Slowingoგრამატიკა
A1 15 / 32

Have და Have Got ქართულად: „მაქვს“, „მყავს“ და have breakfast

Have and Have Got

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ have-ით და have got-ით ისაუბრებთ იმაზე, რა გაქვთ, ვინ გყავთ ოჯახში, როგორ გამოიყურება ადამიანი და რა გტკივათ – დადებით, უარყოფით და კითხვით წინადადებებში. ასევე ისწავლით have-ს ყოველდღიური მოქმედებებისთვის, მაგალითად, have breakfast.

მთავარი იდეა

Have ადამიანს აკავშირებს იმასთან, რაც მის ცხოვრებაშია: მანქანასთან, დასთან, ცისფერ თვალებთან, თავის ტკივილთან. წარმოიდგინეთ ადამიანი, როგორც მაგნიტი. საგნები მას ეკვრის და მისი ცხოვრების ნაწილი ხდება – მანქანა, და, ცისფერი თვალები, ძაღლი, გაციებაც კი. I have a car. I have a dog.

ინგლისურს ამის სათქმელად ორი გზა აქვს. Have ინგლისურის ყველა ვარიანტში მუშაობს. Have got იგივეს ნიშნავს და ძალიან ხშირია ბრიტანულ ინგლისურში, განსაკუთრებით ზეპირ მეტყველებაში. ამერიკულ ინგლისურში ჩვეულებრივი ფორმა have-ია, თუმცა არაფორმალურ საუბარში I've got-იც ხშირია.

ეს ორი ფორმა სხვადასხვაგვარად იქცევა. Have ჩვეულებრივი ზმნაა, ამიტომ უარყოფასა და კითხვაში do / does-ს იყენებს – ზუსტად ისე, როგორც A1-13-ში ისწავლეთ. Have got-ში კი have დამხმარე ზმნაა: not-ს თავად იღებს და წინ თავად გადადის.

და კიდევ ერთი: have შეიძლება მოქმედებაც იყოს – have lunch, have a shower. ეს ფლობა არ არის და აქ have got შეუძლებელია.

ქართული და ინგლისური

ქართულად ფლობას ორი ზმნით გამოვხატავთ: საგანზე ვამბობთ „მაქვს“ („ტელეფონი მაქვს“), ადამიანსა და ცხოველზე – „მყავს“ („ორი და მყავს“, „ძაღლი გვყავს“); სასაუბრო ენაში მანქანაზეც ხშირად „მყავს“ ითქმის. ინგლისურში ორივე have-ია – აქ არჩევანი არ გჭირდებათ. სამაგიეროდ, ინგლისურში არის ორი ფორმა – have და have got – და ისინი უარყოფასა და კითხვაში სხვადასხვაგვარად იქცევა.

ტკივილსა და ავადმყოფობაზე ქართულად ხშირად ზმნით ან „ყოფნით“ ვლაპარაკობთ: „თავი მტკივა“, „გაციებული ვარ“. ინგლისურში ეს არის have + a / an + არსებითი სახელი: I have a headache. I have a cold. და რადგან ქართულში არტიკლები არ არის, a ადვილად იკარგება. ჭამასა და დაბანაზეც ქართულს საკუთარი ზმნები აქვს („ვსაუზმობ“, „ვსადილობ“, „შხაპს ვიღებ“), ინგლისური კი აქ have-ს იყენებს.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ტელეფონი მაქვს. / ძაღლი მყავს.I have a phone. / I have a dog.ქართულად საგანზე „მაქვს“, ცოცხალზე „მყავს“; ინგლისურში ორივე have
მანქანა არ ჰყავს.She doesn't have a car. / She hasn't got a car.ქართულად უბრალოდ „არ“; ინგლისურში ორი ფორმა
კალამი გაქვს?Do you have a pen? / Have you got a pen?ქართულად ინტონაცია; ინგლისურში Do ან Have წინ
თავი მტკივა.I have a headache.ქართულად ზმნაა; ინგლისურში have + a + არსებითი სახელი
გაციებული ვარ. / მცივა.I have a cold. / I'm cold.ავადმყოფობა: have a cold; სიცივის შეგრძნება: be cold
ვსაუზმობ. / შხაპს ვიღებ.I have breakfast. / I have a shower.ქართულად საკუთარი ზმნებია; ინგლისურში have (და არასოდეს have got)
25 წლის ვარ.I'm 25.აქ ერთნაირია: ასაკს ორივე ენა „ყოფნით“ ამბობს – have აქ არ გამოიყენება
გრძელი თმა აქვს.She has long hair.აქ ერთნაირია: „თმა“ და hair ორივე მხოლობითშია

მოკლედ: „მაქვს“ და „მყავს“ = have / have got; „თავი მტკივა“ = I have a headache; „ვსაუზმობ“ = I have breakfast.

