ზმნიზედები ინგლისურად: quickly, well, hard და ზედსართავი თუ ზმნიზედა
Adverbs: Quickly, Well, Hard
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, როგორ აკეთებს ვინმე რაღაცას, ვითარების ზმნიზედებით (quickly, carefully, well, hard), აირჩიოთ ზედსართავ სახელსა და ზმნიზედას შორის, ზმნიზედა სწორ ადგილას დასვათ და ზედსართავი სახელი გააძლიეროთ ან შეასუსტოთ სიტყვებით very, really, extremely, quite, fairly, pretty და rather.
მთავარი იდეა
ზედსართავი სახელიც და ზმნიზედაც აღწერს, მაგრამ სხვადასხვა რამეს. ზედსართავი სახელი აღწერს არსებით სახელს – ადამიანს ან ნივთს: a careful driver. ვითარების ზმნიზედა აღწერს ზმნას – მოქმედებას და იმას, როგორ სრულდება ის: She drives carefully.
წარმოიდგინეთ სპორტული კომენტატორი. ხან მოთამაშეს აღწერს: a quick player, a careful player, a good player – ეს ზედსართავი სახელებია. ხან იმას აღწერს, რას აკეთებს მოთამაშე: He moves quickly. He passes the ball carefully. He plays well. – ეს ზმნიზედებია. არჩევამდე ჰკითხეთ საკუთარ თავს: ადამიანს ან ნივთს ვაღწერ (she is careful) თუ იმას, როგორ აკეთებს რაღაცას (she works carefully)?
ერთი მახეა. ზოგი ზმნა – look, feel, smell, sound, taste – ხშირად მოქმედებას კი არ აღწერს, არამედ იმას, როგორია ან როგორი ჩანს რაღაც. ასეთ დროს ისინი be-სავით მუშაობს და ზედსართავ სახელს იღებს: You look tired. This soup smells good.
ქართული და ინგლისური
კარგი ამბავი: ქართულშიც ზედსართავი და ზმნიზედა განსხვავდება. ზმნიზედას ხშირად -ად აწარმოებს: „ფრთხილი“ → „ფრთხილად“, „ნელი“ → „ნელა“, „კარგი“ → „კარგად“. ეს ზუსტად ინგლისური -ly-ის როლია: careful → carefully. ამიტომ She drives carefully ქართველისთვის ლოგიკურია.
პრობლემა სხვაგანაა. პირველი: ქართულად „გამოიყურება“, „ჟღერს“ და „თავს გრძნობს“ ხშირად ზმნიზედას იღებს – „ლამაზად გამოიყურები“, „მშვენივრად ჟღერს“, „თავს კარგად ვგრძნობ“. ინგლისურში look, sound, feel ამ მნიშვნელობით ზედსართავს იღებს: You look beautiful, That sounds great, I feel good. მეორე: ქართულში სიტყვათა რიგი თავისუფალია და ზმნიზედა ხშირად ზმნის წინ დგას („ჭადრაკს კარგად თამაშობს“); ინგლისურში ვითარების ზმნიზედა ჩვეულებრივ ზმნისა და დამატების შემდეგ მოდის. მესამე: friendly, lovely -ly-ით მთავრდება, მაგრამ ზედსართავი სახელებია.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ფრთხილად ატარებს მანქანას. | She drives carefully. | აქ ერთნაირია: -ად = -ly |
| ინგლისურად კარგად ლაპარაკობ. | You speak English really well. | აქ ერთნაირია: „კარგად“ = well, არა good |
| დაღლილი ჩანხარ. | You look tired. | აქ ერთნაირია: „ჩანს“ + ზედსართავი |
| ლამაზად გამოიყურები. | You look beautiful. | ქართულად ზმნიზედა; ინგლისურში look + ზედსართავი |
| მშვენივრად ჟღერს! | That sounds great! | ქართულად -ად; ინგლისურში sound + ზედსართავი |
| დღეს თავს კარგად ვერ ვგრძნობ. | I don't feel well today. | „თავს“ ინგლისურში არ ითარგმნება: feel, არა feel myself |
| იაპონურად თავისუფლად ლაპარაკობს. | She speaks Japanese fluently. | ზმნიზედა ბოლოს: ზმნა + დამატება + ზმნიზედა |
| შენი ხმა ძლივს მესმის. | I can hardly hear you. | „ძლივს“ = hardly, არა hard |
| ბოლო დროს მია გინახავს? | Have you seen Mia lately? | „ბოლო დროს“ = lately; „გვიან“ = late |
მოკლედ: ქართული -ად ხშირად = -ly, მაგრამ „გამოიყურება / ჟღერს / თავს გრძნობს“ + -ად ინგლისურში look / sound / feel + ზედსართავია; ზმნიზედა დგას ზმნისა და დამატების შემდეგ.
