SlowingoNgữ pháp
A1 19 / 32

Câu mệnh lệnh (Imperatives), Let's và cách đưa ra gợi ý trong tiếng Anh

Imperatives, Let's and Suggestions

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể đưa ra hướng dẫn, chỉ đường và cảnh báo (Turn left. Don't touch that!), mời người khác (Come in!), làm cho lời nói nhẹ nhàng hơn với please, và đưa ra gợi ý với Let's, How about…?, What about…? và Why don't we…?

Ý chính

Đôi khi bạn không muốn miêu tả thế giới, mà muốn thay đổi nó. Bạn muốn ai đó làm một việc gì: Sit down. Open the window. Be careful. Để làm điều này, tiếng Anh dùng câu mệnh lệnh (imperative): động từ nguyên mẫu đứng đầu câu, không có chủ ngữ.

Tại sao không có chủ ngữ? Vì quá rõ ràng: đó là you, người đang nghe. Hãy hình dung một nút bấm hành động: một cái nút có ghi một hành động — Stop. Wait. Go. Bạn bấm nút, và người nghe làm hành động đó.

Muốn nói "đừng làm", hãy đặt Don't phía trước: Don't go. Khi muốn tính cả bản thân mình, tức là bạn và tôi cùng làm, hãy dùng Let's: Let's go. Còn muốn gợi ý nhẹ nhàng hơn, hãy đặt một câu hỏi: How about a coffee? Why don't we go out?

Câu mệnh lệnh có thể nghe khá thẳng, nên chữ please, giọng nói thân thiện và hoàn cảnh rất quan trọng.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt cũng có câu mệnh lệnh, nhưng thường giữ lại người nghe (Con ngồi xuống đi, Anh vào đi) và làm câu mềm hơn bằng những từ như đi, nhé, nào, hãy. Tiếng Anh thường bỏ chủ ngữ, và để giọng nói cùng chữ please làm việc của "đi, nhé". Chữ đừng rất giống Don't, nhưng tiếng Việt nói đừng buồn, đừng muộn mà không cần "là", còn tiếng Anh cần Don't be trước tính từ.

Tiếng ViệtTiếng AnhKhác nhau ở đâu
(Con) ngồi xuống đi.Sit down. / Sit down, please.tiếng Anh không có chủ ngữ; "đi, nhé" ≈ giọng thân thiện + please
Hãy đọc kỹ câu hỏi.Read the questions carefully."hãy" không cần dịch
Đừng chạm vào cái chảo đó.Don't touch that pan."đừng" = Don't + nguyên mẫu
Đừng buồn. / Cẩn thận!Don't be sad. / Be careful!tính từ cần be
Mời anh vào.Come in!lời mời: câu mệnh lệnh với giọng ấm áp
Mình nghỉ một lát đi. / Chúng ta nghỉ một lát nhé.Let's take a break."mình / chúng ta … đi" → Let's, không thêm we
Hay là mình đi dạo nhé?How about a walk?gợi ý nhẹ nhàng: How about + danh từ / -ing
Sao mình không hỏi Sara?Why don't we ask Sara?don't đứng trước we

Cấu trúc

Câu mệnh lệnh

Mẫu câuVí dụ
Khẳng địnhnguyên mẫu + …Open the door.
Phủ địnhDon't + nguyên mẫu + …Don't open the door.
Với beBe / Don't be + tính từBe quiet. Don't be late.
Nhẹ nhàng hơnPlease + câu mệnh lệnh / câu mệnh lệnh + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + nguyên mẫuAlways say thank you. Never tell anyone.
  • Dạng giống nhau dù nói với một người hay nhiều người: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not là dạng đầy đủ, dùng trên biển báo và trong các quy định trang trọng: Do not enter.

Let's (= let us)

Mẫu câuVí dụ
Gợi ýLet's + nguyên mẫuLet's eat out tonight.
Phủ địnhLet's not + nguyên mẫuLet's not wait.

Những cách gợi ý khác

Mẫu câuVí dụ
How about / What about + danh từ?How about a coffee?
How about / What about + dạng -ing?What about going to the beach?
Why don't we + nguyên mẫu?Why don't we take a taxi?

Dạng -ing (going, taking) sẽ học đầy đủ ở bài A1-22; ở đây bạn chỉ cần học nó sau How about / What about.

Đáp lại một lời gợi ý

Đồng ýTừ chối
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Cách dùng

1Hướng dẫn

Dùng câu mệnh lệnh cho hướng dẫn từng bước: công thức nấu ăn, ứng dụng, máy móc, bài thi, lớp học.

Open the app and tap "Settings".
Mở ứng dụng ra rồi bấm vào "Settings".
Add the eggs and mix well.
Cho trứng vào và trộn đều.
Read the questions carefully.
Hãy đọc kỹ câu hỏi.
"hãy" không cần dịch
Turn off your phone, please.
Vui lòng tắt điện thoại.
please ≈ vui lòng, làm ơn
Don't press this button.
Đừng bấm nút này.

