SlowingoGrammatika
B2 14 / 30

Majhul nisbat oʻzbekcha: to be done, being done va get-passive (passive infinitive)

More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz majhul nisbatni (passive voice) to-infinitive yoki -ing shakli talab qiladigan feʼllardan keyin ishlata olasiz (want to be promoted, hate being told), ikki toʻldiruvchili feʼllardan va predlogli feʼllardan majhul gap tuza olasiz, norasmiy get-passive ni ishlata olasiz hamda needs cleaning kabi gaplarni tushuna olasiz.

Asosiy gʻoya

Siz majhul nisbatni hamma zamonlarda bilasiz: is done, was done, has been done (B1-11). Lekin ingliz tili grammatikasining katta qismi boshqa feʼllardan keyin sodir boʻladi: I want to…, I hate …ing. Siz xohlaydigan yoki yomon koʻradigan narsani oʻzingiz qilmasangiz-chi? U siz bilan sodir boʻlsa-chi?

Unda majhul nisbat shunchaki oʻsha joyga koʻchadi. Qoida oʻzgarmaydi: be + past participle. Faqat be joyga qarab shaklini oʻzgartiradi: to-infinitive oladigan feʼllardan keyin to be + past participle, -ing shakli oladigan feʼllardan va predloglardan keyin being + past participle.

B1-11 dagi sayohat adapterini eslaysizmi? Past participle bu zaryadlovchi: u hech qachon oʻzgarmaydi. Endi adapter, yaʼni be, faqat yangi zamonlarga emas, yangi rozetkalarga ham moslashadi. I want to promote → I want to be promoted. I hate telling → I hate being told.

Ingliz tilida yana bir, norasmiyroq majhul yordamchi feʼl bor: get. She got promoted gapi She was promoted ga qaraganda koʻproq voqeadek eshitiladi: oʻzgarish, koʻpincha toʻsatdan yoki kutilmaganda boʻlgan voqea.

Oʻzbek va ingliz tillari

Yaxshi xabar: oʻzbek tilida ham majhul nisbat bor (-il / -in / -n), va u harakat nomiga ham qoʻshiladi: «tanlanish», «taklif qilinish», «imzolanishi kerak». Bu to be chosen, being invited ga juda yaqin. Lekin soʻzlashuvda koʻpincha faol nisbat ishlatiladi va ega aytilmaydi: «taklif qilishlarini xohlayman». Shunday gapni soʻzma-soʻz oʻgirsangiz, majhul maʼno yoʻqolib qoladi. Yana ikki farq bor. Birinchisi: oʻzbekchada oluvchi doim -ga bilan keladi va ega boʻla olmaydi («Menga noutbuk berildi»), inglizchada esa odam ega boʻladi: I was given a laptop. Ikkinchisi: oʻzbekcha kelishik qoʻshimchasi otda qoladi («bolaga qaralyapti»), inglizchada predlog esa feʼldan keyin, koʻpincha gap oxirida qoladi: The baby is being looked after.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Jamoaga tanlanaman, deb umid qilyapman.majhul harakat nomiI'm hoping to be chosen for the team.
U nima qilishini aytishlarini yomon koʻradi.faol nisbat, ega yoʻqShe hates being told what to do.
Menga noutbuk berishdi.oluvchi -ga bilanI was given a laptop.
Chaqaloqqa buvisi qarayapti.kelishik otda qoladiThe baby is being looked after by her grandmother.
Tirbandlikda tiqilib qoldik.kutilmagan voqeaWe got stuck in traffic.
Derazalarni tozalash kerak.kim qilishi aytilmaganThe windows need cleaning.

Tuzilish

Passive infinitive va passive -ing shakli

JoyFaol nisbatMajhul nisbat
feʼl + to-infinitiveI want to invite them.I want to be invited.
need + to-infinitiveWe need to check the data.The data needs to be checked.
feʼl + -ingI hate telling people what to do.I hate being told what to do.
predlog + -ingShe's afraid of forgetting them.She's afraid of being forgotten.
inkor—I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed.

