SlowingoSarufi
B2 16 / 30

Remember, Forget, Stop na Try: -ing au To? Tofauti kwa Kiswahili

Remember, Forget, Stop, Try

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya -ing na to baada ya remember, forget, stop na try, na kueleza jinsi chaguo hilo linavyobadilisha maana.

Wazo Kuu

Kwa vitenzi vingi, kuchagua kati ya -ing na to ni jambo la kukariri tu B1-17. Lakini kwa vitenzi vichache vya kawaida sana, chaguo linabadilisha maana, na kuna mantiki nyuma yake.

Kumbuka mshale kutoka A1-25 na A2-25: to-infinitive inaelekeza mbele, kwenye tendo linalokuja baada ya kitenzi kikuu — wajibu, lengo, kusudi. -ing form inaangalia tendo lenyewe, na mara nyingi tendo hilo tayari ni halisi: lilitokea mapema, au tayari linaendelea.

I remember locking the door: kwanza kufunga, kisha kumbukumbu. Remember to lock the door: kwanza kumbuka, kisha funga.

She stopped smoking: uvutaji ulikuwa halisi, na ukaisha (aliacha kuvuta sigara). She stopped to smoke: alisimama, na kuvuta sigara kukafuata (alisimama ili avute sigara).

Shika picha hii akilini — -ing inaangalia tendo lenyewe; to inaelekeza mbele — na vitenzi hivi vinne vitaeleweka.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili hutumia ku- kwa maana zote mbili za remember na try (kumbuka kufunga, jaribu kufungua, jaribu kuwasha upya), kwa hiyo hakisaidii kuchagua. Lakini kwa kumbukumbu ya zamani, Kiswahili mara nyingi hutumia kitenzi kamili chenye -li- au -po- (nakumbuka nilifunga, sitasahau nilipoona) — hiyo ni ishara ya -ing. Kwa stop, Kiswahili kina vitenzi viwili tofauti: kuacha (= stop + -ing) na kusimama ili (= stop + to).

KiswahiliMaanaKiingereza
Nakumbuka nilifunga mlango.kumbukumbuI remember locking the door.
Kumbuka kuzima taa.kazi ya baadayeRemember to switch off the lights.
Sitasahau nilipoona Northern Lights.kumbukumbu yenye nguvuI'll never forget seeing the Northern Lights.
Baba aliacha kuvuta sigara.kumaliza tabiaMy dad stopped smoking.
Tulisimama ili tununue maji.kusudiWe stopped to buy some water.
Nilijaribu kufungua chupa.juhudiI tried to open the jar.
Jaribu kuiwasha upya.jaribioTry restarting it.

Angalia safu tatu za mwisho: kuacha na kusimama ili ni vitenzi tofauti, lakini Kiingereza kina stop moja tu — umbo linalofuata ndilo linaloonyesha maana. Na jaribu ku- ni moja, lakini Kiingereza kina try to (juhudi) na try -ing (jaribio).

Muundo

Kitenzi+ -ing+ to-infinitive
rememberkumbukumbu ya tendo la awalikukumbuka kazi, kisha kuifanya
forgetkumbukumbu ya tendo la awali (hasa I'll never forget + -ing)kutofanya kazi fulani
stopkumaliza shughulikuacha shughuli moja ili kufanya nyingine
trykufanya kitu kama jaribio, kuona kama kinasaidiakufanya juhudi kufanya kitu kigumu

Mpangilio wa matukio

SentensiKwanzaKisha
I remember posting the letter.postingremembering
Remember to post the letter.rememberingposting
We stopped talking.talkingstopping
We stopped to talk.stoppingtalking

Matumizi

1Remember + -ing au to

Remember + -ing = kuwa na kumbukumbu ya jambo lililotokea kabla. Remember + to = kutosahau kazi, kisha kuifanya. Unaweza pia kuweka mtu kabla ya -ing form: I remember my dad singing.

