SlowingoNgữ pháp
B1 9 / 39

Cách dùng should have, could have, might have: lẽ ra đã… (Modal + have + V3)

Should Have, Could Have, Might Have

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nói về những điều hối tiếc và sai lầm trong quá khứ (I should have left earlier), những cơ hội bị bỏ lỡ (We could have won), trách móc người khác (You could have told me!) và nói điều bạn đã sẵn lòng làm (I would have helped, but…).

Ý chính

Sau một trận bóng, các cầu thủ xem lại băng ghi hình. Họ dừng video và nói: "Chỗ này lẽ ra tôi nên chuyền bóng" — Here I should have passed the ball. "Chỗ này lẽ ra chúng ta đã ghi bàn được" — Here we could have scored. Trận đấu đã kết thúc. Không thể thay đổi gì nữa. Nhưng họ so sánh những gì đã xảy ra với những gì đúng, hoặc những gì đã có thể xảy ra.

Đó chính là việc mà động từ khuyết thiếu (modal) + have + past participle làm. Nó nhìn lại quá khứ và so sánh với một phiên bản khác — thường là phiên bản đã không xảy ra:

  • You should have called. → Gọi điện là việc đúng. Bạn đã không gọi.
  • You could have called. → Gọi điện là việc có thể làm. Bạn đã không gọi.
  • I would have called, but… → Tôi đã sẵn lòng gọi. Có điều gì đó cản tôi lại.

Hình thức lúc nào cũng giống nhau. Động từ khuyết thiếu cho biết bạn đang đánh giá theo kiểu nào: việc đúng, việc có thể, hay việc bạn sẵn lòng làm. Với chủ ngữ I, những câu này thường thể hiện sự hối tiếc. Với you, chúng thường là lời trách móc.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt nhìn lại quá khứ bằng lẽ ra, đáng lẽ, đã có thể, có khi, suýt nữa. Điểm cần chú ý: tiếng Việt hay dùng chữ phải (đáng lẽ bạn phải hỏi mình trước), nhưng ở đây "phải" không phải must hay had to — nó tương đương should have. Và động từ tiếng Việt không đổi, còn tiếng Anh luôn cần have + past participle.

Tiếng ViệtTiếng AnhThực tế
Lẽ ra tối qua tôi nên sạc điện thoại.I should have charged my phone last night.tôi đã không sạc
Đáng lẽ bạn phải hỏi mình trước.You should have asked me first.bạn đã không hỏi; "phải" ≠ must / had to
Lẽ ra chúng ta đã có thể thắng.We could have won.chúng ta đã không thắng
Bạn gọi cho mình một tiếng cũng được mà!You could have called me!trách móc: bạn đã không gọi
Mình định đến rồi, nhưng bị kẹt ở chỗ làm.I would have come, but I was stuck at work.sẵn lòng, nhưng không đến được
Có khi còn tệ hơn nhiều ấy chứ.It could have been much worse.may mà không tệ hơn
Lẽ ra tôi không nên nói thế.I shouldn't have said that.tôi đã nói

Lưu ý dòng thứ hai và dòng cuối: should have = việc đúng đã không xảy ra; shouldn't have = việc sai đã xảy ra.

Cấu trúc

modal + have + past participle

DạngNghĩaThực tế đã xảy raVí dụ
should have / ought to haveđó là việc đúng ("lẽ ra nên")thường là: đã không xảy raYou should have warned me.
shouldn't have / ought not to haveđó là việc sai ("lẽ ra không nên")đã xảy raI shouldn't have eaten so much.
could haveđó là việc có thể ("đã có thể")thường là: đã không xảy raWe could have won.
might have (trách móc)lẽ ra nên tử tế / lịch sựđã không xảy raYou might have said thank you!
would havetôi đã sẵn lòng ("đã định", "lẽ ra đã")đã không xảy raI would have helped, but I was away.

Phủ định và câu hỏi

Ví dụ
Phủ địnhYou shouldn't have said that. / We couldn't have done more.
Câu hỏiShould I have told her? / What could we have done?
Câu trả lời ngắnShould I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have).

