Phân biệt must, have to, mustn't và don't have to (phải, không được, không cần)
Must, Have To, Mustn't, Don't Have To
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nói về quy định và nghĩa vụ, nói điều gì không được phép và điều gì không cần thiết, bằng must, have to, mustn't, can't và don't have to, ở hiện tại, quá khứ và tương lai.
Ý chính
Must và have to đều có nghĩa là "việc này cần thiết". Điểm khác nhau thường nằm ở chỗ áp lực đến từ đâu. Với must, áp lực thường đến từ chính người nói: I must call my mum — mình thấy việc đó quan trọng. Với have to, áp lực đến từ bên ngoài: sếp, luật lệ, lịch trình. I have to wear a uniform — công việc của mình yêu cầu như vậy.
Dạng phủ định thì khác nhau rất xa, và đây là phần quan trọng nhất của bài. Hãy hình dung hai thứ. Mustn't là sợi dây chắn màu đỏ trong viện bảo tàng: đừng bước qua — không được phép. Don't have to là một tờ thực đơn: bạn được tự chọn. You mustn't park here (cấm đỗ xe ở đây). You don't have to pay (không cần trả tiền — nhưng muốn trả thì vẫn được).
Cuối cùng, must là động từ khuyết thiếu (modal verb), giống can: nó không bao giờ đổi dạng và không có dạng quá khứ. Have to là động từ thường, nên nó dùng được ở mọi thì: had to, will have to.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt dùng một chữ phải cho cả must lẫn have to, và điều đó không sao. Cái bẫy nằm ở dạng phủ định. Tiếng Việt có hai cách nói rất khác nhau: không được (cấm) và không phải / không cần (không bắt buộc). Tiếng Anh cũng vậy: mustn't = không được, don't have to = không phải, không cần. Vì must = "phải", nhiều bạn nghĩ mustn't = "không phải" — nhưng thật ra mustn't luôn có nghĩa là "không được".
| Tiếng Việt | Ý nghĩa | Tiếng Anh |
|---|---|---|
| Mình phải gọi cho bà. | cần thiết (ý của mình) | I must call my grandmother. |
| Ở công ty, mình phải mặc vest. | cần thiết (quy định bên ngoài) | I have to wear a suit at work. |
| Bạn không được chạm vào dây điện đó. | cấm | You mustn't touch that wire. |
| Ở đây không được đỗ xe. | cấm (văn nói) | You can't park here. |
| Bạn không phải mang gì đâu. | không cần thiết | You don't have to bring anything. |
| Hôm qua mình phải làm muộn. | quá khứ | I had to work late yesterday. |
| Bạn sẽ phải đi taxi. | tương lai | You'll have to take a taxi. |
Hãy chú ý: tiếng Việt chỉ thêm "hôm qua" hoặc "đã", còn chữ "phải" giữ nguyên. Tiếng Anh thì phải đổi dạng: must không có quá khứ, nên quá khứ là had to. Tương tự, "sẽ phải" là will have to, không phải will must.
Cấu trúc
Must — động từ khuyết thiếu: giống nhau với mọi chủ ngữ, theo sau là động từ nguyên mẫu (base form).
| Dạng | Ví dụ |
|---|---|
| Khẳng định | I / you / she / we / they must go. |
| Phủ định | I / you / she / we / they mustn't (must not) go. |
| Câu hỏi (ít dùng, khá trang trọng) | Must I go? |
Have to — động từ thường: đổi theo chủ ngữ và dùng do / does / did trong câu phủ định và câu hỏi.
| Dạng | I / you / we / they | he / she / it |
|---|---|---|
| Khẳng định | I have to work. | She has to work. |
| Phủ định | I don't have to work. | She doesn't have to work. |
| Câu hỏi | Do you have to work? | Does she have to work? |
| Câu trả lời ngắn | Yes, I do. / No, I don't. | Yes, she does. / No, she doesn't. |
Quá khứ và tương lai — must không có dạng quá khứ và không đứng sau will được, nên ta dùng have to.
| Thời gian | Dạng | Ví dụ |
|---|---|---|
| Quá khứ | had to / didn't have to | We had to wait an hour. |
| Câu hỏi ở quá khứ | Did you have to…? | Did you have to pay? |
| Tương lai | will have to / won't have to | You'll have to book early. |
Bản đồ ý nghĩa
| Cách nói | Ý nghĩa |
|---|---|
| must / have to | Phải làm. Việc này cần thiết. |
| mustn't / can't | Không được làm. Bị cấm! |
| don't have to | Không cần làm. Bạn tự chọn. |
Cách dùng
1Must — chính người nói thấy cần phải làm
Dùng must khi bạn thấy một việc là cần thiết hoặc quan trọng. Nó cũng hay dùng để giới thiệu nhiệt tình một thứ gì đó.
