Takrorlash: participle clause, majhul nisbat va feʼl andozalari oʻzbekcha (B2-10 – B2-18)
Review: Participles, Passives and Verb Patterns
Bu sahifada
Bu takrorlash quyidagilarni qamraydi
Maqsad
Bu takrorlashdan keyin siz B2-10 – B2-18 darslaridagi tuzilmalar orasidan ishonch bilan tanlay olasiz: participle clause lar, have / get something done, reporting passive, passive to-infinitive va -ing shakllari, reporting verbs, -ing yoki to bilan maʼnosi oʻzgaradigan feʼllar, would / will / always bilan odatlar hamda oʻtmishdan qaralgan kelajak.
Nimalarni oʻrgandik
| Dars | Asosiy nuqta | Asosiy misol |
|---|---|---|
| B2-10 | Participle clause lar: -ing = bir vaqtda yoki sabab; having + past participle = oldinroq tugagan; when + past participle = majhul maʼno. Yashirin ega bosh gapning egasi boʻladi (oʻzbekchadagi «-ganimda» dan farqli). | Having finished the report, he switched off his laptop and went home. |
| B2-11 | Causative: have / get + toʻldiruvchi + past participle = ishni siz uchun boshqa odam qiladi yoki voqea boshingizga tushadi (oʻzbekchadagi orttirma nisbat: «-tir», «-dir», «-t»). have someone do, get someone to do. | I had my phone stolen on the train. |
| B2-12 | Reporting passive: It is said that + ergash gap yoki ega + is said + to-infinitive (to do / to be doing = bir vaqtda; to have done = oldinroq). Oʻzbekchada: «… deyishadi», «… deb hisoblanadi». | The suspect is believed to have left the country. |
| B2-13 | Yana majhul nisbat: to-infinitive oladigan feʼllardan keyin to be done, -ing oladigan feʼllar va predloglardan keyin being done; ikki toʻldiruvchili va predlogli feʼllar majhul nisbatda; get + past participle. | She hates being told what to do. |
| B2-14 | Reporting verbs va ularning andozalari: to (offer, refuse), toʻldiruvchi + to (advise, warn), -ing (admit, deny, suggest), predlog + -ing (apologise for, accuse sb of), that (explain, complain). | She denied posting the photo. |
| B2-15 | remember, forget, stop, try: -ing harakatning oʻziga qaraydi; to oldinga, vazifa, maqsad yoki urinishga ishora qiladi («-ganini eslayman» va «-ishni unutmang»). | We stopped to buy some water on the way. |
| B2-16 | regret, mean, go on, need, like: to oldinga ishora qiladi (hozirgi yomon xabar, niyat, keyingi qadam); -ing harakatning oʻziga qaraydi. Narsa needs doing. | He started as a waiter and went on to open three restaurants. |
| B2-17 | Odatlar: odatiy harakatlar uchun will (hozir) va would (oʻtmish); oʻtmishdagi holatlar uchun ham used to; jahl chiqaradigan odatlar uchun always + -ing va urgʻuli will / would. «-ardi» holatni ham bildiradi, would esa yoʻq. | Every Friday, my dad would bring home pizza. |
| B2-18 | Future in the past: was going to (reja, koʻpincha oʻzgargan: «-moqchi edim»), would (oʻtmishdan qaralgan kelajak), was about to (bir lahza oldin: «-ay deb turgan edim»). | I was going to call you, but my phone died. |
Muhim taqqoslash
doing, having done va when done B2-10: bir vaqtdami, oldinroq tugaganmi yoki majhul maʼnomi?
- Tekshiruv: bir vaqtda yoki sabab → -ing. Birinchi harakat oldinroq tugagan → having + past participle. Harakat egaga nisbatan qilinadi → when + past participle. Va har doim tekshiring: bosh gapning egasi participle dagi harakatni haqiqatan qiladimi?
I had it done, I had done it va it got done B2-11, B2-13: harakatni kim qiladi?
- Tekshiruv: have / get va past participle orasida toʻldiruvchi bor → narsangizga nisbatan ishni boshqa odam qilgan. Oʻrtada toʻldiruvchisiz had + past participle → Past Perfect: ishni oʻzingiz qilgansiz. Toʻldiruvchisiz get + past participle → get-passive: harakat eganing oʻziga nisbatan qilingan.
It is said that va He is said to; to be va to have been B2-12: ikki andoza; to-infinitive shakli vaqtni koʻrsatadi.
- Tekshiruv: It bilan boshlansa → that + toʻliq ergash gap. Odam yoki narsa bilan boshlansa → to-infinitive. Bir vaqtda → to be / to do; oldinroq → to have done. Ikki andozani hech qachon aralashtirmang (He is said that…).
suggest va advise B2-14: ulardan faqat bittasidan keyin odam + to-infinitive keladi.
