Slowingoგრამატიკა
A1 17 / 32

კითხვითი სიტყვები ინგლისურად: what, where, when, who, why, how, which, whose

Question Words

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ინფორმაციის კითხვას სიტყვებით what, where, when, who, why, how, which და whose, გამოიყენებთ how + ზედსართავ სახელს (how old, how often, how much…) და ყველა სიტყვას სწორ ადგილას დასვამთ: კითხვითი სიტყვა + დამხმარე ზმნა + ქვემდებარე + მთავარი ზმნა.

მთავარი იდეა

კი / არა კითხვა გვეკითხება: „ეს მართალია თუ არა?“ კითხვითი სიტყვით დასმული კითხვა (wh- question) კი დაკარგულ ნაწილს ეძებს. კითხვითი სიტყვა ამ ნაწილის იარლიყია: where = ადგილი, when = დრო, who = ადამიანი, why = მიზეზი.

წარმოიდგინეთ ფორმა, რომელშიც ერთი ველი ცარიელია: You live in ____. დაკარგული ინფორმაციის საკითხავად ველის იარლიყი წინ დასვით – Where – და მერე ააგეთ ჩვეულებრივი კი / არა კითხვა: do you live? ერთად: Where do you live?

ანუ კითხვითი სიტყვით დასმული კითხვა ორი ნაცნობი ნაწილისგან შედგება: კითხვითი სიტყვა + კი / არა კითხვა. დამხმარე ზმნა (do, does) ან be (am, is, are) ისევ ქვემდებარის წინ დგას. დაიმახსოვრეთ რიგი Q-A-S-I: Question word (კითხვითი სიტყვა), Auxiliary (დამხმარე ზმნა), Subject (ქვემდებარე) და მერე მთავარი ზმნა საწყისი ფორმით (I მოდის სიტყვიდან „infinitive“ – ასე ეძახიან ამ ფორმას ტრადიციულად). ამ გაკვეთილის ყველა კითხვას ეს ფორმა აქვს (კითხვები, სადაც who ან what ქვემდებარეა, სხვაგვარად აიგება: იხ. A2-33).

ქართული და ინგლისური

კარგი ამბავი: ქართულშიც კითხვითი სიტყვა ჩვეულებრივ წინ დგას („სად ცხოვრობ?“, „როდის მოდიხარ?“). განსხვავება მის შემდეგაა: ქართულად კითხვითი სიტყვის მერე პირდაპირ ზმნა მოდის, ხშირად ქვემდებარე კი ბოლოს – „როდის იწყება კონცერტი?“. სიტყვასიტყვით გამოდის „When starts the concert?“. ინგლისურში კითხვითი სიტყვის შემდეგ do / does (ან be) და ქვემდებარე დგას, მთავარი ზმნა კი – მათ შემდეგ.

კიდევ რამდენიმე ქართული ჩვევა გვაბნევს. „რამდენი“ ერთი სიტყვაა, ინგლისურს კი ორი აქვს: how many (თვლადი, მრავლობითი: how many books) და how much (ფასი და უთვლადი: how much money). თან „რამდენი“-ს შემდეგ ქართულად მხოლობითია („რამდენი და გყავს?“), how many-ს შემდეგ კი – მრავლობითი. ასაკს ქართულად „რამდენი წლის“-ით ვკითხულობთ, ინგლისურში კი How old-ით. „როგორ გქვია?“ და „როგორ ფიქრობ?“ ინგლისურად what-ით ითქმის: What's your name? What do you think? „რომელი საათია?“ – What time is it? და ბოლოს: ქართული ბრუნვის ნიშნები და თანდებულები კითხვით სიტყვას ეკვრის („საიდან“, „ვისთან ერთად“, „რაზე“), ინგლისურში კი წინდებული ბოლოს მიდის: Where are you from? Who do you live with?

