It Is Said That na He Is Said To kwa Kiswahili: Inasemekana, Inaaminika (Reporting Passive)
It Is Said That… / He Is Said To…: The Reporting Passive
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kuripoti kile ambacho watu kwa ujumla husema, huamini au hutarajia bila kuwataja — It is believed that…, She is said to be…, He is thought to have left…, There are reported to be… — na kutumia miundo hii katika habari na maandishi ya kitaaluma.
Wazo Kuu
Mara nyingi tunataka kutoa taarifa bila kusema nani aliisema. Chanzo ni "watu kwa ujumla", au hakijulikani, au hatutaki kubeba jukumu la dai hilo sisi wenyewe. Linganisha:
People say that the house is haunted. — si rasmi; people ni neno lisilo wazi. It is said that the house is haunted. / The house is said to be haunted. — isiyoegemea upande, isiyomtaja mtu, ya uangalifu.
Reporting passive inalishika dai hilo kwa mkono ulionyooshwa, mbali kidogo na wewe. Inasema: "Hiki ndicho kinachosemwa au kuaminiwa — ninakiripoti, siahidi kwamba ni kweli." Ndiyo sababu waandishi wa habari, wanasayansi na wanahistoria huitumia kila wakati.
Kuna mipangilio miwili. Mpangilio wa 1 huanza na it tupu na kubaki na kishazi kamili cha that. Mpangilio wa 2 huhamisha mtu au kitu kinachozungumziwa mbele na kutumia to-infinitive. Umbo la to-infinitive ndilo linaloonyesha wakati wa tendo linaloripotiwa.
Kwetu wazungumzaji wa Kiswahili, habari njema: tunaijua mbinu hii vizuri kutoka redioni na magazetini — inasemekana, inaaminika, inadhaniwa, inatarajiwa, inaripotiwa. Tofauti ziko katika maelezo madogo: Kiingereza kinahitaji neno it, Mpangilio wa 2 unaonyesha wakati kwenye to-infinitive yenyewe, na there is / there are hubadilika kwa wingi.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili huripoti madai kwa vitenzi vyenye -ek- / -ik- (inasemekana, inaaminika, inajulikana) au -w- (inadhaniwa, inatarajiwa, inaripotiwa), pamoja na kwamba / kuwa. Hii inalingana vizuri na It is said / believed / thought that…. Lakini Kiswahili hakina "it" tupu: kiambishi i- kwenye kitenzi kinatosha, wakati Kiingereza kinahitaji neno It. Kiswahili kinaweza pia kuanza na mtu (anasemekana kuwa…), kama Mpangilio wa 2, lakini mara nyingi huweka wakati katika kitenzi kinachofuata (inadhaniwa wezi walitoroka). Katika Kiingereza, tendo la zamani linahitaji to have + past participle. Na kuna haibadiliki, lakini Kiingereza husema there is kwa umoja na there are kwa wingi.
| Kiswahili | Mpangilio | Kiingereza |
|---|---|---|
| Inasemekana kwamba ngome hiyo ina mizimu. | it + that | It is said that the castle is haunted. |
| Inatarajiwa kwamba bei zitapanda. | it + that, wakati ujao | It is expected that prices will rise. |
| Anasemekana kuwa tajiri sana. | mtu + to-infinitive | She is said to be very rich. |
| Inadhaniwa wezi walitoroka kwa gari. | tendo la zamani | The thieves are thought to have escaped by car. |
| Inasemekana kuna handaki chini ya mji. | there + umoja | There is said to be a hidden tunnel under the city. |
| Inaaminika kuna aina zaidi ya 2,000 hifadhini. | there + wingi | There are believed to be over 2,000 species in the park. |
Angalia safu ya nne: Kiswahili kinaonyesha zamani kwa -li- katika walitoroka; Kiingereza kinaionyesha kwa to have escaped. Na safu mbili za mwisho: kuna ni ile ile, lakini Kiingereza kinachagua is au are kulingana na nomino inayofuata.
Muundo
Mpangilio wa 1: It + passive reporting verb + that-clause
| It | be + past participle | that-clause |
|---|---|---|
| It | is said | that the castle is haunted. |
| It | is believed | that the suspect has left the country. |
| It | was thought | that the disease was spread by insects. |
| It | is expected | that prices will rise. |
Vitenzi vya kawaida: say, believe, think, report, know, expect, claim, consider, understand, allege, estimate.
