There is жана there are кыргызча: англисче «бар» жана «жок»
There Is / There Are
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз there is / there are менен бир жерде эмне бар экенин айта аласыз, тануу сүйлөм жана суроо түзө аласыз (Is there…? How many… are there?) жана there is, it is менен have ортосунан тандай аласыз.
Негизги ой
Кээде бир нерсе бир жерде бар экенин айткыңыз келет. Англис тили адатта сүйлөмдү таптакыр жаңы маалымат менен баштаганды жактырбайт. Ал адегенде угуучуну даярдайт.
Ошондуктан англисче сүйлөмдүн башына кичинекей белги катары there коюлат: «Көңүл буруңуз – бир нерсе бар!» Андан кийин be этиши, анан жаңы нерсе келет: There is a café on the corner. Бул жерде there «тигил жерде» дегенди билдирбейт. Ал жөн гана эшикти ачат.
Мейманкананын бөлмөсүнүн эшигин ачкан гидди элестетиңиз: «There's a big window, there are two beds, and there's a lovely view». Гид ар бир жаңы нерсени тааныштырат. Нерсе тааныштырылгандан кийин ал жөнүндө it же they менен сүйлөйсүз: There's a café. It's very small.
Жана эсиңизде болсун: аба ырайы, убакыт жана аралык үчүн англис тили there эмес, it колдонот: It's cold. There's snow on the roads.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча бир нерсенин бар экенин бар жана жок деген сөздөр менен айтабыз: «Бөлмөдө стол бар», «Бул жерде Wi-Fi жок». Тартип да башка: адегенде орун, анан нерсе, анан «бар». Англисчеде сүйлөм there is / there are менен башталат, нерсе андан кийин, орун көбүнчө аягында келет. Эки чоң кыйынчылык бар. Биринчиден, кыргызча ушул эле бар ээликти да билдирет («Менин эки агам бар»), ошондуктан have менен there is оңой чаташат: «Шаарда чоң парк бар» → In my city has a big park деген ката ушундан чыгат. Экинчиден, «бар» сан боюнча өзгөрбөйт, ал эми англисчеде is же are тандалат. Тануу сүйлөмдө кыргызча көп учурда эки тануу сөз бирге келет («эч кандай … жок»), англисчеде бир гана.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Бөлмөдө стол бар. | There is a table in the room. | кыргызча орун + нерсе + «бар»; англисче there is + нерсе + орун |
| Шаарда эки парк бар. | There are two parks in the city. | «бар» сан боюнча өзгөрбөйт; англисче көптүк → are |
| Менин эки агам бар. | I have two brothers. | ээлик да «бар» менен; англисче have (A1-14) |
| Бул жерде Wi-Fi жок. | There's no Wi-Fi here. | «жок» → there's no же there isn't any |
| Жакын жерде дарыкана барбы? | Is there a pharmacy near here? | «барбы?» → Is there…? (Have…? эмес) |
| Класста канча студент бар? | How many students are there in your class? | «канча … бар?» → How many … are there? |
| Эч кандай билет жок. | There aren't any tickets. / There are no tickets. | кыргызча эки тануу (эч + жок); англисче бир гана |
| Кафе бар. Ал абдан кичинекей. | There's a café. It's very small. | Бул жерде да ушундай: экинчи сүйлөмдө «ал» → it |
| Бүгүн суук. | It's cold today. | аба ырайы → it, there эмес |
Кыскасы: кыргызча «…да … бар» деп ойлогондо англисчеде there is / there are менен баштаңыз; «…да … жок» → there isn't / there aren't any же there's no. «Бар» ээликти билдирсе (кимдин бир нерсеси бар) – have.
Түзүлүшү
Ырастоо сүйлөм
| Форма | Эмне менен | Мисал |
|---|---|---|
| there is / there's | бир нерсе (жекелик зат атооч) | There's a bank near here. |
| there is / there's | санаганга болбогон нерселер (milk, water, money) | There's some milk in the fridge. |
| there are | көптүк зат атооч | There are three bedrooms. |
There are жазууда адатта кыскартылбайт: there are деп жазыңыз.