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
სად ცხოვრობ?Where do you live?აქ ერთნაირია: კითხვითი სიტყვა დასაწყისშია; ოღონდ ინგლისურს do სჭირდება
როდის იწყება კონცერტი?When does the concert start?ქართულად ზმნა პირდაპირ კითხვითი სიტყვის შემდეგ; ინგლისურში Q-A-S-I
საიდან ხარ?Where are you from?ქართულად „-დან“ კითხვით სიტყვაზეა; ინგლისურში from ბოლოსაა
ვისთან ერთად ცხოვრობ?Who do you live with?„-თან ერთად“ → with ბოლოს
რამდენი და გყავს? / რამდენი ფული გაქვს?How many sisters…? / How much money…?ერთი ქართული სიტყვა – ორი ინგლისური; how many-ს შემდეგ მრავლობითი
რამდენი წლის ხარ?How old are you?ასაკზე How old
როგორ გქვია?What's your name?„როგორ“ აქ what-ია
რომელი საათია?What time is it?დროზე What time
ვისი ჩანთაა?Whose bag is this?აქ ერთნაირია: „ვისი“ = whose, არსებითი სახელის წინ

მოკლედ: კითხვითი სიტყვა – წინ, მერე do / does / be და ქვემდებარე; „რამდენი“ = how many / how much, „რამდენი წლის“ = how old, „როგორ გქვია“ = What's your name?

ფორმა

კითხვითი სიტყვები

სიტყვაქართულადრას ეკითხებაპასუხის მაგალითი
whatრასაგანს, ინფორმაციას, საქმიანობასA sandwich.
whereსადადგილსIn Lisbon.
whenროდისდროსOn Friday.
whoვინ, ვისადამიანსMy boss.
whyრატომმიზეზსBecause I'm tired.
howროგორგზას, ხერხს; როგორ არის ვინმეBy train. / Fine, thanks.
whichრომელიერთს პატარა, ცნობილი ჯგუფიდანThe blue one.
whoseვისიმფლობელსIt's Lucy's.

How + ზედსართავი სახელი / ზმნიზედა

კითხვარას ეკითხებაპასუხის მაგალითი
How old…?ასაკსShe's eight.
How long…?სიგრძეს ან ხანგრძლივობასTwo hours.
How far…?მანძილსAbout five kilometres.
How often…?სიხშირესTwice a week.
How much…?ფასს ან იმის რაოდენობას, რასაც ვერ დათვლით£20. / A lot.
How many…?თვლადი საგნების რაოდენობას (მრავლობითი)Three.

სიტყვათა რიგი: Q-A-S-I

კითხვითი სიტყვადამხმარე ზმნაქვემდებარემთავარი ზმნა (საწყისი ფორმა)დანარჩენი
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?
How oftendotheyplaytennis?
What timedoesthe filmstart?

be-სთან – am / is / are ქვემდებარის წინ დგას და სხვა ზმნა არ არის:

კითხვითი სიტყვაbeქვემდებარედანარჩენი
Whereareyoufrom?
How oldisyour son?
Whoisthat man?

is-იანი შემოკლებული ფორმები ზეპირ საუბარში ჩვეულებრივია: What's…? Where's…? Who's…? How's…?

გამოყენება

1What – საგნები, ინფორმაცია და საქმიანობა

what გამოიყენეთ, როცა პასუხი თითქმის ნებისმიერი შეიძლება იყოს: საგანი, ფაქტი, საქმიანობა.

What's your name?
რა გქვია? / როგორ გქვია?
ქართულად ხშირად „როგორ“; ინგლისურში მხოლოდ what
What do you do?
რას საქმიანობ?
= რა სამსახური გაქვს?
What does this word mean?
ეს სიტყვა რას ნიშნავს?
Q-A-S-I: does + this word + mean
What do you have for breakfast?
საუზმეზე რას ჭამ ხოლმე?
have = ჭამა (A1-14)

2Where და when – ადგილი და დრო

Where ადგილს ეკითხება; when – დროს ან დღეს.

Where do you live?
სად ცხოვრობ?
ქართულად do არ არის; ინგლისურში აუცილებელია
Where's the bathroom, please?
მაპატიეთ, საპირფარეშო სად არის?
where's = where is
When is your birthday?
დაბადების დღე როდის გაქვს?
ინგლისურში be: When is…?
When does the shop open on Sundays?
კვირაობით მაღაზია როდის იღება?
ქართულად ზმნა პირდაპირ „როდის“-ის შემდეგ; ინგლისურში does + the shop + open

3Who და whose – ადამიანები და მფლობელები

Who ადამიანს ეკითხება. Whose გვეკითხება, ვის ეკუთვნის რამე; აქ არსებითი სახელის წინ ვიყენებთ. (Whose მარტო და mine, yours… – A2-13-ში.)