ფორმა
წესიერი ზმნიზედები: ზედსართავი + -ly
| ზედსართავი | წესი | ზმნიზედა |
|---|---|---|
| slow, quick, careful, quiet | + -ly | slowly, quickly, carefully, quietly |
| happy, easy, angry | თანხმოვანი + -y → -ily | happily, easily, angrily |
| gentle, terrible, simple | -le → -ly | gently, terribly, simply |
| automatic, dramatic | -ic → -ically | automatically, dramatically |
არაწესიერი ზმნიზედები
| ზედსართავი | ზმნიზედა | მაგალითი |
|---|---|---|
| good | well | She sings well. |
| fast | fast | He drives fast. |
| hard | hard | They work hard. |
| late | late | The bus arrived late. |
| early | early | I got up early. |
მახეები: მსგავსი სიტყვები, სხვა მნიშვნელობა
| სიტყვა | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|
| hard | ბევრი ძალისხმევით | She studies hard. |
| hardly | თითქმის არ, ძლივს | I can hardly hear you. |
| late | გვიან, დაგვიანებით | He came late. |
| lately | ბოლო დროს | Have you seen her lately? |
ხარისხის ზმნიზედები + ზედსართავი ან ზმნიზედა
| სიტყვა | სიძლიერე | მაგალითი |
|---|---|---|
| extremely | ძალიან, ძალიან ძლიერი | extremely cold |
| really / very | ძლიერი | really tired, very quickly |
| quite | საშუალო (UK) – ხშირად ძლიერი (US) | quite good |
| pretty | საშუალოდან ძლიერამდე (სასაუბრო) | pretty good |
| rather | საშუალოდან ძლიერამდე; ხშირად უარყოფითი ან მოულოდნელი (უფრო UK) | rather cold |
| fairly | საშუალო | fairly easy |
გამოყენება
1ვითარების ზმნიზედები: როგორ სრულდება მოქმედება
ვითარების ზმნიზედების უმეტესობა ზედსართავს + -ly-ს უდრის. ის მოქმედებას აღწერს. ქართულად აქ ჩვეულებრივ -ად ან -ა ზმნიზედაა.
2არაწესიერი ზმნიზედები: well, fast, hard, late, early
Good ზმნიზედად well ხდება. Fast, hard, late და early ზედსართავის ფორმას ინარჩუნებს. სიტყვა fastly არ არსებობს.
3მახეები: hard თუ hardly, late თუ lately
Hardly ნიშნავს „თითქმის არ“, lately კი – „ბოლო დროს“. ეს hard-ისა და late-ის ზმნიზედები არ არის. Hardly ჩვეულებრივ მთავარი ზმნის წინ დგას (ან can-ის, be-სა და სხვა დამხმარე ზმნების შემდეგ).
4დამაკავშირებელი ზმნის შემდეგ ზედსართავი, მოქმედების შემდეგ ზმნიზედა
be, look, feel, smell, sound, taste და seem-ის შემდეგ გამოიყენეთ ზედსართავი სახელი: აქ ეს ზმნები მდგომარეობას აღწერს. მოქმედების ზმნების შემდეგ – ზმნიზედა. Well შეიძლება ზედსართავიც იყოს და ნიშნავდეს „ჯანმრთელს“ (I don't feel well). სხვა დამაკავშირებელი ზმნები (get, become, go, turn) B1-32-შია. ქართულად ამ ზმნებთან ხშირად -ად გვაქვს – სწორედ აქ უნდა იყოთ ფრთხილად.
