Regret, Mean, Go On, Need na Like: -ing au To? Maana kwa Kiswahili
Regret, Mean, Go On, Need, Like
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya -ing na to baada ya regret, mean, go on, need na like, na kutambua tofauti kati ya I saw her cross na I saw her crossing.
Wazo Kuu
Katika B2-15 ulikutana na vitenzi vinne ambavyo maana yake hubadilika kwa -ing au to. Somo hili linaongeza vitano zaidi, na mshale ule ule kutoka A1-25 bado unaeleza vingi vyao.
To inaelekeza mbele: kwenye habari mbaya unayokaribia kutoa (regret to tell you), kwenye jambo unalokusudia (mean to), kwenye hatua inayofuata (go on to). -ing inaangalia tendo lenyewe: jambo ulilokwisha kufanya (regret saying), kile ambacho hali fulani inahusisha (means moving), shughuli inayoendelea tu (go on talking).
Vitenzi viwili vinarudiwa kwa ufupi tu hapa. Kwa need, -ing form ina maana ya passive (The car needs washing), kama ulivyojifunza katika B2-13. Kwa like, tofauti ni ndogo: to mara nyingi inahusu tabia unayoichagua, na would like (= want) inachukua to.
Kwa wazungumzaji wa Kiswahili, habari nzuri ni kwamba Kiswahili mara nyingi kinatumia vitenzi viwili tofauti pale Kiingereza kinapotumia kitenzi kimoja: kujutia na kusikitika, kumaanisha na kukusudia, kuendelea na baadaye ku-. Ukijua kitenzi cha Kiswahili unachokifikiria, unajua umbo la Kiingereza.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hutofautisha maana hizi kwa vitenzi tofauti, si kwa umbo la kitenzi kinachofuata. Lakini kwa sababu baada ya karibu vyote tunatumia ku-, ni rahisi kuchagua to kila mara. Habari njema: -ki- ya Kiswahili (nilimwona akisubiri) inalingana vizuri na -ing baada ya see / hear.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Najutia kutosoma kwa bidii zaidi shuleni. | majuto ya tendo la zamani | I regret not studying harder at school. |
| Tunasikitika kukujulisha kwamba… | habari mbaya sasa (rasmi) | We regret to inform you that… |
| Kuweka akiba mara nyingi humaanisha kukataa vitu unavyovitaka. | inahusisha | Saving money often means saying no to things you want. |
| Nilinuia kununua maziwa, lakini nilisahau. | kukusudia | I meant to buy milk, but I forgot. |
| Aliendelea kuongea. | shughuli ile ile inaendelea | She went on talking. |
| Baadaye alifungua migahawa mitatu. | hatua inayofuata | He went on to open three restaurants. |
| Nilimwona akisubiri kwenye kituo cha basi. | sehemu ya tendo linaloendelea | I saw her waiting at the bus stop. |
Angalia safu ya tatu na ya tano: ku- hapa ni -ing, si to. Na safu ya sita: Kiswahili hakitumii kuendelea kwa hatua mpya; Kiingereza kinatumia go on to.
Muundo
| Kitenzi | + -ing | + to-infinitive |
|---|---|---|
| regret | kujutia jambo ulilofanya | rasmi: kusikitika kuhusu habari mbaya unayotoa sasa (regret to inform / tell / say / announce) |
| mean | kuhusisha; kuwa na matokeo fulani | kukusudia |
| go on | kuendelea na shughuli ile ile | kufanya jambo jipya kama hatua inayofuata |
| need | (kitu kama kiima) maana ya passive: needs cleaning = needs to be cleaned | (mtu kama kiima) ni lazima kufanya |
| like | kufurahia (tazama A1-25) | mara nyingi: kuchagua kufanya kama tabia; kuona ni wazo zuri |
Would like (= want) hufuatwa na to: Would you like to come?
