Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often
Always, Usually, Never: How Often
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რამდენად ხშირად აკეთებთ რამეს – სიტყვებით always, usually, often, sometimes, rarely, hardly ever და never – სწორ ადგილას დასვათ ისინი და გამოიყენოთ გამოთქმები, როგორიცაა twice a week და How often…?
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ პროცენტების ზოლი, როგორც ტელეფონის ბატარეის ზოლი. 0%-ზე დგას never – „არასოდეს“, არც ერთხელ. 100%-ზე – always – „ყოველთვის“, ყოველ ჯერზე. შუაში არის usually, often, sometimes, rarely და hardly ever. ეს სიტყვები სიხშირის ზმნიზედებია (adverbs of frequency): გვეუბნება, რამდენად ხშირად ხდება რამე.
ამ ზმნიზედებს წინადადების შუაში, ზმნასთან ახლოს ჯდომა უყვარს. ჩვეულებრივი ზმნის წინ დგას (I always walk), მაგრამ be-ს შემდეგ (I'm always late) – be განსაკუთრებულია, როგორც A1-03-დან იცით.
ზუსტი რაოდენობისთვის ინგლისური უფრო გრძელ გამოთქმებს იყენებს – every day, twice a week, three times a year – და ისინი წინადადების ბოლოს დგას (ზოგჯერ – დასაწყისში).
და დაიმახსოვრეთ: never უკვე უარყოფითია. not-ს ნუ დაუმატებთ. ერთი უარყოფა საკმარისია.
ქართული და ინგლისური
ქართულში ზმნიზედა ჩვეულებრივ ზმნის წინ დგას: „ყოველთვის ავტობუსით დავდივარ“ – აქ ინგლისურიც ასეა: I always go… მაგრამ ქართულად „ყოფნის“ წინაც ასევე ვამბობთ: „ყოველთვის დაღლილი ვარ“. ინგლისურში be-სთან რიგი პირიქითაა: ჯერ am / is / are, მერე ზმნიზედა – I'm always tired.
ორი სხვა განსხვავება ძალიან ხშირ შეცდომებს იწვევს. პირველი: ქართულში ორმაგი უარყოფა სავალდებულოა – „არასოდეს არ ვსვამ ყავას“. ინგლისურში never უკვე შეიცავს „არ“-ს: I never drink coffee. მეორე: ქართულად ვამბობთ „კვირაში ორჯერ“, „თვეში ერთხელ“ – ამიტომ ჩნდება „two times in a week“. ინგლისურში აქ a დგას, in-ის გარეშე, „ორჯერ“ კი ჩვეულებრივ twice-ია: twice a week. სასიამოვნო დამთხვევაც გვაქვს: ქართული ნაწილაკი „ხოლმე“ („საღამოს ვკითხულობ ხოლმე“) სწორედ ჩვევას აღნიშნავს – ინგლისურად ასეთ წინადადებაში ხშირად usually ან often ჯდება.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ყოველთვის ავტობუსით დავდივარ. | I always go by bus. | აქ ერთნაირია: ზმნიზედა ზმნის წინ დგას |
| ყოველთვის დაღლილი ვარ. | I'm always tired. | ქართულად ზმნიზედა „ვარ“-ის წინაა; ინგლისურში be-ს შემდეგ |
| ყოველთვის არ მპასუხობს. | He doesn't always answer. | აქ ერთნაირია: „ყოველთვის არ“ = not always, ანუ ზოგჯერ კი, ზოგჯერ არა |
| არასოდეს არ ვსვამ ყავას. | I never drink coffee. | ქართულად ორი უარყოფაა; ინგლისურში – მხოლოდ never |
| კვირაში ორჯერ | twice a week | „-ში“ → a (არა in a); „ორჯერ“ → twice |
| თვეში ერთხელ | once a month | „ერთხელ“ → once |
| საღამოს ვკითხულობ ხოლმე. | I usually read in the evening. | „ხოლმე“ ჩვევას აღნიშნავს; ინგლისურში – ზმნიზედა + Present Simple |
| რამდენად ხშირად დადიხარ სპორტდარბაზში? | How often do you go to the gym? | ქართულად კითხვითი სიტყვის შემდეგ პირდაპირ ზმნაა; ინგლისურში do |
მოკლედ: ზმნიზედა – ზმნის წინ, მაგრამ am / is / are-ს შემდეგ; never-თან „არ“ არ ემატება; „კვირაში ორჯერ“ = twice a week.
