SlowingoNgữ pháp
B1 17 / 39

Phỏng đoán ở hiện tại với must be, can't be, might be (Present Deduction)

Must Be, Can't Be, Might Be: Present Deduction

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể đưa ra phỏng đoán có lý lẽ về hiện tại dựa trên bằng chứng — She must be at work, That can't be right, He might be asleep — và cho người nghe biết bạn chắc chắn đến mức nào.

Ý chính

Nhiều khi bạn không biết chắc một điều gì, nhưng bạn có manh mối. Giống như một thám tử, bạn nhìn vào bằng chứng và rút ra kết luận. Tiếng Anh dùng động từ khuyết thiếu (modal verb) để cho biết kết luận đó mạnh đến đâu.

Hãy hình dung cuốn sổ của thám tử với ba kết luận có thể. must = "Đây là lời giải thích duy nhất hợp lý": The lights are off and the car has gone — they must be out. can't = "Điều này không thể xảy ra": She has just eaten a huge lunch — she can't be hungry. might / may / could = "Đây là một khả năng": He might be in a meeting.

Chữ must này không nói về quy định A2-20. Nó nói về lô-gic. Và từ trái nghĩa của must này thường là can't, không phải mustn't.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt diễn đạt phỏng đoán bằng các từ như chắc hẳn, chắc là, có lẽ, có thể, không thể nào … được. Có ba điểm cần để ý. Thứ nhất, chữ "chắc" trong tiếng Việt thường khá nhẹ (Chắc anh ấy bận ≈ "có lẽ anh ấy bận"), còn must thì mạnh: bạn gần như chắc chắn nhờ có bằng chứng. Thứ hai, "có thể" vừa là can (khả năng nói chung) vừa là might / could (đoán một tình huống cụ thể) — nhưng để đoán, tiếng Anh không dùng can trong câu khẳng định. Thứ ba, tiếng Việt không cần động từ trước tính từ (Chắc anh mệt lắm), còn tiếng Anh bắt buộc phải có be sau động từ khuyết thiếu.

Tiếng ViệtTiếng AnhMức độ chắc chắn
Đi cả ngày rồi, chắc hẳn bạn mệt lắm.You must be tired.gần như chắc chắn đúng
Có lẽ cô ấy đang ở thư viện.She might be in the library.có thể
Anh ấy có thể ở trong bếp. (đoán)He could be / might be in the kitchen.có thể — không dùng can
Có khi anh ấy không biết về cuộc họp.He might not know about the meeting.có thể không
Không thể nào cô ấy mười tám tuổi được.She can't be eighteen.gần như chắc chắn sai
Máy bận. Chắc anh ấy đang nói chuyện với ai đó.He must be talking to someone.đang → be + -ing

Cấu trúc

Động từ khuyết thiếu + động từ nguyên mẫu (rất thường là be)

Chắc chắn đến đâu?Động từ khuyết thiếuVí dụ
gần như chắc chắn đúngmustShe must be exhausted.
có thểmight / may / couldHe might be at the gym.
có thể không đúngmight not / may notThey may not be home yet.
gần như chắc chắn saican't / couldn'tThat can't be Tom — he's in Paris.

Động từ khuyết thiếu + be + -ing — đoán về một việc đang diễn ra

MẫuVí dụ
must be + -ingShe must be working late.
might / may / could be + -ingThey might be having dinner.
can't be + -ingYou can't be leaving already!

Động từ khuyết thiếu + động từ khác — chủ yếu là động từ chỉ trạng thái (know, have, live, mean, like, want)

Ví dụNghĩa
You must know Ana — she works in your office.Tôi chắc là bạn biết cô ấy.
He can't live here — his name isn't on the door.Tôi chắc là anh ấy không sống ở đây.
They may have a spare key.Có lẽ họ có chìa khóa dự phòng.

Câu hỏi — dùng could hoặc might, hoặc Do you think…? Trong câu hỏi, can cũng được: Who can that be?

Câu hỏiVí dụ
Could… ?Could that be our taxi?
Who might… ?Who might that be at the door?
Who can… ?Who can that be at this time of night?
Do you think… ?Do you think she's ill?

Cách dùng

1must — gần như chắc chắn đúng

Dùng must khi bằng chứng chỉ dẫn tới một kết luận hợp lý duy nhất. Tiếng Việt thường nói "chắc hẳn", "hẳn là", "chắc chắn là".

You've been travelling all day. You must be tired.
Bạn đi đường cả ngày rồi. Chắc hẳn bạn mệt lắm.
tiếng Việt không cần động từ trước "mệt"; tiếng Anh: must be tired
The restaurant is always full. The food must be good.
Nhà hàng lúc nào cũng kín chỗ. Đồ ăn hẳn là ngon.
Her phone goes straight to voicemail. It must be switched off.
Gọi cho cô ấy toàn vào hộp thư thoại. Chắc chắn là điện thoại tắt rồi.
He's wearing a football shirt. He must be a fan.
Anh ấy mặc áo đấu bóng đá. Hẳn anh ấy là cổ động viên.