- Tekshiruv: feʼldan keyin darhol odamni, keyin to ni qoʻya olasizmi? advise, warn, remind, ask → ha. suggest → hech qachon: -ing yoki that + odam + (should) + asosiy shakl ishlating. Oʻzbekchadagi «menga» sizni chalgʻitmasin.
-ing yoki to: xotira yoki vazifa, tugatish yoki maqsad, oʻsha faoliyat yoki keyingi qadam B2-15, B2-16
- Tekshiruv: harakat asosiy feʼldan keyin keladimi: vazifa, maqsad, keyingi qadam? → to. Bu harakatning oʻzimi: xotira, tugaydigan yoki davom etadigan faoliyat, sinov? → -ing. Oʻzbekcha yordam: «-ganini» → -ing; «-ishni unutmang», «-ish uchun», «-ishga oʻtdi» → to.
needs doing va needs to do B2-13, B2-16: kim harakat qiladi?
- Tekshiruv: harakat nisbatan qilinadigan narsa ega boʻlsa → needs + -ing (yoki needs to be done). Harakat qilishi kerak boʻlgan odam ega boʻlsa → need to do. Oʻzbekchada: «boʻyash kerak» va «boʻyashimiz kerak».
would: odat va oʻtmishdan qaralgan kelajak (va shart gap) B2-17, B2-18: kontekst hal qiladi.
- Tekshiruv: oʻtmishda takrorlangan (every year, every evening) → odat. knew, thought, promised, said dan keyin → oʻtmishdan qaralgan kelajak. if + oʻtgan zamondan keyin → xayoliy.
would va used to B2-17: harakatmi yoki holatmi?
- Tekshiruv: uzoq davom etgan oʻtmishdagi holat (be, have, live, know, like) → used to (yoki Past Simple), would emas. Oʻtmishda takrorlangan harakat → would yoki used to. «-ardi» ni avtomatik would qilmang.
was going to va was about to B2-18: rejami yoki bir lahza oldinmi?
- Tekshiruv: kunlar yoki oylar oldingi reja (koʻpincha bekor boʻlgan) → was going to. Endi sodir boʻlay deb turgan → was about to.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. Orttirma nisbat yoʻqolib qoladi B2-11. «Soatimni taʼmirlatdim» dagi «-t» feʼl ichida, shuning uchun inglizchaga oʻgirganda oddiy feʼl qoladi va gap «oʻzim qildim» degan maʼnoni beradi.
2. «Kutilmoqda» → is expecting B2-12. Yangiliklardagi «kutilmoqda» da «-moqda» bor, lekin maʼno majhul: is expected.
3. «Menga berildi» → To me was given B2-13. Oʻzbekchada oluvchi doim «-ga» bilan keladi. Inglizchada odamni ega qiling.
4. Qoʻshimchadan predlog yasash B2-14, B2-15. «… bilan tabrikladi» → with, «-dan toʻxtadi» → from: oʻzbekcha qoʻshimcha soʻzma-soʻz oʻgiriladi. Predlogni (yoki uning yoʻqligini) feʼl hal qiladi.
5. «-ardi» → would, «… deb umid qildik» → will B2-17, B2-18. «-ardi» holatni ham bildiradi («bilardim»), lekin would holat feʼllari bilan odat maʼnosini bermaydi. Oʻzbekchada yetkazilgan gapda zamon oʻzgarmaydi, inglizchada esa oʻtmishdagi feʼldan keyin will → would.
Oltin qoidalar
- B2-10 Participle clause egasini bosh gapdan oladi, shuning uchun oʻsha ega harakatni haqiqatan qilayotganiga ishonch hosil qiling. -ing = bir vaqtda yoki sabab; having + past participle = oldinroq tugagan; when + past participle = majhul maʼno.
- B2-11 Ishni siz uchun boshqa odam qiladi yoki voqea boshingizga tushadi: have / get + toʻldiruvchi + past participle. Odamni nomlash uchun: have someone do, get someone to do.
- B2-12 Ikki andoza: It is said that + ergash gap yoki Ega + is said + to-infinitive. To-infinitive shaklini vaqtga qarab tanlang: to do / to be doing (bir vaqtda), to have done / to have been doing (oldinroq).
- B2-13 Majhul nisbat har qanday joyda be + past participle: faqat be ni joyga moslang. To-infinitive oladigan feʼllardan keyin to be done, -ing shakli oladigan feʼllardan va predloglardan keyin being done. Norasmiy voqealar va oʻzgarishlar uchun get done.
- B2-14 Gapiruvchi nima qilayotganini koʻrsatadigan feʼlni tanlang, keyin oʻsha feʼlning andozasini ishlating. Advise someone to do, lekin suggest doing yoki suggest that someone (should) do; hech qachon suggest someone to do emas.
