კითხვითი სიტყვები ინგლისურად: what, where, when, who, why, how, which, whose
Question Words
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ინფორმაციის კითხვას სიტყვებით what, where, when, who, why, how, which და whose, გამოიყენებთ how + ზედსართავ სახელს (how old, how often, how much…) და ყველა სიტყვას სწორ ადგილას დასვამთ: კითხვითი სიტყვა + დამხმარე ზმნა + ქვემდებარე + მთავარი ზმნა.
მთავარი იდეა
კი / არა კითხვა გვეკითხება: „ეს მართალია თუ არა?“ კითხვითი სიტყვით დასმული კითხვა (wh- question) კი დაკარგულ ნაწილს ეძებს. კითხვითი სიტყვა ამ ნაწილის იარლიყია: where = ადგილი, when = დრო, who = ადამიანი, why = მიზეზი.
წარმოიდგინეთ ფორმა, რომელშიც ერთი ველი ცარიელია: You live in ____. დაკარგული ინფორმაციის საკითხავად ველის იარლიყი წინ დასვით – Where – და მერე ააგეთ ჩვეულებრივი კი / არა კითხვა: do you live? ერთად: Where do you live?
ანუ კითხვითი სიტყვით დასმული კითხვა ორი ნაცნობი ნაწილისგან შედგება: კითხვითი სიტყვა + კი / არა კითხვა. დამხმარე ზმნა (do, does) ან be (am, is, are) ისევ ქვემდებარის წინ დგას. დაიმახსოვრეთ რიგი Q-A-S-I: Question word (კითხვითი სიტყვა), Auxiliary (დამხმარე ზმნა), Subject (ქვემდებარე) და მერე მთავარი ზმნა საწყისი ფორმით (I მოდის სიტყვიდან „infinitive“ – ასე ეძახიან ამ ფორმას ტრადიციულად). ამ გაკვეთილის ყველა კითხვას ეს ფორმა აქვს (კითხვები, სადაც who ან what ქვემდებარეა, სხვაგვარად აიგება: იხ. A2-33).
ქართული და ინგლისური
კარგი ამბავი: ქართულშიც კითხვითი სიტყვა ჩვეულებრივ წინ დგას („სად ცხოვრობ?“, „როდის მოდიხარ?“). განსხვავება მის შემდეგაა: ქართულად კითხვითი სიტყვის მერე პირდაპირ ზმნა მოდის, ხშირად ქვემდებარე კი ბოლოს – „როდის იწყება კონცერტი?“. სიტყვასიტყვით გამოდის „When starts the concert?“. ინგლისურში კითხვითი სიტყვის შემდეგ do / does (ან be) და ქვემდებარე დგას, მთავარი ზმნა კი – მათ შემდეგ.
კიდევ რამდენიმე ქართული ჩვევა გვაბნევს. „რამდენი“ ერთი სიტყვაა, ინგლისურს კი ორი აქვს: how many (თვლადი, მრავლობითი: how many books) და how much (ფასი და უთვლადი: how much money). თან „რამდენი“-ს შემდეგ ქართულად მხოლობითია („რამდენი და გყავს?“), how many-ს შემდეგ კი – მრავლობითი. ასაკს ქართულად „რამდენი წლის“-ით ვკითხულობთ, ინგლისურში კი How old-ით. „როგორ გქვია?“ და „როგორ ფიქრობ?“ ინგლისურად what-ით ითქმის: What's your name? What do you think? „რომელი საათია?“ – What time is it? და ბოლოს: ქართული ბრუნვის ნიშნები და თანდებულები კითხვით სიტყვას ეკვრის („საიდან“, „ვისთან ერთად“, „რაზე“), ინგლისურში კი წინდებული ბოლოს მიდის: Where are you from? Who do you live with?