I remember visiting this beach as a child.
Nakumbuka nilitembelea ufukwe huu nilipokuwa mtoto.
nilitembelea (-li-) = kumbukumbu → visiting
I clearly remember locking the front door.
Nakumbuka vizuri kwamba nilifunga mlango wa mbele.
kumbukumbu: kufunga kulitangulia
I remember my dad singing in the kitchen.
Nakumbuka baba yangu akiimba jikoni.
remember + mtu + -ing; akiimba (-ki-) → singing
Remember to switch off the lights when you leave.
Kumbuka kuzima taa unapoondoka.
kazi: kuzima kunakuja baadaye
Did you remember to bring the charger?
Ulikumbuka kuleta chaja?
She always remembers to send a birthday card.
Yeye hukumbuka kila mara kutuma kadi ya siku ya kuzaliwa.
hu- = mazoea; yeye ni mwanamke → she

2Forget + to au -ing

Forget + to = kutofanya kazi kwa sababu hukuikumbuka. Huu ndio mpangilio wa kawaida zaidi kwa mbali. Forget + -ing hutumika hasa katika I'll never forget… (kumbukumbu yenye nguvu) na I'd forgotten all about….

He forgot to charge his phone, so it died at lunchtime.
Alisahau kuchaji simu yake, kwa hiyo ilizima wakati wa chakula cha mchana.
Don't forget to call your grandmother.
Usisahau kumpigia simu bibi yako.
I forgot to tell you — the meeting has moved to Thursday.
Nilisahau kukuambia
mkutano umehamishiwa Alhamisi. — umehamishiwa (-me-) → has moved
I'll never forget seeing the Northern Lights for the first time.
Sitasahau kamwe nilipoona Northern Lights kwa mara ya kwanza.
nilipoona = kumbukumbu → seeing
I'd completely forgotten about lending him that book.
Nilikuwa nimesahau kabisa kwamba nilimwazima kitabu kile.
kihusishi about + -ing

3Stop + -ing au to

Stop + -ing = kumaliza shughuli, au kuacha tabia — kama kuacha. Stop + to = kusimamisha unachofanya ili ufanye kitu kingine — kama kusimama ili; to hii inaonyesha kusudi A2-26.

My dad stopped smoking ten years ago.
Baba yangu aliacha kuvuta sigara miaka kumi iliyopita.
aliacha → stopped + -ing
Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
Unaweza kuacha kugongagonga kalamu yako? Inanitia wazimu.
It's stopped raining. Let's go out.
Mvua imekatika. Twende nje.
imekatika (-me-) → it's stopped raining
We stopped to buy some water on the way.
Tulisimama njiani ili tununue maji.
tulisimama ili → stopped to
She stopped to check her messages, then carried on walking.
Alisimama ili aangalie jumbe zake, kisha akaendelea kutembea.
Halfway up the hill, we stopped to rest.
Katikati ya mlima, tulisimama ili tupumzike.

4Try + to au -ing

Try + to = kufanya juhudi kufanya kitu kigumu; huenda kisifanikiwe (nilijitahidi). Try + -ing = kufanya kitu kama jaribio, kuona kama kinatatua tatizo. Mara nyingi unatumia try + -ing kutoa ushauri. Kiswahili kinasema jaribu ku- kwa yote mawili, kwa hiyo jiulize: ni juhudi, au ni jaribio?

I tried to open the jar, but the lid was too tight.
Nilijaribu kufungua chupa, lakini kifuniko kilikuwa kimebana sana.
juhudi: ilishindikana
Please try to be on time tomorrow.
Tafadhali jitahidi kufika kwa wakati kesho.
jitahidi → try to
She's trying to save money for a new car.
Anajitahidi kuweka akiba kwa ajili ya gari jipya.
If your laptop is slow, try restarting it.
Kama kompyuta yako ni ya polepole, jaribu kuiwasha upya.
jaribio: huenda ikasaidia
Have you tried adding a little lemon juice?
Umejaribu kuongeza maji kidogo ya limau?
pendekezo la kujaribu
I tried taking the bus instead of driving, and it was much faster.
Nilijaribu kupanda basi badala ya kuendesha gari, na ilikuwa haraka zaidi.