ფორმა
სიხშირის ზოლი (მიახლოებითი პროცენტები)
| ზმნიზედა | ქართულად | დაახლოებით |
|---|---|---|
| always | ყოველთვის | 100% |
| usually / normally | ჩვეულებრივ | 90% |
| often | ხშირად | 70% |
| sometimes | ზოგჯერ | 50% |
| rarely / seldom | იშვიათად | 10% |
| hardly ever | თითქმის არასოდეს | 5% |
| never | არასოდეს | 0% |
Seldom იგივეს ნიშნავს, რასაც rarely, მაგრამ უფრო ფორმალურია და ზეპირ საუბარში იშვიათად გვხვდება. ამ დონეზე გამოიყენეთ rarely; seldom უბრალოდ იცანით, როცა წაიკითხავთ.
ადგილი წინადადებაში
| წესი | სქემა | მაგალითი |
|---|---|---|
| მთავარი ზმნის წინ | ქვემდებარე + ზმნიზედა + ზმნა | I often cook at home. |
| be-ს შემდეგ | ქვემდებარე + be + ზმნიზედა | She's never late. |
| კითხვაში: ქვემდებარის შემდეგ | Do + ქვემდებარე + ზმნიზედა + ზმნა? | Do you often travel for work? |
| უარყოფაში usually, often, normally, always-ით | don't / doesn't + ზმნიზედა + ზმნა | I don't usually eat breakfast. |
| sometimes უარყოფასთან | ქვემდებარე + sometimes + don't / doesn't + ზმნა | I sometimes don't have time. |
ზოგადი წესია „პირველი დამხმარე ზმნის შემდეგ“. ჯერჯერობით თქვენი დამხმარე ზმნებია do / does; იგივე ადგილს can-თანაც ნახავთ A1-17-ში (I can never find my keys).
დასაწყისი და ბოლო: Sometimes და usually (და normally) შეიძლება წინადადებასაც იწყებდეს – ეს ზეპირ საუბარში ხშირია: Sometimes I work from home. Sometimes შეიძლება ბოლოსაც იდგეს: I work from home sometimes.
სიხშირის გამოთქმები – ჩვეულებრივ ბოლოს
| გამოთქმა | მაგალითი |
|---|---|
| every + day / week / morning / summer | I check my email every morning. |
| once / twice / three times + a + day / week / month / year | We eat out twice a month. |
| on + დღეები (მრავლობითში) | She plays tennis on Fridays. |
| How often…? | How often do you go to the gym? |
გამოყენება
1ჩვეულებრივ ზმნებთან – მთავარი ზმნის წინ
ზმნიზედა დასვით ქვემდებარესა და მთავარ ზმნას შორის. ქართულადაც ზმნიზედა ჩვეულებრივ ზმნის წინ დგას, ამიტომ აქ ბევრი სირთულე არ არის – ოღონდ ზმნასა და დამატებას შორის ნუ ჩასვამთ.
2be-სთან – be-ს შემდეგ
am / is / are-სთან ზმნიზედა ზმნის შემდეგ დგას. ქართულად აქაც ზმნიზედა წინ გვაქვს („ყოველთვის მშია“), ამიტომ ეს რიგი ვარჯიშს მოითხოვს.
3კითხვებსა და უარყოფაში
კითხვაში ზმნიზედა ქვემდებარის შემდეგ დგას. უარყოფაში usually, often და normally ყველაზე ხშირად don't / doesn't-ის შემდეგ დგას; usually და often შეიძლება მის წინაც იდგეს (We usually don't…). Sometimes უარყოფის წინ დგას. Don't always ნიშნავს „ყოველ ჯერზე არა“.
