Marudio B2: Participle Clauses, Passive, Reporting Verbs na -ing au To kwa Kiswahili
Review: Participles, Passives and Verb Patterns
Katika ukurasa huu
Marudio haya yanahusu
Lengo
Baada ya marudio haya, utaweza kuchagua kwa uhakika kati ya miundo ya B2-10 hadi B2-18: participle clauses, have / get something done, reporting passive, passive to-infinitive na -ing form, vitenzi vya kuripoti, vitenzi vinavyobadilisha maana kwa -ing au to, mazoea kwa would / will / always, na wakati ujao ukionekana kutoka zamani.
Tulichojifunza
| Somo | Jambo kuu | Mfano muhimu |
|---|---|---|
| B2-10 | Participle clauses: -ing = wakati mmoja au sababu (nikitembea); having + past participle = kilikamilika kabla (baada ya kumaliza); when + past participle = maana ya passive (alipoulizwa). Kiima kilichofichwa ni kiima cha kishazi kikuu — si viima viwili kama nikitembea, mvua ilianza. | Having finished the report, he switched off his laptop and went home. |
| B2-11 | Causative: have / get + kitu + past participle = mtu mwingine anakufanyia, au jambo linakutokea (nilinyolewa, niliibiwa) — si I was stolen…. have someone do, get someone to do. | I had my phone stolen on the train. |
| B2-12 | Reporting passive: It is said that + kishazi (inasemekana kwamba — usisahau it), au kiima + is said + to-infinitive (to do / to be doing = wakati ule ule; to have done = mapema zaidi). | The suspect is believed to have left the country. |
| B2-13 | Passive zaidi: to be done baada ya vitenzi vinavyochukua to-infinitive, being done baada ya vitenzi vinavyochukua -ing na baada ya vihusishi (Kiswahili: ku-…-w- kwa yote mawili); passive ya shamirisho mbili na ya vitenzi vyenye kihusishi (laughed at); get + past participle. | She hates being told what to do. |
| B2-14 | Vitenzi vya kuripoti na mipangilio yake: to (offer, refuse), mtu + to (advise, warn), -ing (admit, deny, suggest — si ku- → to), kihusishi + -ing (apologise for, accuse sb of — kwa si for kila mara), that (explain, complain). | She denied posting the photo. |
| B2-15 | remember, forget, stop, try: -ing inaangalia tendo lenyewe (nakumbuka nilifunga, aliacha kuvuta); to inaelekeza mbele kwenye kazi, kusudi au juhudi (kumbuka kufunga, alisimama ili avute). | We stopped to buy some water on the way. |
| B2-16 | regret, mean, go on, need, like: to inaelekeza mbele (habari mbaya sasa — tunasikitika; nia — kukusudia; hatua inayofuata — baadaye); -ing inaangalia tendo lenyewe (kujutia, kumaanisha, kuendelea). Kitu needs doing. | He started as a waiter and went on to open three restaurants. |
| B2-17 | Mazoea: will (sasa, kama hu-) na would (zamani, kama alikuwa aki-) kwa tabia za kawaida; used to pia kwa hali za zamani; always + -ing na will / would yenye msisitizo kwa tabia zinazokera. | Every Friday, my dad would bring home pizza. |
| B2-18 | Wakati ujao ukionekana kutoka zamani: was going to (mpango, mara nyingi uliobadilika), would (alisema atakuja → she said she would come), was about to (nilikuwa karibu ku-). | I was going to call you, but my phone died. |
Ulinganisho Muhimu
doing, having done na when done B2-10 — wakati mmoja, kilikamilika kabla, au maana ya passive?
- Jaribio: Wakati mmoja au sababu → -ing. Tendo la kwanza lilikamilika kabla → having + past participle. Kiima kinapokea tendo → when + past participle. Na kila mara angalia: je, kiima cha kishazi kikuu ndicho kweli kinachofanya tendo la participle?
I had it done, I had done it na it got done B2-11, B2-13 — nani anafanya tendo?
- Jaribio: Kitu kiko kati ya have / get na past participle → mtu mwingine alikifanyia kitu chako. had + past participle bila kitu katikati → Past Perfect: wewe ulifanya. get + past participle bila kitu → get-passive: kiima kilipokea tendo.
It is said that na He is said to — na to be au to have been B2-12 — mipangilio miwili; umbo la to-infinitive linaonyesha wakati.
- Jaribio: Anza na It → that + kishazi kamili. Anza na mtu au kitu → to-infinitive. Wakati ule ule → to be / to do; mapema zaidi → to have done. Usichanganye mipangilio miwili kamwe (He is said that…).
suggest na advise B2-14 — kimoja tu kati yake kinachukua mtu + to-infinitive.