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| სად ცხოვრობ? | Where do you live? | აქ ერთნაირია: კითხვითი სიტყვა დასაწყისშია; ოღონდ ინგლისურს do სჭირდება |
| როდის იწყება კონცერტი? | When does the concert start? | ქართულად ზმნა პირდაპირ კითხვითი სიტყვის შემდეგ; ინგლისურში Q-A-S-I |
| საიდან ხარ? | Where are you from? | ქართულად „-დან“ კითხვით სიტყვაზეა; ინგლისურში from ბოლოსაა |
| ვისთან ერთად ცხოვრობ? | Who do you live with? | „-თან ერთად“ → with ბოლოს |
| რამდენი და გყავს? / რამდენი ფული გაქვს? | How many sisters…? / How much money…? | ერთი ქართული სიტყვა – ორი ინგლისური; how many-ს შემდეგ მრავლობითი |
| რამდენი წლის ხარ? | How old are you? | ასაკზე How old |
| როგორ გქვია? | What's your name? | „როგორ“ აქ what-ია |
| რომელი საათია? | What time is it? | დროზე What time |
| ვისი ჩანთაა? | Whose bag is this? | აქ ერთნაირია: „ვისი“ = whose, არსებითი სახელის წინ |
მოკლედ: კითხვითი სიტყვა – წინ, მერე do / does / be და ქვემდებარე; „რამდენი“ = how many / how much, „რამდენი წლის“ = how old, „როგორ გქვია“ = What's your name?
ფორმა
კითხვითი სიტყვები
| სიტყვა | ქართულად | რას ეკითხება | პასუხის მაგალითი |
|---|---|---|---|
| what | რა | საგანს, ინფორმაციას, საქმიანობას | A sandwich. |
| where | სად | ადგილს | In Lisbon. |
| when | როდის | დროს | On Friday. |
| who | ვინ, ვის | ადამიანს | My boss. |
| why | რატომ | მიზეზს | Because I'm tired. |
| how | როგორ | გზას, ხერხს; როგორ არის ვინმე | By train. / Fine, thanks. |
| which | რომელი | ერთს პატარა, ცნობილი ჯგუფიდან | The blue one. |
| whose | ვისი | მფლობელს | It's Lucy's. |
How + ზედსართავი სახელი / ზმნიზედა
| კითხვა | რას ეკითხება | პასუხის მაგალითი |
|---|---|---|
| How old…? | ასაკს | She's eight. |
| How long…? | სიგრძეს ან ხანგრძლივობას | Two hours. |
| How far…? | მანძილს | About five kilometres. |
| How often…? | სიხშირეს | Twice a week. |
| How much…? | ფასს ან იმის რაოდენობას, რასაც ვერ დათვლით | £20. / A lot. |
| How many…? | თვლადი საგნების რაოდენობას (მრავლობითი) | Three. |
სიტყვათა რიგი: Q-A-S-I
| კითხვითი სიტყვა | დამხმარე ზმნა | ქვემდებარე | მთავარი ზმნა (საწყისი ფორმა) | დანარჩენი |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live | ? |
| What | does | she | do | ? |
| How often | do | they | play | tennis? |
| What time | does | the film | start | ? |
be-სთან – am / is / are ქვემდებარის წინ დგას და სხვა ზმნა არ არის:
| კითხვითი სიტყვა | be | ქვემდებარე | დანარჩენი |
|---|---|---|---|
| Where | are | you | from? |
| How old | is | your son | ? |
| Who | is | that man | ? |
is-იანი შემოკლებული ფორმები ზეპირ საუბარში ჩვეულებრივია: What's…? Where's…? Who's…? How's…?
გამოყენება
1What – საგნები, ინფორმაცია და საქმიანობა
what გამოიყენეთ, როცა პასუხი თითქმის ნებისმიერი შეიძლება იყოს: საგანი, ფაქტი, საქმიანობა.
2Where და when – ადგილი და დრო
Where ადგილს ეკითხება; when – დროს ან დღეს.
3Who და whose – ადამიანები და მფლობელები
Who ადამიანს ეკითხება. Whose გვეკითხება, ვის ეკუთვნის რამე; აქ არსებითი სახელის წინ ვიყენებთ. (Whose მარტო და mine, yours… – A2-13-ში.)
