplikda (lekin a pair of glasses is). People esa person soʻzining notoʻgʻri (irregular) koʻplik shakli, shuning uchun undan keyin ham feʼl koʻplikda. Oʻzbekchada «politsiya», «shim», «qaychi», «koʻzoynak» birlikda boʻlgani uchun bu yerda diqqatli boʻling.
3Jamlovchi otlar: birlik yoki koʻplik
Jamlovchi ot bir guruhni bildiradi. Amerikan ingliz tilida undan keyin odatda feʼl birlikda keladi. Britan ingliz tilida feʼl birlikda (guruh bitta butun sifatida) yoki koʻplikda (guruh aʼzolari alohida-alohida) boʻlishi mumkin. Bitta gap ichida bir xil yoʻlni tuting (The team is proud of its… / The team are proud of their…). Oʻzbekchada «oila», «jamoa», «hukumat» odatda birlikda, xuddi amerikan ingliz tilidagi kabi; britancha koʻplik shakli ham xato emas.
4Everyone, each, every: feʼl birlikda; singular they
Everyone, everybody, someone, nobody, each va every + ot koʻp odamni bildirsa ham, ulardan keyin feʼl birlikda keladi. Ularga qaytadigan olmosh odatda they / their / them boʻladi («singular they»). They bitta odamni bildirsa ham, feʼl doim koʻplik shaklida (they are). Each koʻplikdagi egadan keyin kelsa, feʼl koʻplikda: They each have a key.
5Neither… nor / either… or; one of the…
Neither… nor va either… or bilan feʼl oʻziga yaqinroq turgan ega bilan moslashadi. (Norasmiy nutqda ikkala ega birlikda boʻlsa ham, koʻplikdagi feʼl tez-tez eshitiladi: Neither Anna nor Leo are coming.) One of the + koʻplikdagi ot bilan feʼl one ga moslashadi, yaʼni birlikda keladi.
6Miqdor bitta umumiy narsa sifatida
Pul, vaqt, masofa yoki ogʻirlik miqdori bitta umumiy narsa sifatida koʻrilsa, feʼl birlikda keladi. Oʻzbekchada ham shunday fikrlaymiz: «Oʻn dollar koʻp».
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «-lar» ni sanalmaydigan otga koʻchirish. Oʻzbekchada «maʼlumotlar», «yuklar», «uy vazifalari» deyish mutlaqo tabiiy. Ingliz tilida esa information, luggage, homework, equipment sanalmaydigan otlar: -s yoʻq, feʼl birlikda, many emas, much bilan keladi.
2. «Yangiliklar» → news are. Oʻzbekchada «yangiliklar» koʻplikda va «bu yangiliklar» deymiz. News esa -s bilan tugasa ham, birlikdagi sanalmaydigan ot. Bitta xabar haqida a piece of news deng.
3. Oʻzbekchada birlik, inglizchada koʻplik. «Politsiya keldi», «Koʻzoynagim qayerda?», «Bu qaychi oʻtkir»: oʻzbekchada bular birlikda. Inglizchada police, glasses, scissors, trousers doim koʻplikda, ular bilan this emas, these ishlatiladi.
4. «Na… na» bilan ikki marta inkor. Ogʻzaki oʻzbek tilida «Na telefonim, na noutbukim ishlamayapti» deyish mumkin: feʼl inkor shaklda. Ingliz tilida neither… nor ning oʻzi inkor, shuning uchun feʼl darak shaklda qoladi va yaqinroq egaga moslashadi.
Adashtirmang
a number of va the number of — feʼl koʻplikda va feʼl birlikda. A number of = «bir qancha» (koʻp narsa), the number of = «…ning soni» (bitta son). B2-19 ga qarang.
people, persons va peoples — People bu person ning oddiy koʻplik shakli. Persons juda rasmiy yoki huquqiy soʻz. A people / peoples esa «xalq / xalqlar» degani.
both… and va neither… nor — Both… and bilan feʼl doim koʻplikda; neither… nor yaqinroq egaga qaraydi. B1-30 ga qarang.
none of + koʻplikdagi ot — feʼl birlikda ham, koʻplikda ham boʻlishi mumkin; B1-30 ga qarang. The majority, one in five va a total of bilan moslashuv uchun C2-07 ga qarang.
