Have და Have Got ქართულად: „მაქვს“, „მყავს“ და have breakfast
Have and Have Got
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ have-ით და have got-ით ისაუბრებთ იმაზე, რა გაქვთ, ვინ გყავთ ოჯახში, როგორ გამოიყურება ადამიანი და რა გტკივათ – დადებით, უარყოფით და კითხვით წინადადებებში. ასევე ისწავლით have-ს ყოველდღიური მოქმედებებისთვის, მაგალითად, have breakfast.
მთავარი იდეა
Have ადამიანს აკავშირებს იმასთან, რაც მის ცხოვრებაშია: მანქანასთან, დასთან, ცისფერ თვალებთან, თავის ტკივილთან. წარმოიდგინეთ ადამიანი, როგორც მაგნიტი. საგნები მას ეკვრის და მისი ცხოვრების ნაწილი ხდება – მანქანა, და, ცისფერი თვალები, ძაღლი, გაციებაც კი. I have a car. I have a dog.
ინგლისურს ამის სათქმელად ორი გზა აქვს. Have ინგლისურის ყველა ვარიანტში მუშაობს. Have got იგივეს ნიშნავს და ძალიან ხშირია ბრიტანულ ინგლისურში, განსაკუთრებით ზეპირ მეტყველებაში. ამერიკულ ინგლისურში ჩვეულებრივი ფორმა have-ია, თუმცა არაფორმალურ საუბარში I've got-იც ხშირია.
ეს ორი ფორმა სხვადასხვაგვარად იქცევა. Have ჩვეულებრივი ზმნაა, ამიტომ უარყოფასა და კითხვაში do / does-ს იყენებს – ზუსტად ისე, როგორც A1-13-ში ისწავლეთ. Have got-ში კი have დამხმარე ზმნაა: not-ს თავად იღებს და წინ თავად გადადის.
და კიდევ ერთი: have შეიძლება მოქმედებაც იყოს – have lunch, have a shower. ეს ფლობა არ არის და აქ have got შეუძლებელია.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ფლობას ორი ზმნით გამოვხატავთ: საგანზე ვამბობთ „მაქვს“ („ტელეფონი მაქვს“), ადამიანსა და ცხოველზე – „მყავს“ („ორი და მყავს“, „ძაღლი გვყავს“); სასაუბრო ენაში მანქანაზეც ხშირად „მყავს“ ითქმის. ინგლისურში ორივე have-ია – აქ არჩევანი არ გჭირდებათ. სამაგიეროდ, ინგლისურში არის ორი ფორმა – have და have got – და ისინი უარყოფასა და კითხვაში სხვადასხვაგვარად იქცევა.
ტკივილსა და ავადმყოფობაზე ქართულად ხშირად ზმნით ან „ყოფნით“ ვლაპარაკობთ: „თავი მტკივა“, „გაციებული ვარ“. ინგლისურში ეს არის have + a / an + არსებითი სახელი: I have a headache. I have a cold. და რადგან ქართულში არტიკლები არ არის, a ადვილად იკარგება. ჭამასა და დაბანაზეც ქართულს საკუთარი ზმნები აქვს („ვსაუზმობ“, „ვსადილობ“, „შხაპს ვიღებ“), ინგლისური კი აქ have-ს იყენებს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ტელეფონი მაქვს. / ძაღლი მყავს. | I have a phone. / I have a dog. | ქართულად საგანზე „მაქვს“, ცოცხალზე „მყავს“; ინგლისურში ორივე have |
| მანქანა არ ჰყავს. | She doesn't have a car. / She hasn't got a car. | ქართულად უბრალოდ „არ“; ინგლისურში ორი ფორმა |
| კალამი გაქვს? | Do you have a pen? / Have you got a pen? | ქართულად ინტონაცია; ინგლისურში Do ან Have წინ |
| თავი მტკივა. | I have a headache. | ქართულად ზმნაა; ინგლისურში have + a + არსებითი სახელი |
| გაციებული ვარ. / მცივა. | I have a cold. / I'm cold. | ავადმყოფობა: have a cold; სიცივის შეგრძნება: be cold |
| ვსაუზმობ. / შხაპს ვიღებ. | I have breakfast. / I have a shower. | ქართულად საკუთარი ზმნებია; ინგლისურში have (და არასოდეს have got) |
| 25 წლის ვარ. | I'm 25. | აქ ერთნაირია: ასაკს ორივე ენა „ყოფნით“ ამბობს – have აქ არ გამოიყენება |
| გრძელი თმა აქვს. | She has long hair. | აქ ერთნაირია: „თმა“ და hair ორივე მხოლობითშია |
მოკლედ: „მაქვს“ და „მყავს“ = have / have got; „თავი მტკივა“ = I have a headache; „ვსაუზმობ“ = I have breakfast.
