SlowingoSarufi
B2 21 / 30

Few au A Few? Little au A Little? Quantifiers kwa Kiswahili kwa Undani

Few or A Few? Quantifiers in Depth

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kuchagua kati ya few na a few, little na a little, kutumia quantifiers (maneno ya kiasi) kama plenty of, a great deal of na a large number of, na kukubaliana kwa kitenzi baada ya a number of na the number of.

Wazo Kuu

Quantifiers hazipimi kiasi tu. Zinaonyesha pia msemaji anajisikiaje kuhusu kiasi hicho.

Fikiria watu wawili wakiangalia glasi moja yenye maji kidogo. Mmoja anasema: "There's a little water left — great, we can share it." (Bado kuna maji kidogo — vizuri, tunaweza kugawana.) Mwingine anasema: "There's little water left — we're in trouble." (Maji yamebaki machache sana — tuko matatani.) Kiasi ni kile kile. Mtazamo ni kinyume kabisa.

Neno dogo a ndilo linaloleta tofauti. Ukiwa na a, maana ni chanya: kiasi fulani, cha kutosha kusaidia. Bila a, maana ni hasi: karibu hakuna, hakitoshi.

Katika B2 unahitaji pia kulinganisha quantifiers na aina za nomino — nyingine huenda na nomino zinazohesabika tu (a large number of), nyingine na nomino zisizohesabika tu (a great deal of) — na kujua wakati quantifier inabadilisha kitenzi: A number of people are… lakini The number of people is…

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili kina -chache na kidogo, lakini havionyeshi mtazamo kwa kibainishi kama a: nina muda kidogo inaweza kuwa a little time au little time, na muktadha (au maneno kama tu, angalau, sana) ndio unaoamua. Pia Kiswahili kina -ingi kwa nomino zote (watu wengi, maji mengi), na mara nyingi huhesabu vitu ambavyo Kiingereza hakihesabu (pesa chache, taarifa chache). Kwa idadi ya, Kiswahili kinafanya kazi sawa na Kiingereza: kitenzi kinakubaliana na idadi (umoja).

KiswahiliMtazamo / ainaKiingereza
Ongeza chumvi kidogo kisha koroga.chanya, isiyohesabikaAdd a little salt and stir.
Kuna matumaini madogo sana ya kuipata pete sasa.hasi, isiyohesabikaThere's little hope of finding the ring now.
Ni wanafunzi wachache mno waliofaulu mtihani.hasi, inayohesabikaFew students passed the exam.
Nimefanya mabadiliko machache kwenye ripoti.chanya, inayohesabikaI've made a few changes to the report.
Idadi ya matatizo imepungua.idadi yenyewe → umojaThe number of problems has fallen.
Wengi wa marafiki zangu wanaishi nje ya nchi.kundi maalumMany of my friends live abroad.

Angalia safu ya tatu na ya nne: wachache na machache ni maneno yale yale, lakini Kiingereza kinachagua few (hasi) au a few (chanya). Na safu ya tano: idadi … imepungua — Kiswahili na Kiingereza vinakubaliana hapa.

Muundo

Mtazamo: chanya au hasi

Chanya (kiasi fulani, kinatosha)Hasi (si wengi / si nyingi)Aina ya nomino
a few friendsfew friendsinayohesabika, wingi
a little timelittle timeisiyohesabika
quite a few people (= idadi kubwa kiasi)very few / hardly any peopleinayohesabika, wingi
plenty of time / ideas (= zaidi ya kutosha)hardly any time / ideaszote mbili

Kiasi kikubwa

QuantifierInayohesabika (wingi)IsiyohesabikaMtindo
a lot of / lots of✅✅ya kawaida / isiyo rasmi
plenty of✅✅ya kawaida
quite a lot of✅✅ya kawaida
quite a few✅—ya kawaida / isiyo rasmi
a large number of✅—rasmi
a great deal of / a good deal of—✅rasmi
a large amount of(isiyo rasmi; epuka kwa watu/vitu katika maandishi rasmi)✅rasmi
several (zaidi ya mbili, si nyingi)✅—ya kawaida
numerous✅—rasmi

Kukubaliana kwa idadi

KiraiKitenziMfano
a number of + nomino ya wingi (= kadhaa, wengi)wingiA number of students have complained.
the number of + nomino ya wingi (= idadi yenyewe)umojaThe number of students has risen.

Most / many / much (+ of)

Kwa ujumla (bila kibainishi)Maalum (the / my / these / them / it)
Most people like music.Most of the people I know like jazz.
Many shops close on Sundays.Many of the shops in my town close early.
Much research is still needed. (rasmi)Much of the information was out of date.

