SlowingoГрамматика
A1 16 / 32

Always, usually, never кыргызча: англисче «канча жолу?» деп кантип айтабыз

Always, Usually, Never: How Often

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз always, usually, often, sometimes, rarely, hardly ever жана never сөздөрү менен бир ишти канча жолу кыларыңызды айта аласыз, бул сөздөрдү сүйлөмдүн туура жерине коё аласыз жана twice a week, How often…? сыяктуу тизмектерди колдоно аласыз.

Негизги ой

Пайыз тилкесин элестетиңиз, мисалы, телефонуңуздагы батареянын тилкесин. 0% жеринде never турат – бир да жолу эмес. 100% жеринде always – ар бир жолу. Ортосунда usually, often, sometimes, rarely жана hardly ever турат. Бул сөздөр – жыштык тактоочтору (adverbs of frequency): алар бир иш канча жолу болоорун айтат.

Бул тактоочтор сүйлөмдүн ортосунда, этиштин жанында турганды жакшы көрүшөт. Алар кадимки этиштин алдында турат (I always walk), бирок be этишинен кийин (I'm always late): be өзгөчө этиш экенин A1-03 сабагынан билесиз.

Так сандар үчүн англисче узунураак тизмектер колдонулат – every day, twice a week, three times a year – жана алар сүйлөмдүн аягында (кээде башында) турат.

Жана эсиңизде болсун: never өзү эле тануу маанисинде. Ага not кошпоңуз. Бир тануу жетиштүү.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча да жыштык тактоочтору этиштин алдында турат: «Мен дайыма жөө барам». Бирок кыргызча этиш сүйлөмдүн аягында болгондуктан, тактооч менен этиштин ортосуна толуктооч да кирет («Мен көбүнчө үйдө тамак жасайм»). Англисчеде тактооч ээ менен этиштин ортосунда турат, ал эми толуктооч жана орун этиштен кийин келет: I often cook at home. Эң чоң айырма – эч качан: кыргызча ал дайыма тануу этиш менен келет («эч качан ичпейм»), англисче never жалгыз турат. Ошондой эле «кечигет», «чарчайт» сыяктуу кыргыз этиштеринин ордуна англисчеде көбүнчө be + сын атооч келет, анда тактооч be-дан кийин турат.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Мен тамактанганда дайыма суу ичем.I always drink water with my meals.Бул жерде да ушундай: тактооч этиштин алдында; бирок англисче water этиштен кийин
Ал кээде кечке чейин иштейт.She sometimes works late.кыргызча тактооч этиштин алдында; англисче да ээ менен этиштин ортосунда
Иштен кийин дайыма ачка болом.I'm always hungry after work.be менен тактооч am / is / are сөзүнөн кийин
Эч качан кофе ичпейм.I never drink coffee after 4 pm.кыргызча эч качан + тануу этиш; англисче never жалгыз, don't жок
Ал телефонун дайыма эле ала бербейт.He doesn't always answer his phone.«дайыма эле … -бейт» → doesn't always (never эмес)
Ата-энеме айына бир жолу барам.I visit my parents once a month.-ына → a; «бир жолу» → once; тизмек аягында
Апам мага ар жекшемби сайын чалат.My mum calls me every Sunday.кыргызча убакыт ээден кийин; англисче сүйлөмдүн аягында
Кээде жөн эле төшөктөн тургум келбейт.Sometimes I just want to stay in bed.Бул жерде да ушундай: «кээде» сүйлөмдүн башында тура алат

Кыскасы: бир сөздөн турган тактооч – этиштин алдында же be-дан кийин; «жумасына эки жолу», «ар жекшемби сайын» сыяктуу тизмектер – сүйлөмдүн аягында. «Эч качан … -бай» → never + ырастоо формадагы этиш.