Makosa ya Kawaida

❌I remember to visit Rome when I was ten.
✅I remember visiting Rome when I was ten.
Kumbukumbu ya zamani → -ing.
❌Please remember calling your grandmother tonight.
✅Please remember to call your grandmother tonight.
Kazi ya baadaye → to.
❌Don't forget locking the door.
✅Don't forget to lock the door.
Kazi → forget + to.
❌I stopped drink coffee last year.
✅I stopped drinking coffee last year.
stop + -ing, si base form.
❌Try restart it.
✅Try restarting it. au Try to restart it.
try + -ing au to, kamwe si + base form.
⚠️He stopped to smoke last year — it was really hard.
✅He stopped smoking last year.
stopped to smoke ni sahihi kisarufi, lakini inamaanisha alisimama ili avute sigara; kwa kuacha tabia, tumia -ing.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Kuacha → "left smoking". Kuacha ina maana ya leave na pia stop / quit. Ukitafsiri aliacha kunywa pombe neno kwa neno, unapata left. Kwa kuacha tabia, Kiingereza husema stop / give up / quit + -ing. Fomu hii ni ya kawaida katika mazungumzo Afrika Mashariki, lakini si sahihi.

❌My uncle left drinking alcohol two years ago.
✅My uncle stopped drinking alcohol two years ago. au My uncle gave up drinking alcohol two years ago.
❌She has left eating meat.
✅She has stopped eating meat. au She has given up eating meat.
ameacha → has stopped / has given up.

2. Unakumbuka …? → "remember to" kwa kumbukumbu. Kwa sababu ku- = to, ni rahisi kusema remember to hata kwa kumbukumbu. Kama kuna wakati wa zamani (in 2019, as a child), ni kumbukumbu: -ing.

❌Do you remember to meet me at the airport in 2019?
✅Do you remember meeting me at the airport in 2019?
unakumbuka tulipokutana → remember meeting.

3. Unikumbushe → "remember me". Kukumbuka (remember) na kukumbusha (remind) ni tofauti, lakini wengi husema remember me kwa maana ya nikumbushe. Kwa kumwomba mtu akukumbushe, tumia remind me to.

❌Please remember me to call the bank tomorrow.
✅Please remind me to call the bank tomorrow.
nikumbushe → remind me.

4. Jaribu ku- kwa ushauri → "try to". Unapotoa ushauri wa kujaribu kitu na kuona kama kinasaidia, Kiswahili kinasema jaribu kunywa…. Try to inaeleweka, lakini inasikika kama juhudi ya kufanya kitu kigumu.

⚠️(Rafiki yako ana kikohozi.) Try to drink warm water with honey.
✅Try drinking warm water with honey.
Sarufi ni sahihi, lakini try to = jitahidi; kwa jaribio au ushauri, try + -ing ni asili zaidi.

Usichanganye

try to do na try doing — juhudi au jaribio.

I tried to lift the box, but it was too heavy.
Nilijaribu kuliinua boksi, lakini lilikuwa zito mno.
juhudi, ilishindikana
I tried lifting it with my legs, not my back, and it worked.
Nilijaribu kuliinua kwa kutumia miguu, si mgongo, na ikafanikiwa.
jaribio, njia mpya

stop to do na stop doing — kusudi au mwisho.

We stopped to eat.
Tulisimama ili tule.
tulisimamisha safari ili tule
We stopped eating.
Tuliacha kula.
tulimaliza kula

remember doing na remember to do — kumbukumbu au kazi.

I remember sending the email.
Nakumbuka nilituma barua pepe hiyo.
nina kumbukumbu
I remembered to send the email.
Nilikumbuka kutuma barua pepe hiyo.
sikusahau kazi

Vitenzi vingine vinavyobadilisha maana — regret, mean, go on, like na need viko katika B2-16. Vitenzi kama enjoy au decide vina mpangilio mmoja tu na havibadilishi maana B1-17.

