Reporting verbs oʻzbekcha: suggest, deny, admit, accuse va ularning andozalari
Reporting Verbs: Suggest, Deny, Admit, Accuse
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz odamlarning gapini promise, warn, admit, deny, accuse va suggest kabi aniq feʼllar bilan yetkaza olasiz hamda har bir feʼldan keyin toʻgʻri grammatik andozani ishlata olasiz.
Asosiy gʻoya
Say va tell B1-13 soʻzlarni yetkazadi. Reporting verbs (gapni yetkazuvchi feʼllar) esa soʻzlar ortidagi harakatni yetkazadi. Dugonangiz "OK, I took your charger" desa, u shunchaki gapirmayapti: u buni tan olyapti. "I'll never do it again" bu vaʼda. "Don't touch that wire!" esa ogohlantirish.
Bitta reporting verb butun bir iqtibosning oʻrnini bosadi va ayni paytda gapiruvchining maqsadini ham koʻrsatadi. He said that he hadn't taken the money va He denied taking the money ni solishtiring. Ikkinchisi qisqaroq, lekin koʻproq narsani aytadi.
Qiyin tomoni shundaki, har bir feʼlning oʻz grammatik andozasi bor. Idoradagi xat javonlari kabi beshta katakli devorni tasavvur qiling: to, object + to, -ing, predlog + -ing va that. Feʼl qaysi katakda yashashini oʻrganing, andozasi ham u bilan birga keladi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida ham bunday feʼllar koʻp: «vaʼda bermoq», «rad etmoq», «tan olmoq», «inkor qilmoq», «ayblamoq», «eslatmoq», «ogohlantirmoq». Ularning ham oʻz andozalari bor, lekin bu andozalar qoʻshimchalar bilan yasaladi: -ishga, -ishni, -ganini, -gani uchun, -da. Shuning uchun oʻzbekcha qoʻshimchani inglizcha predlogga soʻzma-soʻz oʻgirmang: «oʻgʻirlikda aybladi» → accused of (in emas), «oʻtgani bilan tabrikladi» → congratulated on (with emas). Yana bir muhim farq: oʻzbekchadagi bitta taklif qilmoq inglizchada uch xil feʼl boʻlishi mumkin: suggest (gʻoya bildirish), offer (oʻzi qilishni taklif qilish) va invite (chaqirish). Oʻzbekchada esa koʻpincha gap «deb» bilan bevosita yetkaziladi: «Eshikni qulflang, deb eslatdi». Inglizchada buni andoza bilan aytamiz: reminded us to lock the door.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| U meni olib borib qoʻyishni taklif qildi. | oʻzi qiladi | She offered to give me a lift. |
| Tom ertaroq ketishni taklif qildi. | gʻoya bildirdi | Tom suggested leaving early. |
| Opam menga shifokorga koʻrinishni maslahat berdi. | boshqa odam qilishi kerak | My sister advised me to see a doctor. |
| U oxirgi pechenyeni yeganini tan oldi. | oʻtmishdagi harakat | He admitted eating the last biscuit. |
| Kechikkanim uchun uzr soʻradim. | sabab | I apologised for being late. |
| U akasini telefonini olganlikda aybladi. | ayblov | She accused her brother of taking her phone. |
| Meni imtihondan oʻtganim bilan tabriklashdi. | tabrik | They congratulated me on passing my driving test. |
| Mehmonlar menejerga shikoyat qilishdi. | kimga | Guests complained to the manager that… |
Tuzilish
| Andoza | Feʼllar | Misol |
|---|---|---|
| feʼl + to-infinitive | agree, offer, promise, refuse, threaten, claim | She offered to help. |
| feʼl + object + to-infinitive | advise, ask, encourage, invite, remind, warn, persuade, order | He reminded me to call Dad. |
| feʼl + -ing | admit, deny, recommend, suggest, mention | They denied breaking the window. |
| feʼl + predlog + -ing | apologise for, insist on, object to | I apologised for being late. |
| feʼl + object + predlog + -ing | accuse sb of, blame sb for, congratulate sb on, thank sb for | She thanked us for coming. |
| feʼl + that-clause | explain, complain, insist, suggest (shuningdek admit, deny, agree, promise, claim, warn sb, remind sb) | He explained that the shop was closed. |
Inkor
| Andoza | Inkor |
|---|---|
| feʼl + to-infinitive | He promised not to tell anyone. |
| feʼl + object + to-infinitive | She warned us not to swim there. |
| feʼl + -ing | He admitted not reading the contract. |
| predlog + -ing | She apologised for not calling. |
Suggest: toʻgʻri andozalar
| Andoza | Misol |
|---|---|
| suggest + -ing | She suggested taking a taxi. |
| suggest + (that) + ega + asosiy shakl | She suggested (that) we take a taxi. |
| suggest + (that) + ega + should + asosiy shakl | She suggested (that) we should take a taxi. |
| suggest + ot | She suggested a taxi. |
Suggest dan keyin hech qachon object + to-infinitive kelmaydi.
Koʻp feʼllarning bir nechta andozasi bor: admit / deny + -ing yoki + that; promise / agree / claim + to yoki + that.