2Chỉ đường

Dùng câu mệnh lệnh để chỉ cho người khác cách đi đến một nơi.

Go straight on and turn left at the bank.
Đi thẳng rồi rẽ trái ở chỗ ngân hàng.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Rẽ vào con phố tiếp theo bên tay phải.
Cross the road at the lights.
Qua đường ở chỗ đèn giao thông.
Get off the bus at the next stop.
Xuống xe buýt ở trạm tới.

3Cảnh báo và lời khuyên

Dùng câu mệnh lệnh, thường ngắn và to, để cảnh báo. Always / Never + câu mệnh lệnh là lời khuyên chung, mạnh mẽ.

Be careful! The floor is wet.
Cẩn thận! Sàn nhà đang ướt.
"cẩn thận" là tính từ → Be careful
Watch out! There's a step here.
Coi chừng! Ở đây có bậc thềm.
Don't touch that pan. It's very hot.
Đừng chạm vào cái chảo đó. Nó nóng lắm.
Never leave your bag on the train.
Đừng bao giờ để quên túi trên tàu.
Always lock the door at night.
Buổi tối nhớ luôn khóa cửa.

4Mời người khác vào, ngồi, dùng đồ

Với giọng thân thiện, câu mệnh lệnh nghe ấm áp và hiếu khách, không hề bất lịch sự.

Come in!
Mời vào!
Have a seat.
Mời ngồi.
Please help yourself to coffee.
Cứ tự nhiên lấy cà phê nhé.
cụm cố định = cứ tự nhiên lấy: xem A2-14
Come to my place on Saturday.
Thứ Bảy qua nhà mình chơi nhé.
Don't worry about the dishes.
Đừng lo chuyện rửa bát.

5Let's và Let's not

Dùng Let's để gợi ý cùng làm một việc (bạn + tôi). Let's not gợi ý không làm việc đó.

Let's take a break.
Mình nghỉ một lát đi.
Let's order a pizza tonight.
Tối nay mình gọi pizza đi.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
"Mình gặp nhau ở quán cà phê nhé." "Ý hay đấy!"
Let's not argue about money.
Mình đừng cãi nhau chuyện tiền bạc nữa.
"mình đừng" → Let's not
It's late. Let's go home.
Muộn rồi. Về nhà thôi.

6How about…? What about…? Why don't we…?

Những câu hỏi này làm lời gợi ý nghe nhẹ nhàng và cởi mở hơn. Sau How about / What about, dùng danh từ hoặc dạng -ing. Sau Why don't we, dùng động từ nguyên mẫu.

How about a walk?
Đi dạo một chút nhé?
What about Italian food tonight?
Tối nay ăn đồ Ý thì sao?
How about watching a film?
Hay là mình xem phim đi?
watching: dạng cố định sau How about, xem A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
"Sao mình không hỏi Sara nhỉ?" "Ừ, hỏi đi."
Why don't we meet at six?
Hay mình gặp nhau lúc sáu giờ nhé?

Lỗi thường gặp

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
Câu mệnh lệnh phủ định dùng Don't.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + nguyên mẫu, không có to.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late là tính từ, nên cần be.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
Câu mệnh lệnh thường không có chủ ngữ.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + nguyên mẫu, không có to.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + nguyên mẫu, không dùng -ing.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + dạng -ing hoặc danh từ.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + nguyên mẫu.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't có gặp trong tiếng Anh Mỹ thân mật (và Don't let's kiểu cũ trong tiếng Anh Anh), nhưng Let's not mới là dạng chuẩn.

Bẫy dành cho người Việt

1. "Đừng" + tính từ thiếu be. Tiếng Việt nói Đừng buồn, Đừng ồn ào mà không cần động từ. Trong tiếng Anh, sad, noisy, shy là tính từ, nên sau Don't phải có be.

❌Don't sad.
✅Don't be sad.
❌Don't shy! Ask me anything.
✅Don't be shy! Ask me anything.

2. Giữ lại người nghe làm chủ ngữ. Tiếng Việt hay nói Anh cứ ngồi đi, Con rửa tay đi. Dịch từng chữ, câu tiếng Anh sẽ có you. Trong câu mệnh lệnh thông thường, you làm câu nghe như ra lệnh, thậm chí bực bội.

⚠️You wash your hands before dinner.
✅Wash your hands before dinner, please.
Có you nghe như đang ra lệnh gắt; câu bình thường không có chủ ngữ.

3. "Mình … đi" thành Let's we. Let's đã có nghĩa là "chúng ta", nên đừng thêm we.

❌Let's we go to the night market.
✅Let's go to the night market.