4Why და how – მიზეზი და ხერხი
Why მიზეზს ეკითხება; პასუხი ხშირად Because…-ით იწყება (იხ. A1-29). How გზას, ხერხს ან ადამიანის მდგომარეობას ეკითხება.
5How + ზედსართავი სახელი ან ზმნიზედა
how-ის შემდეგ ზედსართავი სახელი ან ზმნიზედა დასვით და იკითხეთ ასაკი, სიგრძე, მანძილი, სიხშირე, ფასი და რაოდენობა. how many გამოიყენეთ თვლად არსებით სახელთან მრავლობითში, how much – ფასსა და უთვლად არსებით სახელთან (დაწვრილებით A1-24-ში). ქართული „რამდენი“ ორივეს ფარავს.
6What თუ which? What + არსებითი სახელი
which გამოიყენეთ, როცა არჩევანი პატარა და ნათელია (ხშირად ვარიანტებს ხედავთ). what – როცა არჩევანი ღიაა. ორივე შეიძლება არსებითი სახელის წინ იდგეს: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…? ქართული „რომელი“ ხშირად ორივეს ფარავს.
7წინდებულები ბოლოს
როცა კითხვით სიტყვას წინდებული ახლავს (with, from, for, about), ყოველდღიური ინგლისური წინდებულს ბოლოს სვამს. ქართულად კი ის კითხვით სიტყვას ეკვრის: „საიდან“, „ვისთან“, „რისთვის“, „რაზე“.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „როგორ ჰქვია?“ → How is the name…? ქართულად სახელს და აზრს „როგორ“-ით ვკითხულობთ: „ამ ქუჩას როგორ ჰქვია?“, „როგორ ფიქრობ, ქორწილისთვის რომელი კაბა ჯობია?“. ინგლისურში ორივე შემთხვევაში what დგას.
2. „რამდენი“ → how many + მხოლობითი. ქართულ „რამდენი“-ს შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია („რამდენი ოთახია ახალ ბინაში?“, „შაბათის მწვადისთვის რამდენი ხორცი გვჭირდება?“), და ერთი სიტყვა ორივე ინგლისურ ფორმას ფარავს. ინგლისურში how many + მრავლობითი (თვლადი), how much + უთვლადი.
3. „რამდენი წლისაა?“ → How many years is it? ასაკს ქართულად „რამდენი წლის“-ით ვკითხულობთ – ადამიანზეც და საგანზეც („ეს ხიდი რამდენი წლისაა?“), და სიტყვასიტყვით თარგმნა ჩნდება. ინგლისურში ასაკზე მხოლოდ How old + be ითქმის.
4. „რომელ საათზე მთავრდება გაკვეთილი?“ → What time finishes the lesson? ქართულ კითხვაში ზმნა პირდაპირ კითხვით სიტყვას მოსდევს, ქვემდებარე კი ბოლოსაა. ინგლისურში რიგია Q-A-S-I: კითხვითი სიტყვა + does + ქვემდებარე + საწყისი ფორმა.
5. „საიდანაა?“ → From where are…? ქართულად „-დან“ კითხვით სიტყვაზეა მიბმული („ეს პომიდორი საიდანაა?“), ამიტომ ინგლისურშიც from-ს წინ ვსვამთ. ინგლისურში წინდებული ჩვეულებრივ ბოლოს მიდის.
არ აგერიოთ
whose თუ who's – ერთნაირად ჟღერს. Whose მფლობელს ეკითხება; who's = who is. იხ. A1-08.
what თუ which – What ღია არჩევანისთვის; which პატარა, ცნობილი ჯგუფისთვის. ქართულად ორივე ხშირად „რომელი“-ა.
Who როგორც დამატება თუ who როგორც ქვემდებარე – ამ გაკვეთილში who დამატებაა: ვიღაც რაღაცას აკეთებს ამ ადამიანთან ან მასთან ერთად, ამიტომ do / does-ს ვიყენებთ. როცა who ქვემდებარეა, do / does არ არის. ეს სხვა სქემაა: იხ. A2-33. ქართულად ეს განსხვავება ბრუნვაში ჩანს: „ვის ურეკავ?“ და „ვინ გირეკავს?“.