ფორმა

დადებითი წინადადება

ქვემდებარეhavehave got (ძირითადად UK)
I / you / we / theyhave a car.have got ('ve got) a car.
he / she / ithas a car.has got ('s got) a car.

უარყოფითი წინადადება

ქვემდებარეhave (ყველა ვარიანტი)have got (ძირითადად UK)
I / you / we / theydon't have a car.haven't got a car.
he / she / itdoesn't have a car.hasn't got a car.

doesn't-ის შემდეგ დგას have და არა has: She doesn't have a car.

კითხვები და მოკლე პასუხები

ფორმაკითხვაკიარა
haveDo you have a pen?Yes, I do.No, I don't.
haveDoes she have a car?Yes, she does.No, she doesn't.
have gotHave you got a pen?Yes, I have.No, I haven't.
have gotHas he got a car?Yes, he has.No, he hasn't.

ორ ფორმას ნუ შეურევთ: არა Do you have got…? უპასუხეთ კითხვის დამხმარე ზმნით: Have you got…? – Yes, I have.

შემოკლებული ფორმები (contractions): I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. ფლობის მნიშვნელობით უბრალო have-თან ჩვეულებრივ სრული ფორმა ითქმის: I have a car.

Have მოქმედებისთვის (მხოლოდ have – არასოდეს have got)

have + …მაგალითები
ჭამა და სმაhave breakfast / lunch / dinner / a coffee
დაბანაhave a shower / a bath; take a shower-იც ხშირია, განსაკუთრებით ამერიკულ ინგლისურში
გამოცდილება, მოვლენებიhave a party / a good time / a break / a lesson

გამოყენება

1ფლობა

have ან have got გამოიყენეთ იმისთვის, რაც გეკუთვნით.

I have a new phone.
ახალი ტელეფონი მაქვს.
საგანი: „მაქვს“ → have
We've got a small garden.
პატარა ბაღი გვაქვს.
ძირითადად UK
Does your hotel have a pool?
თქვენს სასტუმროს აუზი აქვს?
have + does
She hasn't got a car. She walks everywhere.
მანქანა არ ჰყავს. ყველგან ფეხით დადის.
ძირითადად UK; სასაუბრო ქართულში მანქანაზე ხშირად „ჰყავს“ ითქმის, ინგლისურში მაინც have
They don't have a TV.
ტელევიზორი არ აქვთ.
have + don't

2ოჯახი, მეგობრები და შინაური ცხოველები

have / have got გამოიყენეთ ადამიანებისა და ცხოველებისთვის, რომლებიც თქვენს ცხოვრებაში არიან. ქართულად აქ „მყავს“ ითქმის.

I have two sisters and a brother.
ორი და და ერთი ძმა მყავს.
„ორი და“ მხოლობითშია; ინგლისურში two sisters
He's got three kids.
სამი შვილი ჰყავს.
he's got = he has got; ძირითადად UK
"Do you have any brothers or sisters?" "No, I don't. I'm an only child."
„და-ძმა გყავს?“ „არა, არ მყავს. ერთადერთი შვილი ვარ.“
any: იხ. A1-24
We have a dog. His name is Bruno.
ძაღლი გვყავს. ბრუნო ჰქვია.
„მყავს“ → have; ძაღლზე, რომელსაც სახელით ვიცნობთ, ხშირად his / her

3გარეგნობა

have / have got გამოიყენეთ თმაზე, თვალებსა და სხვა ნიშნებზე.

She has long, dark hair.
გრძელი, მუქი თმა აქვს.
hair, ისევე როგორც „თმა“, მხოლობითშია
My dad's got a beard.
მამაჩემს წვერი აქვს.
dad's got = dad has got; ძირითადად UK
You have beautiful eyes.
ლამაზი თვალები გაქვს.
The baby has her mother's nose.
ბავშვს დედის ცხვირი აქვს.
ინგლისურში her: ბავშვი გოგოა

4ავადმყოფობა, პრობლემები და შეხვედრები

have / have got გამოიყენეთ ავადმყოფობასა და ტკივილზე, ჩვეულებრივ a / an-ით. ასევე პრობლემებსა და დანიშნულ შეხვედრებზე. ქართულად ხშირად ზმნას ვიყენებთ („თავი მტკივა“), ინგლისურში კი have + a + არსებითი სახელი.