Who is that woman with Tom?
ვინ არის ის ქალი, ტომთან ერთად რომ არის?
Who do you live with?
ვისთან ერთად ცხოვრობ?
წინდებული ბოლოსაა: იხ. გამოყენება 7
Whose phone is this?
ეს ვისი ტელეფონია?
„ვისი“ = whose
"Whose keys are these?" "They're Tom's."
„ეს ვისი გასაღებებია?“ „ტომის.“
keys → are these

4Why და how – მიზეზი და ხერხი

Why მიზეზს ეკითხება; პასუხი ხშირად Because…-ით იწყება (იხ. A1-29). How გზას, ხერხს ან ადამიანის მდგომარეობას ეკითხება.

Why are you so happy today?
დღეს ასე ბედნიერი რატომ ხარ?
be: are + you
"Why do you study English?" "For my job."
„ინგლისურს რატომ სწავლობ?“ „სამსახურისთვის.“
How are you?
როგორ ხარ?
How do you spell your surname?
შენი გვარი როგორ იწერება?
ინგლისურში you: სიტყვასიტყვით „როგორ წერ“
How do you get to work?
სამსახურში როგორ მიდიხარ?
ხერხი
By bus.
ავტობუსით.

5How + ზედსართავი სახელი ან ზმნიზედა

how-ის შემდეგ ზედსართავი სახელი ან ზმნიზედა დასვით და იკითხეთ ასაკი, სიგრძე, მანძილი, სიხშირე, ფასი და რაოდენობა. how many გამოიყენეთ თვლად არსებით სახელთან მრავლობითში, how much – ფასსა და უთვლად არსებით სახელთან (დაწვრილებით A1-24-ში). ქართული „რამდენი“ ორივეს ფარავს.

How old is your daughter?
შენი ქალიშვილი რამდენი წლისაა?
„რამდენი წლის“ → How old
How long is the film?
ფილმი რამდენ ხანს გრძელდება?
how long = რამდენი ხანი / რა სიგრძის
How far is the airport from here?
აეროპორტი აქედან რა მანძილზეა?
how far = რამდენად შორს
How often do you go to the gym?
რამდენად ხშირად დადიხარ სპორტდარბაზში?
იხ. A1-15
How much is this jacket?
ეს ქურთუკი რა ღირს?
ფასი
How much water do you drink a day?
დღეში რამდენ წყალს სვამ?
water უთვლადია → how much
How many children do they have?
რამდენი შვილი ჰყავთ?
ქართულად „რამდენი შვილი“, მხოლობითი; ინგლისურში how many children

6What თუ which? What + არსებითი სახელი

which გამოიყენეთ, როცა არჩევანი პატარა და ნათელია (ხშირად ვარიანტებს ხედავთ). what – როცა არჩევანი ღიაა. ორივე შეიძლება არსებითი სახელის წინ იდგეს: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…? ქართული „რომელი“ ხშირად ორივეს ფარავს.

What time is it?
რომელი საათია?
„რომელი საათია“ → What time
What colour is your car?
შენი მანქანა რა ფერისაა?
colour (UK), color (US)
What kind of music do you like?
როგორი მუსიკა მოგწონს?
„როგორი“ → What kind of
Which is your bag, the black one or the brown one?
რომელია შენი ჩანთა, შავი თუ ყავისფერი?
ორი ვარიანტი → which
Which train do you take in the morning?
დილით რომელ მატარებელში სხდები?
ცნობილი, პატარა არჩევანი → which

7წინდებულები ბოლოს

როცა კითხვით სიტყვას წინდებული ახლავს (with, from, for, about), ყოველდღიური ინგლისური წინდებულს ბოლოს სვამს. ქართულად კი ის კითხვით სიტყვას ეკვრის: „საიდან“, „ვისთან“, „რისთვის“, „რაზე“.

Where are you from?
საიდან ხარ?
„-დან“ → from ბოლოს
Who do you work with?
ვისთან ერთად მუშაობ?
„-თან ერთად“ → with ბოლოს
What is this button for?
ეს ღილაკი რისთვისაა?
„რისთვის“ → What… for?
What is the book about?
წიგნი რაზეა?
„რაზე“ → What… about?