მართლწერა და გამოთქმა
- კითხვითი სიტყვების უმეტესობა wh--ით იწყება, მაგრამ წარმოითქმის როგორც w: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. h არ ისმის. /w/ ქართული ვ არ არის: ტუჩები წინ წაწიეთ და დაამრგვალეთ, კბილები ტუჩს არ შეეხოს.
- Who და whose კი /h/-ით იწყება: who /huː/, whose /huːz/. ეს h მსუბუქი ამოსუნთქვაა, როგორც ქართული ჰ, და არა ხ. Whose და who's ზუსტად ერთნაირად ჟღერს.
- where და wear ერთნაირად ჟღერს; ასევეა which და witch აქცენტების უმეტესობაში. which-ის ბოლოს /tʃ/ ქართული ჩ-ია.
- სწრაფ მეტყველებაში do you მოკლდება: Where d'you live? /weə djə lɪv/. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ ასეთი შემოკლებების მოსმენა ვარჯიშს მოითხოვს.
- კითხვითი სიტყვით დასმული კითხვა ბოლოს ჩვეულებრივ დაბლა ეშვება: Where do you live? ↘. მახვილი დასვით კითხვით სიტყვასა და ყველაზე მნიშვნელოვან სიტყვაზე: How old is your son?
- how /haʊ/ – ისევ მსუბუქი ჰ. How old-ში old-ის l „მუქია“: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ მაღლა იწევა.
ოქროს წესი
კითხვითი სიტყვა – პირველ ადგილზე, მერე ჩვეულებრივი კი / არა კითხვა: კითხვითი სიტყვა + დამხმარე ზმნა + ქვემდებარე + მთავარი ზმნა – Where do you live? be-სთან: Where are you from? (როცა who ან what ქვემდებარეა, სქემა სხვაა: იხ. A2-33.) და გახსოვდეთ: „როგორ გქვია?“ = What's your name?, „რამდენი წლისაა?“ = How old is…?
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით გამოტოვებული კითხვითი სიტყვა ან დაალაგეთ სიტყვები.
-
do you live? — In Rome.
-
bag is this? — It's Tom's.
-
is your sister? — She's fifteen.
-
How brothers do you have?
-
How is the ticket? — Twelve pounds.
-
is the station from here? — About two kilometres.
-
დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: does / what time / start / the film
B. მნიშვნელობა
დაწერეთ კითხვა გამუქებულ ნაწილზე ან აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
დაწერეთ კითხვა: I go to the gym three times a week.
-
დაწერეთ კითხვა: She works in a hospital.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … is your car, the red one or the white one?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … your teacher?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … do you go to work? — By train.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Where you work?
-
What does he wants?
-
How many water do you drink?
-
Who do you live with?
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ სამი კითხვა ახალი მეგობრისთვის: ერთი Where-ით, ერთი How often-ით და ერთი What kind of-ით.
-
დაწერეთ ორი კითხვა თქვენი ოჯახის ერთ-ერთ წევრზე და უპასუხეთ მათ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად "Does your sister speak French?" "No, she ."
-
A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: you / late / are / always / ?
-
A1-14 Have და Have Got ქართულად: „მაქვს“, „მყავს“ და have breakfast you got a pen?
პასუხები
A. ფორმა
- Where
- Whose
- How old
- many
- much
- How far
- What time does the film start?
B. მნიშვნელობა
- How often do you go to the gym?
- Where does she work?
- Which
- Who's
- How
C. იპოვეთ შეცდომა
- Where do you work?
- What does he want?
- How much water do you drink?
- ✓ Who do you live with?
D. კონტექსტში
- What
- where
- many
- What
- whose
E. თქვენი ჯერი
- Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
- How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.
F. შერეული გამეორება
- doesn't / does not
- Are you always late?
- Have