- Jaribio: Je, unaweza kuweka mtu moja kwa moja baada ya kitenzi, kisha to? advise, warn, remind, ask → ndiyo. suggest → kamwe: tumia -ing au that + mtu + (should) + base form — kama alipendekeza tusubiri.
-ing au to: kumbukumbu au kazi, mwisho au kusudi, shughuli ile ile au hatua inayofuata B2-15, B2-16
- Jaribio: Je, tendo linakuja baada ya kitenzi kikuu — kazi, kusudi, hatua inayofuata? → to. Je, ni tendo lenyewe — kumbukumbu, shughuli inayoisha au kuendelea, jaribio? → -ing. Kiswahili kinasema ku- kwa yote mawili, kwa hiyo usikitegemee.
needs doing na needs to do B2-13, B2-16 — nani anatenda?
- Jaribio: Kitu kama kiima kinachopokea tendo → needs + -ing (au needs to be done) — kama inahitaji ku-…-w-. Mtu anayepaswa kutenda → need to do.
would: mazoea au wakati ujao kutoka zamani (au conditional) B2-17, B2-18 — muktadha unaamua. Kiswahili kina maumbo matatu tofauti hapa.
- Jaribio: Inajirudia zamani (every year, every evening) → mazoea. Baada ya knew, thought, promised, said → wakati ujao kutoka zamani. Baada ya if + past → ya kufikirika.
would na used to B2-17 — matendo au hali?
- Jaribio: Hali ya zamani ya kudumu (be, have, live, know, like) → used to (au Past Simple), si would, hata kama Kiswahili kinasema tulikuwa tukiishi. Tendo la zamani lililojirudia → would au used to.
was going to na was about to B2-18 — mpango, au sekunde moja kabla?
- Jaribio: Mpango wa siku au miezi kabla (mara nyingi ulifutwa) → was going to. Karibu kutokea → was about to.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. -ki- yenye kiima chake → viima viwili. Akiendesha gari kwenda kazini, simu yake iliita ni sahihi katika Kiswahili, kwa sababu a- inaonyesha nani anaendesha. Participle ya Kiingereza haina kiima chake: inakopa kiima cha kishazi kikuu. B2-10
2. Tuliibiwa mizigo → "We were stolen our bags". Kiswahili humfanya mtu aliyepoteza kitu kuwa kiima cha passive. Kiingereza: have + kitu + past participle, au kitu kiwe kiima. B2-11 B2-13
3. Ku- → "to" kila mara. Alikana kuchukua, bila kukamatwa, aliacha kucheza — Kiswahili kina ku- kila mahali, lakini Kiingereza kinahitaji -ing baada ya deny, admit, suggest, baada ya vihusishi (without being caught) na baada ya stop kwa kuacha tabia. B2-13 B2-14 B2-15
4. Kuacha → "left". Kuacha ni leave na pia stop / quit. Kwa kuacha tabia au shughuli, Kiingereza husema stop / give up + -ing. Fomu hii husikika mara nyingi katika mazungumzo Afrika Mashariki, lakini si sahihi. B2-15
5. Alisema … -ta- → "said … will". Kiswahili hakirudishi -ta- nyuma (mwalimu alisema mtihani utaanza saa tatu). Kiingereza kinabadilisha will → would tendo likiwa wakati ujao kutoka zamani — hasa likiwa limeshapita. B2-18
Kanuni za Dhahabu
- B2-10 Participle clause inakopa kiima chake kutoka kishazi kikuu, kwa hiyo hakikisha kiima hicho kweli kinafanya tendo — Kiswahili kinaweza kuwa na viima viwili, Kiingereza hakiwezi. -ing = wakati mmoja au sababu; having + past participle = kilikamilika kabla; when + past participle = maana ya passive.
- B2-11 Mtu mwingine anakufanyia jambo, au jambo linakutokea (nilinyolewa, niliibiwa): have / get + object + past participle — si I was stolen…. Kumtaja mtu: have someone do, get someone to do.
- B2-12 Mipangilio miwili: It is said that + kishazi (usisahau it, hata kama Kiswahili kinasema inasemekana tu), au Kiima + is said + to-infinitive. Chagua umbo la to-infinitive kwa wakati: to do / to be doing (wakati ule ule), to have done / to have been doing (mapema zaidi).
- B2-13 Passive ni be + past participle katika kila nafasi — badilisha be ili itoshee nafasi: to be done baada ya vitenzi vinavyochukua to-infinitive, being done baada ya vitenzi vinavyochukua -ing form na baada ya vihusishi. Kiswahili kina ku-…-w- kila mahali; Kiingereza kinachagua adapta. Get done kwa matukio na mabadiliko yasiyo rasmi.
