SlowingoGrammatika
B1 23 / 39

Used to, be used to, get used to oʻzbekcha: «ilgari …-ardim», «oʻrganganman» va «oʻrganib qolyapman»

Used To, Be Used To, Get Used To

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz used to do (oʻtmishdagi odat), be used to doing (biror narsa odatiy tuyuladi) va get used to doing (biror narsa odatiy boʻlib bormoqda) ni bir-biridan ajrata olasiz va har birini istalgan zamonda toʻgʻri ishlatasiz.

Asosiy gʻoya

Bu uchtasi deyarli bir xil koʻrinadi, lekin har xil savollarga javob beradi.

used to + asosiy shakl bu eski fotoalbom: oʻtmishda haqiqat boʻlgan, hozir esa haqiqat boʻlmagan narsaga orqaga qaraysiz. I used to smoke. (Hozir chekmayman.)

be used to + ot / -ing bu qulay kreslo: biror narsa odatiy tuyuladi. I'm used to the cold. (Sovuq meni bezovta qilmaydi.)

get used to + ot / -ing bu oʻsha kresloga olib boradigan yoʻl: gʻalati → odatiy. I'm getting used to the cold. (Borgan sari osonlashyapti.)

Kalit kichkina to soʻzida. used to smoke da to feʼlga tegishli, shuning uchun undan keyin asosiy shakl keladi. be used to va get used to da esa used «oʻrgangan, koʻnikkan» maʼnosidagi sifat, to esa predlog, shuning uchun undan keyin ot yoki -ing shakli keladi B1-19. Oʻzingizdan soʻrang: bu yerga ot qoʻysa boʻladimi? Boʻlsa → -ing.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbekchada bu uch maʼno uch xil yoʻl bilan beriladi va ular bir-biriga umuman oʻxshamaydi. Oʻtmishdagi odat uchun ilgari … -ardim («Ilgari maktabga velosipedda borardim»). Koʻnikkan holat uchun -ga oʻrganganman / koʻnikkanman («Shovqinga oʻrganganman»). Koʻnikish jarayoni uchun -ga oʻrganyapman / oʻrganib qolyapman / koʻnikyapman. Ikki narsaga eʼtibor bering. Birinchidan, «oʻrganmoq» oʻzbekchada ham learn, ham get used to degani, inglizchada esa bular boshqa-boshqa feʼllar. Ikkinchidan, «oʻrganganman» da be yoʻq, inglizchada esa be shart: I'm used to it.

OʻzbekchaUsulInglizcha
Ilgari maktabga velosipedda borardim.ilgari … -ardimI used to cycle to school every day.
Shahar shovqiniga oʻrganganman.-ga oʻrgangan; be yoʻqI'm used to the noise of the city.
Uydan ishlashga asta-sekin oʻrganyapman.-ishga oʻrganmoq: jarayonI'm slowly getting used to working from home.
Tez orada koʻnikib ketasiz.koʻnikmoq: kelajakYou'll soon get used to it.
Ingliz tilini oʻrganyapman.oʻrganmoq = learnI'm learning English.

Tuzilish

Uch tuzilish

TuzilishUndan keyinMaʼnosiMisol
used toasosiy shakloʻtmishdagi odat yoki holat, hozir yoʻqI used to live in Rome.
be used toot / olmosh / -ingodatiy tuyuladiI'm used to living alone.
get used toot / olmosh / -ingodatiy boʻlib bormoqdaI'm getting used to living alone.

used to: inkor va savol (A2-28 ni takrorlash)

Misol
InkorI didn't use to like coffee.
never bilan inkorI never used to like coffee.
SavolDid you use to play an instrument?

be used to — be oʻzgaradi; used to oʻzgarmaydi.

ZamonMisol
PresentShe is used to working nights.
PastWe weren't used to such hot weather.
SavolAre you used to the new system yet?

get used to — istalgan zamonda va modal feʼllardan keyin

ZamonMisol
Present ContinuousI'm getting used to my new glasses.
Past SimpleHe got used to the noise after a week.
Present PerfectHave you got used to the time difference? (US: gotten)
FutureYou'll get used to it.
Modal feʼl bilanI can't get used to eating so late.

Qoʻllanish

1Used to — oʻtmishdagi odatlar va holatlar

Oʻtmishda takrorlangan, hozir esa haqiqat boʻlmagan harakat va holatlar uchun used to + asosiy shakl ishlating. Uning hozirgi zamon shakli yoʻq: hozirgi odatlar uchun Present Simple (hozirgi oddiy zamon) ni, koʻpincha usually bilan ishlating.