2Must — quy định và thông báo bằng văn bản
Must rất hay gặp trong nội quy, biển báo, đơn từ và hướng dẫn.
3Have to — nghĩa vụ đến từ bên ngoài
Dùng have to khi nghĩa vụ đến từ quy định, người có thẩm quyền, luật pháp hoặc hoàn cảnh. Đây là lựa chọn bình thường cho thói quen hằng ngày và lịch hẹn. Trong tiếng Anh Anh thân mật, have got to ('ve got to) có cùng nghĩa: I've got to go.
4Mustn't và can't — cấm
Dùng mustn't để nói một việc không được phép, hoặc là một ý rất tồi. Trong văn nói hằng ngày, can't rất hay được dùng cho quy định. Mustn't chủ yếu là tiếng Anh Anh; trong tiếng Anh Mỹ, người ta thường dùng can't hoặc don't.
5Don't have to — không bắt buộc
Dùng don't / doesn't have to khi một việc không cần thiết. Bạn có thể làm, nhưng không cần.
6Had to và will have to — quá khứ và tương lai
Must không có dạng quá khứ. Với nghĩa vụ trong quá khứ, dùng had to. Với tương lai, dùng will have to. (Must có thể nói về kế hoạch của chính bạn trong tương lai gần — I must call her tomorrow — nhưng không bao giờ đứng sau will.)
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Không phải" dịch thành mustn't. Vì must = "phải", nhiều bạn nghĩ mustn't = "không phải". Thật ra mustn't = "không được" (cấm). "Không phải, không cần" là don't have to. Nhầm hai cái này, câu của bạn sẽ thành một lệnh cấm!
2. Quên -s với he / she / it. Tiếng Việt nói "anh ấy phải", "tôi phải" — chữ "phải" không đổi. Nhưng have to là động từ thường, nên với he / she / it phải là has to, và trong câu hỏi, phủ định thì dùng does / doesn't.
3. "Hôm qua phải…" vẫn giữ must. Tiếng Việt chỉ cần thêm "hôm qua" hoặc "đã", còn "phải" giữ nguyên. Tiếng Anh thì must không có quá khứ: dùng had to.
4. "Sẽ phải" dịch thành will must. "Sẽ" = will, "phải" = must — nhưng hai động từ khuyết thiếu không đứng cạnh nhau được.
Đừng nhầm lẫn
mustn't và don't have to — Mustn't là sợi dây chắn: đừng làm. Don't have to là tờ thực đơn: bạn tự chọn. Tiếng Việt: "không được" và "không phải / không cần".
must và have to (khẳng định) — Nhiều khi dùng cái nào cũng được. Must nghe mang tính cá nhân hơn; have to nói về quy định hoặc hoàn cảnh bên ngoài. Trong văn nói của tiếng Anh Mỹ, have to phổ biến hơn nhiều.
can't (không được phép) và can't (không biết, không thể) — Dạng giống nhau; ngữ cảnh cho biết nghĩa. Tiếng Việt thì phân biệt rõ: "không được" và "không biết". Về khả năng, xem A1-17.
must chỉ quy định và must chỉ suy luận — She must be tired không phải quy định; nó có nghĩa là "chắc hẳn cô ấy mệt lắm". Cách dùng này ở bài B1-16. Need to và needn't ở bài B2-07.
Chính tả và phát âm
- mustn't /ˈmʌsnt/: chữ t đầu tiên câm — đọc "MUS-nt", không đọc "must-nt". Đừng bỏ âm /s/: tiếng Việt không có âm /s/ ở cuối âm tiết, nên nhiều bạn bỏ mất âm này. Giữ hơi rít /s/ rồi mới chuyển sang /n/ và /t/ nhẹ.