ხშირი შეცდომები

❌Where you live?
✅Where do you live?
Present Simple-ის კითხვას do / does სჭირდება.
❌Where does she lives?
✅Where does she live?
-s გადადის does-ზე; მთავარი ზმნა საწყის ფორმაში რჩება.
❌Where you are from?
✅Where are you from?
be-სთან am / is / are ქვემდებარის წინ დასვით.
❌How many money do you have?
✅How much money do you have?
ფულს ცალ-ცალკე ვერ დათვლით → how much.
❌How many years do you have?
✅How old are you?
ასაკზე how old + be.
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = მფლობელი; who's = who is.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: ქვემდებარე მთავარი ზმნის წინ დგას.
⚠️From where are you?
✅Where are you from?
ჩვეულებრივი ინგლისური არ არის; წინდებულს ბოლოს ვსვამთ (ფორმალური „From where…?“ იშვიათია).

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „როგორ ჰქვია?“ → How is the name…? ქართულად სახელს და აზრს „როგორ“-ით ვკითხულობთ: „ამ ქუჩას როგორ ჰქვია?“, „როგორ ფიქრობ, ქორწილისთვის რომელი კაბა ჯობია?“. ინგლისურში ორივე შემთხვევაში what დგას.

❌How is the name of this street?
✅What is the name of this street? ან What's this street called?
სახელზე – what
❌How do you think, which dress is better for the wedding?
✅What do you think, which dress is better for the wedding?
აზრზე – what do you think

2. „რამდენი“ → how many + მხოლობითი. ქართულ „რამდენი“-ს შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია („რამდენი ოთახია ახალ ბინაში?“, „შაბათის მწვადისთვის რამდენი ხორცი გვჭირდება?“), და ერთი სიტყვა ორივე ინგლისურ ფორმას ფარავს. ინგლისურში how many + მრავლობითი (თვლადი), how much + უთვლადი.

❌How many room are there in your new flat?
✅How many rooms are there in your new flat?
how many-ს შემდეგ მრავლობითი
❌How many meat do we need for the barbecue on Saturday?
✅How much meat do we need for the barbecue on Saturday?
meat უთვლადია → how much

3. „რამდენი წლისაა?“ → How many years is it? ასაკს ქართულად „რამდენი წლის“-ით ვკითხულობთ – ადამიანზეც და საგანზეც („ეს ხიდი რამდენი წლისაა?“), და სიტყვასიტყვით თარგმნა ჩნდება. ინგლისურში ასაკზე მხოლოდ How old + be ითქმის.

❌This bridge looks very old. How many years is it?
✅This bridge looks very old. How old is it?
ასაკი, საგანზეც: How old

4. „რომელ საათზე მთავრდება გაკვეთილი?“ → What time finishes the lesson? ქართულ კითხვაში ზმნა პირდაპირ კითხვით სიტყვას მოსდევს, ქვემდებარე კი ბოლოსაა. ინგლისურში რიგია Q-A-S-I: კითხვითი სიტყვა + does + ქვემდებარე + საწყისი ფორმა.

❌What time finishes your English lesson?
✅What time does your English lesson finish?
does + your English lesson + finish

5. „საიდანაა?“ → From where are…? ქართულად „-დან“ კითხვით სიტყვაზეა მიბმული („ეს პომიდორი საიდანაა?“), ამიტომ ინგლისურშიც from-ს წინ ვსვამთ. ინგლისურში წინდებული ჩვეულებრივ ბოლოს მიდის.

⚠️From where are these tomatoes?
✅Where are these tomatoes from?
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ასე თითქმის არ ამბობენ: from ბოლოს დგას

არ აგერიოთ

whose თუ who's – ერთნაირად ჟღერს. Whose მფლობელს ეკითხება; who's = who is. იხ. A1-08.

Whose coat is this?
ეს ვისი პალტოა?
„ვისი“
Who's at the door?
კარზე ვინ არის?
who is

what თუ which – What ღია არჩევანისთვის; which პატარა, ცნობილი ჯგუფისთვის. ქართულად ორივე ხშირად „რომელი“-ა.

What sports do you like?
რომელი სპორტი მოგწონს?
მსოფლიოს ნებისმიერი სპორტი
Which size do you want, small or large?
რომელი ზომა გინდა, პატარა თუ დიდი?
ორი ვარიანტი

Who როგორც დამატება თუ who როგორც ქვემდებარე – ამ გაკვეთილში who დამატებაა: ვიღაც რაღაცას აკეთებს ამ ადამიანთან ან მასთან ერთად, ამიტომ do / does-ს ვიყენებთ. როცა who ქვემდებარეა, do / does არ არის. ეს სხვა სქემაა: იხ. A2-33. ქართულად ეს განსხვავება ბრუნვაში ჩანს: „ვის ურეკავ?“ და „ვინ გირეკავს?“.