Qoʻllanish
1Feʼl + to-infinitive: oʻz qaroringiz yoki vaʼdangiz
Gapiruvchi oʻzining harakati haqida gapiradi, shuning uchun to dan oldin toʻldiruvchi yoʻq. Claim to «biror narsani dalilsiz rost deb aytmoq» degani.
2Feʼl + object + to-infinitive: boshqa odamni harakatga undash
Gapiruvchi boshqa odam biror ish qilishini xohlaydi, shuning uchun to dan oldin oʻsha odamni ayting (B1-18 dagi andoza). Oʻzbekchada odam «-ga» yoki «-ni» bilan keladi («menga maslahat berdi», «meni undadi»); inglizchada ikkalasida ham predlogsiz: advised me, encouraged me.
3Feʼl + -ing: admit, deny, recommend, suggest, mention
Bu feʼllar harakatni -ing bilan yetkazadi. Admit va deny dan keyin harakat oldinroq boʻlganini aniq koʻrsatish uchun having + past participle ham ishlatish mumkin, lekin oddiy -ing shakli koʻproq uchraydi. Admit dan keyin to + -ing ham kelishi mumkin (He admitted to eating it). Oʻzbekchadagi «-ganini tan oldi», «-ganini inkor qildi» koʻpincha shu andozaga mos keladi.
4Feʼl (+ object) + predlog + -ing
Bu feʼllarga predlog kerak, predlogdan keyin esa ingliz tilida -ing keladi B1-19. Baʼzilarida odam (toʻldiruvchi) predlogdan oldin turadi. Blame ning ikkinchi andozasi ham bor: blame something on someone. Predlogni oʻzbekcha qoʻshimchadan emas, feʼlning oʻzidan oʻrganing.
5Feʼl + that-clause
Toʻliq fikrni yetkazish uchun that-clause ishlating, ayniqsa explain, complain va insist bilan. Odatdagi zamon oʻzgarishlari amal qiladi B1-12. Explain va complain da odam to dan keyin keladi: explain to me that…, complain to the manager that…. Insist that daʼvoni ham (she insisted that she had paid), talabni ham (he insisted that we stay) yetkazishi mumkin.
6Suggest: hech qachon object + to-infinitive emas
Suggest eng katta tuzoq. Kim qilishini aytmasangiz, suggest + -ing; aytsangiz, suggest (that) + odam + (should) + asosiy shakl ishlating. That koʻpincha tushib qoladi. Hech qachon suggest someone to do demang. should siz shakl (suggest that he go) C1-09 da toʻliq tushuntiriladi.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Taklif qildi» → suggest, offer yoki invite? Oʻzbekchada bitta «taklif qilmoq» bor, inglizchada esa tanlash kerak. Gʻoya bildirsa, suggest; oʻzi biror ishni qilishga tayyor boʻlsa, offer. Bundan tashqari, «menga taklif qildi» dagi «menga» ni suggest dan keyin qoʻyib yuborish oson.
2. «Menejerga» → complained the manager. Oʻzbekchada kimga shikoyat qilinsa yoki kimga aytilsa, u «-ga» bilan keladi va feʼldan oldin turadi. Inglizchada complain, mention va explain dan keyin odam to bilan keladi; uni toʻgʻridan-toʻgʻri feʼldan keyin qoʻyib boʻlmaydi.
3. Qoʻshimchadan predlog yasash. «Xatoda aybladi» → in, «yangi ishim bilan tabrikladi» → with: oʻzbekcha qoʻshimcha soʻzma-soʻz oʻgiriladi. Inglizchada predlogni feʼl tanlaydi: blame sb for, congratulate sb on, accuse sb of.
4. «… deb eslatdi» → reminded us don't… Oʻzbekchada buyruqni «deb» bilan oʻzgartirmay yetkazamiz: «Pasportlaringizni unutmang, deb eslatdi». Inglizchada remind, warn, tell va ask dan keyin buyruq object + (not) to + asosiy shakl ga aylanadi.
Adashtirmang
suggest va advise: Advise dan keyin odam + to-infinitive keladi; suggest dan keyin esa kelmaydi. Oʻzbekchada ikkalasiga ham «menga … maslahat berdi / taklif qildi» deyish mumkin.
accuse sb of va blame sb for: ikkalasi ham tanqidni yetkazadi. Accuse «buni siz qildingiz (va bu yomon)» degani. Blame esa kimnidir yomon natija uchun javobgar deb hisoblash. Oʻzbekchada ikkalasi ham «ayblamoq» boʻlishi mumkin.
say / tell va reporting verbs: Say va tell soʻzlarni betaraf yetkazadi B1-13. Reporting verb esa gapiruvchi nima qilayotganini ham aytadi.
remember, stop, try + -ing yoki to: baʼzi feʼllarning maʼnosi -ing yoki to bilan oʻzgaradi. Ular B2-15 da.
Imlo va talaffuz
- apologise (UK, apologize ham) / apologize (US).