Түзүлүшү

Жыштык тилкеси (болжолдуу пайыздар)

ТактоочБолжол мененКыргызча
always100%дайыма, ар дайым
usually / normally90%адатта, көбүнчө
often70%көп, тез-тез
sometimes50%кээде
rarely / seldom10%сейрек
hardly ever5%дээрлик эч качан
never0%эч качан

Seldom мааниси rarely менен бирдей, бирок расмийирээк жана оозеки кепте көп колдонулбайт. Бул деңгээлде rarely колдонуңуз; seldom сөзүн окуганда тааный билсеңиз жетиштүү.

Сүйлөмдөгү орду

ЭрежеҮлгүМисал
негизги этиштин алдындаээ + тактооч + этишI often cook at home.
be этишинен кийинээ + be + тактоочShe's never late.
суроодо: ээден кийинDo + ээ + тактооч + этиш?Do you often travel for work?
usually, often, normally, always тануу сүйлөмдөdon't / doesn't + тактооч + этишI don't usually eat breakfast.
sometimes тануу сүйлөмдөээ + sometimes + don't / doesn't + этишI sometimes don't have time.

Жалпы эреже: «биринчи көмөкчү этиштен кийин». Азырынча сиз билген көмөкчү этиштер – do / does; ушундай эле орунду A1-17 сабагында can менен көрөсүз (I can never find my keys).

Башында жана аягында: Sometimes жана usually (жана normally) сүйлөмдү баштай алат, бул оозеки кепте көп кездешет: Sometimes I work from home. Sometimes аягында да тура алат: I work from home sometimes.

Жыштык тизмектери – адатта сүйлөмдүн аягында

ТизмекМисал
every + day / week / morning / summerI check my email every morning.
once / twice / three times + a + day / week / month / yearWe eat out twice a month.
on + күндөр (көптүк санда)She plays tennis on Fridays.
How often…?How often do you go to the gym?

Колдонулушу

1Кадимки этиштер менен – негизги этиштин алдында

Тактоочту ээ менен негизги этиштин ортосуна коюңуз. Кыргызча тактооч да этиштин алдында турат, бирок англисчеде толуктооч этиштен кийин келет.

I always drink water with my meals.
Мен тамактанганда дайыма суу ичем.
My brother usually gets home at six.
Агам адатта үйгө саат алтыда келет.
brother = ага же ини; usually + gets
We often go to the cinema on Fridays.
Биз жума күндөрү кинотеатрга көп барабыз.
cinema (UK); the movies (US)
She sometimes works late.
Ал кээде кечке чейин иштейт.
My grandparents rarely use the internet.
Чоң ата-чоң энем интернетти сейрек колдонушат.
He hardly ever calls me.
Ал мага дээрлик эч качан чалбайт.
кыргызча тануу этиш; англисче hardly ever + ырастоо форма

2be менен – be этишинен кийин

am / is / are менен тактооч этиштен кийин турат. Кыргызча бул жерде көбүнчө этиш колдонобуз («кечигет», «ачка болом»), ошондуктан be оңой түшүп калат.

I'm always hungry after work.
Иштен кийин дайыма ачка болом.
am + always
The trains are often late in winter.
Кышында поезддер көп кечигет.
кыргызча этиш «кечигет»; англисче are + often + late
My boss is usually in a good mood.
Жетекчимдин маанайы адатта жакшы болот.
It's never quiet in this street.
Бул көчөдө эч качан тынч болбойт.
кыргызча тануу этиш; англисче never + ырастоо форма

3Суроо жана тануу сүйлөмдөрдө

Суроодо тактоочту ээден кийин коюңуз. Тануу сүйлөмдө usually, often жана normally көбүнчө don't / doesn't сөзүнөн кийин келет; usually менен often анын алдында да тура алат (We usually don't…). Sometimes тануунун алдында турат. Don't always «ар дайым эмес» дегенди билдирет.

