Slowingoგრამატიკა
A2 10 / 38

ზმნიზედები ინგლისურად: quickly, well, hard და ზედსართავი თუ ზმნიზედა

Adverbs: Quickly, Well, Hard

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, როგორ აკეთებს ვინმე რაღაცას, ვითარების ზმნიზედებით (quickly, carefully, well, hard), აირჩიოთ ზედსართავ სახელსა და ზმნიზედას შორის, ზმნიზედა სწორ ადგილას დასვათ და ზედსართავი სახელი გააძლიეროთ ან შეასუსტოთ სიტყვებით very, really, extremely, quite, fairly, pretty და rather.

მთავარი იდეა

ზედსართავი სახელიც და ზმნიზედაც აღწერს, მაგრამ სხვადასხვა რამეს. ზედსართავი სახელი აღწერს არსებით სახელს – ადამიანს ან ნივთს: a careful driver. ვითარების ზმნიზედა აღწერს ზმნას – მოქმედებას და იმას, როგორ სრულდება ის: She drives carefully.

წარმოიდგინეთ სპორტული კომენტატორი. ხან მოთამაშეს აღწერს: a quick player, a careful player, a good player – ეს ზედსართავი სახელებია. ხან იმას აღწერს, რას აკეთებს მოთამაშე: He moves quickly. He passes the ball carefully. He plays well. – ეს ზმნიზედებია. არჩევამდე ჰკითხეთ საკუთარ თავს: ადამიანს ან ნივთს ვაღწერ (she is careful) თუ იმას, როგორ აკეთებს რაღაცას (she works carefully)?

ერთი მახეა. ზოგი ზმნა – look, feel, smell, sound, taste – ხშირად მოქმედებას კი არ აღწერს, არამედ იმას, როგორია ან როგორი ჩანს რაღაც. ასეთ დროს ისინი be-სავით მუშაობს და ზედსართავ სახელს იღებს: You look tired. This soup smells good.

ქართული და ინგლისური

კარგი ამბავი: ქართულშიც ზედსართავი და ზმნიზედა განსხვავდება. ზმნიზედას ხშირად -ად აწარმოებს: „ფრთხილი“ → „ფრთხილად“, „ნელი“ → „ნელა“, „კარგი“ → „კარგად“. ეს ზუსტად ინგლისური -ly-ის როლია: careful → carefully. ამიტომ She drives carefully ქართველისთვის ლოგიკურია.

პრობლემა სხვაგანაა. პირველი: ქართულად „გამოიყურება“, „ჟღერს“ და „თავს გრძნობს“ ხშირად ზმნიზედას იღებს – „ლამაზად გამოიყურები“, „მშვენივრად ჟღერს“, „თავს კარგად ვგრძნობ“. ინგლისურში look, sound, feel ამ მნიშვნელობით ზედსართავს იღებს: You look beautiful, That sounds great, I feel good. მეორე: ქართულში სიტყვათა რიგი თავისუფალია და ზმნიზედა ხშირად ზმნის წინ დგას („ჭადრაკს კარგად თამაშობს“); ინგლისურში ვითარების ზმნიზედა ჩვეულებრივ ზმნისა და დამატების შემდეგ მოდის. მესამე: friendly, lovely -ly-ით მთავრდება, მაგრამ ზედსართავი სახელებია.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ფრთხილად ატარებს მანქანას.She drives carefully.აქ ერთნაირია: -ად = -ly
ინგლისურად კარგად ლაპარაკობ.You speak English really well.აქ ერთნაირია: „კარგად“ = well, არა good
დაღლილი ჩანხარ.You look tired.აქ ერთნაირია: „ჩანს“ + ზედსართავი
ლამაზად გამოიყურები.You look beautiful.ქართულად ზმნიზედა; ინგლისურში look + ზედსართავი
მშვენივრად ჟღერს!That sounds great!ქართულად -ად; ინგლისურში sound + ზედსართავი
დღეს თავს კარგად ვერ ვგრძნობ.I don't feel well today.„თავს“ ინგლისურში არ ითარგმნება: feel, არა feel myself
იაპონურად თავისუფლად ლაპარაკობს.She speaks Japanese fluently.ზმნიზედა ბოლოს: ზმნა + დამატება + ზმნიზედა
შენი ხმა ძლივს მესმის.I can hardly hear you.„ძლივს“ = hardly, არა hard
ბოლო დროს მია გინახავს?Have you seen Mia lately?„ბოლო დროს“ = lately; „გვიან“ = late