Dạng rút gọn và dạng đọc yếu (khi nói)

Dạng viếtKhi nói thường nghe như
should have / should've/ˈʃʊdəv/
could have / could've/ˈkʊdəv/
would have / would've/ˈwʊdəv/
shouldn't have/ˈʃʊdntəv/

Cách dùng

1Should have — hối tiếc và trách móc

Dùng should have cho việc đúng đã không xảy ra, và shouldn't have cho việc sai đã xảy ra. Với I hoặc we, đó là sự hối tiếc; với you hoặc người khác, đó là lời trách. Ought to have có nghĩa giống vậy nhưng ít gặp hơn và trang trọng hơn.

I should have charged my phone last night.
Lẽ ra tối qua tôi nên sạc điện thoại.
tôi đã không sạc, giờ điện thoại hết pin
You should have asked me before you took my car.
Đáng lẽ bạn phải hỏi mình trước khi lấy xe chứ.
"phải" ở đây = should have
We shouldn't have stayed up so late before the exam.
Lẽ ra chúng mình không nên thức khuya như thế trước hôm thi.
đã thức khuya: một sai lầm
He shouldn't have shouted at the waiter.
Lẽ ra anh ấy không nên quát người phục vụ.
The council ought to have repaired the road years ago.
Đáng lẽ chính quyền thành phố phải sửa con đường này từ nhiều năm trước rồi.

2Could have — một khả năng không được dùng đến

Dùng could have cho việc đã có thể xảy ra nhưng không xảy ra: một cơ hội bị bỏ lỡ, hoặc một nguy hiểm may mà không thành.

We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
Lẽ ra chúng tôi có thể đi đường cao tốc, nhưng chúng tôi chọn đường ven biển.
motorway (UK) = highway (US)
She could have been a professional tennis player.
Lẽ ra cô ấy đã có thể trở thành vận động viên quần vợt chuyên nghiệp.
cô ấy có tài năng nhưng đã không theo nghề
It could have been much worse — at least nobody was hurt.
Có khi còn tệ hơn nhiều ấy chứ
may là không ai bị thương. — đã có thể tệ hơn, nhưng không tệ hơn
I couldn't have done it without your help.
Không có bạn giúp thì tôi đã không làm được.
bạn đã giúp; không có bạn thì không thể

3Could have và might have — trách móc khi bực mình

Với you, could have thường có nghĩa "bạn đã có cơ hội mà không dùng đến". Might have cũng được dùng như vậy, nhất là trong tiếng Anh Anh, khi ai đó đã không làm một việc lịch sự hay tử tế. Hãy nhấn mạnh động từ khuyết thiếu.

You could have called me!
Bạn gọi cho mình một tiếng cũng được mà!
They could have cleaned the kitchen before they left.
Lẽ ra họ có thể dọn bếp trước khi đi chứ.
You might have warned me about the dog!
Bạn báo trước cho mình về con chó thì có sao đâu!
chủ yếu dùng ở Anh
He might have said thank you, at least.
Ít ra anh ta cũng nên nói một tiếng cảm ơn chứ.

4Would have — sẵn lòng, nhưng có gì đó cản trở

Dùng would have để nói bạn đã sẵn lòng hoặc đã định làm gì đó, nhưng có điều gì đó cản bạn lại. Nó thường đi với but hoặc một mệnh đề if B1-07.

I would have come to your party, but I was stuck at work.
Mình đã định đến dự tiệc của bạn rồi, nhưng bị kẹt ở chỗ làm.
She would have lent you the money — why didn't you ask her?
Cô ấy sẵn sàng cho bạn mượn tiền mà
sao bạn không hỏi cô ấy?
We would have stayed longer, but the hotel was full.
Chúng tôi cũng muốn ở lại lâu hơn, nhưng khách sạn hết phòng.
sẵn lòng ở lại, nhưng không được
I'd have called you if I'd had your number.
Nếu có số của bạn thì mình đã gọi rồi.

5Hỏi về những lựa chọn trong quá khứ

Dùng should I have…? và what could I have…? để hỏi về lựa chọn đúng hoặc những khả năng khác.

Should I have told her the truth?
Lẽ ra tôi có nên nói thật với cô ấy không?
What else could we have done?
Lẽ ra chúng ta còn có thể làm gì khác nữa?
Do you think I should have accepted the offer?
Bạn có nghĩ lẽ ra tôi nên nhận lời đề nghị đó không?