- advise (feʼl) /z/ bilan tugaydi: /ədˈvaɪz/. advice (ot) /s/ bilan tugaydi: /ədˈvaɪs/. She advised me… / Her advice was… Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi; shunda advise xuddi advice kabi eshitiladi. Feʼlda oxirgi /z/ ni ovoz bilan ayting.
- Bu feʼllarda urgʻu ikkinchi boʻgʻinga tushadi: accuse /əˈkjuːz/, deny /dɪˈnaɪ/, admit /ədˈmɪt/, insist /ɪnˈsɪst/, object (feʼl) /əbˈdʒekt/. Bu oʻzbek tilidagi oxirgi boʻgʻinga urgʻu odatiga mos keladi. Lekin ot object da urgʻu birinchi boʻgʻinda: /ˈɒbdʒɪkt/ (UK), /ˈɑːbdʒɪkt/ (US).
- Birinchi boʻgʻindagi a, de, o kuchsiz: /ə/, /dɪ/. Ularni oʻzbekchadagidek toʻliq «a», «o» deb aytmang.
- threaten /ˈθretn/: ea xuddi bed dagi e kabi oʻqiladi. /θ/ uchun til uchini tishlar orasiga qoʻyib, havo chiqaring; uni «s» yoki «t» ga aylantirmang. Oxirida -en unlisiz: /tn/.
Oltin qoida
Gapiruvchi nima qilayotganini koʻrsatadigan feʼlni tanlang (vaʼda beryaptimi, ogohlantiryaptimi, tan olyaptimi…), keyin oʻsha feʼlning andozasini ishlating. Advise someone to do deyish mumkin, lekin suggest bilan suggest doing yoki suggest that someone (should) do deng, hech qachon suggest someone to do emas. Predlogni oʻzbekcha qoʻshimchadan emas, feʼldan oʻrganing.
Mashqlar
A. Tuzilish
Bevosita gapni oʻqing va yetkazilgan gapni toʻldiring.
-
"I'll carry your bag." He offered my bag.
-
"I didn't break the vase." She denied the vase.
-
"You cheated!" They accused him cheating.
-
"Don't touch the oven!" She warned the children the oven.
-
"Sorry I forgot your birthday." He apologised my birthday.
-
"Well done on winning the prize!" She congratulated Leo the prize.
B. Maʼno
Bevosita gapga mos feʼlni tanlang.
-
"I'll definitely be there at eight." She … to be there at eight.
-
"Why don't we take a taxi?" He … taking a taxi.
-
"You should talk to a lawyer." She … me to talk to a lawyer.
-
"It was me. I broke it." He … breaking it.
-
"No, I won't do it." She … to do it.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
She suggested me to buy a new phone.
-
He insisted to pay for the tickets.
-
The guide explained us the route.
-
They blamed the delay on the weather.
D. Kontekstda
Matnni toʻldiring. Kerakli soʻzni yozing yoki qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
At Monday's meeting, Sara apologised 16 (be) late. Then the manager reminded everyone 17 (send) their reports by Friday. Leo suggested 18 (move) the deadline, but the manager refused 19 (change) it. Leo complained 20 the team had too much work. In the end, the manager agreed 21 (hire) a temporary assistant.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Yaqinda doʻstingiz yoki oila aʼzongiz sizga aytgan bir gapni eslang. Uni aniq feʼl bilan yetkazing (promise, warn, remind, suggest…).
-
Sizdan soʻralgan bir uzr va sizga aytilgan bir minnatdorchilikni yetkazing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-13 Reported questions oʻzbekcha: «… deb soʻradi», iltimos va buyruqlar; say yoki tell? "Please close the window," she said to me. ask bilan yetkazing.
-
B1-12 Reported Speech oʻzbekcha: oʻzgalar gapi ingliz tilida («… dedi») "I'm tired," he said. said bilan va backshift qilib yetkazing.
-
B1-17 Verb + -ing yoki verb + to oʻzbekcha: enjoy doing, decide to do — toʻliq roʻyxatlar I can't afford (buy) a new car this year.
-
B1-19 Gerund oʻzbekcha: -ing shakli ot vazifasida va predloglardan keyin (look forward to seeing) She's thinking of (change) jobs.
Javoblar
A. Tuzilish
- to carry
- breaking / having broken
- of
- not to touch
- for forgetting / for having forgotten
- on winning
B. Maʼno
- promised
- suggested
- advised
- admitted
- refused
C. Xatoni toping
- She suggested that I buy a new phone. / She suggested I buy a new phone. / She suggested that I should buy a new phone. / She suggested I should buy a new phone. / She suggested buying a new phone.
- He insisted on paying for the tickets.
- The guide explained the route to us.
- ✓ They blamed the delay on the weather.
D. Kontekstda
- for being
- to send
- moving / that they move / they move / that they should move / they should move / that we move / we move / that we should move / we should move
- to change
- that
- to hire
E. Sizning navbatingiz
- My brother promised to help me move house. My mum warned me not to drive in the snow.
- My neighbour apologised for making so much noise. My colleague thanked me for covering her shift.
F. Aralash takrorlash
- She asked me to close the window.
- He said that he was tired. / He said he was tired.
- to buy
- changing