I used to cycle to school every day.
Ilgari har kuni maktabga velosipedda borardim.
hozir bormayman
This building used to be a cinema.
Bu bino ilgari kinoteatr edi.
We didn't use to have a dishwasher.
Ilgari bizda idish yuvish mashinasi yoʻq edi.
Did your dad use to work here?
Dadangiz ilgari shu yerda ishlarmidi?
I never used to read the news, but now I check it every morning.
Ilgari yangiliklarni umuman oʻqimasdim, endi esa har kuni ertalab koʻrib chiqaman.

2Be used to — biror narsa odatiy tuyuladi

Biror narsa tanish boʻlib, endi gʻalati yoki qiyin tuyulmasa, be used to ishlating. Undan keyin ot, olmosh yoki -ing shakli keladi.

I'm used to the noise of the city.
Shahar shovqiniga oʻrganganman.
«oʻrganganman», lekin I'm
Nurses are used to working long shifts.
Hamshiralar uzoq smenalarda ishlashga oʻrganishgan.
to + -ing
Don't worry about me — I'm used to it.
Men haqimda xavotir olmang, bunga oʻrganib qolganman.
She wasn't used to speaking in public, so she was nervous.
U koʻpchilik oldida gapirishga oʻrganmagan edi, shuning uchun hayajonlandi.
Are you used to driving on the right yet?
Yoʻlning oʻng tomonida haydashga oʻrganib qoldingizmi?

3Get used to — koʻnikish jarayoni

Biror narsa odatiy boʻlib borish jarayoni uchun get used to ishlating. U istalgan zamonda va modal feʼllardan keyin keladi.

It took me months to get used to the climate here.
Bu yerning iqlimiga koʻnikishim uchun oylar kerak boʻldi.
I'm slowly getting used to working from home.
Uydan ishlashga asta-sekin oʻrganyapman.
Have you got used to your new job?
Yangi ishingizga oʻrganib qoldingizmi?
US: gotten used to
Don't worry, you'll soon get used to it.
Xavotir olmang, tez orada koʻnikib ketasiz.
I could never get used to eating dinner at 10 pm.
Kechki ovqatni soat oʻnda yeyishga hech koʻnika olmasdim.
The kids got used to their new school very quickly.
Bolalar yangi maktabiga juda tez oʻrganib qolishdi.

4Ularni birga ishlatish

Real suhbatda uchalasi oʻzgarishni tasvirlash uchun koʻpincha birga keladi.

I used to live in a village, so I wasn't used to the traffic here.
Ilgari qishloqda yashardim, shuning uchun bu yerdagi tirbandlikka oʻrganmagan edim.
At first it was hard, but now I'm used to it.
Avvaliga qiyin edi, lekin endi oʻrganib qoldim.
I used to hate early mornings, but I've got used to them.
Ilgari erta tongni yomon koʻrardim, lekin unga koʻnikib qoldim.
US: gotten used to

Keng tarqalgan xatolar

❌I am used to wake up early.
✅I am used to waking up early.
be used to + -ing: to predlog
❌I use to go to the gym on Mondays.
✅I usually go to the gym on Mondays.
used to ning hozirgi zamon shakli yoʻq
❌I'm getting use to it.
✅I'm getting used to it.
sifat used, -d bilan
❌I used to living in London.
✅I used to live in London. yoki I'm used to living in London.
tanlang: oʻtmishdagi odat (asosiy shakl) yoki koʻnikkan holat (be + -ing)
❌She is used to that she works at night.
✅She is used to working at night.
be used to + ot yoki -ing, that li ergash gap emas
❌Don't worry, you are used to it soon.
✅Don't worry, you'll get used to it soon.
koʻnikish jarayoni = get used to
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did dan keyin use deb yozing.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Oʻrganmoq» → learn. «Ingliz tilini oʻrganyapman» va «Bu yerning ovqatiga oʻrganyapman» oʻzbekchada bir xil feʼl bilan aytiladi. Inglizchada birinchisi learn, ikkinchisi esa get used to.

❌I still can't learn to the cold weather here.
✅I still can't get used to the cold weather here.
koʻnikish → get used to.

2. «Oʻrganganman» → be tushib qoladi. Oʻzbekchada «Shovqinga oʻrganganman» gapida be ga oʻxshash soʻz yoʻq. Inglizchaga oʻgirganda be ni tashlab ketsak, gap used to (oʻtmishdagi odat) ga oʻxshab qoladi va notoʻgʻri boʻladi.

❌I used to my neighbours' loud music now.
✅I'm used to my neighbours' loud music now.
koʻnikkan holat → be used to.

3. «-ishga oʻrganmoq» → used to + asosiy shakl. «Forma kiyishga koʻnika olmayapman» dagi «-ishga» bizga to + feʼl dek tuyuladi. Lekin be / get used to dagi to predlog: undan keyin -ing keladi.