I have a headache.
თავი მტკივა.
„მტკივა“ → have a headache; a აუცილებელია
Tom's got a cold. He's at home today.
ტომი გაციებულია. დღეს სახლშია.
„გაციებულია“ → has got a cold; ძირითადად UK
Have you got a temperature?
სიცხე გაქვს?
ძირითადად UK
Yes, I have.
კი, მაქვს.
მოკლე პასუხი ზემოთ დასმულ კითხვაზე
We have a problem with the printer.
პრინტერთან პრობლემა გვაქვს.
I've got a meeting at three.
სამ საათზე შეხვედრა მაქვს.
ძირითადად UK

5Have მოქმედებისთვის – არასოდეს have got

Have + არსებითი სახელი შეიძლება მოქმედება იყოს: ჭამა, სმა, დაბანა, გამოცდილება. აქ have ჩვეულებრივი მოქმედების ზმნაა და have got შეუძლებელია. ქართულად ასეთ მოქმედებებს ხშირად საკუთარი ზმნა აქვს: „ვსაუზმობ“, „ვსადილობ“, „ვვახშმობ“.

I have toast for breakfast.
საუზმეზე ტოსტს ვჭამ.
მოქმედება: მხოლოდ have
She has a shower every morning.
ყოველ დილით შხაპს იღებს.
„შხაპს იღებს“ → has a shower
Do you have lunch at work?
სამსახურში სადილობ?
„სადილობ“ → have lunch
We have dinner at seven.
შვიდზე ვვახშმობთ.
„ვვახშმობთ“ → have dinner; არა have got
We have a big party every summer.
ყოველ ზაფხულს დიდ წვეულებას ვმართავთ.
„ვმართავთ“ → have a party

ხშირი შეცდომები

❌She have a car.
✅She has a car.
he / she / it → has.
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
doesn't-ის შემდეგ – have.
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? ან Have you got a pen?
ორ ფორმას ნუ შეურევთ.
❌"Have you got a car?" "Yes, I do."
✅"Yes, I have."
უპასუხეთ კითხვის დამხმარე ზმნით.
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
მოქმედებისთვის have got არასოდეს გამოიყენება.
❌I have 25 years.
✅I am 25.
ასაკი be-თი ითქმის: იხ. A1-02. ქართულადაც „25 წლის ვარ“.
❌He has hungry.
✅He is hungry.
hungry, cold, tired ზედსართავი სახელებია: გამოიყენეთ be.
⚠️I haven't a car.
✅I don't have a car. ან I haven't got a car.
მოძველებული ან ძალიან ფორმალური ბრიტანული ინგლისურია; დღეს ძირითადად მყარ ფრაზებში შემორჩა, მაგალითად, „I haven't a clue“.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „მაღალი სიცხე აქვს“ → has high fever. ქართულში არტიკლები არ არის, ამიტომ ავადმყოფობის სახელის წინ a ადვილად იკარგება: „ბავშვს მაღალი სიცხე აქვს, ამიტომ დღეს სახლში ვართ“. ინგლისურში ტკივილი და ავადმყოფობა ჩვეულებრივ a / an-ს იღებს: a sore throat, a temperature, a cough.

❌Our baby has high fever, so we're at home today.
✅Our baby has a high fever, so we're at home today. ან Our baby has a high temperature, so we're at home today.
a + high fever; fever (US), temperature (UK)

2. „გაციებული ვარ“ → I'm cold. ქართულად ავადმყოფობაზე ვამბობთ „გაციებული ვარ“ – „ყოფნით“. სიტყვასიტყვით ბევრი ამბობს I'm cold. ინგლისურში ეს ნიშნავს „მცივა“. გაციება (ავადმყოფობა) არის have a cold.

⚠️Mum is at the pharmacy because Dad is cold. (= მამა გაციებულია)
✅Mum is at the pharmacy because Dad has a cold. ან Mum is at the pharmacy because Dad's got a cold.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ is cold ნიშნავს „სცივა“; ავადმყოფობაზე has a cold

3. „სამი ძმა ჰყავს“ → three brother. ქართულად რიცხვისა და რაოდენობის სიტყვების შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია: „თამარს სამი ძმა ჰყავს“, „ბევრი ბიძაშვილი მყავს“. ინგლისურში თვლადი არსებითი სახელი მრავლობითშია.

❌Tamar has got three brother, so her house is never quiet.
✅Tamar has got three brothers, so her house is never quiet.
three + მრავლობითი: brothers

4. „ის“ – he თუ she? ოჯახზე საუბრისას ქართული „ის“ ინგლისურში he ან she უნდა გახდეს. სწრაფ საუბარში ხშირად ერევათ.

⚠️My uncle has got a farm in Kakheti. She has got twenty sheep.
✅My uncle has got a farm in Kakheti. He has got twenty sheep.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ she ქალზე მიუთითებს; ბიძაზე უნდა ითქვას he

არ აგერიოთ

have (ფლობა) თუ have (მოქმედება) – ფლობაზე შეიძლება have ან have got. მოქმედებაზე მხოლოდ have. (have-იანი მოქმედება შეიძლება განგრძობითშიც იყოს – I'm having lunch: იხ. A1-23.)