ფორმა
დადებითი წინადადება
| ქვემდებარე | have | have got (ძირითადად UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have a car. | have got ('ve got) a car. |
| he / she / it | has a car. | has got ('s got) a car. |
უარყოფითი წინადადება
| ქვემდებარე | have (ყველა ვარიანტი) | have got (ძირითადად UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | don't have a car. | haven't got a car. |
| he / she / it | doesn't have a car. | hasn't got a car. |
doesn't-ის შემდეგ დგას have და არა has: She doesn't have a car.
კითხვები და მოკლე პასუხები
| ფორმა | კითხვა | კი | არა |
|---|---|---|---|
| have | Do you have a pen? | Yes, I do. | No, I don't. |
| have | Does she have a car? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
| have got | Have you got a pen? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| have got | Has he got a car? | Yes, he has. | No, he hasn't. |
ორ ფორმას ნუ შეურევთ: არა Do you have got…? უპასუხეთ კითხვის დამხმარე ზმნით: Have you got…? – Yes, I have.
შემოკლებული ფორმები (contractions): I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. ფლობის მნიშვნელობით უბრალო have-თან ჩვეულებრივ სრული ფორმა ითქმის: I have a car.
Have მოქმედებისთვის (მხოლოდ have – არასოდეს have got)
| have + … | მაგალითები |
|---|---|
| ჭამა და სმა | have breakfast / lunch / dinner / a coffee |
| დაბანა | have a shower / a bath; take a shower-იც ხშირია, განსაკუთრებით ამერიკულ ინგლისურში |
| გამოცდილება, მოვლენები | have a party / a good time / a break / a lesson |
გამოყენება
1ფლობა
have ან have got გამოიყენეთ იმისთვის, რაც გეკუთვნით.
2ოჯახი, მეგობრები და შინაური ცხოველები
have / have got გამოიყენეთ ადამიანებისა და ცხოველებისთვის, რომლებიც თქვენს ცხოვრებაში არიან. ქართულად აქ „მყავს“ ითქმის.
3გარეგნობა
have / have got გამოიყენეთ თმაზე, თვალებსა და სხვა ნიშნებზე.
4ავადმყოფობა, პრობლემები და შეხვედრები
have / have got გამოიყენეთ ავადმყოფობასა და ტკივილზე, ჩვეულებრივ a / an-ით. ასევე პრობლემებსა და დანიშნულ შეხვედრებზე. ქართულად ხშირად ზმნას ვიყენებთ („თავი მტკივა“), ინგლისურში კი have + a + არსებითი სახელი.
5Have მოქმედებისთვის – არასოდეს have got
Have + არსებითი სახელი შეიძლება მოქმედება იყოს: ჭამა, სმა, დაბანა, გამოცდილება. აქ have ჩვეულებრივი მოქმედების ზმნაა და have got შეუძლებელია. ქართულად ასეთ მოქმედებებს ხშირად საკუთარი ზმნა აქვს: „ვსაუზმობ“, „ვსადილობ“, „ვვახშმობ“.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „მაღალი სიცხე აქვს“ → has high fever. ქართულში არტიკლები არ არის, ამიტომ ავადმყოფობის სახელის წინ a ადვილად იკარგება: „ბავშვს მაღალი სიცხე აქვს, ამიტომ დღეს სახლში ვართ“. ინგლისურში ტკივილი და ავადმყოფობა ჩვეულებრივ a / an-ს იღებს: a sore throat, a temperature, a cough.
2. „გაციებული ვარ“ → I'm cold. ქართულად ავადმყოფობაზე ვამბობთ „გაციებული ვარ“ – „ყოფნით“. სიტყვასიტყვით ბევრი ამბობს I'm cold. ინგლისურში ეს ნიშნავს „მცივა“. გაციება (ავადმყოფობა) არის have a cold.
3. „სამი ძმა ჰყავს“ → three brother. ქართულად რიცხვისა და რაოდენობის სიტყვების შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია: „თამარს სამი ძმა ჰყავს“, „ბევრი ბიძაშვილი მყავს“. ინგლისურში თვლადი არსებითი სახელი მრავლობითშია.