Matumizi

1Few / little — maana hasi

Few (inayohesabika) na little (isiyohesabika) ina maana ya "si wengi / si nyingi — chini ya kilichotarajiwa au kinachohitajika". Peke yake zinasikika rasmi kiasi. Katika mazungumzo, not many, not much, very few na very little ni za kawaida zaidi.

Few people know that he was once a professional dancer.
Watu wachache sana wanajua kwamba zamani alikuwa mchezaji densi wa kulipwa.
hasi: karibu hakuna anayejua
There's little point in arguing now. The decision has been made.
Hakuna maana kubwa ya kubishana sasa. Uamuzi umeshafanywa.
little point = karibu hakuna maana
She has very few close friends in the city.
Ana marafiki wa karibu wachache sana mjini.
We had very little time to prepare, so the presentation wasn't great.
Tulikuwa na muda mdogo sana wa kujiandaa, kwa hiyo wasilisho halikuwa zuri sana.
muda isiyohesabika → little

2A few / a little / quite a few — maana chanya

A few (inayohesabika) na a little (isiyohesabika) ina maana ya "kiasi fulani — kidogo, lakini cha kutosha kusaidia". Quite a few ina maana ya idadi kubwa kiasi, mara nyingi zaidi ya ilivyotarajiwa. Only a few / only a little inarudisha wazo la "si nyingi" — kama tu ya Kiswahili.

I've made a few changes to the report. Can you have a look?
Nimefanya mabadiliko machache kwenye ripoti. Unaweza kuiangalia?
chanya: baadhi ya mabadiliko
Add a little salt and stir.
Ongeza chumvi kidogo kisha koroga.
We still have a little money left, so let's get a coffee.
Bado tuna pesa kidogo, kwa hiyo tunywe kahawa.
pesa: Kiingereza haizihesabu → a little
Quite a few of my colleagues work from home on Fridays.
Wafanyakazi wenzangu wengi kiasi hufanya kazi nyumbani siku za Ijumaa.
= idadi kubwa kiasi
Only a few people came to the meeting.
Ni watu wachache tu waliokuja kwenye mkutano.
tu → only a few: idadi ndogo, inavunja moyo kidogo

3Kiasi kikubwa — plenty of, a great deal of, a large number of

Tumia plenty of kunapokuwa na zaidi ya kutosha (tele). Katika maandishi rasmi, tumia a great deal of na nomino zisizohesabika na a large number of na nomino zinazohesabika za wingi. Numerous ni neno rasmi la many.

Don't rush. We've got plenty of time.
Usiharakishe. Tuna muda wa kutosha kabisa.
The project required a great deal of effort.
Mradi huo ulihitaji juhudi kubwa sana.
juhudi isiyohesabika → a great deal of
A large number of applications were rejected.
Idadi kubwa ya maombi ilikataliwa.
inayohesabika, wingi → number; kitenzi cha wingi
There are numerous studies on this topic.
Kuna tafiti nyingi kuhusu mada hii.
We had quite a lot of rain last week.
Tulipata mvua nyingi kiasi wiki iliyopita.

4A number of na the number of

A number of + nomino ya wingi ina maana ya kadhaa / wengi, na kitenzi ni cha wingi. The number of + nomino ya wingi ina maana ya idadi yenyewe, na kitenzi ni cha umoja — kama idadi … imeongezeka. Kwa kanuni zaidi za kukubaliana, tazama B2-22.

A number of flights have been delayed because of the fog.
Safari kadhaa za ndege zimechelewa kwa sababu ya ukungu.
kadhaa → have
The number of flights has doubled since 2015.
Idadi ya safari za ndege imeongezeka mara mbili tangu 2015.
idadi → has
A number of customers were unhappy with the new design.
Wateja kadhaa hawakufurahishwa na muundo mpya.
The number of people working from home is still growing.
Idadi ya watu wanaofanya kazi nyumbani bado inaongezeka.

5Most / most of the; many of / much of + kibainishi

Tumia most, many na much moja kwa moja kabla ya nomino kwa kauli za jumla. Kukiwa na kibainishi (the, my, these, our) au kiwakilishi (them, it), ongeza of. Kiswahili kinasema wengi wa kwa yote mawili, kwa hiyo jiulize: ni watu wote kwa ujumla, au kundi maalum? Much katika sentensi chanya inasikika rasmi; much of the / it ni ya kawaida katika mitindo yote.

Most teenagers have a smartphone.
Vijana wengi wana simu janja.
kwa ujumla: bila of
Most of the teenagers in my class have a smartphone.
Wengi wa vijana katika darasa langu wana simu janja.
kundi maalum: of the
Many of my friends live abroad.
Wengi wa marafiki zangu wanaishi nje ya nchi.
Much of the city was destroyed in the earthquake.
Sehemu kubwa ya mji iliharibiwa na tetemeko la ardhi.
iliharibiwa (-w-) → was destroyed
I didn't like most of them.
Sikupenda wengi wao.
kiwakilishi → of

6Several na hardly any

Several = zaidi ya mbili, lakini si nyingi (kadhaa). Hardly any = karibu hakuna (karibu hakuna kabisa); inafanya kazi na nomino zinazohesabika na zisizohesabika na ni ya kawaida katika mazungumzo. Hardly tayari ni hasi, kwa hiyo usiongeze no wala not.