2can't / couldn't — gần như chắc chắn sai

Dùng can't khi bằng chứng cho thấy một điều không thể xảy ra. Couldn't cũng được và nghe bớt thẳng hơn một chút. Tiếng Việt: "không thể nào … được", "làm gì có chuyện …".

That can't be the right address — this building is empty.
Không thể nào là địa chỉ này được
tòa nhà bỏ trống mà.
She can't be eighteen. She looks about twelve!
Không thể nào cô bé mười tám tuổi được. Trông chỉ khoảng mười hai thôi!
That noise couldn't be the cat — she's outside.
Tiếng động đó không thể là con mèo được
nó đang ở ngoài mà.
You can't be serious!
Bạn đùa à!
cụm cố định: ngạc nhiên, "mình không tin là bạn nói thật"

3might / may / could — có thể

Dùng những từ này khi một điều có thể xảy ra nhưng bạn chưa đủ bằng chứng để chắc chắn. Khi phỏng đoán, nghĩa của chúng gần như nhau; may trang trọng hơn một chút. Với nghĩa "có thể không", dùng might not hoặc may not — không dùng couldn't A2-22.

I don't know where Lucy is. She might be in the library.
Mình không biết Lucy ở đâu. Có lẽ cô ấy đang ở thư viện.
Don't call now — they may be asleep.
Đừng gọi bây giờ
có thể họ đang ngủ.
That noise could be the washing machine.
Tiếng động đó có thể là máy giặt.
"có thể" khi đoán → could / might, không phải can
He might not know about the meeting.
Có khi anh ấy không biết về cuộc họp.
có thể không biết
The shop may not be open on a Sunday.
Chủ nhật cửa hàng có thể không mở cửa.

4Đoán về hành động đang diễn ra: modal + be + -ing

Để đoán về một việc đang xảy ra ngay lúc này (tiếng Việt thường dùng "đang"), dùng modal + be + -ing. Động từ chỉ trạng thái giữ dạng đơn: He must know, không phải He must be knowing.

The line's busy. He must be talking to someone.
Máy bận. Chắc anh ấy đang nói chuyện với ai đó.
đang → be + -ing
Listen! Someone might be trying to get in.
Nghe kìa! Có thể có người đang cố vào nhà.
She can't be working at this time — the office closes at six.
Giờ này không thể nào cô ấy còn đang làm việc được
văn phòng đóng cửa lúc sáu giờ.
You must be joking!
Bạn đùa chắc!
cụm cố định: "bạn không thể nói thật được"

5Lập luận từ bằng chứng

Một phỏng đoán thường đi kèm lý do. Hãy nói bằng chứng trước rồi đến kết luận (thường với so), hoặc nói kết luận rồi thêm because. Để hỏi người khác đoán gì, dùng could, might hoặc Do you think…?

There are no lights on, so they must be away.
Đèn tắt hết, vậy chắc là họ đi vắng.
Everyone's wearing coats. It must be cold outside.
Ai cũng mặc áo khoác. Chắc hẳn ngoài trời lạnh.
It can't be very far, because the sign says 2 km.
Không thể xa lắm đâu, vì biển chỉ đường ghi 2 km.
Could that be our taxi?
Có phải taxi của mình đến rồi không nhỉ?
"Who might that be at the door?" "It might be the plumber."
"Ai gõ cửa thế nhỉ?" "Có lẽ là thợ sửa ống nước."

6must not để phỏng đoán — có thể dùng nhưng hiếm

Must not (= tôi chắc là không đúng) có thể dùng để phỏng đoán, chủ yếu trong tiếng Anh Mỹ, và thường ở dạng đầy đủ. Trong tiếng Anh Anh, mustn't chủ yếu được hiểu là cấm đoán A2-20. Can't là lựa chọn an toàn ở mọi nơi.