5ვითარების ზმნიზედის ადგილი
ვითარების ზმნიზედა ჩვეულებრივ ზმნის შემდეგ ან ზმნისა და დამატების შემდეგ დგას. ზმნასა და დამატებას შორის ნუ ჩასვამთ. ქართულში რიგი თავისუფალია, ინგლისურში – არა.
6ხარისხის ზმნიზედები: very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather
ეს სიტყვები ზედსართავის ან სხვა ზმნიზედის წინ დგას და აჩვენებს, რამდენად ძლიერია ის. Quite რთულია: ბრიტანულ ინგლისურში ხშირად ნიშნავს „საკმაოდ, მაგრამ არა ძალიან“ (quite good = ნორმალური), ამერიკულში კი ჩვეულებრივ – „ძალიან“. Pretty სასაუბროა და ბრიტანულშიც და ამერიკულშიც ხშირია; დაახლოებით quite-ს ნიშნავს, ან ცოტა მეტს. Rather fairly-ზე ცოტა ძლიერია, უფრო ბრიტანულ ინგლისურშია ხშირი და ხშირად უარყოფით ან მოულოდნელ რამეს ახლავს (rather cold, rather expensive). Fairly ოთხიდან ყველაზე სუსტია. ქართულად quite, pretty, rather და fairly ხშირად ერთი სიტყვით – „საკმაოდ“ – ითარგმნება.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ელეგანტურად გამოიყურებოდა“, „მშვენივრად ჟღერს“ → look / sound + -ly. ქართულად ამ ზმნებთან -ად ზმნიზედა ბუნებრივია, ამიტომ ინგლისურშიც -ly გვიჩნდება. როცა look და sound აღწერს, როგორია ან როგორი ჩანს რაღაც, მათ შემდეგ ზედსართავი სახელი დგას.
2. „თავს უკეთ ვგრძნობ“ → I feel myself better. ქართულად „თავს“ აუცილებელია, ინგლისურში feel თავისით მუშაობს: feel + ზედსართავი (good, better, tired) ან well.
3. „ჭადრაკს ძალიან კარგად თამაშობს“ → ზმნიზედა ზმნის წინ ან დამატების წინ. ქართულში ზმნიზედა ხშირად ზმნის წინ დგას და სიტყვათა რიგი თავისუფალია. ინგლისურში well, hard, fast ზმნის წინ ვერ დადგება, ვითარების ზმნიზედა კი ჩვეულებრივ დამატების შემდეგ მოდის.
4. „მეგობრულად“ → friendly. ქართულად „მეგობრული“ → „მეგობრულად“, და რადგან -ly ზმნიზედას ჰგავს, friendly-ს ზმნიზედად ვიყენებთ. Friendly, lovely, lonely, silly ზედსართავი სახელებია. მოქმედებისთვის თქვით in a friendly way.
არ აგერიოთ
good თუ well – Good ზედსართავი სახელია: არსებით სახელს აღწერს ან be, look, sound-ის შემდეგ დგას. Well good-ის ზმნიზედაა და ამასთანავე ზედსართავიც, რომელიც „ჯანმრთელს“ ნიშნავს.
look + ზედსართავი თუ look at + ზმნიზედა – Look (= ჩანს) ზედსართავს იღებს. Look at მოქმედებაა („შეხედა“), ამიტომ ზმნიზედას იღებს.
ვითარების ზმნიზედები თუ სიხშირის ზმნიზედები – Always, often, never ამბობს, რამდენად ხშირად ხდება რაღაც, და მთავარი ზმნის წინ დგას. იხ. A1-15.
მართლწერა და გამოთქმა
- -ly უმახვილოა: /li/. მახვილი იქვე რჩება, სადაც ზედსართავშია: careful → carefully, happy → happily (მახვილი პირველ მარცვალზე). ქართულად ყველა მარცვალს თანაბრად ვამბობთ – აქ -ly მოკლე და მსუბუქია.
- -l-ზე (მათ შორის -ful-ზე) დაბოლოებულ ზედსართავებს უბრალოდ -ly ემატება, ამიტომ ორი l იწერება: careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really, final → finally. წარმოითქმის მხოლოდ ერთი /l/ – ორმაგ ლ-ს ნუ იტყვით.