I've got a car.
მანქანა მყავს.
ფლობა: have got სწორია
I have a shower in the morning.
დილით შხაპს ვიღებ.
მოქმედება: მხოლოდ have

have თუ there is – have = ვიღაცას რაღაც აქვს; there is = რაღაც სადღაც არსებობს. იხ. A1-11. ქართულადაც ორივე გზა გვაქვს: „ბინას აივანი აქვს“ და „ბინაში აივანია“.

The flat has a balcony.
ბინას აივანი აქვს.
flat (UK), apartment (US)
There's a balcony in the flat.
ბინაში აივანია.

be თუ have – გრძნობები, ასაკი და მდგომარეობა be-თი ითქმის. ავადმყოფობა არსებითი სახელია, ამიტომ have-ს იღებს. იხ. A1-02.

I'm cold.
მცივა.
შეგრძნება: be
I have a cold.
გაციებული ვარ.
ავადმყოფობა: have; ქართულად „ვარ“, ინგლისურში have

მართლწერა და გამოთქმა

  • has /hæz/ – h მსუბუქი ამოსუნთქვაა, როგორც ქართული ჰ, და არა ხ. /æ/ ქართულში არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ, როგორც ა-ზე, ენა კი წინ დაიჭირეთ, როგორც ე-ზე. სწრაფ მეტყველებაში has ხშირად სუსტია: /həz/ – სულ მოკლე, მოდუნებული ხმოვნით.
  • have /hæv/: ბოლოს e არ წარმოითქმის. ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, მაგრამ აქ ბოლო e მუნჯია.
  • have got-ში have ჩვეულებრივ მოკლდება და მახვილი got-ზე მოდის: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). ბრიტანული /ɒ/ მოკლეა, ტუჩები ოდნავ მრგვალდება; ბოლო t ხშირად თითქმის არ ისმის.
  • she's got = she has got, მაგრამ she's = she is. შეხედეთ შემდეგ სიტყვას: She's got a cat (has) / She's tired (is).
  • მოკლე პასუხებში დამხმარე ზმნა ძლიერია: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
  • headache /ˈhedeɪk/: ch აქ ქ-სავით ჟღერს, არა ჩ-სავით. ინგლისური k მახვილიანი მარცვლის დასაწყისში (cold, car) ქართულ ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით; ნუ იტყვით კ-ს.

ოქროს წესი

have / has ყველა ვარიანტში მუშაობს და უარყოფასა და კითხვაში do / does-ს იყენებს. have got / has got (ძირითადად UK) ფლობაზე, ოჯახზე, გარეგნობასა და ავადმყოფობაზე იგივეს ნიშნავს და უარყოფასა და კითხვას თავად აწარმოებს. have lunch-ის მსგავს მოქმედებებზე მხოლოდ have გამოიყენეთ. და ავადმყოფობის წინ a / an არ დაგავიწყდეთ: a headache, a cold.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ჩასვით have-ის სწორი ფორმა ან გადააკეთეთ წინადადება.

  1. My brother (have) two cats.
  2. გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად (have): I have a bike.
  3. გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად (have got): She's got a laptop.
  4. შეადგინეთ კითხვა (have): They have a garden.
  5. შეადგინეთ კითხვა (have got): He has got a sister.
  6. "Have you got a pen?" "Yes, I ."

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … a terrible headache.
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: She … a shower after the gym.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: My grandmother … 80.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. He doesn't has a car.
  2. Do you have got a minute?
  3. We've got dinner at seven every day.
  4. Has your sister got blue eyes?

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.

A new flatmate
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ სამი წინადადება თქვენს ოჯახზე ან თქვენს ნივთებზე. გამოიყენეთ have ან have got.
  2. ორი წინადადებით აღწერეთ მეგობრის გარეგნობა.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად
    your sister work in a bank?
  2. A1-11 There is / There are ქართულად: „არის“ ინგლისურად, Is there…? და How many…?
    a supermarket near my flat.
  3. A1-02 To Be (am, is, are) ქართულად: როდის am, როდის is და როდის are
    My son six years old.
პასუხები

A. ფორმა

  1. has / has got / 's got
  2. I don't have a bike. / I do not have a bike.
  3. She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
  4. Do they have a garden?
  5. Has he got a sister?
  6. have

B. მნიშვნელობა

  1. have
  2. has
  3. doesn't
  4. is

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. He doesn't have a car.
  2. Do you have a minute? / Have you got a minute?
  3. We have dinner at seven every day.
  4. ✓ Has your sister got blue eyes?

D. კონტექსტში

  1. Have
  2. have
  3. has / 's got / has got
  4. do
  5. don't / do not
  6. have

E. თქვენი ჯერი

  1. I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
  2. My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.

F. შერეული გამეორება

  1. Does
  2. There's / There is
  3. is
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play