❌I can't get used to wear a uniform.
✅I can't get used to wearing a uniform.

Adashtirmang

used to do va be used to doing — Biri oʻtmish haqida; ikkinchisi hozir nima odatiy tuyulishi haqida.

I used to work at night.
Ilgari kechasi ishlardim.
oʻtmishdagi odat: hozir ishlamayman
I'm used to working at night.
Kechasi ishlashga oʻrganganman.
men uchun hozir odatiy

be used to va get used to — Holat va oʻzgarish.

My brother is used to spicy food.
Akam achchiq ovqatga oʻrgangan.
holat: unga muammo emas
I'm getting used to spicy food.
Achchiq ovqatga oʻrganib boryapman.
jarayon: osonlashyapti

be used to (koʻnikkan) va be used to do (use ning majhul nisbati) — This room is used to store boxes «bu xonadan quti saqlash uchun foydalaniladi» degani: bu use ning majhul nisbati B1-10 + maqsadni bildiruvchi to-infinitive. Talaffuzi ham boshqacha (pastga qarang).

Old tyres are used to make playground floors.
Eski shinalardan oʻyin maydonchalari qoplamasini yasashda foydalaniladi.
= odamlar ulardan shu maqsadda foydalanadi

Oʻtmishdagi odatlar uchun used to va would — Would ham oʻtmishda takrorlangan harakatlarni tasvirlay oladi, lekin oʻtmishdagi holatlarni emas. B2-17 ga qarang.

Every summer we used to go camping.
Har yozda chodirda dam olishga borardik.
would go ham mumkin
We used to have a dog called Max.
Ilgari Maks degan itimiz bor edi.
holat: would mumkin emas

Imlo va talaffuz

  • used to, be used to va get used to da used /juːst/ deb aytiladi, to esa kuchsiz: /ˈjuːstə/. Ikki /t/ bitta boʻlib qoʻshilib ketadi.
  • used «foydalanilgan» maʼnosida boʻlsa (This room is used to store boxes, I used a knife), u /juːzd/ deb, /z/ bilan aytiladi. Oʻzbekchada soʻz oxiridagi jarangli undoshlar koʻpincha jarangsizlashadi, shuning uchun bu yerda /z/ va /d/ ni ataylab jarangli ayting.
  • use to (did / didn't dan keyin) used to bilan aynan bir xil eshitiladi, shuning uchun imlo xatosi juda koʻp uchraydi.

Oltin qoida

Used to + feʼl = oʻtmish, hozir emas. Be used to + ot / -ing = odatiy tuyuladi. Get used to + ot / -ing = odatiy boʻlib bormoqda. be / get used to dan keyin «ot yoki -ing» deb oʻylang. Esda tuting: «oʻrganganman» da ham inglizcha be kerak: I'm used to it.

Mashqlar

A. Tuzilish

used to, be used to yoki get used to ning bir shaklini ishlating.

  1. I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
  2. She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.
  3. Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
  4. Did you have long hair?
  5. We used to the cold yet — it's our first winter.
  6. Inkor shaklga keltiring: I used to like coffee.
  7. Savol shaklga keltiring: You are used to the new system.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang yoki gapni qayta yozing.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: It took me a year to … used to the food.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: There a bakery on this corner.
  3. used bilan qayta yozing: Driving on the left isn't strange for me any more.
  4. used bilan qayta yozing: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.
  5. Maʼnosini tanlang: "I'm getting used to my new glasses."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. I'm used to get up at 5 am.
  2. I use to drink coffee every morning.
  3. I'm getting use to the new timetable.
  4. She is used to that she works at night.
  5. We used to go camping every summer.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼldan foydalaning yoki bitta soʻz yozing.

A new life in Canada
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Hayotingiz qanday oʻzgargani haqida ikkita gap yozing: biri used to, biri didn't use to bilan.
  2. Hayotingizdagi yangi bir narsa haqida yozing: bitta gap be used to yoki not used to bilan, bittasi get used to bilan.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. used to play
  2. working
  3. get
  4. use to
  5. aren't / are not / haven't got / haven't gotten
  6. I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
  7. Are you used to the new system?

B. Maʼno

  1. get
  2. used to be
  3. I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
  4. I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
  5. They are slowly starting to feel normal.

C. Xatoni toping

  1. I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
  2. I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
  3. I'm getting used to the new timetable.
  4. She is used to working at night. / She's used to working at night.
  5. ✓ We used to go camping every summer.

D. Kontekstda

  1. used to live / lived
  2. used
  3. walking
  4. getting
  5. use

E. Sizning navbatingiz

  1. I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
  2. I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.

F. Aralash takrorlash

  1. seeing
  2. where
  3. work
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play