Who do you call every evening?
ყოველ საღამოს ვის ურეკავ?
შენ ურეკავ ვიღაცას: do
Who calls you every evening?
ყოველ საღამოს ვინ გირეკავს?
ვიღაც გირეკავს: do არ არის

მართლწერა და გამოთქმა

  • კითხვითი სიტყვების უმეტესობა wh--ით იწყება, მაგრამ წარმოითქმის როგორც w: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. h არ ისმის. /w/ ქართული ვ არ არის: ტუჩები წინ წაწიეთ და დაამრგვალეთ, კბილები ტუჩს არ შეეხოს.
  • Who და whose კი /h/-ით იწყება: who /huː/, whose /huːz/. ეს h მსუბუქი ამოსუნთქვაა, როგორც ქართული ჰ, და არა ხ. Whose და who's ზუსტად ერთნაირად ჟღერს.
  • where და wear ერთნაირად ჟღერს; ასევეა which და witch აქცენტების უმეტესობაში. which-ის ბოლოს /tʃ/ ქართული ჩ-ია.
  • სწრაფ მეტყველებაში do you მოკლდება: Where d'you live? /weə djə lɪv/. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ ასეთი შემოკლებების მოსმენა ვარჯიშს მოითხოვს.
  • კითხვითი სიტყვით დასმული კითხვა ბოლოს ჩვეულებრივ დაბლა ეშვება: Where do you live? ↘. მახვილი დასვით კითხვით სიტყვასა და ყველაზე მნიშვნელოვან სიტყვაზე: How old is your son?
  • how /haʊ/ – ისევ მსუბუქი ჰ. How old-ში old-ის l „მუქია“: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ მაღლა იწევა.

ოქროს წესი

კითხვითი სიტყვა – პირველ ადგილზე, მერე ჩვეულებრივი კი / არა კითხვა: კითხვითი სიტყვა + დამხმარე ზმნა + ქვემდებარე + მთავარი ზმნა – Where do you live? be-სთან: Where are you from? (როცა who ან what ქვემდებარეა, სქემა სხვაა: იხ. A2-33.) და გახსოვდეთ: „როგორ გქვია?“ = What's your name?, „რამდენი წლისაა?“ = How old is…?

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ჩასვით გამოტოვებული კითხვითი სიტყვა ან დაალაგეთ სიტყვები.

  1. do you live? — In Rome.
  2. bag is this? — It's Tom's.
  3. is your sister? — She's fifteen.
  4. How brothers do you have?
  5. How is the ticket? — Twelve pounds.
  6. is the station from here? — About two kilometres.
  7. დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: does / what time / start / the film

B. მნიშვნელობა

დაწერეთ კითხვა გამუქებულ ნაწილზე ან აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.

  1. დაწერეთ კითხვა: I go to the gym three times a week.
  2. დაწერეთ კითხვა: She works in a hospital.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … is your car, the red one or the white one?
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … your teacher?
  5. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … do you go to work? — By train.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. Where you work?
  2. What does he wants?
  3. How many water do you drink?
  4. Who do you live with?

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.

At the hotel desk
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ სამი კითხვა ახალი მეგობრისთვის: ერთი Where-ით, ერთი How often-ით და ერთი What kind of-ით.
  2. დაწერეთ ორი კითხვა თქვენი ოჯახის ერთ-ერთ წევრზე და უპასუხეთ მათ.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად
    "Does your sister speak French?" "No, she ."
  2. A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often
    დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: you / late / are / always / ?
  3. A1-14 Have და Have Got ქართულად: „მაქვს“, „მყავს“ და have breakfast
    you got a pen?
პასუხები

A. ფორმა

  1. Where
  2. Whose
  3. How old
  4. many
  5. much
  6. How far
  7. What time does the film start?

B. მნიშვნელობა

  1. How often do you go to the gym?
  2. Where does she work?
  3. Which
  4. Who's
  5. How

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. Where do you work?
  2. What does he want?
  3. How much water do you drink?
  4. ✓ Who do you live with?

D. კონტექსტში

  1. What
  2. where
  3. many
  4. What
  5. whose

E. თქვენი ჯერი

  1. Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
  2. How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.

F. შერეული გამეორება

  1. doesn't / does not
  2. Are you always late?
  3. Have
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play