Imlo va talaffuz
- news /njuːz/ (UK), /nuːz/ (US): oxirgi tovush /z/, lekin bu koʻplik qoʻshimchasi emas. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi (kitob [kitop]); shunda news /s/ bilan eshitiladi. Oxirida ovoz paychalarini titratib turing.
- clothes /kləʊðz/ (UK), /kloʊðz/ (US): tez nutqda koʻpincha close /kləʊz/ kabi eshitiladi, shuning uchun qiyin /ð/ tovushini aniq aytolmasangiz ham, /kləʊz/ deyishingiz mumkin. Faqat soʻzni harflab, th ni /t/ qilib oʻqimang.
- police /pəˈliːs/: urgʻu ikkinchi boʻgʻinda, «puh-LEECE». Oxirgi boʻgʻinga urgʻu berish odati bu yerda sizga yordam beradi. Birinchi unli esa kuchsiz /ə/: oʻzbekcha «politsiya» dagi kabi toʻliq «o» demang.
- furniture /ˈfɜːnɪtʃə/: urgʻu birinchi boʻgʻinda, /ɜː/ unlisi esa bird va work dagi kabi. luggage /ˈlʌɡɪdʒ/ da oxirgi /dʒ/ jarangli: uni /tʃ/ ga aylantirmang.
Oltin qoida
Feʼl yozilishga emas, maʼnoga qaraydi: bitta narsa → birlik, koʻp narsa → koʻplik. Qiyin guruhlarni yodlang: news / advice (birlik), police / clothes (koʻplik), team / family (birlik, UK da koʻplik ham), everyone / each (birlik), bitta umumiy miqdor (birlik). Oʻzbekchadagi «-lar» ga ishonmang: «maʼlumotlar» = information is.
Mashqlar
A. Tuzilish
Toʻgʻri shaklni tanlang yoki qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
-
The information you sent ___ … very useful.
-
The police ___ … closed the road.
-
Everybody (know) the answer.
-
One of the windows (be) broken.
-
Two hours (be) too long to wait.
-
Someone has left coat in the hall. (kimligini bilmaymiz)
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Neither the teacher nor the students … ready.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Either my parents or my aunt … coming to the concert.
-
Qaysi gap jamoani alohida oʻyinchilar sifatida koʻradi (britan ingliz tili)?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Economics … my favourite subject.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Each of the rooms … a balcony.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
We bought some new furnitures for the flat.flat (UK) = apartment (US)
-
My trousers is too short.
-
The news were shocking.
-
My family lives in a small town.
D. Kontekstda
Xatni oʻqing va qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
Hi Sam, moving day was chaos! All our furniture 16 (be) still in boxes, and our luggage 17 (not / arrive) yet. The neighbours 18 (be) friendly, though — everyone 19 (have) offered to help. One of them 20 (work) as a builder! The bad news 21 (be) that the internet doesn't work. Neither the router nor the cables 22 (seem) to be the problem.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Oilangiz yoki oʻzingiz biladigan biror jamoa haqida ikkita gap yozing: birida feʼl birlikda, ikkinchisida koʻplikda boʻlsin.
-
Pul yoki vaqt miqdori haqida feʼli birlikda boʻlgan bitta gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B2-19 Few yoki a few? Little yoki a little? Quantifiers oʻzbekcha chuqurroq A number of students ___ … complained.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every oʻzbekcha: «ikkalasi ham» va «hech biri» Both Anna and Leo ___ … coming.
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? Can you give me some ___ … about the course?
Javoblar
A. Tuzilish
- was
- have
- knows
- is / was
- is
- their / his or her
B. Maʼno
- were
- is
- The team are arguing about who should be captain.
- is
- has
C. Xatoni toping
- We bought some new furniture for the flat. / We bought some new pieces of furniture for the flat.
- My trousers are too short.
- The news was shocking.
- ✓ My family lives in a small town.
D. Kontekstda
- is / was
- hasn't arrived / has not arrived / hadn't arrived / had not arrived
- are / were
- has / had
- works / worked
- is / was
- seem / seemed
E. Sizning navbatingiz
- My family lives in the north. My family are all very tall.
- Twenty minutes is enough for a quick lunch.
F. Aralash takrorlash
- have
- are
- information