Perfect shakllar ham bor: to have been done (The painting is thought to have been stolen) B2-12 da oʻrganiladi; having been done (Having been warned, we…) esa C1-07 da.

Ikki toʻldiruvchili feʼllar (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award). Faol andoza A2-15 da.

Faol nisbatMajhul: ega odam (koʻproq ishlatiladi)Majhul: ega narsa
They gave me a present.I was given a present.A present was given to me.
The bank offered her a loan.She was offered a loan.A loan was offered to her.

Predlogli feʼllar: predlog feʼldan darhol keyin qoladi

Faol nisbatMajhul nisbat
Someone is looking after the baby.The baby is being looked after.
Nobody has dealt with the complaint.The complaint hasn't been dealt with.
People laughed at him.He was laughed at.

Get-passive

ZamonMisol
Past SimpleShe got hired last week.
Present PerfectOur flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US)
kelajakYou'll get hurt.
to-infinitive dan keyinI don't want to get caught in the rain.
savol / inkorDid he get paid? He didn't get invited.

Need + -ing (majhul maʼno)

ShaklMaʼnosi
The car needs washing.= The car needs to be washed.

Qoʻllanish

1Passive to-infinitive: to be + past participle

To-infinitive oladigan feʼl, sifat va otlardan keyin, agar ega harakatni oʻzi qilmay, harakat unga nisbatan qilinsa, to be done ishlating.

Everyone wants to be listened to.
Har kim gapini tinglashlarini xohlaydi.
oʻzbekchada faol nisbat; inglizchada to be listened to, to oxirida qoladi
These forms need to be signed by Friday.
Bu blankalar jumagacha imzolanishi kerak.
«imzolanishi kerak» → need to be signed
I'm hoping to be chosen for the team.
Jamoaga tanlanaman, deb umid qilyapman.
«tanlanish» → to be chosen
The new library is expected to be finished next spring.
Yangi kutubxona kelasi bahorda qurib bitkazilishi kutilmoqda.
There's a lot of work to be done before the launch.
Loyiha ishga tushirilishidan oldin qilinadigan ishlar koʻp.
ot + to be done

2Passive -ing shakli: being + past participle

-ing shakli oladigan feʼllardan (B1-17) va predloglardan (B1-19) keyin being done ishlating.

Nobody likes being kept waiting.
Kuttirib qoʻyishlarini hech kim yoqtirmaydi.
oʻzbekchada ikki inkor (hech kim … -maydi), inglizchada bitta: Nobody likes
She hates being told what to do.
U nima qilishi kerakligini aytishlarini yomon koʻradi.
she → ayol
I'm tired of being treated like a child.
Menga yosh boladek muomala qilishlaridan charchadim.
of + being + past participle
He left the meeting without being noticed.
U hech kimga sezdirmasdan yigʻilishdan chiqib ketdi.
without being noticed
Being invited to the final interview was a nice surprise.
Yakuniy suhbatga taklif qilinishim kutilmagan quvonch boʻldi.
being + past participle ega vazifasida

like, love, hate va can't stand kabi baʼzi feʼllar ikkala andozani ham oladi: She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted.

3Ikki toʻldiruvchili feʼllar

give, send, offer, show, tell va pay kabi feʼllarda odam toʻldiruvchi va narsa toʻldiruvchi bor. Ikkalasi ham ega boʻla oladi, lekin ingliz tili odatda odamni afzal koʻradi, chunki gap odatda odam haqida boʻladi. Oʻzbekchada esa odam doim «-ga» bilan qoladi: «menga berildi». Narsa ega boʻlsa, to + odam ishlating.

I was given a laptop on my first day.
Birinchi ish kunimda menga noutbuk berishdi.
«menga» → ega I, to me emas
We were shown the new equipment by the manager.
Rahbar bizga yangi uskunalarni koʻrsatdi.
She's been offered a place at university.
Unga universitetdan oʻrin taklif qilishdi.
Present Perfect; she → ayol
Were you told about the change of plan?
Rejadagi oʻzgarish haqida sizga aytishdimi?
The award was given to a young designer from Lagos.
Mukofot lagoslik yosh dizaynerga berildi.
ega narsa: to + odam

4Predlogli feʼllar majhul nisbatda

Feʼl predlog talab qilsa (look after, deal with, talk about, rely on), predlogni past participle dan darhol keyin qoldiring, hatto gap oxirida boʻlsa ham.