- B2-15 remember, forget, stop va try dan keyin -ing harakatning oʻziga yoki allaqachon boʻlgan ishga qaraydi; to keyin keladigan narsaga ishora qiladi: vazifa, maqsad yoki urinish.
- B2-16 regret, mean va go on bilan to oldinga ishora qiladi (hozirgi yomon xabar, niyat, keyingi qadam), -ing esa harakatning oʻziga qaraydi. Narsa needs doing; odam needs to do. Would like (= xohlamoq) to bilan keladi.
- B2-17 Will (hozir) va would (oʻtmish) odam odatda nima qilishini tasvirlaydi; takrorlangan harakatlar uchun would, oʻtmishdagi holatlar uchun used to. Odat jahlingizni chiqarsa, always + -ing yoki urgʻuli will / would.
- B2-18 Oʻtmishdagi nuqtadan oldinga qarash uchun kelajak shaklini oʻtgan zamonga qoʻying: going to → was going to, will → would, about to → was about to. Was going to koʻpincha amalga oshmagan rejani bildiradi.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing yoki gapni koʻrsatilgandek qayta yozing.
-
B2-10 Participle Clauses oʻzbekcha: ravishdosh oborotlar ingliz tilida (Feeling tired, After leaving, Having finished) Participle bilan qayta yozing: After she had paid the bill, she left the restaurant.
-
B2-11 Have Something Done oʻzbekcha: «Sochimni oldirdim» ingliz tilida (causative) I can't read the board any more. I need to (have / my eyes / test).
-
B2-12 It Is Said That va He Is Said To oʻzbekcha: «… deb aytiladi», «… ekan» ingliz tilida The ship is believed (sink) during the storm last week.
-
B2-13 Majhul nisbat oʻzbekcha: to be done, being done va get-passive (passive infinitive) Nobody likes (keep) waiting.
-
B2-14 Reporting verbs oʻzbekcha: suggest, deny, admit, accuse va ularning andozalari "You took my phone!" She accused her brother her phone.
-
B2-15 Remember, forget, stop, try oʻzbekcha: -ing yoki to? Maʼno qanday oʻzgaradi Please remember (lock) the door when you leave.
-
B2-16 Regret, mean, go on, need, like oʻzbekcha: -ing yoki to? Farqi misollar bilan After university, she went on (become) a famous architect.
-
B2-17 Odatlar inglizcha: would, will va always + -ing oʻzbekcha (would yoki used to?) always bilan jahl chiqaradigan odatga aylantiring: He leaves the lights on.
-
B2-18 Future in the Past oʻzbekcha: was going to, would va was about to («-moqchi edim») I (going to) call you last night, but I fell asleep.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
B2-11 Have Something Done oʻzbekcha: «Sochimni oldirdim» ingliz tilida (causative) Toʻgʻri javobni tanlang: I … my brother to fix my bike.
-
B2-13 Majhul nisbat oʻzbekcha: to be done, being done va get-passive (passive infinitive) Qaysi gap get-passive (harakat eganing oʻziga nisbatan qilingan)?
-
B2-14 Reporting verbs oʻzbekcha: suggest, deny, admit, accuse va ularning andozalari "You should see a doctor." She … me to see a doctor.
-
B2-15 Remember, forget, stop, try oʻzbekcha: -ing yoki to? Maʼno qanday oʻzgaradi Toʻgʻri javobni tanlang: On the way home, we stopped … some water. (= we stopped driving so that we could buy it)
-
B2-17 Odatlar inglizcha: would, will va always + -ing oʻzbekcha (would yoki used to?) Toʻgʻri javobni tanlang: When I was little, my grandmother … bake bread every Sunday. (= a regular habit)
-
B2-16 Regret, mean, go on, need, like oʻzbekcha: -ing yoki to? Farqi misollar bilan Toʻgʻri javobni tanlang: I regret … him my secret — now everyone knows.
-
B2-16 Regret, mean, go on, need, like oʻzbekcha: -ing yoki to? Farqi misollar bilan Toʻgʻri javobni tanlang: We … to inform you that the course is full. (= formal bad news)
-
B2-17 Odatlar inglizcha: would, will va always + -ing oʻzbekcha (would yoki used to?) Toʻgʻri javobni tanlang: When I was a kid, I … have a dog called Max.
-
B2-18 Future in the Past oʻzbekcha: was going to, would va was about to («-moqchi edim») Toʻgʻri javobni tanlang: I … hang up when she finally answered. (= a second before)
-
B2-18 Future in the Past oʻzbekcha: was going to, would va was about to («-moqchi edim») "He promised he would pay me back" gapida would nimani bildiradi?
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
B2-10 Participle Clauses oʻzbekcha: ravishdosh oborotlar ingliz tilida (Feeling tired, After leaving, Having finished) Arriving at the station, the train had already left.