Lỗi thường gặp

❌You should called me.
✅You should have called me.
Quá khứ: should + have + past participle.
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Dùng quá khứ phân từ (gone), không dùng quá khứ đơn (went).
❌I should of known.
✅I should have known.
should've nghe giống "should of", nhưng từ đúng là have.
❌You shouldn't have tell him.
✅You shouldn't have told him.
have + past participle.
❌We could to have won.
✅We could have won.
could + have + past participle, không có to.
⚠️You could tell me! (about a past situation)
✅You could have told me!
"You could tell me" đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa là "bây giờ bạn có thể nói với tôi". Với cơ hội đã bị bỏ lỡ trong quá khứ, dùng could have.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Lẽ ra nên" + mốc thời gian, nhưng thiếu have. Trong tiếng Việt, hôm qua là đủ để biết đang nói về quá khứ; nên không đổi. Trong tiếng Anh, should + động từ nguyên mẫu luôn là lời khuyên cho bây giờ hoặc tương lai. Nhìn lại quá khứ thì phải có have + past participle.

❌I should check the address yesterday.
✅I should have checked the address yesterday.
❌Last year she should buy that flat. It's much more expensive now.
✅Last year she should have bought that flat. It's much more expensive now.

2. "Đáng lẽ phải" → must have. Chữ "phải" làm nhiều bạn chọn must. Nhưng must have + past participle có nghĩa là "chắc hẳn đã" — một suy đoán về quá khứ B2-06, không phải lời trách.

⚠️You must have told me about the change!
✅You should have told me about the change!
must have = chắc hẳn bạn đã nói rồi (một suy đoán)
⚠️He must have apologised to his mother.
✅He should have apologised to his mother.
nếu ý bạn là anh ấy đã không xin lỗi; apologized (US)

3. "Đáng lẽ phải" → had to. Had to nghĩa là "đã buộc phải", và việc đó thường đã xảy ra. Nếu việc đúng đã không xảy ra, hãy dùng should have.

⚠️We had to book a table. Now the restaurant is full.
✅We should have booked a table. Now the restaurant is full.
had to = đã buộc phải đặt (và đã đặt)
⚠️You had to tell the teacher you were sick.
✅You should have told the teacher you were sick.
nếu bạn ấy đã không nói

Đừng nhầm lẫn

should have hay should — should + động từ nguyên mẫu là lời khuyên cho bây giờ hoặc tương lai A2-21; should have + past participle nhìn lại quá khứ.

You should call her.
Bạn nên gọi cho cô ấy.
lời khuyên bây giờ, vẫn còn kịp
You should have called her.
Lẽ ra bạn nên gọi cho cô ấy.
đã muộn: bạn đã không gọi

should have để trách hay should have để dự đoán — Should have còn có nghĩa "việc này được dự kiến, và có lẽ đã xảy ra (hoặc tôi ngạc nhiên vì nó chưa xảy ra)". Ngữ cảnh sẽ quyết định.

You should have checked the dates.
Lẽ ra bạn nên kiểm tra ngày tháng.
trách: bạn đã không kiểm tra
The parcel should have arrived by now.
Lẽ ra giờ này bưu kiện phải tới rồi.
dự đoán: chắc đã tới, hoặc tôi ngạc nhiên vì nó chưa tới

could have (cơ hội bị bỏ lỡ) hay could have (phỏng đoán về quá khứ) — could have và might have cũng dùng để đoán điều có thể đã xảy ra. Cách dùng này được dạy trong B2-06.

You could have died!
Suýt nữa thì bạn mất mạng rồi!
đã có thể xảy ra, nhưng không xảy ra
He could have taken the bus — I don't know how he got here.
Có thể anh ấy đã đi xe buýt
tôi không biết anh ấy đến đây bằng cách nào. — phỏng đoán: xem B2-06

I should have… hay I wish I had… — Cả hai đều thể hiện sự hối tiếc. I wish I had… được dạy trong B2-04.