He can't be home — his car isn't here.
Anh ấy không thể ở nhà được
xe không có ở đây. — lựa chọn tốt nhất ở mọi nơi
He must not be home — his car isn't here.
Chắc anh ấy không có nhà
xe không có ở đây. — (Mỹ) có thể dùng
They must not have any money left.
Chắc là họ hết sạch tiền rồi.
(Mỹ) = tôi chắc là họ không còn tiền

Lỗi thường gặp

❌He must to be tired.
✅He must be tired.
Động từ khuyết thiếu + động từ nguyên mẫu, không có to.
❌They must are on holiday.
✅They must be on holiday.
Sau động từ khuyết thiếu, dùng be, không dùng am/is/are.
❌It mights be true.
✅It might be true.
Động từ khuyết thiếu không bao giờ thêm -s.
❌She must be work now.
✅She must be working now.
Đoán việc đang diễn ra: be + -ing.
❌You must be knowing my sister.
✅You must know my sister.
know là động từ chỉ trạng thái: không dùng -ing A1-23.
❌"Where's Tom?" "He can be in the kitchen."
✅He could be in the kitchen. hoặc He might be in the kitchen.
Trong câu khẳng định, can chỉ khả năng nói chung (It can be cold here in winter), không dùng để đoán một tình huống cụ thể bây giờ; trong câu hỏi thì được: Who can that be?
⚠️She mustn't be at home — her car's gone.
✅She can't be at home — her car's gone.
Có thể dùng (chủ yếu ở Mỹ, dạng must not), nhưng can't là lựa chọn bình thường và an toàn.
⚠️He couldn't be at home. (khi bạn muốn nói "có thể anh ấy không ở nhà")
✅He might not be at home.
couldn't nghĩa là "không thể"; might not nghĩa là "có thể không".

Bẫy dành cho người Việt

1. Quên be sau động từ khuyết thiếu. Tiếng Việt nói Chắc bố mẹ bạn tự hào lắm, Chắc em bé buồn ngủ rồi — không có động từ nào trước tính từ. Trong tiếng Anh, sau must / might / can't phải có một động từ, và với tính từ, nơi chốn hay danh từ, đó là be.

❌Your parents must very proud of you.
✅Your parents must be very proud of you.
❌The baby might sleepy — it's nearly midnight.
✅The baby might be sleepy — it's nearly midnight.

2. "có thể" dịch thành can. "Có thể" vừa là can vừa là might / could. Khi bạn đang đoán về một tình huống cụ thể ngay lúc này, tiếng Anh không dùng can trong câu khẳng định.

❌"Why is Minh late?" "He can be stuck in traffic."
✅"Why is Minh late?" "He could be stuck in traffic."
Hoặc: He might be stuck in traffic.

3. Dịch mọi chữ "chắc" thành must. Trong tiếng Việt, Chắc chị ấy ốm có thể chỉ là một phỏng đoán nhẹ, không có bằng chứng gì. Must thì nghĩa là bạn gần như chắc chắn nhờ có bằng chứng rõ ràng.

⚠️(bạn chỉ đoán, chưa có manh mối gì) Anna must be ill.
✅Anna might be ill.
Đúng ngữ pháp, nhưng must nghe như bạn chắc chắn, trong khi bạn chỉ đang đoán.

4. "chắc là không" dịch thành mustn't. Phủ định của must để phỏng đoán thường là can't. Mustn't trong tiếng Anh Anh nghe như lệnh cấm.

⚠️He mustn't be the new teacher — he looks too young.
✅He can't be the new teacher — he looks too young.
mustn't nghe như cấm đoán; can't là cách nói bình thường.

Đừng nhầm lẫn

must để phỏng đoán và must để chỉ nghĩa vụ — Cùng một chữ, hai nhiệm vụ khác nhau: phỏng đoán = lô-gic; nghĩa vụ = quy định A2-20. Tiếng Việt dùng hai chữ khác nhau: "chắc hẳn" và "phải".

You must be hungry.
Chắc hẳn bạn đói lắm.
phỏng đoán: tôi chắc là bạn đói
You must wear a seatbelt.
Bạn phải thắt dây an toàn.
nghĩa vụ: đó là quy định

can't (không thể) và mustn't (không được phép)

That can't be true.
Không thể nào là thật được.
không thể
You mustn't tell anyone.
Bạn không được kể với ai.
không được phép

might not và can't — might not để ngỏ cánh cửa; can't đóng nó lại.

She might not be at work.
Có khi cô ấy không ở chỗ làm.
có thể là không
She can't be at work.
Không thể nào cô ấy đang ở chỗ làm được.
tôi chắc là không

Phỏng đoán ở hiện tại và ở quá khứ — Để đoán về quá khứ, dùng must have / can't have / might have + quá khứ phân từ. Phần này học ở B2-06.