-
B2-11 Have Something Done oʻzbekcha: «Sochimni oldirdim» ingliz tilida (causative) I got my brother fix my bike.
-
B2-12 It Is Said That va He Is Said To oʻzbekcha: «… deb aytiladi», «… ekan» ingliz tilida He is said that he is very rich.
-
B2-13 Majhul nisbat oʻzbekcha: to be done, being done va get-passive (passive infinitive) The children are being looked by their grandmother.
-
B2-14 Reporting verbs oʻzbekcha: suggest, deny, admit, accuse va ularning andozalari She suggested me to take the train.
-
B2-16 Regret, mean, go on, need, like oʻzbekcha: -ing yoki to? Farqi misollar bilan Sorry, I didn't mean waking you up.
-
B2-18 Future in the Past oʻzbekcha: was going to, would va was about to («-moqchi edim») She said she will come, but she didn't.
-
B2-15 Remember, forget, stop, try oʻzbekcha: -ing yoki to? Maʼno qanday oʻzgaradi I remember visiting this beach as a child.
D. Kontekstda
Hikoyani toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalanib, feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
Last spring we decided to sell our old house. It needed 28 (paint), so we 29 (have / it / paint) by a local company. The house 30 (say) to be over two hundred years old, and the estate agent suggested 31 (mention) that in the advert. 32 (sell) the house in a week, we started packing. On moving day, I 33 (going to / drive) the van myself, but my back was hurting, so I got my brother 34 (drive) it. Halfway there we stopped 35 (have) lunch. My brother is always 36 (tell) the same jokes, and he went on 37 (tell) them for the rest of the journey! When we arrived, the removal men 38 (about to / leave) — they had been waiting for an hour. I apologised 39 (keep) them waiting.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
B2-17 Odatlar inglizcha: would, will va always + -ing oʻzbekcha (would yoki used to?) Bolaligingizdagi bir odatiy ish haqida would bilan, oʻtmishdagi bir holat haqida used to bilan yozing.
-
B2-11 Have Something Done oʻzbekcha: «Sochimni oldirdim» ingliz tilida (causative) Mutaxassis siz uchun muntazam qiladigan bir ish haqida va had + toʻldiruvchi + past participle bilan bitta yomon voqea haqida yozing.
-
B2-18 Future in the Past oʻzbekcha: was going to, would va was about to («-moqchi edim») Oʻzgarib ketgan bir rejangiz haqida was going to … but bilan yozing. Keyin kimdir sizga bergan vaʼdani reporting verb bilan yetkazing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-11 Passive Voice barcha zamonlarda va modal feʼllar bilan oʻzbekcha The new stadium (build) at the moment.
-
B1-17 Verb + -ing yoki verb + to oʻzbekcha: enjoy doing, decide to do — toʻliq roʻyxatlar We can't afford (go) on holiday this year.holiday (UK) = vacation (US)
-
B1-21 Used to, be used to, get used to oʻzbekcha: «ilgari …-ardim», «oʻrganganman» va «oʻrganib qolyapman» I'm not used to (drive) on the left.
Javoblar
A. Tuzilish
- Having paid the bill, she left the restaurant. / After paying the bill, she left the restaurant.
- have my eyes tested / get my eyes tested
- to have sunk
- being kept
- of taking / of having taken
- to lock
- to become
- He's always leaving the lights on. / He is always leaving the lights on.
- was going to
B. Maʼno
- got
- My bike got damaged in the storm.
- advised
- to buy
- would
- telling
- regret
- used to
- was about to
- the future seen from the past
C. Xatoni toping
- Arriving at the station, I found that the train had already left. / When I arrived at the station, the train had already left.
- I got my brother to fix my bike. / I had my brother fix my bike.
- He is said to be very rich. / It is said that he is very rich.
- The children are being looked after by their grandmother.
- She suggested that I take the train. / She suggested I take the train. / She suggested that I should take the train. / She suggested I should take the train. / She suggested taking the train.
- Sorry, I didn't mean to wake you up.
- She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
- ✓ I remember visiting this beach as a child.
D. Kontekstda
- painting / to be painted
- had it painted / got it painted
- is said / was said
- mentioning / that we mention / we mention / that we should mention / we should mention
- Having sold / After selling
- was going to drive
- to drive
- to have
- telling
- telling
- were about to leave / were just about to leave
- for keeping / for having kept
E. Sizning navbatingiz
- Every Sunday my grandfather would take us fishing. We used to live in a small flat above a bakery.
- I have my hair cut every six weeks. Last year I had my bike stolen outside the station.
- I was going to study abroad, but I got a job offer instead. My best friend promised to visit me every month.
F. Aralash takrorlash
- is being built
- to go
- driving