4. "Sao mình không…?" giữ trật tự câu trần thuật. Tiếng Việt không đổi trật tự từ trong câu hỏi, nên Sao mình không đi bơi? dễ thành Why we don't…? Trong tiếng Anh, don't đứng trước we.

❌Why we don't go swimming?
✅Why don't we go swimming?

Đừng nhầm lẫn

Câu mệnh lệnh và Can you…? — Câu mệnh lệnh là bảo; Can you…? là hỏi. Với người lạ, trong cửa hàng hay ở chỗ làm, lời nhờ vả thường lịch sự hơn. Xem A1-17 và A2-23.

Close the window.
Đóng cửa sổ lại.
thẳng
Can you close the window, please?
Bạn đóng giúp mình cái cửa sổ được không?
lời nhờ lịch sự

Let's và lets — Let's (có dấu nháy) = let us, một lời gợi ý. Lets (không có dấu nháy) là động từ let + -s = cho phép. Xem B1-18.

Let's watch a film.
Mình xem phim đi.
gợi ý
My mum lets me watch films at the weekend.
Cuối tuần mẹ cho tôi xem phim.
mẹ cho phép; Mum (UK), Mom (US)

Don't và Doesn't — Câu mệnh lệnh phủ định luôn dùng Don't (hoặc Do not), kể cả khi nói với một người. Doesn't chỉ dùng cho he / she / it ở thì hiện tại đơn. Xem A1-13.

Don't run, Max!
Max, đừng chạy!
câu mệnh lệnh
Max doesn't run.
Max không chạy bộ.
thì hiện tại đơn

Chính tả và phát âm

  • Let's = let us. Dấu nháy thay cho chữ u: /lets/. Đừng viết Lets go. Âm cuối là cụm /ts/: đừng bỏ /t/ hay /s/, nếu không Let's go sẽ nghe như Let go (buông ra).
  • Don't chỉ có một âm tiết: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Khi nói nhanh, âm t thường không nghe rõ: Don't worry. Nhưng âm /n/ và nguyên âm đôi /əʊ/ phải rõ, để không lẫn với do.
  • Nhấn vào động từ chính, hoặc vào từ nhỏ trong những động từ như sit down: Sit down. Don't touch it. Khi cảnh báo, nhấn vào Don't: Don't touch it!
  • Giọng nói thay đổi ý nghĩa. Giọng đều đều, hạ xuống có thể nghe như ra lệnh; giọng mềm hơn cùng please nghe thân thiện. Trong tiếng Anh, chính ngữ điệu làm việc của "đi, nhé, nha".
  • Please ở cuối câu (Sit down, please) thường nghe thân thiện hơn một chữ please mạnh ở đầu câu, vì cách đó có thể nghe như mất kiên nhẫn.
  • Khi nói nhấn mạnh hoặc bực bội, đôi khi có thêm chủ ngữ: You sit here! Đây là cách nói đặc biệt, không phải mẫu bình thường.

Quy tắc vàng

Bắt đầu bằng động từ nguyên mẫu, thường không có chủ ngữ: Sit down. Phủ định: Don't + nguyên mẫu (với tính từ: Don't be + tính từ). Muốn tính cả mình, dùng Let's / Let's not + nguyên mẫu. Muốn gợi ý nhẹ nhàng hơn, dùng How about / What about + danh từ hoặc dạng -ing, hoặc Why don't we + nguyên mẫu.

Luyện tập

A. Hình thức

Chọn dạng đúng, viết câu phủ định hoặc sắp xếp từ.

  1. ___ … your books, please.
  2. Viết câu phủ định: Touch the screen.
  3. Viết câu phủ định: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (câu mệnh lệnh phủ định của be)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Sắp xếp các từ thành câu: forget / never / your password

B. Ý nghĩa

Câu này là gì? Trả lời bằng tiếng Anh: instruction (hướng dẫn), warning (cảnh báo) hay suggestion (gợi ý). Hoặc chọn đáp án đúng.

  1. Instruction, warning or suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning or suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." Chọn câu đáp lại phù hợp nhất: …
  4. Chọn đáp án đúng: … take a taxi.

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. Trong ngữ cảnh

Điền từ thích hợp vào đoạn hội thoại; dùng động từ trong ngoặc nếu có.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết ba lời dặn cho một vị khách đến nhà bạn.
  2. Bạn của bạn đang chán. Viết hai lời gợi ý theo hai cách khác nhau.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A1-17 Cách dùng can và can't trong tiếng Anh: khả năng, xin phép, nhờ vả
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Thì hiện tại đơn: câu phủ định và câu hỏi với do, does, don't, doesn't
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Trạng từ chỉ tần suất (always, usually, never): vị trí và cách dùng
    Sắp xếp các từ thành câu: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Đáp án

A. Hình thức

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Ý nghĩa

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Tìm lỗi sai

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. Trong ngữ cảnh

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Đến lượt bạn

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Ôn tập tổng hợp

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play