Mpangilio wa 2: Kiima + passive reporting verb + to-infinitive
| Wakati wa tendo linaloripotiwa | Umbo la to-infinitive | Mfano |
|---|---|---|
| wakati ule ule (hali / mazoea) | to + base form | She is said to be very rich. |
| wakati ule ule (kinaendelea) | to be + -ing | He is believed to be hiding in the mountains. |
| mapema zaidi | to have + past participle | The thieves are thought to have escaped by car. |
| mapema zaidi, kwa kipindi | to have been + -ing | She is reported to have been living abroad for years. |
| baadaye (pamoja na expect) | to + base form | The minister is expected to resign. |
There + passive reporting verb + to be
| Mfano | |
|---|---|
| umoja | There is said to be a hidden tunnel under the city. |
| wingi | There are believed to be over 2,000 species in the park. |
| zamani | There were thought to be no survivors. |
Kitenzi cha kuripoti katika wakati uliopita
| Mpangilio | Mfano |
|---|---|
| It was + past participle + that… | It was believed that the earth was flat. |
| Kiima + was / were + past participle + to-infinitive | The ship was thought to have sunk near the coast. |
Matumizi
1It is said / believed / thought that…
Tumia it + passive reporting verb + that kuripoti maoni, imani au dai la jumla bila kutaja chanzo — kama inasemekana kwamba au inaaminika kwamba. Kishazi cha that kinabaki na tense yake ya kawaida.
2Subject + is said to + base form — hali na mazoea ya sasa
Weka mtu au kitu mbele na utumie to + base form hali inayoripotiwa ikiwa kweli sasa au kwa ujumla — kama anasemekana kuwa…. Tumia to be + -ing kwa jambo linaloendelea sasa. Pamoja na expect, to-infinitive inahusu wakati ujao.
3Subject + is said to have + past participle — matendo ya awali
Tumia to have + past participle tendo linaloripotiwa likiwa lilitokea kabla ya wakati wa kuripoti. Kiswahili kinaonyesha zamani kwa -li- au -me- katika kitenzi kinachofuata (anaaminika kuwa ameondoka); Kiingereza kinaionyesha kwa to have. Kwa tendo la passive, tumia to have been + past participle; kwa shughuli ndefu, to have been + -ing.
4There is said to be…
Tumia there + passive reporting verb + to be kuripoti kile kilichopo, kwa mujibu wa watu, ripoti au makadirio — kama inasemekana kuna…. Be inakubaliana na nomino inayofuata, ingawa kuna ya Kiswahili haibadiliki.
5Kitenzi cha kuripoti katika wakati uliopita
Imani au dai likiwa la zamani, weka kitenzi cha kuripoti katika wakati uliopita (ilidhaniwa, iliaminika). Chagua umbo la to-infinitive kwa kulinganisha tendo linaloripotiwa na wakati huo wa zamani.
6Katika habari na maandishi ya kitaaluma
Miundo hii ni ya kawaida katika maandishi rasmi yasiyoegemea upande wowote. Inawaruhusu waandishi kuripoti madai kwa uangalifu, bila kutoa kauli binafsi zisizo na ushahidi. Katika mazungumzo ya kila siku, people say au they say ni ya kawaida zaidi.
Si kila kitenzi cha kuripoti kinafanya kazi katika mipangilio yote miwili. Suggest na propose, kwa mfano, hutumia Mpangilio wa 1 tu: It was suggested that the meeting should be postponed (si The meeting was suggested to be postponed). Ukiwa na shaka, Mpangilio wa 1 ndio salama zaidi.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Inasemekana… → "Is said that…" bila "it". Katika Kiswahili, kiambishi i- katika inasemekana au inaaminika kinatosha; hakuna neno tofauti la kiima. Ukitafsiri neno kwa neno, sentensi ya Kiingereza inaanza bila kiima. Kiingereza kinahitaji It mwanzoni.
2. Anadaiwa kununua… → "is said to buy" kwa tendo la zamani. Katika Kiswahili, umbo la ku- (kununua, kutoroka) halionyeshi wakati, na muktadha (mwaka jana) ndio unaosema ni zamani. Kiingereza kinahitaji kuonyesha zamani ndani ya to-infinitive: to have + past participle.
3. Mzee huyo, inasemekana kwamba… → kuchanganya mipangilio. Katika Kiswahili ni kawaida kumweka mtu mbele kama mada, kisha kuendelea na inasemekana kwamba: Mzee huyo, inasemekana kwamba alikuwa mwanajeshi alipokuwa kijana. Ukitafsiri hivyo, unapata kiima mara mbili (the old man … he) na mipangilio miwili imechanganyika. Katika maandishi, chagua mpangilio mmoja.
4. Inakadiriwa kuna… → "there is" kwa wingi. Kuna haibadiliki: kuna ndege mmoja, kuna ndege wengi. Kwa hiyo ni rahisi kusema there is kila mara. Katika Kiingereza, is / are inakubaliana na nomino inayofuata — hata ndani ya kishazi cha that.
Usichanganye
People say… / It is said… / He is said to… — ujumbe ni ule ule, lakini kiwango cha urasmi ni tofauti. Kiswahili kina tofauti hiyo hiyo: watu wanasema (si rasmi) dhidi ya inasemekana (rasmi).
to be (sasa) na to have been (kabla)
be supposed to — This café is supposed to be very good inaweza pia kumaanisha "watu husema" (inasemekana), lakini katika B2-07 ulijifunza maana yake ya kawaida zaidi: matarajio au sheria (natakiwa).
Miundo inayofanana na seem na appear (He seems to have left) si passive; inafundishwa pamoja na lugha ya tahadhari (hedging) katika C1-08.