- must thường đọc yếu trong câu: /məst/ hoặc /məs/ — I must go nghe như "I muhs go".
- have to /ˈhæftə/ — "hafta". has to /ˈhæstə/ — "hasta". had to /ˈhætə/ — âm /d/ nhập vào âm /t/. Chữ v trong have đọc như /f/ vì có /t/ phía sau: răng trên chạm nhẹ môi dưới và thổi hơi. Khi viết, luôn viết đầy đủ, không bao giờ viết "hafta".
- has to: đừng bỏ âm /s/ ở giữa — thiếu nó, has to nghe gần giống had to, và người nghe dễ hiểu nhầm sang quá khứ.
- Trong have to, không rút gọn have: nói I have to go (hoặc thân mật hơn: I've got to go).
Quy tắc vàng
Mustn't = không được làm — bị cấm. Don't have to = không cần làm — bạn tự chọn. Đừng dịch "không phải" thành mustn't. Must không có quá khứ: dùng had to cho quá khứ và will have to cho tương lai ("sẽ phải").
Luyện tập
A. Hình thức
Điền dạng đúng hoặc viết lại câu theo yêu cầu.
-
My sister (have to) work every Saturday.
-
Yesterday we (have to) walk home. The buses weren't running.
-
you have to wear a uniform at your school?
-
Chuyển sang câu phủ định: He has to pay.
-
Chuyển sang tương lai: I have to take a taxi. (tomorrow)
-
Đặt câu hỏi ở quá khứ: you / have to / wait / long?
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.
-
Chọn đáp án đúng: You … cross the road when the light is red.
-
Chọn đáp án đúng: It's Sunday, so I … get up early.
-
Chọn đáp án đúng: Entry is free. You … pay.
-
Chọn đáp án đúng: It's a secret. You … tell anyone!
-
Chọn đáp án đúng. Trong bảo tàng: "Sorry, you … take photos here."
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
She must to finish the report today.
-
I musted call the bank yesterday.
-
He don't have to pay.
-
We'll have to leave early tomorrow.
D. Trong ngữ cảnh
Dùng must, mustn't, can't hoặc một dạng của have to.
Nina: So, what are the rules here?
Sam: Well, you 16 wear a suit. Jeans are fine. But you 17 wear your ID card all the time. That's the company rule.
Nina: OK. And can I use my phone at my desk?
Sam: Yes, but you 18 take photos in the lab. It's not allowed.
Nina: Do I 19 work at weekends?
Sam: No. Last year we 20 work on Saturdays, but not now.
E. Đến lượt bạn
Viết về cuộc sống của bạn bằng tiếng Anh.
-
Viết hai việc bạn phải làm trong tuần này và một việc bạn không cần làm.
-
Viết hai quy định cho nhà bạn, trường bạn hoặc nơi bạn làm việc với mustn't hoặc can't.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A1-17 Cách dùng can và can't trong tiếng Anh: khả năng, xin phép, nhờ vả Sorry, I (not / can) come tonight. I'm working.
-
A2-19 Phân biệt thì hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn (Present Perfect vs Past Simple) I (work) late three times this week.
-
A2-04 Thì tương lai đơn với will: quyết định, lời hứa và dự đoán (Will Future) It's late. I think I (take) a taxi.
Đáp án
A. Hình thức
- has to
- had to
- Do
- He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
- I'll have to take a taxi tomorrow. / I will have to take a taxi tomorrow.
- Did you have to wait long?
B. Ý nghĩa
- mustn't
- don't have to
- don't have to
- mustn't
- can't
C. Tìm lỗi sai
- She must finish the report today.
- I had to call the bank yesterday.
- He doesn't have to pay. / He does not have to pay.
- ✓ We'll have to leave early tomorrow.
D. Trong ngữ cảnh
- don't have to / do not have to
- have to / must
- mustn't / must not / can't / cannot
- have to
- had to
E. Đến lượt bạn
- I have to finish a report. I have to go to the dentist. I don't have to work on Friday.
- You mustn't feed the cat at the table. You can't eat in the bedrooms.
F. Ôn tập tổng hợp
- can't / cannot
- 've worked / have worked
- 'll take / will take / 'm going to take / am going to take