Vitenzi vya hisia (utangulizi wa C1-18)
| Mpangilio | Maana | Mfano |
|---|---|---|
| see / hear + object + base form | tendo zima, mwanzo hadi mwisho | I saw him cross the road. |
| see / hear + object + -ing | sehemu ya tendo linaloendelea | I saw him crossing the road. |
Matumizi
1Regret to — habari mbaya sasa (na marudio mafupi ya regret + -ing)
Regret + to ni rasmi na hutumika karibu tu na inform, tell, say na announce, kutoa habari mbaya sasa — kama tunasikitika kukujulisha. Marudio mafupi: regret + -ing = kujutia jambo la zamani; majuto ya zamani yanafundishwa katika B2-04.
2Mean + -ing au to
Mean + -ing = kuhusisha, kuwa na matokeo ya lazima — kama kumaanisha. Mean + to = kukusudia, kupanga — kama kukusudia, kunuia. I've been meaning to… ni ya kawaida sana kwa jambo ulilokusudia kufanya lakini bado hujalifanya.
3Go on + -ing au to
Go on + -ing = kuendelea na shughuli ile ile, mara nyingi kwa muda mrefu — kama aliendelea ku-. Go on + to = kuhamia jambo linalofuata: mada mpya, au hatua ya baadaye maishani — kama kisha / baadaye.
4Need + -ing au to (marudio mafupi ya B2-13)
Kitu kikiwa kiima: need + -ing ina maana ya passive, kama need to be done (inahitaji kusafishwa). Mtu akiwa kiima: need + to. Maelezo kamili yako katika B2-13.
5Like to (tabia, uchaguzi) na would like to
Like + -ing au to kwa kufurahia iko katika A1-25 na A2-25; kwa kawaida hakuna tofauti kubwa. Jambo jipya: like + to inaweza kumaanisha "nachagua kufanya hivi, naona ni busara" — hata kama haifurahishi. Would like (= want, ningependa) inachukua to. Would like + -ing ipo, lakini inamaanisha "ungefurahia" katika hali ya kufikirika.
6See / hear + object + base form au -ing (utangulizi)
Baada ya vitenzi vya hisia, base form inaonyesha tendo zima, mwanzo hadi mwisho. -ing form inaonyesha sehemu ya tendo lililokuwa likiendelea — kama -ki- ya Kiswahili (nilimwona akisubiri). Hakuna to katika mpangilio wowote. Hili linaendelezwa katika C1-18.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Inamaanisha ku- → "means to". Kumaanisha (kuhusisha) hufuatwa na ku- katika Kiswahili, kwa hiyo ni rahisi kusema mean to. Lakini mean to = kukusudia. Kwa maana ya "kuhusisha", tumia mean + -ing.
2. Napenda kwa maana ya "nataka" → "I like to". Katika Kiswahili, napenda inaweza kuwa I like au, kwa adabu, I'd like / I want (napenda kuonana na meneja). Kwa Kiingereza, I like to ni tabia; kwa ombi la sasa, tumia I'd like to.
3. Aliendelea ku- → "went on to". Kuendelea ku- = kuendelea na jambo lile lile, lakini ku- inavuta to. Go on to inamaanisha hatua mpya; kwa jambo lile lile linaloendelea, tumia go on + -ing.
4. Tunasikitika kwa… → "regret for". Kusikitika kwa usumbufu ina kwa, lakini regret inachukua shamirisho moja kwa moja, bila for. Ukitaka for, tumia apologise for.
Usichanganye
go on doing na go on to do — shughuli ile ile au hatua inayofuata.
need doing na need to do — kitu kinachohitaji kushughulikiwa au mtu anayepaswa kutenda.
regret doing na regret to tell — tendo la zamani au habari mbaya sasa.
remember, forget, stop, try — tazama B2-15.
Tahajia na Matamshi
- regret → regretting, regretted: msisitizo uko kwenye silabi ya mwisho, /rɪˈɡret/, kwa hiyo rudufu t. Usiongeze irabu mwishoni ("rigreti").