Tahajia na Matamshi
- said hutamkwa /sed/ — "sed", kwa irabu fupi kama e ya meza. Usiitamke kwa herufi zake ("seidi").
- thought /θɔːt/ (UK), /θɑːt/ (US): th ni /θ/, sauti ile ile ya th katika thelathini — faida kwa wengi wetu. Kama kwa kawaida unaitamka th kama s, jizoeze: ncha ya ulimi kati ya meno. gh haitamkwi, na irabu ni ndefu: "THAWT", si "sot" wala "thoghti".
- It is mara nyingi hufupishwa katika maandishi yasiyo rasmi sana na katika mazungumzo (It's said that…), lakini maumbo kamili ni ya kawaida katika maandishi rasmi.
- to have ni dhaifu: is thought to have left → /ɪz ˈθɔːt tə həv ˈleft/ (UK), /ɪz ˈθɑːt tə həv ˈleft/ (US) — "iz THAWT tuh-uv LEFT". Usitamke kila irabu kikamilifu.
- Mwisho wa -ed: believed /bɪˈliːvd/ na alleged /əˈledʒd/ zina silabi mbili tu — usiongeze irabu ("bilividi", "alejidi"). reported /rɪˈpɔːtɪd/ na expected /ɪkˈspektɪd/ zina silabi ya ziada, kwa sababu kitenzi kinaishia na t.
- Msisitizo: beLIEVED, rePORTed, exPECTed — silabi ya kwanza ni dhaifu. Tahajia: believed, thought, known, expected, reported, alleged (l mbili), understood.
- Katika sentensi, msisitizo uko kwenye participle na taarifa muhimu: "She is SAID to be very RICH".
Kanuni ya Dhahabu
Mipangilio miwili: It is said that + kishazi (usisahau it, hata kama Kiswahili kinasema inasemekana tu), au Kiima + is said + to-infinitive. Katika Mpangilio wa 2, chagua umbo la to-infinitive kwa wakati: to do / to be doing (wakati ule ule), to have done / to have been doing (kabla). Na baada ya there, is kwa umoja, are kwa wingi.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano.
-
It (believe) that the treasure is still buried on the island.
-
The singer is said (be) very shy in real life.
-
The robbers are thought (escape) through the back door last night.
-
There (think) to be about a million words in English.
-
The team is expected (win) easily on Saturday.
-
The suspect is believed (stay) with friends at the moment.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: The pilot is believed … the crash last night.
-
Chagua jibu sahihi: The castle is said … haunted — people still see a ghost there today.
-
Chagua sentensi iliyo rasmi zaidi na isiyomtaja msemaji:
-
Chagua jibu sahihi: There … reported to be several injuries.
-
Chagua jibu sahihi: It … that the lake has no bottom.
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
She is said that she speaks five languages.
-
The pilot is believed to survive the crash.
-
There is reported to be several injuries.
-
The bridge is thought to have been built by the Romans.
D. Katika Muktadha
Kamilisha taarifa hii ya habari. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano katika umbo sahihi.
A rare painting has disappeared from the City Museum. The painting 16 (believe) to be worth over two million euros. The thieves 17 (think) to 18 (enter) the building through a window on Sunday night. It 19 (report) that the alarm system was not working. There 20 (say) to be no witnesses. Police are 21 (expect) to release more information tomorrow.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika kuhusu mahali fulani katika mji wako, ukitumia is said to au is believed to.
-
Andika sentensi fupi kwa mtindo wa habari kuhusu jambo lililotokea mapema, kwa is thought to have + past participle.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B1-11 Passive Voice katika Tense Zote na Modals: Is Being Done, Has Been Done, Must Be Done The results (announce) tomorrow.
-
B1-12 Reported Speech kwa Kiswahili: Usemi wa Taarifa (She Said She Was…) Ripoti kwa kurudisha tense nyuma (backshift): "I'm tired," she said.
-
B2-11 Have Something Done kwa Kiswahili: Nilinyolewa, Nilitengenezewa na Niliibiwa I (have / my eyes / test) last week.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses kwa Kiswahili: The Man Standing There na The First to Arrive Andika kwa ufupi zaidi: The house which was built in 1900 is for sale.
Majibu
A. Muundo
- is believed
- to be
- to have escaped
- are thought
- to win
- to be staying
B. Maana
- to have survived
- to be
- The CEO is expected to resign.
- are
- is said
C. Tafuta Kosa
- She is said to speak five languages. / It is said that she speaks five languages.
- The pilot is believed to have survived the crash. / It is believed that the pilot survived the crash.
- There are reported to be several injuries.
- ✓ The bridge is thought to have been built by the Romans.
D. Katika Muktadha
- is believed
- are thought
- have entered
- is reported / has been reported / was reported
- are said
- expected
E. Zamu Yako
- The old bridge in my town is said to be over 500 years old.
- The fire is thought to have started in a restaurant kitchen.
F. Marudio Mchanganyiko
- will be announced / are going to be announced / are being announced
- She said that she was tired. / She said she was tired.
- had my eyes tested
- The house built in 1900 is for sale.