Тануу сүйлөм – any бул жерде туруктуу тизмек катары колдонулат; толук эреже A1-24 сабагында.
| Форма | Мисал |
|---|---|
| there isn't a/an + жекелик сан | There isn't a lift in this building. |
| there isn't any + санаганга болбогон нерсе | There isn't any coffee. |
| there aren't any + көптүк сан | There aren't any buses after midnight. |
| there's no / there are no + зат атооч | There's no coffee. There are no buses. |
Суроолор жана кыска жооптор
| Суроо | Ооба | Жок |
|---|---|---|
| Is there a/an…? | Yes, there is. | No, there isn't. |
| Is there any + санаганга болбогон нерсе…? | Yes, there is. | No, there isn't. |
| Are there any + көптүк сан…? | Yes, there are. | No, there aren't. |
| How many + көптүк сан + are there? | There are five. | There aren't any. |
Ооба деген кыска жооптор кыскартылбайт: Yes, there is. (Yes, there's. эмес)
Колдонулушу
1Бир жерде эмне бар экенин айтуу
Бир нерсе же санаганга болбогон нерсе үчүн there is, көптүк зат атоочтор үчүн there are колдонуңуз. Орун көбүнчө аягында келет. Кыргызча орунду биринчи айтабыз («Менин көчөмдө … бар»), англисче адатта аягында.
2Тануу сүйлөмдөр
there isn't / there aren't колдонуңуз, адатта a/an же any менен. There's no / There are no да көп колдонулат жана бир аз күчтүүрөөк угулат. Кыргызча «жок» деген бир сөз жетиштүү.
3Is there…? жана Are there…? суроолору
is же are сөзүн there сөзүнүн алдына коюңуз. Yes, there is / No, there aren't ж.б. деп жооп бериңиз. Кыргызча «барбы?» деп -бы мүчөсүн кошобуз.
4How many… are there?
Сан жөнүндө How many + көптүк зат атооч + are there деп сураңыз. Кыргызча «канча … бар?» дейбиз, зат атооч жекелик санда калат.
5Адегенде there + be, анан it / they
Бир нерсени there is / there are менен тааныштырыңыз. Андан кийин аны it же they менен сыпаттаңыз. Кыргызча экинчи сүйлөмдө «ал» көбүнчө айтылбайт, англисчеде it же they милдеттүү.
6Аба ырайы, убакыт жана аралык үчүн it; бар болуу үчүн there
Аба ырайы, убакыт жана аралык үчүн ээ it болот (A1-01 караңыз). Бир нерсенин бар экенин айтуу үчүн there колдонуңуз.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Чоң атамдын үйүнүн жанында алма бак бар» → Next to the house is… Кыргызча орунду сүйлөмдүн башына коёбуз, анан нерсени, анан «бар» дейбиз. Сөзмө-сөз которсоңуз, англисчеде орун биринчи, анан is, анан нерсе келет: Next to the house is… Мындай тартип англисчеде кээде кездешет, бирок ал китептик, сүрөттөмө тексттердеги тартип. Күнүмдүк англисчеде бар болууну there is / there are менен айтыңыз; орунду башында калтырсаңыз да, андан кийин there is коюңуз.
2. «Жатаканада Wi-Fi жок» → hasn't Wi-Fi. Кыргызча «бар / жок» ээлик үчүн да, бар болуу үчүн да бирдей колдонулат. Ошондуктан бир жерде бир нерсе жок экенин айтканда англисчеде hasn't же haven't чыгып кетет. Орун ээ боло албайт: there isn't any же there's no колдонуңуз.
3. «Эч кандай автобус жок» → there aren't no buses. Кыргызча тануу сүйлөмдө «эч» жана «жок» бирге келет. Англисчеде бир сүйлөмдө бир гана тануу болот: же aren't any, же are no.
4. «Канча бөлмө бар?» → How many rooms have…? Кыргызча «бар» деген сөздү have деп которуу оңой, айрыкча суроодо. Англисчеде бир жерде канча нерсе бар экенин How many … are there? менен сурайбыз.
Чаташтырбаңыз
there is жана it is – There is жаңы нерсени тааныштырат; it is биз билген нерсени сыпаттайт (жана аба ырайы, убакыт үчүн колдонулат).
there is жана have – There is = бир жерде бир нерсе бар; have = кимдир бирөөнүн бир нерсеси бар (A1-14 караңыз). Кыргызча экөө тең «бар», ошондуктан ойлонуңуз: бир жерде барбы же бир адамда барбы?
there (бар болуу) жана there (орун) – There «тигил жерде» дегенди да билдириши мүмкүн. There is / there are тизмегинде анын орун деген мааниси жок.
there, their жана they're – Тыбышы бирдей, мааниси башка (A1-02 жана A1-08 караңыз).