მოკლედ: ქართული -ად ხშირად = -ly, მაგრამ „გამოიყურება / ჟღერს / თავს გრძნობს“ + -ად ინგლისურში look / sound / feel + ზედსართავია; ზმნიზედა დგას ზმნისა და დამატების შემდეგ.

ფორმა

წესიერი ზმნიზედები: ზედსართავი + -ly

ზედსართავიწესიზმნიზედა
slow, quick, careful, quiet+ -lyslowly, quickly, carefully, quietly
happy, easy, angryთანხმოვანი + -y → -ilyhappily, easily, angrily
gentle, terrible, simple-le → -lygently, terribly, simply
automatic, dramatic-ic → -icallyautomatically, dramatically

არაწესიერი ზმნიზედები

ზედსართავიზმნიზედამაგალითი
goodwellShe sings well.
fastfastHe drives fast.
hardhardThey work hard.
latelateThe bus arrived late.
earlyearlyI got up early.

მახეები: მსგავსი სიტყვები, სხვა მნიშვნელობა

სიტყვამნიშვნელობამაგალითი
hardბევრი ძალისხმევითShe studies hard.
hardlyთითქმის არ, ძლივსI can hardly hear you.
lateგვიან, დაგვიანებითHe came late.
latelyბოლო დროსHave you seen her lately?

ხარისხის ზმნიზედები + ზედსართავი ან ზმნიზედა

სიტყვასიძლიერემაგალითი
extremelyძალიან, ძალიან ძლიერიextremely cold
really / veryძლიერიreally tired, very quickly
quiteსაშუალო (UK) – ხშირად ძლიერი (US)quite good
prettyსაშუალოდან ძლიერამდე (სასაუბრო)pretty good
ratherსაშუალოდან ძლიერამდე; ხშირად უარყოფითი ან მოულოდნელი (უფრო UK)rather cold
fairlyსაშუალოfairly easy

გამოყენება

1ვითარების ზმნიზედები: როგორ სრულდება მოქმედება

ვითარების ზმნიზედების უმეტესობა ზედსართავს + -ly-ს უდრის. ის მოქმედებას აღწერს. ქართულად აქ ჩვეულებრივ -ად ან -ა ზმნიზედაა.

Please drive carefully.
გთხოვთ, ფრთხილად ატაროთ მანქანა.
„ფრთხილად“ → carefully: -ად აქ -ly-ის ტოლია
The children were playing quietly in their room.
ბავშვები თავიანთ ოთახში ჩუმად თამაშობდნენ.
She smiled happily when she saw the results.
შედეგები რომ ნახა, ბედნიერმა გაიღიმა.
ქართულად აქ ზედსართავიც ბუნებრივია; ინგლისურში მოქმედებაა → happily
He closed the door gently.
კარი ფრთხილად მიხურა.
The software updates automatically.
პროგრამა ავტომატურად ახლდება.

2არაწესიერი ზმნიზედები: well, fast, hard, late, early

Good ზმნიზედად well ხდება. Fast, hard, late და early ზედსართავის ფორმას ინარჩუნებს. სიტყვა fastly არ არსებობს.

You speak English really well.
ინგლისურად მართლა კარგად ლაპარაკობ.
„კარგად“ → well, არა good
Don't talk so fast — I can't follow you.
ასე სწრაფად ნუ ლაპარაკობ, ვერ გეწევი.
fast: -ly-ის გარეშე
My parents worked hard all their lives.
ჩემი მშობლები მთელი ცხოვრება ბევრს შრომობდნენ.
hard = ბევრი ძალისხმევით (არა hardly)
The plane landed late because of the fog.
ნისლის გამო თვითმფრინავი დაგვიანებით დაჯდა.
„დაგვიანებით“ → late
We left early because of the traffic.
საცობის გამო ადრე გავედით.