- -y → -ily: easy → easily, busy → busily. გამონაკლისები: shy → shyly; dry → dryly (UK-ში drily-ც).
- -ic → -ically წარმოითქმის /ɪkli/: automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/. -al აქ არ ისმის – სიტყვას ისე ნუ წაიკითხავთ, როგორც იწერება. გამონაკლისი: public → publicly.
- well /wel/: ქართულში /w/ არ არის და ხშირად ვ-ს ვამბობთ. ტუჩები დაამრგვალეთ, როგორც უ-ს დროს, და კბილებით ტუჩს ნუ შეეხებით.
- early /ˈɜːli/: /ɜː/ ქართულში არ არის. ენა შუაში დევს, ტუჩები მოდუნებულია; ეს არც ე-ა და არც ო. r ქართული რ-ივით არ ცახცახებს, ბრიტანულ გამოთქმაში კი საერთოდ არ ისმის.
- friendly, lovely, lonely, silly -ly-ით მთავრდება, მაგრამ ზედსართავი სახელებია. მოქმედების აღსაწერად თქვით in a friendly way.
ოქროს წესი
ადამიანს ან ნივთს აღწერთ → ზედსართავი სახელი. აღწერთ, როგორ სრულდება მოქმედება → ზმნიზედა (ჩვეულებრივ -ly, ქართული -ად-ის მსგავსად). დაიმახსოვრეთ: good → well, ხოლო hard, fast, late, early არ იცვლება. be, look, feel, sound, smell, taste-ის შემდეგ, როცა მდგომარეობას აღწერს, – ზედსართავი, მაშინაც კი, როცა ქართულად „-ად“ გვაქვს.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
She closed the door (quiet).
-
My brother plays the guitar very (good).
-
They worked (hard) to finish the project.
-
The baby is sleeping (peaceful).
-
He answered (angry).
-
The doors open (automatic).
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: This milk smells ….
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I can … hear you — the music is too loud.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The bus came … again, so I missed the start of the film.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The answer was … simple.
-
გადააკეთეთ ზმნიზედით: He is a careful driver. He drives .
-
აირჩიეთ სასაუბრო სიტყვა, რომელიც დაახლოებით იმავეს ნიშნავს, რასაც quite: The party was … good.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
He reads very slow.
-
She speaks very well English.
-
Don't drive so fastly!
-
You look really tired today.
D. კონტექსტში
შეავსეთ წერილში გამოტოვებული სიტყვები: ფრჩხილებში მოცემული სიტყვა ჩასვით სწორი ფორმით.
Hi Sam! My new job is going 17 (good). My boss is 18 (real) nice, and the work isn't too difficult. I work 19 (hard), but I always leave the office 20 (early) on Fridays. The only problem: my colleague talks very 21 (loud) on the phone, and I can 22 (hard) think!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, როგორ აკეთებთ რაღაცებს: ერთი რამ, რასაც კარგად აკეთებთ, და ერთი, რასაც – ცუდად.
-
აღწერეთ მეგობარი ერთი ზედსართავი სახელით და ერთი ზმნიზედით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often ჩასვით always სწორ ადგილას: She is late for class.
-
A2-08 As … as, too და enough ინგლისურად: თანაბრობა, „ზედმეტად“ და „საკმარისად“ ჩასვით enough სწორ ადგილას: The room isn't (big) for ten people.
-
A2-06 შედარებითი ხარისხი ინგლისურად: -er, more, than (Comparatives ქართულად) My sister is a (careful) driver than me.
პასუხები
A. ფორმა
- quietly
- well
- hard
- peacefully
- angrily
- automatically
B. მნიშვნელობა
- bad
- hardly
- late
- extremely
- carefully
- pretty
C. იპოვეთ შეცდომა
- He reads very slowly.
- She speaks English very well.
- Don't drive so fast!
- ✓ You look really tired today.
D. კონტექსტში
- well
- really
- hard
- early
- loudly
- hardly
E. თქვენი ჯერი
- I cook quite well. I sing really badly!
- My friend Ana is very calm. She always speaks slowly and quietly.
F. შერეული გამეორება
- She is always late for class.
- The room isn't big enough for ten people.
- more careful