I should have saved more money.
Lẽ ra tôi nên tiết kiệm nhiều tiền hơn.
đó là việc đúng
I wish I had saved more money.
Giá mà hồi đó tôi tiết kiệm nhiều tiền hơn.
tôi tiếc vì đã không làm: xem B2-04

Chính tả và phát âm

  • Trong tất cả các dạng này, have thường đọc yếu: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Âm /ə/ rất nhẹ và ngắn, theo sau là /v/: răng trên chạm nhẹ môi dưới.
  • should bắt đầu bằng /ʃ/ (chu môi, "shh"), không phải /s/ hay "x" của tiếng Việt. should và could chỉ khác nhau ở âm đầu.
  • shouldn't have /ˈʃʊdntəv/ — khi nói nhanh, âm t thường không bật hơi hoàn toàn.
  • Quá khứ phân từ ở cuối thường có cụm phụ âm: charged /tʃɑːdʒd/, asked /ɑːskt/. Người Việt hay bỏ âm cuối, nên hãy đọc rõ — đó là phần cho biết câu đang nói về quá khứ.
  • Đừng bao giờ viết should of, could of, would of, might of. Hãy viết should have hoặc should've.
  • Khi trách móc, nhấn mạnh động từ khuyết thiếu: You COULD have told me! You SHOULD have asked.

Quy tắc vàng

should / could / might / would + have + past participle nhìn lại quá khứ và so sánh quá khứ thật với một phiên bản khác: việc đúng (should), việc có thể (could), việc lịch sự (might) hoặc việc bạn sẵn lòng làm (would). Thường thì phiên bản kia đã không xảy ra; với shouldn't have, việc sai đã xảy ra. Và "đáng lẽ phải" là should have, không phải must have hay had to.

Luyện tập

A. Hình thức

Chia động từ với từ cho sẵn trong ngoặc, hoặc viết lại câu.

  1. I failed the test. I (should / study) more.
  2. You (could / tell) me the meeting was cancelled!
  3. I (would / help) you, but I was abroad.
  4. My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
  5. Viết lại câu, dùng shouldn't have: It was a mistake to eat that third piece of cake.
  6. Viết lại câu, dùng should have: It was a mistake not to bring a coat.

B. Ý nghĩa

Trả lời câu hỏi hoặc chọn đáp án đúng.

  1. "We could have won." Họ có thắng không? (Yes / No)
  2. "I shouldn't have said that." Người nói có nói điều đó không? (Yes / No)
  3. Bạn rất muốn có mặt. Chọn đáp án đúng: I … come to your wedding, but I was in hospital.
  4. Chọn đáp án đúng: You … see a doctor about that cough — go today.

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. You should have went to the meeting.
  2. She should of asked for directions.
  3. It could have been much worse.
  4. I would have call you, but my phone was dead.

D. Trong ngữ cảnh

Dùng động từ khuyết thiếu và động từ trong ngoặc để hoàn thành đoạn hội thoại.

After the party
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh về những gì đã xảy ra với bạn.

  1. Viết về một điều bạn thấy tiếc trong tuần trước, dùng should have hoặc shouldn't have.
  2. Một người bạn đã không kể cho bạn biết về một buổi hòa nhạc rất hay. Viết một lời trách với could have.
  3. Viết một câu về việc bạn đã sẵn lòng làm nhưng không làm được.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. B1-07 Câu điều kiện loại 3 (Third Conditional): If I had known…
    If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
  2. A2-21 Cách dùng should và ought to: đưa ra lời khuyên trong tiếng Anh
    I think you ___ talk to your boss about it. …
  3. A2-16 Thì hiện tại hoàn thành nói về trải nghiệm: Have you ever…? (Present Perfect)
    Have you ever (break) a bone?
  4. B1-08 Câu ước ở hiện tại với I wish và If only (Present Wishes)
    I wish I (can) speak Japanese.
Đáp án

A. Hình thức

  1. should have studied / should've studied
  2. could have told / could've told
  3. would have helped / 'd have helped / would've helped
  4. shouldn't have drunk / should not have drunk
  5. I shouldn't have eaten that third piece of cake.
  6. I should have brought a coat. / We should have brought a coat.

B. Ý nghĩa

  1. No
  2. Yes
  3. would have
  4. should

C. Tìm lỗi sai

  1. You should have gone to the meeting.
  2. She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
  3. ✓ It could have been much worse.
  4. I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.

D. Trong ngữ cảnh

  1. shouldn't have invited
  2. should have bought / should've bought
  3. might have said / might've said
  4. could have asked / could've asked
  5. would have come / 'd have come / would've come

E. Đến lượt bạn

  1. I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
  2. You could have told me about the concert! I would have loved to go.
  3. I would have helped you move, but I was working all weekend.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. had known / 'd known
  2. should
  3. broken
  4. could
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play