Жазылышы жана айтылышы
- there's /ðeəz/ (UK), /ðerz/ (US). Биринчи тыбыш /ð/ кыргыз тилинде жок: тилдин учун үстүңкү жана астыңкы тиштердин ортосуна бир аз чыгарып, үн менен айтыңыз; аны з же д менен алмаштырбаңыз. Тез сүйлөгөндө there is жана there are алсыз угулат: There's a «thez-a» сыяктуу, There are «ther-a» сыяктуу.
- Оозеки кепте көп адамдар көптүк зат атоочтун алдында да there's дешет (There's two problems). Бул көп кездешет, бирок расмий эмес; жазууда there are колдонуңуз.
- Тизмеде этиш адатта биринчи зат атооч менен ылайыкташат: There's a sofa and two chairs. There are two chairs and a sofa.
- Суроодо Is there жылмакай кошулуп айтылат – «izthair» – жана үн аягында көтөрүлөт. Is сөзүнүн аягындагы /z/ тыбышын с деп катуулатпаңыз.
- Англисче r кыргыз тилиндегидей титиретилбейт: there, are сөздөрүндө тилдин учу эч жерге тийбейт; британ англисчесинде сөздүн аягындагы r такыр айтылбайт.
Алтын эреже
Бир жерде жаңы бир нерсе барбы? there менен баштаңыз: there is + бир нерсе (же санаганга болбогон нерсе), there are + көптүк сан. Андан кийин ал жөнүндө it же they менен сүйлөңүз. Аба ырайы, убакыт жана аралык → it. Кыргызча «бар» ээликти билдирсе – have.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
there is / there are формаларынын бирин колдонуңуз.
-
a cat in the garden.
-
five people in the meeting.
-
any bread? (question)
-
"Are there any shops near here?" "No, there ."
-
How many bedrooms in your flat?flat (UK), apartment (US)
-
Тануу сүйлөм кылыңыз: There are some chairs.
-
Суроо түзүңүз: There is a lift in the building.
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: There … some juice in the fridge.
-
Туура жоопту тандаңыз: There's a new restaurant in town. … is very good.
-
Туура жоопту тандаңыз: … is very cold today.
-
Туура жоопту тандаңыз: … a problem with my phone.
-
Үй-бүлөңүз жөнүндө. Туура жоопту тандаңыз: … two brothers.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
There is three windows in the room.
-
Have a supermarket near your house?
-
How many students there are?
-
«Is there a lift?» суроосуна жооп: Yes, there's.
-
There's a new gym near my flat.
D. Текстте
Сөздөр: there are, is there, isn't, there's, it's, are there
Ana: Is your new flat nice?
Ben: Yes! 18 two bedrooms and a big kitchen.
Ana: 19 a balcony?
Ben: No, there 20. But 21 a park near the flat. 22 very beautiful.
Ana: And how many shops 23?
Ben: Not many. There 24 a supermarket, but there's a small market on Saturdays.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Көчөңүз же шаарыңыз жөнүндө there is, there are жана there isn't менен үч сүйлөм жазыңыз.
-
Барууну каалаган жериңиз жөнүндө Is there…? менен бир суроо жана How many… are there? менен бир суроо жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A1-10 Англисче сын атоочтор (adjectives): very, too, quite кыргызча түшүндүрмө The rooms are ….
-
A1-06 A, an жана the: англисче артиклдер (articles) кыргызча түшүндүрмө There's ___ hour before the film. …
-
A1-03 To Be: тануу, суроо жана кыска жооптор (isn't, aren't, Are you…?) кыргызча "Is the museum open today?" "No, ."
Жооптор
A. Түзүлүшү
- There's / There is
- There are
- Is there
- aren't
- are there
- There aren't any chairs. / There are no chairs.
- Is there a lift in the building?
B. Мааниси
- is
- It
- It
- There's
- I have
C. Катаны табыңыз
- There are three windows in the room.
- Is there a supermarket near your house?
- How many students are there?
- Yes, there is.
- ✓ There's a new gym near my flat.
D. Текстте
- There are
- Is there
- isn't
- there's / there is
- It's / It is
- are there
- isn't
E. Сиздин кезегиңиз
- There's a big park near my house. There are three cafés on my street. There isn't a cinema.
- Is there a beach near the hotel? How many museums are there in the city?
F. Аралаш кайталоо
- big and bright
- an
- it isn't / it's not