4. „ის“ – he თუ she? ოჯახზე საუბრისას ქართული „ის“ ინგლისურში he ან she უნდა გახდეს. სწრაფ საუბარში ხშირად ერევათ.
არ აგერიოთ
have (ფლობა) თუ have (მოქმედება) – ფლობაზე შეიძლება have ან have got. მოქმედებაზე მხოლოდ have. (have-იანი მოქმედება შეიძლება განგრძობითშიც იყოს – I'm having lunch: იხ. A1-23.)
have თუ there is – have = ვიღაცას რაღაც აქვს; there is = რაღაც სადღაც არსებობს. იხ. A1-11. ქართულადაც ორივე გზა გვაქვს: „ბინას აივანი აქვს“ და „ბინაში აივანია“.
be თუ have – გრძნობები, ასაკი და მდგომარეობა be-თი ითქმის. ავადმყოფობა არსებითი სახელია, ამიტომ have-ს იღებს. იხ. A1-02.
მართლწერა და გამოთქმა
- has /hæz/ – h მსუბუქი ამოსუნთქვაა, როგორც ქართული ჰ, და არა ხ. /æ/ ქართულში არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ, როგორც ა-ზე, ენა კი წინ დაიჭირეთ, როგორც ე-ზე. სწრაფ მეტყველებაში has ხშირად სუსტია: /həz/ – სულ მოკლე, მოდუნებული ხმოვნით.
- have /hæv/: ბოლოს e არ წარმოითქმის. ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, მაგრამ აქ ბოლო e მუნჯია.
- have got-ში have ჩვეულებრივ მოკლდება და მახვილი got-ზე მოდის: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). ბრიტანული /ɒ/ მოკლეა, ტუჩები ოდნავ მრგვალდება; ბოლო t ხშირად თითქმის არ ისმის.
- she's got = she has got, მაგრამ she's = she is. შეხედეთ შემდეგ სიტყვას: She's got a cat (has) / She's tired (is).
- მოკლე პასუხებში დამხმარე ზმნა ძლიერია: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
- headache /ˈhedeɪk/: ch აქ ქ-სავით ჟღერს, არა ჩ-სავით. ინგლისური k მახვილიანი მარცვლის დასაწყისში (cold, car) ქართულ ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით; ნუ იტყვით კ-ს.
ოქროს წესი
have / has ყველა ვარიანტში მუშაობს და უარყოფასა და კითხვაში do / does-ს იყენებს. have got / has got (ძირითადად UK) ფლობაზე, ოჯახზე, გარეგნობასა და ავადმყოფობაზე იგივეს ნიშნავს და უარყოფასა და კითხვას თავად აწარმოებს. have lunch-ის მსგავს მოქმედებებზე მხოლოდ have გამოიყენეთ. და ავადმყოფობის წინ a / an არ დაგავიწყდეთ: a headache, a cold.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით have-ის სწორი ფორმა ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
My brother (have) two cats.
-
გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად (have): I have a bike.
-
გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად (have got): She's got a laptop.
-
შეადგინეთ კითხვა (have): They have a garden.
-
შეადგინეთ კითხვა (have got): He has got a sister.
-
"Have you got a pen?" "Yes, I ."
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … a terrible headache.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She … a shower after the gym.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My grandmother … 80.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
He doesn't has a car.
-
Do you have got a minute?
-
We've got dinner at seven every day.
-
Has your sister got blue eyes?
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ სამი წინადადება თქვენს ოჯახზე ან თქვენს ნივთებზე. გამოიყენეთ have ან have got.
-
ორი წინადადებით აღწერეთ მეგობრის გარეგნობა.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად your sister work in a bank?
-
A1-11 There is / There are ქართულად: „არის“ ინგლისურად, Is there…? და How many…? a supermarket near my flat.
-
A1-02 To Be (am, is, are) ქართულად: როდის am, როდის is და როდის are My son six years old.
პასუხები
A. ფორმა
- has / has got / 's got
- I don't have a bike. / I do not have a bike.
- She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
- Do they have a garden?
- Has he got a sister?
- have
B. მნიშვნელობა
- have
- has
- doesn't
- is
C. იპოვეთ შეცდომა
- He doesn't have a car.
- Do you have a minute? / Have you got a minute?
- We have dinner at seven every day.
- ✓ Has your sister got blue eyes?
D. კონტექსტში
- Have
- have
- has / 's got / has got
- do
- don't / do not
- have
E. თქვენი ჯერი
- I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
- My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.
F. შერეული გამეორება
- Does
- There's / There is
- is