Do you always take the bus?
Дайыма автобус менен жүрөсүзбү?
Is he usually this quiet?
Ал адатта ушундай аз сүйлөйбү?
We don't usually watch TV in the evening.
Кечинде адатта телевизор көрбөйбүз.
We usually don't watch TV in the evening.
Кечинде адатта телевизор көрбөйбүз.
бул да туура, мааниси бирдей
She doesn't often eat meat.
Ал эт көп жебейт.
I sometimes don't have time for lunch.
Кээде түшкү тамакка убактым болбой калат.
sometimes тануунун алдында
I don't always agree with my sister.
Эжем менен дайыма эле макул боло бербейм.
= ар дайым эмес

4Башында sometimes жана usually; never – not жок

Sometimes жана usually сүйлөмдү баштай алат; бул оозеки кепте көп кездешет. Never «эч качан» дегенди билдирет жана өзү эле тануу, ошондуктан аны don't / doesn't менен колдонбоңуз. Кыргызча «эч качан» тануу этишсиз айтылбайт, бул жерде так ошол адат тоскоол болот.

Sometimes I just want to stay in bed.
Кээде жөн эле төшөктөн тургум келбейт.
Usually we have dinner at seven.
Адатта кечки тамакты саат жетиде ичебиз.
I never drink coffee after 4 pm.
Мен саат 16.00дөн кийин эч качан кофе ичпейм.
«I don't never drink» эмес
My son never tidies his room.
Уулум бөлмөсүн эч качан жыйнабайт.
кыргызча «жыйнабайт»; англисче never tidies

5Так жыштык жана How often…?

How often…? деп сураңыз жана тактооч же сүйлөмдүн аягындагы так тизмек менен жооп бериңиз. Кыргызча «канча жолу?», «канчалык көп?» деп сурайбыз.

How often do you go to the gym?
Спорт залга канча жолу барасыз?
Three times a week.
Жумасына үч жолу.
«жумасына» → a week (in a week эмес)
I visit my parents once a month.
Ата-энеме айына бир жолу барам.
«бир жолу» → once
She checks her phone every five minutes!
Ал телефонун ар беш мүнөт сайын карайт!
We go skiing once a year.
Биз жылына бир жолу лыжа тебүүгө барабыз.
go + -ing спорт үчүн: туруктуу тизмек, A1-22 караңыз
My mum calls me every Sunday.
Апам мага ар жекшемби сайын чалат.
Mum (UK); Mom (US)

Көп кездешкен каталар

❌I go always to work by bus.
✅I always go to work by bus.
Тактооч негизги этиштин алдында турат.
❌He plays often tennis.
✅He often plays tennis.
Тактоочту этиш менен толуктоочтун ортосуна койбоңуз.
❌She always is late.
✅She is always late.
be менен тактооч андан кийин турат.
❌I don't never eat fish.
✅I never eat fish. же I don't ever eat fish.
never өзү эле тануу.
⚠️She doesn't sometimes eat meat.
✅She sometimes doesn't eat meat.
Адаттан тыш: кадимки сүйлөмдө sometimes тануунун алдында турат.
⚠️I go every week to the gym.
✅I go to the gym every week.
Грамматикалык жактан туура, бирок кадимки тартип эмес: убакыт тизмектери адатта аягында, орундан кийин турат.
❌I go to the cinema two times in a month.
✅I go to the cinema twice a month.
in a эмес, a; кадимки сөз – twice.
❌Do usually you walk to school?
✅Do you usually walk to school?
Суроодо тактооч ээден кийин турат.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Эч качан … -бейт» → never doesn't. Кыргызча «эч качан» дайыма тануу этиш менен келет: «эч качан кечикпейт», «эч качан чалбайт». Англисчеде never өзү эле тануу, этиш ырастоо формада калат. Эки тануу бир сүйлөмдө – ката.

❌Our grandmother in Kemin never doesn't let guests leave without a cup of tea and fresh bread.
✅Our grandmother in Kemin never lets guests leave without a cup of tea and fresh bread.
never + lets
❌In winter the minibus to our village doesn't never come on time, so we often walk to the main road.
✅In winter the minibus to our village never comes on time, so we often walk to the main road. же In winter the minibus to our village doesn't ever come on time, so we often walk to the main road.