- B2-14 Chagua kitenzi kinachoonyesha msemaji alikuwa anafanya nini, kisha tumia mpangilio wa kitenzi hicho. Advise someone to do, lakini suggest doing au suggest that someone (should) do — kamwe si suggest someone to do.
- B2-15 Baada ya remember, forget, stop na try, -ing inaangalia tendo lenyewe au jambo lililokwisha kutokea; to inaelekeza mbele kwenye kinachofuata: kazi, kusudi au juhudi. Kuacha → stop + -ing; kusimama ili → stop + to.
- B2-16 Kwa regret, mean na go on, to inaelekeza mbele (habari mbaya sasa, nia, hatua inayofuata) na -ing inaangalia tendo lenyewe. Kitu needs doing; mtu needs to do. Would like (= want) inachukua to.
- B2-17 Will (sasa, kama hu-) na would (zamani, kama alikuwa aki-) zinaeleza kile mtu hufanya kwa kawaida; would kwa matendo yanayojirudia, used to kwa hali za zamani. Always + -ing au will / would yenye msisitizo tabia inapokukera.
- B2-18 Ili kuangalia mbele kutoka wakati wa zamani, weka umbo la wakati ujao katika wakati uliopita: going to → was going to, will → would, about to → was about to — hata kama Kiswahili kinabaki na -ta-. Was going to mara nyingi inaashiria mpango ambao haukutimia.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha au andika upya sentensi kama unavyoelekezwa.
-
B2-10 Participle Clauses kwa Kiswahili: Feeling Tired, After Leaving na Having Finished Andika upya kwa participle: After she had paid the bill, she left the restaurant.
-
B2-11 Have Something Done kwa Kiswahili: Nilinyolewa, Nilitengenezewa na Niliibiwa I can't read the board any more. I need to (have / my eyes / test).
-
B2-12 It Is Said That na He Is Said To kwa Kiswahili: Inasemekana, Inaaminika (Reporting Passive) The ship is believed (sink) during the storm last week.
-
B2-13 Passive ya Juu: To Be Done, Being Done na Get Done kwa Kiswahili Nobody likes (keep) waiting.
-
B2-14 Reporting Verbs kwa Kiswahili: Suggest, Deny, Admit na Accuse (Vitenzi vya Kuripoti) "You took my phone!" She accused her brother her phone.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop na Try: -ing au To? Tofauti kwa Kiswahili Please remember (lock) the door when you leave.
-
B2-16 Regret, Mean, Go On, Need na Like: -ing au To? Maana kwa Kiswahili After university, she went on (become) a famous architect.
-
B2-17 Mazoea kwa Kiingereza: Would, Will na Always + -ing (Tabia za Zamani na za Sasa) Ifanye kuwa tabia inayokera kwa always: He leaves the lights on.
-
B2-18 Future in the Past kwa Kiswahili: Was Going To, Would na Was About To I (going to) call you last night, but I fell asleep.
B. Maana
Chagua au jibu kulingana na maana.
-
B2-11 Have Something Done kwa Kiswahili: Nilinyolewa, Nilitengenezewa na Niliibiwa Chagua jibu sahihi: I … my brother to fix my bike.
-
B2-13 Passive ya Juu: To Be Done, Being Done na Get Done kwa Kiswahili Sentensi ipi ni get-passive (kiima chenyewe kilipokea tendo)?
-
B2-14 Reporting Verbs kwa Kiswahili: Suggest, Deny, Admit na Accuse (Vitenzi vya Kuripoti) "You should see a doctor." She … me to see a doctor.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop na Try: -ing au To? Tofauti kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: On the way home, we stopped … some water. (= tulisimamisha gari ili tuweze kununua maji)
-
B2-17 Mazoea kwa Kiingereza: Would, Will na Always + -ing (Tabia za Zamani na za Sasa) Chagua jibu sahihi: When I was little, my grandmother … bake bread every Sunday. (= mazoea ya kawaida)
-
B2-16 Regret, Mean, Go On, Need na Like: -ing au To? Maana kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: I regret … him my secret — now everyone knows.
-
B2-16 Regret, Mean, Go On, Need na Like: -ing au To? Maana kwa Kiswahili Chagua jibu sahihi: We … to inform you that the course is full. (= habari mbaya rasmi)
-
B2-17 Mazoea kwa Kiingereza: Would, Will na Always + -ing (Tabia za Zamani na za Sasa) Chagua jibu sahihi: When I was a kid, I … have a dog called Max.
-
B2-18 Future in the Past kwa Kiswahili: Was Going To, Would na Was About To Chagua jibu sahihi: I … hang up when she finally answered. (= sekunde moja kabla)
-
B2-18 Future in the Past kwa Kiswahili: Was Going To, Would na Was About To Would ina maana gani katika "He promised he would pay me back"?