4Sometimes და usually დასაწყისში; never – not-ის გარეშე
Sometimes და usually შეიძლება წინადადებას იწყებდეს; ეს ზეპირ საუბარში ხშირია. Never უკვე ნიშნავს „არასოდეს“, ამიტომ don't / doesn't-თან ერთად არ გამოიყენება – ქართულისგან განსხვავებით, სადაც „არასოდეს არ“ ჩვეულებრივია.
5ზუსტი სიხშირე და How often…?
იკითხეთ How often…? და უპასუხეთ ზმნიზედით ან ზუსტი გამოთქმით წინადადების ბოლოს.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ყოველთვის ოფისშია“ → always is. ქართულად ზმნიზედა „ყოფნის“ წინაც დგას: „გიორგი ცხრის წინ ყოველთვის ოფისშია“, „ყოველთვის კარგ ხასიათზე ვარ“. ინგლისურში am / is / are-სთან ზმნიზედა ზმნის შემდეგ მოდის.
2. „არასოდეს არ“ → doesn't never. ქართულში ორმაგი უარყოფა სავალდებულოა: „ჩვენი კატა თავის საწოლში არასოდეს არ იძინებს“. ინგლისურში never თავად ნიშნავს „არასოდეს არ“-ს; don't / doesn't ზედმეტია.
3. „დღეში ორჯერ“ → two times in a day. ქართული „-ში“ („კვირაში“, „დღეში“, „წელიწადში“) ინგლისურში in a არ არის. სიხშირეზე უბრალოდ a ითქმის: three times a week, once a day.
4. „რამდენად ხშირად ჭამ…?“ → How often you eat…? ქართულ კითხვაში კითხვითი სიტყვის შემდეგ პირდაპირ ზმნა მოდის. ინგლისურში How often-ის შემდეგ do / does აუცილებელია (იხ. A1-13).
არ აგერიოთ
never თუ not… ever – Never = not… ever. გამოიყენეთ ან ერთი, ან მეორე – ორივე ერთად არა.
don't always თუ never – Don't always ნიშნავს „ზოგჯერ კი, ზოგჯერ არა“. Never – „არც ერთხელ“.
hardly ever თუ hardly – Hardly ever = თითქმის არასოდეს (სიხშირე). Hardly მარტო ნიშნავს „ძლივს“ (I can hardly hear you). იხ. A2-09.
ერთსიტყვიანი ზმნიზედა თუ გამოთქმა – ერთსიტყვიანი ზმნიზედები შუაში დგას; გრძელი გამოთქმები ჩვეულებრივ ბოლოს. მოსაბეზრებელ ან ტიპურ ჩვევებზე საუბრის სხვა გზები (She'll sit there for hours) ბევრად მოგვიანებით, B2-17-შია.
მართლწერა და გამოთქმა
- often /ˈɒfn/ (UK), /ˈɔːfn/ (US): t ჩვეულებრივ არ წარმოითქმის, თუმცა /ˈɒftən/-იც ისმის. ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, ამიტომ t ხშირად ზედმეტად მკაფიოდ გვესმის.
- usually /ˈjuːʒuəli/ ოთხმარცვლიანია, მაგრამ სწრაფ მეტყველებაში ხშირად სამმარცვლიანად ითქმის: /ˈjuːʒəli/. ბგერა /ʒ/ ქართული ჟ-ია – აქ უპირატესობა გაქვთ. ბოლო მარცვლები სუსტი და მოკლეა.
- always /ˈɔːlweɪz/: მახვილი პირველ ნაწილზეა; იწერება ერთი l-ით. /ɔː/ გრძელი ხმოვანია, ტუჩები მრგვალდება. w ქართული ვ არ არის: ტუჩები დაამრგვალეთ, კბილები ტუჩს არ შეეხოს.