The baby is being looked after by her grandmother.
Chaqaloqqa buvisi qarayapti.
her → chaqaloq qiz; after tushib qolmaydi
Your request will be dealt with as soon as possible.
Soʻrovingiz imkon qadar tezroq koʻrib chiqiladi.
This problem has been talked about for years.
Bu muammo haqida yillardan beri gapiriladi.
«… dan beri» + hozirgi zamon → Present Perfect
I hate being laughed at.
Ustimdan kulishlarini yomon koʻraman.
at gap oxirida

5Get-passive

Get + past participle ni norasmiy nutq va yozuvda ishlating, ayniqsa oʻzgarishlar hamda kutilmagan yoki yoqimsiz voqealar uchun (get hurt, get stuck, get lost, get fired), shuningdek odamning harakati natijasida boʻladigan narsalar uchun (get promoted, get paid). U holatga emas, voqeaga eʼtibor qaratadi. Rasmiy yozuvda be ni afzal koʻring. Oʻzbekchadagi «-ib qolmoq» («tiqilib qoldik», «adashib qoldim») koʻpincha shu maʼnoni beradi.

My brother got hired by a tech start-up.
Akamni bir texnologiya startapi ishga oldi.
voqea: got hired
We got stuck in traffic for two hours.
Ikki soat tirbandlikda tiqilib qoldik.
«-ib qoldik» → got stuck
Three people got injured in the accident.
Avariyada uch kishi jarohat oldi.
Be careful with that knife — you'll get hurt.
Pichoqqa ehtiyot boʻling, jarohatlanib qolasiz.
Did you get paid for the extra hours?
Qoʻshimcha soatlar uchun sizga haq toʻlashdimi?

6Need + -ing majhul maʼnoda

need dan keyin -ing shakli majhul maʼno berishi mumkin: needs cleaning = needs to be cleaned. Bu britan va amerika ingliz tilida ishlatiladi; amerikaliklar needs to be cleaned ni ham juda koʻp aytadi. Baʼzi hududlarda (masalan, Shotlandiya, AQShning ayrim joylari) needs cleaned deyiladi, lekin bu standart emas. Xuddi shu maʼnodagi want + -ing (The car wants washing) norasmiy va faqat britancha. Need + -ing va need + to B2-16 da takrorlanadi. Oʻzbekchadagi «tozalash kerak» gapida kim tozalashi aytilmaydi; inglizchada needs cleaning ham xuddi shunday.

The windows need cleaning.
Derazalarni tozalash kerak.
deraza oʻzi tozalamaydi
Your hair needs cutting.
Sochingizni oldirish vaqti keldi.
This shirt needs ironing before tomorrow.
Bu koʻylakni ertagacha dazmollash kerak.
The tyres need to be checked.
Shinalarni tekshirish kerak.
maʼnosi bir xil, neytralroq; tyres (UK) = tires (US)

Keng tarqalgan xatolar

❌I want to be promote.
✅I want to be promoted.
be dan keyin past participle ishlating.
❌I hate be told what to do.
✅I hate being told what to do.
hate + -ing dan keyin being + past participle ishlating.
❌The baby is being looked.
✅The baby is being looked after.
Majhul nisbatda predlogni saqlang.
❌To me was given a present by my aunt.
✅I was given a present by my aunt. yoki A present was given to me by my aunt.
Ega odam (I) yoki narsa boʻlishi kerak.
❌He was got fired.
✅He got fired. yoki He was fired.
get be ning oʻrnini egallaydi; ikkalasini birga ishlatmang.
❌The car needs to wash.
✅The car needs washing. yoki The car needs to be washed.
Mashina hech narsani yuvmaydi; harakat unga nisbatan qilinadi.
❌I was explained the problem.
✅The problem was explained to me.
explain, describe va suggest da odam majhul gapning egasi boʻla olmaydi (A2-15).