2. «Дайыма кечигет» → he always late. Кыргызча «кечигүү» – этиш: «Ал дайыма кечигет». Англисчеде late – сын атооч, ошондуктан ага be керек, ал эми тактооч be-дан кийин турат. late сөзүн этиш катары колдонууга да болбойт.

❌Our English teacher always late on Monday mornings because the traffic on Chui Avenue is terrible.
✅Our English teacher is always late on Monday mornings because the traffic on Chui Avenue is terrible.
is + always + late
❌My little sister often lates for school, so my mother walks her to the gate now.
✅My little sister is often late for school, so my mother walks her to the gate now.
late этиш эмес

3. «Жумасына эки жолу» → two times in week. Кыргызча «жумасына», «айына», «жылына» деп мүчө жалгайбыз, «эки жолу» деп санайбыз. Сөзмө-сөз которсоңуз, in week, in a month пайда болот. Англисчеде a колдонулат, ал эми бир жана эки жолу үчүн атайын сөздөр бар: once, twice.

❌During the school year Begimai has komuz lessons two times in week and visits her aunt in Balykchy one time in month.
✅During the school year Begimai has komuz lessons twice a week and visits her aunt in Balykchy once a month.
in week → a week; one time → once
❌The big market in Karakol is open only one time in a week, on Sunday.
✅The big market in Karakol is open only once a week, on Sunday.
once a week

4. «Ар жекшемби сайын базарга барабыз» → we every Sunday go. Кыргызча убакыт тизмеги ээден кийин, этиштин алдында турат. Англисчеде мындай узун тизмек ээ менен этиштин ортосуна кирбейт: ал сүйлөмдүн аягына (же башына) коюлат. Ортого бир сөздөн турган тактооч гана кирет (always, often).

❌My parents every Sunday go to the Dordoi Bazaar to buy food for the whole week.
✅My parents go to the Dordoi Bazaar every Sunday to buy food for the whole week. же Every Sunday my parents go to the Dordoi Bazaar to buy food for the whole week.
тизмек аягында же башында
❌My cousin Azamat twice a week drives his old taxi from Bishkek to Osh and back over the Too-Ashuu pass.
✅My cousin Azamat drives his old taxi from Bishkek to Osh and back over the Too-Ashuu pass twice a week.
twice a week ээ менен этиштин ортосунда эмес, аягында

Чаташтырбаңыз

never жана not… ever – Never = not… ever. Бирин гана колдонуңуз, экөөнү бирге эмес.

I never eat sugar.
Мен эч качан кант жебейм.
I don't ever eat sugar.
Мен эч качан кант жебейм.
мааниси бирдей

don't always жана never – Don't always «кээде ооба, кээде жок» дегенди билдирет. Never – «бир да жолу эмес».

He doesn't always answer his phone.
Ал телефонун дайыма эле ала бербейт.
кээде алат
He never answers his phone.
Ал телефонун эч качан албайт.
бир да жолу

hardly ever жана hardly – Hardly ever = дээрлик эч качан (жыштык). Hardly жалгыз «араң, дээрлик … эмес» дегенди билдирет (I can hardly hear you). A2-09 караңыз.

I hardly ever see my cousins.
Мен бөлөлөрүмдү дээрлик эч качан көрбөйм.

Бир сөздөн турган тактооч жана тизмек – Бир сөздөн турган тактоочтор ортодо турат; узунураак тизмектер адатта аягында. Кыжырдантуучу же мүнөздүү адаттар жөнүндө айтуунун жолдору (She'll sit there for hours) кийинчерээк, B2-17 сабагында.

I often play tennis.
Мен теннисти көп ойнойм.
I play tennis twice a week.
Мен жумасына эки жолу теннис ойнойм.