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
B2-10 Participle Clauses kwa Kiswahili: Feeling Tired, After Leaving na Having Finished Arriving at the station, the train had already left.
-
B2-11 Have Something Done kwa Kiswahili: Nilinyolewa, Nilitengenezewa na Niliibiwa I got my brother fix my bike.
-
B2-12 It Is Said That na He Is Said To kwa Kiswahili: Inasemekana, Inaaminika (Reporting Passive) He is said that he is very rich.
-
B2-13 Passive ya Juu: To Be Done, Being Done na Get Done kwa Kiswahili The children are being looked by their grandmother.
-
B2-14 Reporting Verbs kwa Kiswahili: Suggest, Deny, Admit na Accuse (Vitenzi vya Kuripoti) She suggested me to take the train.
-
B2-16 Regret, Mean, Go On, Need na Like: -ing au To? Maana kwa Kiswahili Sorry, I didn't mean waking you up.
-
B2-18 Future in the Past kwa Kiswahili: Was Going To, Would na Was About To She said she will come, but she didn't.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop na Try: -ing au To? Tofauti kwa Kiswahili I remember visiting this beach as a child.
D. Katika Muktadha
Kamilisha hadithi. Tumia maneno yaliyo kwenye mabano katika umbo sahihi.
Last spring we decided to sell our old house. It needed 28 (paint), so we 29 (have / it / paint) by a local company. The house 30 (say) to be over two hundred years old, and the estate agent suggested 31 (mention) that in the advert. 32 (sell) the house in a week, we started packing. On moving day, I 33 (going to / drive) the van myself, but my back was hurting, so I got my brother 34 (drive) it. Halfway there we stopped 35 (have) lunch. My brother is always 36 (tell) the same jokes, and he went on 37 (tell) them for the rest of the journey! When we arrived, the removal men 38 (about to / leave) — they had been waiting for an hour. I apologised 39 (keep) them waiting.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
B2-17 Mazoea kwa Kiingereza: Would, Will na Always + -ing (Tabia za Zamani na za Sasa) Andika kuhusu utaratibu wa utotoni kwa would, na hali moja ya zamani kwa used to.
-
B2-11 Have Something Done kwa Kiswahili: Nilinyolewa, Nilitengenezewa na Niliibiwa Andika kuhusu jambo moja unalofanyiwa mara kwa mara na mtaalamu, na tukio moja baya kwa had + kitu + past participle.
-
B2-18 Future in the Past kwa Kiswahili: Was Going To, Would na Was About To Andika kuhusu mpango uliobadilika, kwa was going to … but. Kisha ripoti ahadi ambayo mtu alikupa, kwa kitenzi cha kuripoti.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B1-11 Passive Voice katika Tense Zote na Modals: Is Being Done, Has Been Done, Must Be Done The new stadium (build) at the moment.
-
B1-17 Verb + -ing au Verb + To kwa Kiswahili: Orodha Kamili ya Vitenzi We can't afford (go) on holiday this year.holiday (UK) = vacation (US)
-
B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To kwa Kiswahili: Zamani, Nimezoea, Ninazoea I'm not used to (drive) on the left.
Majibu
A. Muundo
- Having paid the bill, she left the restaurant. / After paying the bill, she left the restaurant.
- have my eyes tested / get my eyes tested
- to have sunk
- being kept
- of taking / of having taken
- to lock
- to become
- He's always leaving the lights on. / He is always leaving the lights on.
- was going to
B. Maana
- got
- My bike got damaged in the storm.
- advised
- to buy
- would
- telling
- regret
- used to
- was about to
- the future seen from the past
C. Tafuta Kosa
- Arriving at the station, I found that the train had already left. / When I arrived at the station, the train had already left.
- I got my brother to fix my bike. / I had my brother fix my bike.
- He is said to be very rich. / It is said that he is very rich.
- The children are being looked after by their grandmother.
- She suggested that I take the train. / She suggested I take the train. / She suggested that I should take the train. / She suggested I should take the train. / She suggested taking the train.
- Sorry, I didn't mean to wake you up.
- She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
- ✓ I remember visiting this beach as a child.
D. Katika Muktadha
- painting / to be painted
- had it painted / got it painted
- is said / was said
- mentioning / that we mention / we mention / that we should mention / we should mention
- Having sold / After selling
- was going to drive
- to drive
- to have
- telling
- telling
- were about to leave / were just about to leave
- for keeping / for having kept
E. Zamu Yako
- Every Sunday my grandfather would take us fishing. We used to live in a small flat above a bakery.
- I have my hair cut every six weeks. Last year I had my bike stolen outside the station.
- I was going to study abroad, but I got a job offer instead. My best friend promised to visit me every month.
F. Marudio Mchanganyiko
- is being built
- to go
- driving