I've been to Paris several times.
Nimeenda Paris mara kadhaa.
nimeenda (-me-) → I've been
The app has received several complaints about privacy.
Programu hiyo imepokea malalamiko kadhaa kuhusu faragha.
There's hardly any milk left.
Karibu hakuna maziwa yaliyobaki.
Hardly any of the guests stayed after midnight.
Karibu hakuna mgeni aliyebaki baada ya saa sita usiku.

Makosa ya Kawaida

❌I have few money.
✅I have little money. au I don't have much money.
money haihesabiki → little.
❌A great deal of people came.
✅A large number of people came. au A lot of people came.
a great deal of ni kwa nomino zisizohesabika.
❌The number of tourists have increased.
✅The number of tourists has increased.
the number of → kitenzi cha umoja.
❌Most of people like summer.
✅Most people like summer. au Most of the people I know like summer.
Hakuna kibainishi → hakuna of.
❌There are hardly no seats.
✅There are hardly any seats.
hardly tayari ni hasi.
❌We have plenty time.
✅We have plenty of time.
plenty of + nomino.
⚠️Don't worry, I have few minutes — I can help you.
✅Don't worry, I have a few minutes — I can help you.
few minutes ni sahihi kisarufi, lakini inamaanisha "karibu sina muda", jambo lisiloendana na muktadha.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Taarifa chache, ushauri mchache → "few information". Kiswahili kinaweza kutumia -chache na nomino ambazo Kiingereza hakizihesabu (taarifa, ushauri, pesa, samani). Kwa nomino zisizohesabika, Kiingereza kinatumia little / a little — na nomino hizo hazina -s.

❌The police have few informations about the accident.
✅The police have little information about the accident. au The police don't have much information about the accident.
information haihesabiki: bila -s, na little.
❌She gave me a few advices before the interview.
✅She gave me a little advice before the interview. au She gave me a few tips before the interview. au She gave me some advice before the interview.

2. Kidogo bila "a" → "I speak little English". Naongea Kiingereza kidogo ni kauli chanya ya unyenyekevu. Ukisema little bila a, Kiingereza kinasikika hasi: "karibu sijui Kiingereza kabisa".

⚠️(Mtalii anakuuliza kama unaongea Kiingereza.) Yes, I speak little English.
✅Yes, I speak a little English.
Sarufi ni sahihi, lakini little = karibu hakuna; kwa maana chanya, a little.

3. Wengi wa Watanzania → "most of Tanzanians". Wengi wa inatafsiriwa kirahisi kama most of, lakini most of inahitaji kibainishi (the, my, these) au kiwakilishi. Kwa kauli ya jumla, tumia most + nomino.

❌Most of Tanzanians speak at least two languages.
✅Most Tanzanians speak at least two languages.
Watanzania wote kwa ujumla → most, bila of.

4. Watu wengi, maji mengi → "much people". -ingi inafanya kazi na nomino zote katika Kiswahili. Kiingereza kinatofautisha: many (inayohesabika) na much (isiyohesabika). Fomu hii inasikika mara nyingi katika mazungumzo, lakini si sahihi.

❌There were so much people at the bus station that we couldn't move.
✅There were so many people at the bus station that we couldn't move.
people inahesabika → many.

Usichanganye

few na a few — idadi ndogo ile ile, mtazamo tofauti.

Few students passed the exam.
Ni wanafunzi wachache mno waliofaulu mtihani.
inavunja moyo: karibu hakuna
A few students passed the exam.
Baadhi ya wanafunzi walifaulu mtihani.
wachache walifaulu

little na a little

There's little hope of finding the ring now.
Kuna matumaini madogo sana ya kuipata pete sasa.
karibu hakuna matumaini
There's still a little hope.
Bado kuna matumaini kidogo.
matumaini fulani yapo

a number of na the number of — kitenzi cha wingi au cha umoja.

A number of problems have appeared.
Matatizo kadhaa yamejitokeza.
kadhaa → have
The number of problems has fallen.
Idadi ya matatizo imepungua.
idadi → has

Misingi — much / many, a lot of na a few / a little rahisi viko katika A2-10. Each, every, all, none, both viko katika B1-30.