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Taklif qilishlarini xohlayman» → I want to invite. Oʻzbekchada «meni taklif qilishlarini», «tanlashlarini» deb faol nisbatda gapiramiz, ega esa aytilmaydi. Inglizchaga oʻgirganda faqat feʼl qoladi va gap «men taklif qilaman» degan maʼnoni beradi yoki toʻldiruvchisiz chala qoladi. Harakat sizga nisbatan qilinsa, to be / being + past participle kerak.

❌Dilnoza hopes to select for the national team.
✅Dilnoza hopes to be selected for the national team.
select dan keyin toʻldiruvchi kerak; uni tanlashsa → to be selected.
⚠️My little brother hates teasing.
✅My little brother hates being teased.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bu «u boshqalarni masxara qilishni yomon koʻradi» degani.

2. «Menga berildi» → To me was given. Oʻzbekchada oluvchi doim «-ga» bilan keladi va gap boshida turishi mumkin. Inglizchada to me ega boʻla olmaydi: odamni ega qiling (eng tabiiy variant) yoki narsani ega qilib, to ni oxiriga qoʻying.

❌To me were given two weeks to finish the project.
✅I was given two weeks to finish the project.
❌To our group was shown a short film.
✅Our group was shown a short film. yoki A short film was shown to our group.

3. Predlog tushib qoladi. Oʻzbekchada «bemorlarga qaraladi», «bu avtobusga ishonib boʻlmaydi»: kelishik qoʻshimchasi otda turadi. Inglizchada ot ega boʻlib, gap boshiga oʻtadi, predlog esa feʼldan keyin qoladi. Uni tashlab ketish oson.

❌The patients here are well cared.
✅The patients here are well cared for.
❌This old bus can't be relied.
✅This old bus can't be relied on.

4. «Taʼmirlash kerak» → needs to repair. «Poyabzalimni taʼmirlash kerak» gapida kim taʼmirlashi aytilmaydi. Inglizchada need to + feʼl esa ega oʻzi harakat qiladi degani: poyabzal oʻzini taʼmirlay olmaydi.

❌My shoes need to repair.
✅My shoes need repairing. yoki My shoes need to be repaired.
❌The grass needs to cut.
✅The grass needs cutting. yoki The grass needs to be cut.

Adashtirmang

get-passive va get something done: causative da get va past participle orasida toʻldiruvchi turadi: boshqa odam sizning narsangizga nisbatan ish qiladi (B2-11). Get-passive da oʻrtada toʻldiruvchi yoʻq: harakat eganing oʻziga nisbatan qilinadi.

I got my car repaired.
Mashinamni tuzattirdim.
causative: usta men uchun tuzatdi
My car got damaged in the storm.
Boʻronda mashinam shikastlandi.
get-passive: harakat mashinaga nisbatan

being done va been done: being bu -ing shakli (hozir davom etayotgan harakat yoki feʼl va predloglardan keyin); been esa be ning past participle shakli, have dan keyin keladi. B1-11 ga qarang.

The road is being repaired.
Yoʻl taʼmirlanyapti.
hozir davom etyapti
The road has been repaired.
Yoʻl taʼmirlab boʻlindi.
tugagan

needs doing va needs to do: needs + -ing da harakat egaga nisbatan qilinadi. needs to do da harakatni eganing oʻzi qiladi. Oʻzbekchada bu farq egalik qoʻshimchasida koʻrinadi: «tekshirish kerak» va «tekshirishi kerak».

The report needs checking.
Hisobotni tekshirish kerak.
kimdir tekshirishi kerak
The manager needs to check the report.
Rahbar hisobotni tekshirishi kerak.
rahbarning oʻzi tekshiradi