3მახეები: hard თუ hardly, late თუ lately

Hardly ნიშნავს „თითქმის არ“, lately კი – „ბოლო დროს“. ეს hard-ისა და late-ის ზმნიზედები არ არის. Hardly ჩვეულებრივ მთავარი ზმნის წინ დგას (ან can-ის, be-სა და სხვა დამხმარე ზმნების შემდეგ).

I worked hard yesterday.
გუშინ ბევრი ვიმუშავე.
hard = ბევრი ძალისხმევით
I hardly slept last night.
წუხელ თითქმის არ მძინებია.
hardly თავად უარყოფითია – not-ს არ ვამატებთ
I can hardly hear you.
შენი ხმა ძლივს მესმის.
„ძლივს“ → hardly
She arrived late.
გვიან მოვიდა.
late = არა დროულად
Have you seen Mia lately?
ბოლო დროს მია გინახავს?
lately = „ბოლო დროს“; მყარი ფრაზაა Present Perfect-ით (აწმყო სრული), იხ. A2-16

4დამაკავშირებელი ზმნის შემდეგ ზედსართავი, მოქმედების შემდეგ ზმნიზედა

be, look, feel, smell, sound, taste და seem-ის შემდეგ გამოიყენეთ ზედსართავი სახელი: აქ ეს ზმნები მდგომარეობას აღწერს. მოქმედების ზმნების შემდეგ – ზმნიზედა. Well შეიძლება ზედსართავიც იყოს და ნიშნავდეს „ჯანმრთელს“ (I don't feel well). სხვა დამაკავშირებელი ზმნები (get, become, go, turn) B1-32-შია. ქართულად ამ ზმნებთან ხშირად -ად გვაქვს – სწორედ აქ უნდა იყოთ ფრთხილად.

You look tired.
დაღლილი ჩანხარ.
look = ჩანს → ზედსართავი
She looked at me angrily.
გაბრაზებით შემომხედა.
look at = მოქმედება → ზმნიზედა
This cake tastes delicious.
ეს ნამცხვარი ძალიან გემრიელია.
taste + ზედსართავი, არა deliciously
That sounds great!
მშვენივრად ჟღერს!
ქართულად -ად, ინგლისურში sound + ზედსართავი
I don't feel well today.
დღეს თავს კარგად ვერ ვგრძნობ.
well = ჯანმრთელი (ზედსართავი); „თავს“ არ ითარგმნება
The flowers smell lovely.
ყვავილებს სასიამოვნო სუნი აქვს.
ქართულად „სუნი აქვს“; ინგლისურში smell + ზედსართავი

5ვითარების ზმნიზედის ადგილი

ვითარების ზმნიზედა ჩვეულებრივ ზმნის შემდეგ ან ზმნისა და დამატების შემდეგ დგას. ზმნასა და დამატებას შორის ნუ ჩასვამთ. ქართულში რიგი თავისუფალია, ინგლისურში – არა.

She speaks Japanese fluently.
იაპონურად თავისუფლად ლაპარაკობს.
ზმნა + დამატება + ზმნიზედა
He answered the question correctly.
კითხვას სწორად უპასუხა.
ქართულად ზმნიზედა ზმნის წინაა, ინგლისურში ბოლოს
They walked slowly to the station.
ფეხით ნელა წავიდნენ სადგურისკენ.
Read the instructions carefully.
ინსტრუქცია ყურადღებით წაიკითხეთ.