Tahajia na Matamshi

  • Tahajia ya -ing form: stop → stopping (rudufu konsonanti), forget → forgetting (msisitizo kwenye silabi ya mwisho, kwa hiyo t mbili), try → trying (y inabaki).
  • to ni dhaifu kabla ya konsonanti: /tə/ — to call /tə ˈkɔːl/. Inasikika kama "tuh", si "tu" kamili.
  • Katika stopped to, sauti mbili za t zinaungana kuwa moja: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US) — inasikika kama "stop-tuh". Usiseme "stopidi tu". Sikiliza kwa makini kama kuna to au -ing baada ya kitenzi.
  • -ing ya mwisho ni /ɪŋ/: sauti moja ya puani, bila g inayosikika wala irabu baada yake ("stopingi").
  • remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US) — msisitizo kwenye silabi ya pili, na silabi ya mwisho ni dhaifu.

Kanuni ya Dhahabu

Baada ya remember, forget, stop na try, -ing inaangalia tendo lenyewe au jambo lililokwisha kutokea, na to inaelekeza mbele kwenye tendo linalofuata: kazi, kusudi au juhudi. Kiswahili kinaweza kusema ku- kwa yote mawili, kwa hiyo uliza: lilitokea kwanza, au linakuja baadaye?

Mazoezi

A. Muundo

Kamilisha sentensi kwa umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano: -ing au to-infinitive.

  1. I clearly remember (put) my keys in my bag.
  2. Please remember (water) the plants while I'm away.
  3. My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
  4. On the way home, we stopped (buy) some coffee.
  5. I'll never forget (see) the sea for the first time.
  6. Did you remember (lock) the back door, or is it still open?

B. Maana

Chagua jibu linalolingana na maana iliyo kwenye mabano.

  1. Chagua jibu sahihi: I tried … the box, but it was too heavy. (= nilifanya juhudi, lakini ilishindikana)
  2. Chagua jibu sahihi: If the soup is too salty, try … a potato. (= ifanye kama jaribio, uone kama inasaidia)
  3. Chagua jibu sahihi: We stopped … at the view. (= tuliacha kutembea ili tuweze kutazama)
  4. Chagua jibu sahihi: I'll never forget … my hero. (= kumbukumbu)
  5. Sentensi ipi inamaanisha "aliacha kabisa"?

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. I remember to go to that beach when I was a child.
  2. Don't forget calling your grandmother tonight.
  3. Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
  4. I tried to call you three times, but you didn't answer.

D. Katika Muktadha

Kamilisha mazungumzo. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi.

A road trip
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.

  1. Andika sentensi mbili: jambo moja unalokumbuka ulilifanya ukiwa mtoto, na jambo moja ambalo lazima ukumbuke kulifanya wiki hii.
  2. Rafiki yako hapati usingizi. Mpe ushauri mara mbili kwa try + -ing.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. B1-17 Verb + -ing au Verb + To kwa Kiswahili: Orodha Kamili ya Vitenzi
    I've decided (look) for a new job.
  2. B1-17 Verb + -ing au Verb + To kwa Kiswahili: Orodha Kamili ya Vitenzi
    Do you mind (wait) a few minutes?
  3. B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do kwa Kiswahili: Kitenzi + Mtu + To
    My parents made me (practise) the piano every day.
  4. B1-19 Gerund kwa Kiswahili: -ing Kama Nomino, Kiima na Baada ya Kihusishi
    I'm looking forward to (see) you.
Majibu

A. Muundo

  1. putting
  2. to water
  3. driving
  4. to buy
  5. seeing
  6. to lock

B. Maana

  1. to lift
  2. adding
  3. to look
  4. meeting
  5. She stopped smoking.

C. Tafuta Kosa

  1. I remember going to that beach when I was a child.
  2. Don't forget to call your grandmother tonight.
  3. Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
  4. ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.

D. Katika Muktadha

  1. to pack
  2. putting / having put
  3. to get
  4. checking
  5. to find
  6. searching

E. Zamu Yako

  1. I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
  2. Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. to look
  2. waiting
  3. practise
  4. seeing
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play