Imlo va talaffuz

  • to be nutqda odatda kuchsiz: /tə bi/. to dagi unli toʻliq «u» emas, qisqa va boʻsh schwa /ə/. Tez norasmiy nutqda want to be koʻpincha «wanna be» kabi eshitiladi, lekin standart yozuvda hech qachon bunday yozilmaydi.
  • being ikki boʻgʻinli: /ˈbiːɪŋ/, urgʻu birinchi boʻgʻinda. Uni bir boʻgʻinga qisqartirmang.
  • been: /biːn/ yoki kuchsiz /bɪn/ (UK), odatda /bɪn/ (US). being va been ni aniq farqlang: being oxirida /ŋ/ bor, u oʻzbekcha «ng» ga oʻxshaydi, shuning uchun siz uchun oson.
  • Present Perfect da got va gotten: has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US).
  • -ed oxiri undosh oldida oson yoʻqoladi: to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US). Ehtiyotkor nutqda t ni aniq ayting. Jarangli tovushdan keyingi -ed esa /d/: called /kɔːld/, paid /peɪd/. Oxirgi /d/ ni /t/ qilib jarangsizlantirmang.

Oltin qoida

Majhul nisbat har qanday joyda be + past participle: faqat be ni joyga moslang. To-infinitive oladigan feʼllardan keyin to be done, -ing shakli oladigan feʼllardan va predloglardan keyin being done. Norasmiy voqealar va oʻzgarishlar uchun get done ishlating. Oʻzbekchada «-ga» va «kerak» bilan aytiladigan gaplarda kim harakat qilishini oʻylang: harakat egaga nisbatan qilinsa, majhul shakl kerak.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing yoki gapni koʻrsatilgandek qayta yozing.

  1. I'd love (invite) to the wedding.
  2. She can't stand (interrupt).
  3. Majhul nisbatga oʻtkazing: They offered him a new contract. ("He" bilan boshlang)
  4. Majhul nisbatga oʻtkazing: Someone is taking care of the dog. ("look after" ishlating)
  5. Majhul nisbatga oʻtkazing: The company sent us the tickets. ("We" bilan boshlang)
  6. get bilan qayta yozing: She was promoted last month.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: The kitchen needs ….
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I'm afraid of … forgotten.
  3. Ikkalasi ham toʻgʻri. Qaysi biri norasmiyroq?
  4. "The report needs checking." Harakatni kim bajaradi? …
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: The road … repaired, so it's closed today.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. The complaint was dealt quickly.
  2. He was got arrested last night.
  3. I was explained the rules.
  4. I don't like being photographed.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Kerakli soʻzni yozing yoki qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

First week at work
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Sizga nisbatan qilinishini yomon koʻradigan yoki yaxshi koʻradigan narsa haqida being + past participle bilan yozing.
  2. Uyingizda qilinishi kerak boʻlgan ish haqida needs + -ing bilan yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. B1-11 Passive Voice barcha zamonlarda va modal feʼllar bilan oʻzbekcha
    A new hospital (build) next year.
  2. A2-15 Give me the book yoki give it to me? Ikki toʻldiruvchili feʼllar oʻzbekcha
    Can you explain ___ ? …
  3. B2-12 It Is Said That va He Is Said To oʻzbekcha: «… deb aytiladi», «… ekan» ingliz tilida
    The thieves are believed (escape) by boat last week.
  4. B2-11 Have Something Done oʻzbekcha: «Sochimni oldirdim» ingliz tilida (causative)
    I need to (have / my car / service).
Javoblar

A. Tuzilish

  1. to be invited
  2. being interrupted / to be interrupted
  3. He was offered a new contract.
  4. The dog is being looked after.
  5. We were sent the tickets.
  6. She got promoted last month.

B. Maʼno

  1. cleaning
  2. being
  3. We got caught in the rain.
  4. someone else
  5. is being

C. Xatoni toping

  1. The complaint was dealt with quickly.
  2. He got arrested last night. / He was arrested last night.
  3. The rules were explained to me.
  4. ✓ I don't like being photographed.

D. Kontekstda

  1. was given / got given
  2. been invited / got invited / gotten invited
  3. being interrupted / to be interrupted
  4. needed fixing / needed to be fixed
  5. got stuck
  6. at / over

E. Sizning navbatingiz

  1. I love being surprised, but I hate being kept waiting.
  2. My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.

F. Aralash takrorlash

  1. will be built / is going to be built
  2. it to me
  3. to have escaped
  4. have my car serviced
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play