6ხარისხის ზმნიზედები: very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather

ეს სიტყვები ზედსართავის ან სხვა ზმნიზედის წინ დგას და აჩვენებს, რამდენად ძლიერია ის. Quite რთულია: ბრიტანულ ინგლისურში ხშირად ნიშნავს „საკმაოდ, მაგრამ არა ძალიან“ (quite good = ნორმალური), ამერიკულში კი ჩვეულებრივ – „ძალიან“. Pretty სასაუბროა და ბრიტანულშიც და ამერიკულშიც ხშირია; დაახლოებით quite-ს ნიშნავს, ან ცოტა მეტს. Rather fairly-ზე ცოტა ძლიერია, უფრო ბრიტანულ ინგლისურშია ხშირი და ხშირად უარყოფით ან მოულოდნელ რამეს ახლავს (rather cold, rather expensive). Fairly ოთხიდან ყველაზე სუსტია. ქართულად quite, pretty, rather და fairly ხშირად ერთი სიტყვით – „საკმაოდ“ – ითარგმნება.

The exam was extremely difficult.
გამოცდა უკიდურესად რთული იყო.
I'm really sorry I'm late.
მართლა ბოდიში, რომ დავაგვიანე.
ქართულად წარსული („დავაგვიანე“), ინგლისურში I'm late
The hotel was quite nice, but a bit noisy.
სასტუმრო საკმაოდ კარგი იყო, ოღონდ ცოტა ხმაურიანი.
UK: quite = საკმაოდ, არა „ძალიან“
The test was fairly easy.
ტესტი საკმაოდ ადვილი იყო.
fairly ყველაზე სუსტია
He speaks very slowly.
ძალიან ნელა ლაპარაკობს.
ხარისხის ზმნიზედა + ვითარების ზმნიზედა
The film was pretty good.
ფილმი საკმაოდ კარგი იყო.
pretty აქ „ლამაზს“ არ ნიშნავს: სასაუბრო „საკმაოდ“
I'm pretty sure the shop closes at six.
თითქმის დარწმუნებული ვარ, რომ მაღაზია ექვსზე იკეტება.
It's rather cold in here. Can I close the window?
აქ საკმაოდ ცივა. ფანჯარა დავხურო?
„ცივა“ ქვემდებარის გარეშე; ინგლისურში it's
The tickets were rather expensive.
ბილეთები საკმაოდ ძვირი იყო.
rather ხშირად უარყოფით შეფასებას ახლავს

ხშირი შეცდომები

❌She drives very careful.
✅She drives very carefully.
drive მოქმედებაა → ზმნიზედა.
❌He speaks English very good.
✅He speaks English very well.
მოქმედებასთან good → well.
❌She speaks fluently English.
✅She speaks English fluently.
ზმნიზედას ზმნასა და დამატებას შორის ნუ ჩასვამთ.
❌You look beautifully.
✅You look beautiful.
look (= ჩანს) ზედსართავს იღებს.
❌I work very hardly.
✅I work very hard.
hardly ნიშნავს „თითქმის არ“.
❌He drives too fastly.
✅He drives too fast.
fast უკვე ზმნიზედაა.
❌He arrived lately again.
✅He arrived late again.
lately = ბოლო დროს; დაგვიანებით = late.
❌The music sounds loudly.
✅The music sounds loud.
sound (= ჟღერს) + ზედსართავი.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „ელეგანტურად გამოიყურებოდა“, „მშვენივრად ჟღერს“ → look / sound + -ly. ქართულად ამ ზმნებთან -ად ზმნიზედა ბუნებრივია, ამიტომ ინგლისურშიც -ly გვიჩნდება. როცა look და sound აღწერს, როგორია ან როგორი ჩანს რაღაც, მათ შემდეგ ზედსართავი სახელი დგას.

❌Nino looked very elegantly in her new dress.
✅Nino looked very elegant in her new dress.
look = ჩანდა → ზედსართავი
❌Your new song sounds wonderfully.
✅Your new song sounds wonderful.
sound + ზედსართავი

2. „თავს უკეთ ვგრძნობ“ → I feel myself better. ქართულად „თავს“ აუცილებელია, ინგლისურში feel თავისით მუშაობს: feel + ზედსართავი (good, better, tired) ან well.