Tahajia na Matamshi

  • a few na a little hutamkwa kama kundi moja lenye a dhaifu: /ə ˈfjuː/, /ə ˈlɪtl/. Katika mazungumzo ya haraka a ni fupi sana — sikiliza kwa makini, kwa sababu inabadilisha maana. Usiitamke kama "a" kamili ya Kiswahili, lakini pia usiiache.
  • little /ˈlɪtl/: irabu ni fupi /ɪ/ (si "liitl"), na silabi ya pili haina irabu kamili — si "li-to-li" wala "litili".
  • Weka msisitizo kwenye quantifier unapotaka kuonyesha mtazamo wako: There's little time. / There were quite a few.
  • numerous /ˈnjuːmərəs/ (UK), /ˈnuːmərəs/ (US) — msisitizo kwenye silabi ya kwanza, si ya pili kutoka mwisho.
  • several kwa kawaida ina silabi mbili katika mazungumzo: /ˈsevrəl/, kama "sev-rul" — si "se-ve-ra-li".

Kanuni ya Dhahabu

A few / a little = kiasi fulani (chanya). Few / little = si wengi / si nyingi (hasi). Kiswahili kina wachache na kidogo kwa yote mawili, kwa hiyo jiulize: inatosha au haitoshi? Tumia a great deal of na nomino zisizohesabika na a large number of na nomino za wingi. A number of inachukua kitenzi cha wingi; the number of inachukua kitenzi cha umoja.

Mazoezi

A. Muundo

Kamilisha au andika upya sentensi kama unavyoelekezwa.

  1. Ifanye kuwa maalum: Most students live nearby. (the students in my class)
  2. Kamilisha kwa few au little: We had very time to prepare.
  3. Kamilisha kwa few au little: Very people know his real name.
  4. Chagua jibu sahihi: A number of flights … been cancelled.
  5. Chagua jibu sahihi: The number of students … doubled.
  6. Kamilisha: We've got of time — there's no need to rush.

B. Maana

Chagua au jibu kulingana na maana.

  1. Chagua jibu sahihi: Don't worry — we still have … time before the train leaves.
  2. Chagua jibu sahihi: … people understood the joke, so hardly anyone laughed.
  3. Chagua jibu sahihi: I've got … minutes. What do you need?
  4. Sentensi ipi ni chanya zaidi?
  5. "Quite a few of my colleagues work from home." Hii ina maana ya:

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. Most of people in my office drink coffee.
  2. There's hardly no fuel in the tank.
  3. A great deal of tourists visit the castle every year.
  4. The number of people working from home is still growing.

D. Katika Muktadha

Kamilisha maandishi. Chagua neno sahihi lililo kwenye mabano.

Our town in numbers
16 (A / The) number of people living in the town centre has fallen. 17 (A / The) number of families have moved to the suburbs, where there is 18 (plenty / numerous) of space. Sadly, 19 (few / a few) young people stay after school — most leave for the city. Still, there is 20 (little / a little) good news: 21 (several / much) new cafés have opened this year.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.

  1. Eleza mji wako au mahali pako pa kazi kwa a few, few, quite a few au hardly any.
  2. Andika sentensi mbili kuhusu muda wako wa mapumziko: moja kwa a little na moja kwa little.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A2-10 Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little: Kiasi kwa Kiingereza
    How … sugar do you take?
  2. B1-30 Both, Either, Neither, All, None, Each, Every kwa Kiswahili: Wote Wawili, Yoyote, Kila
    … student has a locker.
  3. B1-30 Both, Either, Neither, All, None, Each, Every kwa Kiswahili: Wote Wawili, Yoyote, Kila
    I've read … books, and I liked them both.
  4. B2-18 Future in the Past kwa Kiswahili: Was Going To, Would na Was About To
    I (going to) call you, but I lost your number.
Majibu

A. Muundo

  1. Most of the students in my class live nearby.
  2. little
  3. few
  4. have
  5. has
  6. plenty / lots / a lot / loads / quite a lot / a great deal

B. Maana

  1. a little
  2. Few
  3. a few
  4. She has a few close friends.
  5. a fairly large number

C. Tafuta Kosa

  1. Most people in my office drink coffee. / Most of the people in my office drink coffee.
  2. There's hardly any fuel in the tank.
  3. A large number of tourists visit the castle every year. / A lot of tourists visit the castle every year. / Lots of tourists visit the castle every year. / Many tourists visit the castle every year. / Numerous tourists visit the castle every year.
  4. ✓ The number of people working from home is still growing.

D. Katika Muktadha

  1. The
  2. A
  3. plenty
  4. few
  5. a little
  6. several

E. Zamu Yako

  1. There are quite a few good restaurants in my town, but hardly any parks.
  2. I have a little time to read in the evenings. At weekends I have little time for myself because of the kids.

F. Marudio Mchanganyiko

  1. much
  2. Every
  3. both
  4. was going to
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play