- mean /miːn/ → meant /ment/: umbo la zamani lina irabu fupi, kama e ya meza. Usiseme "minti".
- went on to hutamkwa kama kundi moja, /ˌwent ˈɒn tə/ (UK), /ˌwent ˈɑːn tə/ (US), kama "went-on-tuh". Sikiliza kama kuna to + base form (hatua inayofuata) au -ing form (kuendelea).
- Katika I saw her get na I saw her getting, sikiliza mwisho wa -ing; ndio unaobeba tofauti. -ing ni sauti moja ya puani, bila irabu baada yake ("getingi").
Kanuni ya Dhahabu
Kwa regret, mean na go on, to inaelekeza mbele (habari mbaya sasa, nia, hatua inayofuata) na -ing inaangalia tendo lenyewe (tendo la zamani, kile kitu kinachohusisha, shughuli ile ile ikiendelea). Kitu needs doing; mtu needs to do. Would like (= want) inachukua to. Fikiria kitenzi cha Kiswahili: kujutia / kumaanisha / kuendelea → -ing; kusikitika kukujulisha / kukusudia / baadaye → to.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano.
-
Sorry, I didn't mean (wake) you up.
-
Taking the job would mean (move) to another city.
-
She looked up for a moment, then went on (read).
-
After university, he went on (start) his own company.
-
The grass is very long. It needs (cut).
-
We regret (tell) you that the concert has been cancelled.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: I regret … him my car — he crashed it.
-
Chagua jibu sahihi: The speaker introduced herself and then went on … about climate change. (= mada yake iliyofuata)
-
Chagua jibu sahihi: … to come with us tonight? (mwaliko)
-
Chagua jibu sahihi: I watched her … across the lake. (= mwanzo hadi mwisho)
-
Chagua jibu sahihi: I … to pay my bills on time — it's a habit, not something I enjoy.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
I didn't mean upsetting you.
-
The windows need clean.
-
I heard someone shouting in the street.
-
I'd like going home now.
D. Katika Muktadha
Kamilisha maandishi. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi.
Moving house means 16 (pack) everything you own. I didn't mean 17 (keep) so many old things, but somehow I did. The new flat is great, but the kitchen needs 18 (paint). Yesterday my new neighbour came round and went on 19 (talk) for an hour! Then he went on 20 (offer) me his ladder, which was kind. I don't regret 21 (move) here at all.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Andika kuhusu jambo moja unalojutia kulifanya au kutolifanya, na jambo moja ambalo umekuwa ukinuia kulifanya kwa muda mrefu.
-
Andika kuhusu tabia moja ya busara kwa like to, na tamanio moja kwa would like to.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop na Try: -ing au To? Tofauti kwa Kiswahili I'll never forget (meet) her for the first time.
-
B2-15 Remember, Forget, Stop na Try: -ing au To? Tofauti kwa Kiswahili We stopped (have) lunch at a small café.
-
B2-13 Passive ya Juu: To Be Done, Being Done na Get Done kwa Kiswahili I hate (tell) what to do.
-
B2-04 I Wish I Had, I Wish You Would na Regret kwa Kiswahili: Majuto na Matakwa I wish I (study) harder at school.
Majibu
A. Muundo
- to wake
- moving
- reading
- to start
- cutting / to be cut
- to tell
B. Maana
- lending
- to talk
- Would you like
- swim
- like
C. Tafuta Kosa
- I didn't mean to upset you.
- The windows need cleaning. / The windows need to be cleaned.
- ✓ I heard someone shouting in the street.
- I'd like to go home now.
D. Katika Muktadha
- packing
- to keep
- painting / to be painted
- talking
- to offer
- moving / having moved
E. Zamu Yako
- I regret not learning to swim as a child. I've been meaning to call my old school friend for months.
- I like to check the weather before I go out. I would like to visit Japan one day.
F. Marudio Mchanganyiko
- meeting
- to have
- being told
- had studied