She must be at home now.
Giờ này chắc hẳn cô ấy đang ở nhà.
She must have been at home last night.
Tối qua chắc hẳn cô ấy ở nhà.
phỏng đoán về quá khứ: xem B2-06

Chính tả và phát âm

  • Khi phỏng đoán, must thường đọc yếu: /məst/, hoặc /məs/ trước phụ âm — She must be… nghe như "she muss bee". Nhưng đừng bỏ âm /s/ ở cuối: đó là âm người Việt hay làm mất.
  • can't đọc mạnh và có trọng âm: /kɑːnt/ (Anh), /kænt/ (Mỹ). Âm /t/ cuối thường khó nghe, nên nguyên âm dài (Anh) hoặc trọng âm (Mỹ) cho người nghe biết đó là phủ định: That can't be right — "kahnt" (Anh), "kant" (Mỹ). Hãy đọc can't dài và mạnh hơn can, nếu không người nghe sẽ hiểu ngược ý bạn.
  • might /maɪt/: kết thúc bằng âm /t/ — chặn hơi bằng đầu lưỡi ở lợi sau răng trên. Khi muốn thể hiện sự nghi ngờ, might thường được nhấn: It might be true… but I doubt it.
  • You must be joking! và You can't be serious! là những câu phản ứng cố định; nhấn mạnh joking và serious.

Quy tắc vàng

Bằng chứng → kết luận. must = tôi chắc là đúng; might / may / could = có thể; can't = tôi chắc là không đúng. Với nghĩa "có thể không", dùng might not / may not; với nghĩa "chắc chắn không", can't là lựa chọn bình thường. Và đừng quên be: must be tired, không phải must tired.

Luyện tập

A. Hình thức

Hoàn thành câu theo gợi ý trong ngoặc.

  1. She's been running for an hour. She (be) tired. (I'm sure.)
  2. That (be) Jack — he's on holiday in Thailand. (I'm sure it isn't.)
  3. I'm not sure where my keys are. They (be) in the car.
  4. He isn't answering. He (sleep). (I'm sure.)
  5. Viết lại với nghĩa "có thể không": She may be at home.
  6. Đặt câu hỏi với could: That is our taxi.
  7. They (live) here — the name on the door is different. (I'm sure they don't.)

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.

  1. Chọn đáp án đúng: You … be hungry — you've just had a big lunch.
  2. Chọn đáp án đúng: Everyone's carrying umbrellas. It … be raining.
  3. Câu này có nghĩa gì? "She might not be at work."
  4. Điện thoại đang reo. Mẹ hay gọi vào giờ này, nhưng sếp cũng vậy. Chọn đáp án đúng: … Mum.
  5. Trong câu "You must be tired", must nói về ….

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. They must to be at the cinema.
  2. He might be study at the moment.
  3. "Where's Ella?" "She can be in the garden."
  4. You must be knowing my sister.
  5. That can't be right — the shop closed an hour ago.

D. Trong ngữ cảnh

Hoàn thành đoạn hội thoại. Dùng gợi ý trong ngoặc nếu có.

New neighbours
Ben: Whose car is that outside?
Ana: It 18 be Mark's. His car is blue, and that one's red.
Ben: Then it 19 be the new neighbours' car. I'm not sure.
Ana: Look — there are boxes everywhere. They 20 be moving in today. That's obvious!
Ben: Then they 21 (feel) exhausted. I'm sure of it. Shall we take them some coffee?
Ana: Good idea. But they 22 (have) lunch right now — I don't know. Let's wait an hour.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Hãy nhìn xung quanh bạn. Viết hai phỏng đoán, một câu với must và một câu với can't, kèm theo bằng chứng.
  2. Một người bạn không nghe điện thoại. Viết ba lời giải thích có thể, dùng might, may và could.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-20 Phân biệt must, have to, mustn't và don't have to (phải, không được, không cần)
    You ___ wear a seatbelt — it's the law. …
  2. A2-22 Cách dùng may, might, could để nói về khả năng (có thể, có lẽ)
    … it will rain later.
  3. B1-14 Câu hỏi gián tiếp: cách hỏi lịch sự với Could you tell me…? (Indirect Questions)
    Do you know where ___? …
Đáp án

A. Hình thức

  1. must be
  2. can't be / couldn't be
  3. might be / may be / could be
  4. must be sleeping
  5. She may not be at home. / She might not be at home.
  6. Could that be our taxi?
  7. can't live / couldn't live

B. Ý nghĩa

  1. can't
  2. must
  3. Perhaps she isn't.
  4. It might be
  5. logic

C. Tìm lỗi sai

  1. They must be at the cinema.
  2. He might be studying at the moment.
  3. She could be in the garden. / She might be in the garden. / She may be in the garden.
  4. You must know my sister.
  5. ✓ That can't be right — the shop closed an hour ago.

D. Trong ngữ cảnh

  1. can't / couldn't
  2. might / may / could
  3. must
  4. must be feeling / must feel
  5. might be having / may be having / could be having

E. Đến lượt bạn

  1. My neighbour's car isn't there, so she must be at work. It can't be very late — it's still light outside.
  2. She might be driving. She may be in a meeting. Her phone could be switched off.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. must
  2. Maybe
  3. the station is
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play