- once /wʌns/: ბოლოს /s/ ისმის, ორივე ბგერა (/w/ და /ʌ/) ქართულისთვის ახალია. /ʌ/ მოკლე და ღიაა, ტუჩები არ მრგვალდება. twice /twaɪs/ = two times. მეტი რაოდენობისთვის: three times, four times…
- როცა მთავარი სათქმელი სწორედ ზმნიზედაა, ის მახვილს იღებს: She's never on time! ქართულში მახვილი სუსტია, ინგლისურში კი წინადადების მახვილი აზრს ცვლის – ივარჯიშეთ.
- ინგლისური t და k მახვილიანი მარცვლის დასაწყისში (times, coffee) ქართულ თ-სა და ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით; ნუ იტყვით ტ-სა და კ-ს.
ოქროს წესი
სიხშირის ზმნიზედები დგას მთავარი ზმნის წინ და be-ს შემდეგ. უარყოფაში usually / often / always ჩვეულებრივ don't / doesn't-ის შემდეგ დგას (We usually don't…-იც სწორია), sometimes კი – მის წინ. ზუსტი გამოთქმები (twice a week) ჩვეულებრივ ბოლოს დგას. Never უკვე უარყოფითია – ქართული „არასოდეს არ“-ისგან განსხვავებით, not არ ემატება.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
დაალაგეთ სიტყვები ან შეავსეთ წინადადებები.
-
დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: always / I / breakfast / have
-
დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: late / is / never / he
-
დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: you / do / cook / often / ?
-
დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: usually / we / don't / go out / on Mondays
-
შეავსეთ: We go on holiday a year. (one time)on holiday (UK); on vacation (US)
-
შეავსეთ: I see my aunt a year. (two times)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი ან უპასუხეთ კითხვას.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … watch TV — maybe once a month.
-
აირჩიეთ 0%-ის სიტყვა: …
-
"He doesn't always walk to work." ყოველდღე დადის თუ არა ის სამსახურში ფეხით? …
-
დაასრულეთ კითხვა: " do you go swimming?" "Twice a week."go swimming: მყარი ფრაზა, იხ. A1-22
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
She goes sometimes to the gym.
-
I don't never eat meat.
-
They always are busy.
-
I see my aunt two times in a year.
-
We usually have lunch at one.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვები ჩასვით სწორი ფორმით და სწორი რიგით.
I'm a nurse. My week is never the same. I 16 (usually / work) from Monday to Thursday. I 17 (be / often) tired on Thursday evening! On Fridays I go to the gym, and I 18 (sometimes / swim) in the pool there. I 19 (never / work) on Sundays — Sunday is family day. My sister visits us 20 (two times) a month.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ სამი წინადადება თქვენს კვირაზე always-ით, sometimes-ით და never-ით.
-
უპასუხეთ: How often do you see your friends? გამოიყენეთ ზუსტი გამოთქმა.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად your brother often play football?
-
A1-14 Have და Have Got ქართულად: „მაქვს“, „მყავს“ და have breakfast I a shower every morning.
-
A1-12 Present Simple ქართულად: I work, she works – როდის ემატება ზმნას -s My sister (study) every evening.
პასუხები
A. ფორმა
- I always have breakfast.
- He is never late.
- Do you often cook?
- We don't usually go out on Mondays. / We usually don't go out on Mondays.
- once
- twice
B. მნიშვნელობა
- hardly ever
- never
- no
- How often
C. იპოვეთ შეცდომა
- She sometimes goes to the gym. / Sometimes she goes to the gym. / She goes to the gym sometimes.
- I never eat meat. / I don't ever eat meat.
- They are always busy. / They're always busy.
- I see my aunt twice a year. / I see my aunt two times a year.
- ✓ We usually have lunch at one.
D. კონტექსტში
- usually work
- am often / 'm often
- sometimes swim
- never work
- twice
E. თქვენი ჯერი
- I always get up at seven. I sometimes cook dinner. I never work on Sundays.
- I see my friends twice a week.
F. შერეული გამეორება
- Does
- have / take
- studies