❌After the holiday in Batumi, I feel myself much better.
✅After the holiday in Batumi, I feel much better.
feel + ზედსართავი, myself-ის გარეშე

3. „ჭადრაკს ძალიან კარგად თამაშობს“ → ზმნიზედა ზმნის წინ ან დამატების წინ. ქართულში ზმნიზედა ხშირად ზმნის წინ დგას და სიტყვათა რიგი თავისუფალია. ინგლისურში well, hard, fast ზმნის წინ ვერ დადგება, ვითარების ზმნიზედა კი ჩვეულებრივ დამატების შემდეგ მოდის.

❌Davit very well plays chess.
✅Davit plays chess very well.
ზმნა + დამატება + very well
❌Levan fixed quickly the printer.
✅Levan fixed the printer quickly. ან Levan quickly fixed the printer.
ზმნასა და დამატებას შორის – არა

4. „მეგობრულად“ → friendly. ქართულად „მეგობრული“ → „მეგობრულად“, და რადგან -ly ზმნიზედას ჰგავს, friendly-ს ზმნიზედად ვიყენებთ. Friendly, lovely, lonely, silly ზედსართავი სახელებია. მოქმედებისთვის თქვით in a friendly way.

❌Salome answered the customers friendly.
✅Salome answered the customers in a friendly way.
friendly ზედსართავია

არ აგერიოთ

good თუ well – Good ზედსართავი სახელია: არსებით სახელს აღწერს ან be, look, sound-ის შემდეგ დგას. Well good-ის ზმნიზედაა და ამასთანავე ზედსართავიც, რომელიც „ჯანმრთელს“ ნიშნავს.

She's a good cook.
კარგი მზარეულია.
ზედსართავი + არსებითი სახელი
She cooks well.
კარგად ამზადებს საჭმელს.
ზმნიზედა მოქმედების შემდეგ
I'm not well.
ცუდად ვარ.
well = ჯანმრთელი; ქართულად „ცუდად ვარ“, ინგლისურში I'm not well ან I'm ill

look + ზედსართავი თუ look at + ზმნიზედა – Look (= ჩანს) ზედსართავს იღებს. Look at მოქმედებაა („შეხედა“), ამიტომ ზმნიზედას იღებს.

He looks happy.
ბედნიერი ჩანს.
ჩანს → ზედსართავი
He looked at the photo sadly.
ფოტოს სევდიანად დახედა.
დახედა = მოქმედება → ზმნიზედა

ვითარების ზმნიზედები თუ სიხშირის ზმნიზედები – Always, often, never ამბობს, რამდენად ხშირად ხდება რაღაც, და მთავარი ზმნის წინ დგას. იხ. A1-15.

I always drive carefully.
მანქანას ყოველთვის ფრთხილად ვატარებ.
სიხშირე ზმნის წინ, ვითარება შემდეგ

მართლწერა და გამოთქმა

  • -ly უმახვილოა: /li/. მახვილი იქვე რჩება, სადაც ზედსართავშია: careful → carefully, happy → happily (მახვილი პირველ მარცვალზე). ქართულად ყველა მარცვალს თანაბრად ვამბობთ – აქ -ly მოკლე და მსუბუქია.
  • -l-ზე (მათ შორის -ful-ზე) დაბოლოებულ ზედსართავებს უბრალოდ -ly ემატება, ამიტომ ორი l იწერება: careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really, final → finally. წარმოითქმის მხოლოდ ერთი /l/ – ორმაგ ლ-ს ნუ იტყვით.
  • -y → -ily: easy → easily, busy → busily. გამონაკლისები: shy → shyly; dry → dryly (UK-ში drily-ც).
  • -ic → -ically წარმოითქმის /ɪkli/: automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/. -al აქ არ ისმის – სიტყვას ისე ნუ წაიკითხავთ, როგორც იწერება. გამონაკლისი: public → publicly.
  • well /wel/: ქართულში /w/ არ არის და ხშირად ვ-ს ვამბობთ. ტუჩები დაამრგვალეთ, როგორც უ-ს დროს, და კბილებით ტუჩს ნუ შეეხებით.
  • early /ˈɜːli/: /ɜː/ ქართულში არ არის. ენა შუაში დევს, ტუჩები მოდუნებულია; ეს არც ე-ა და არც ო. r ქართული რ-ივით არ ცახცახებს, ბრიტანულ გამოთქმაში კი საერთოდ არ ისმის.
  • friendly, lovely, lonely, silly -ly-ით მთავრდება, მაგრამ ზედსართავი სახელებია. მოქმედების აღსაწერად თქვით in a friendly way.