Жазылышы жана айтылышы

  • often /ˈɒfn/ (UK), /ˈɔːfn/ (US): t адатта айтылбайт, бирок /ˈɒftən/ да угулат. Басым биринчи муунда: OF-ten. Кыргызча адатка салып басымды аягына койбоңуз.
  • usually /ˈjuːʒuəli/ төрт муундан турат, бирок тез сүйлөгөндө көбүнчө үч муун менен айтылат: /ˈjuːʒəli/. Кыргызча «ж» көбүнчө [дж] сыяктуу айтылат, ал эми /ʒ/ тыбышында «д» башталышы жок: тил таңдайга тийбей, аба жылмышып чыгат.
  • always /ˈɔːlweɪz/: басым биринчи бөлүгүндө; бир l менен жазылат. Ортосундагы /w/ – эриндер тегерек, тиштер эринге тийбейт; аны «в» деп айтпаңыз.
  • once /wʌns/ – бул жерде да /w/ тыбышы бар. twice /twaɪs/ = эки жолу; t жана w ортосуна үндүү кошпоңуз. Үч жана андан көп үчүн three times, four times… колдонуңуз.
  • Тактооч негизги маалымат болгондо, ал басым менен айтылат: She's never on time!

Алтын эреже

Жыштык тактоочтору негизги этиштин алдында жана be-дан кийин турат. Тануу сүйлөмдө usually / often / always адатта don't / doesn't сөзүнөн кийин келет (We usually don't… да туура), ал эми sometimes анын алдында турат. Так тизмектер (twice a week) адатта аягында. Never өзү эле тануу – not кошулбайт, кыргызча «эч качан … -бейт» деп айтсак да.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Сөздөрдү туура тартипке коюңуз же сүйлөмдү толуктаңыз.

  1. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: always / I / breakfast / have
  2. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: late / is / never / he
  3. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: you / do / cook / often / ?
  4. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: usually / we / don't / go out / on Mondays
  5. Толуктаңыз: We go on holiday a year. (one time)
  6. Толуктаңыз: I see my aunt a year. (two times)

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: I … watch TV — maybe once a month.
  2. 0% маанисиндеги сөздү тандаңыз: …
  3. «He doesn't always walk to work.» Ал жумушка күн сайын жөө барабы? …
  4. Суроону толуктаңыз: " do you go swimming?" "Twice a week."

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. She goes sometimes to the gym.
  2. I don't never eat meat.
  3. They always are busy.
  4. I see my aunt two times in a year.
  5. We usually have lunch at one.

D. Текстте

Кашаадагы сөздөрдү туура тартипте жана туура формада жазыңыз.

My week
I'm a nurse. My week is never the same. I 16 (usually / work) from Monday to Thursday. I 17 (be / often) tired on Thursday evening! On Fridays I go to the gym, and I 18 (sometimes / swim) in the pool there. I 19 (never / work) on Sundays — Sunday is family day. My sister visits us 20 (two times) a month.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүздүн жумаңыз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Жумаңыз жөнүндө always, sometimes жана never менен үч сүйлөм жазыңыз.
  2. Жооп бериңиз: How often do you see your friends? Так тизмек колдонуңуз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does кыргызча – тануу жана суроо
    your brother often play football?
  2. A1-14 Have жана Have Got кыргызча: «Менин … бар» англисче кантип айтылат?
    I a shower every morning.
  3. A1-12 Present Simple кыргызча: I work, she works – -s мүчөсү качан жалганат?
    My sister (study) every evening.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. I always have breakfast.
  2. He is never late.
  3. Do you often cook?
  4. We don't usually go out on Mondays. / We usually don't go out on Mondays.
  5. once
  6. twice

B. Мааниси

  1. hardly ever
  2. never
  3. no
  4. How often

C. Катаны табыңыз

  1. She sometimes goes to the gym. / Sometimes she goes to the gym. / She goes to the gym sometimes.
  2. I never eat meat. / I don't ever eat meat.
  3. They are always busy. / They're always busy.
  4. I see my aunt twice a year. / I see my aunt two times a year.
  5. ✓ We usually have lunch at one.

D. Текстте

  1. usually work
  2. am often / 'm often
  3. sometimes swim
  4. never work
  5. twice

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I always get up at seven. I sometimes cook dinner. I never work on Sundays.
  2. I see my friends twice a week.

F. Аралаш кайталоо

  1. Does
  2. have / take
  3. studies
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play