ოქროს წესი

ადამიანს ან ნივთს აღწერთ → ზედსართავი სახელი. აღწერთ, როგორ სრულდება მოქმედება → ზმნიზედა (ჩვეულებრივ -ly, ქართული -ად-ის მსგავსად). დაიმახსოვრეთ: good → well, ხოლო hard, fast, late, early არ იცვლება. be, look, feel, sound, smell, taste-ის შემდეგ, როცა მდგომარეობას აღწერს, – ზედსართავი, მაშინაც კი, როცა ქართულად „-ად“ გვაქვს.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული სიტყვა ჩასვით სწორი ფორმით.

  1. She closed the door (quiet).
  2. My brother plays the guitar very (good).
  3. They worked (hard) to finish the project.
  4. The baby is sleeping (peaceful).
  5. He answered (angry).
  6. The doors open (automatic).

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადააკეთეთ წინადადება.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: This milk smells ….
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I can … hear you — the music is too loud.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: The bus came … again, so I missed the start of the film.
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: The answer was … simple.
  5. გადააკეთეთ ზმნიზედით: He is a careful driver. He drives .
  6. აირჩიეთ სასაუბრო სიტყვა, რომელიც დაახლოებით იმავეს ნიშნავს, რასაც quite: The party was … good.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. He reads very slow.
  2. She speaks very well English.
  3. Don't drive so fastly!
  4. You look really tired today.

D. კონტექსტში

შეავსეთ წერილში გამოტოვებული სიტყვები: ფრჩხილებში მოცემული სიტყვა ჩასვით სწორი ფორმით.

A message to a friend
Hi Sam! My new job is going 17 (good). My boss is 18 (real) nice, and the work isn't too difficult. I work 19 (hard), but I always leave the office 20 (early) on Fridays. The only problem: my colleague talks very 21 (loud) on the phone, and I can 22 (hard) think!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, როგორ აკეთებთ რაღაცებს: ერთი რამ, რასაც კარგად აკეთებთ, და ერთი, რასაც – ცუდად.
  2. აღწერეთ მეგობარი ერთი ზედსართავი სახელით და ერთი ზმნიზედით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often
    ჩასვით always სწორ ადგილას: She is late for class.
  2. A2-08 As … as, too და enough ინგლისურად: თანაბრობა, „ზედმეტად“ და „საკმარისად“
    ჩასვით enough სწორ ადგილას: The room isn't (big) for ten people.
  3. A2-06 შედარებითი ხარისხი ინგლისურად: -er, more, than (Comparatives ქართულად)
    My sister is a (careful) driver than me.
პასუხები

A. ფორმა

  1. quietly
  2. well
  3. hard
  4. peacefully
  5. angrily
  6. automatically

B. მნიშვნელობა

  1. bad
  2. hardly
  3. late
  4. extremely
  5. carefully
  6. pretty

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. He reads very slowly.
  2. She speaks English very well.
  3. Don't drive so fast!
  4. ✓ You look really tired today.

D. კონტექსტში

  1. well
  2. really
  3. hard
  4. early
  5. loudly
  6. hardly

E. თქვენი ჯერი

  1. I cook quite well. I sing really badly!
  2. My friend Ana is very calm. She always speaks slowly and quietly.

F. შერეული გამეორება

  1. She is always late for class.
  2. The room isn't big enough for ten people.
  3. more careful
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play