Future in the Past oʻzbekcha: was going to, would va was about to («-moqchi edim»)
The Future in the Past
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz oʻtmishdagi nuqtadan qaraganda kelajakda boʻlgan rejalar, bashoratlar va endi sodir boʻlay deb turgan voqealar haqida was going to, would va was about to yordamida gapira olasiz.
Asosiy gʻoya
Eski kundalik topib oldingiz, deb tasavvur qiling. Bir sahifada shunday yozilgan: "Tomorrow I'm going to tell her the truth." Oʻsha «ertaga» allaqachon ancha oldin boʻlib oʻtgan. Bugun bu voqeani gapirganda, oʻtmishdagi oʻsha paytda hali kelajakda boʻlgan narsani aytishning yoʻli kerak.
Ingliz tili buni oddiy usulda qiladi: kelajak shaklini oʻtgan zamonga qoʻyadi. am going to → was going to, will → would, am about to → was about to.
Grammatika koʻpincha keyin nima boʻlganini aytmaydi. Lekin was going to juda koʻp hollarda oʻzgarib ketgan reja haqida hikoya qiladi: I was going to call you, but my battery died. Reja bor edi; harakat esa boʻlmadi.
Bu shakllar ayniqsa hikoya qilishda B1-04 va odamlarning gapini yetkazishda B1-12 foydali.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida oʻtmishdagi reja uchun juda qulay shakl bor: -moqchi edim («qoʻngʻiroq qilmoqchi edim») yoki -adigan edik («uchadigan edik»). Bu was going to ga juda yaqin. Endi sodir boʻlay deb turgan voqea uchun -ay deb turgan edim («chiqay deb turgan edim») ishlatiladi: bu was about to. Farq would da. Oʻzbekchada boshqa odamning gapini yetkazganda zamon oʻzgarmaydi: «Posilka dushanba kuni yetib keladi, dedi»; «bilardim» dan keyin esa zamonsiz harakat nomi keladi: «yutishini bilardim». Ingliz tilida esa oʻtmishdagi said, knew, thought, promised dan keyin will oʻrniga would kerak.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Sizga qoʻngʻiroq qilmoqchi edim, lekin telefonim oʻchib qoldi. | amalga oshmagan reja | I was going to call you, but my phone died. |
| Lissabonga uchadigan edik, lekin reys bekor qilindi. | reja | We were going to fly to Lisbon, but… |
| U posilka dushanba kuni yetib keladi, dedi. | yetkazilgan gap | She said the package would arrive on Monday. |
| Bu kitob sizga yoqadi, deb oʻylagandim. | oʻtmishdagi taxmin | I thought you would like this book. |
| Endi chiqay deb turgan edim, telefon jiringlab qoldi. | bir lahza oldin | I was about to leave when the phone rang. |
| Yomgʻir yogʻadiganga oʻxshardi. | oʻtmishdagi dalil | It was going to rain. |
Tuzilish
| Hozirgi nuqtadan | Oʻtmishdagi nuqtadan | Misol |
|---|---|---|
| am / is / are going to + asosiy shakl | was / were going to + asosiy shakl | I was going to take the bus. |
| will + asosiy shakl | would + asosiy shakl | I knew she would win. |
| am / is / are about to + asosiy shakl | was / were about to + asosiy shakl | We were about to leave when it started to rain. |
Inkor va savollar
| Shakl | Misol |
|---|---|
| wasn't / weren't going to | I wasn't going to tell anyone. |
| Were you going to…? | Were you going to say something? |
| wouldn't | She promised she wouldn't be late. |
| wasn't / weren't about to | I wasn't about to give up. (= taslim boʻlish niyatim yoʻq edi) |
Rasmiy was / were to (He was to become president) C1-16 da oʻrganiladi.
Qoʻllanish
1Was / were going to: oʻzgarib ketgan rejalar
Oʻtmishdagi reja yoki niyat uchun was / were going to ishlating. Juda koʻp hollarda reja amalga oshmagan boʻladi, keyingi qism esa sababini tushuntiradi, odatda but bilan. I was going to… iltimos yoki gʻoyani yumshoq va xushmuomala boshlash usuli ham.
2Was / were going to: oʻtmishdagi dalilga asoslangan bashorat
Oʻtmishdagi nuqtadan qaraganda was going to gapiruvchi oʻsha paytda koʻrgan narsaga asoslangan bashoratni ham bildiradi, xuddi hozirgi dalil uchun going to kabi A2-03.
3Would: oʻtmishdan qaralgan kelajak
Would bu will ning oʻtgan zamon shakli. Uni oʻtmishdan qaralgan bashorat, vaʼda va kutishlar uchun ishlating, ayniqsa knew, thought, hoped, expected, promised, said dan keyin va yetkazilgan gapda B1-12. Hikoyalarda hikoyachi keyin nima boʻlganini aytish uchun ham would ishlatishi mumkin.
4Was / were about to: endi sodir boʻlay deb turgan voqea
Oʻtmishdagi nuqtadan keyin juda tez sodir boʻlishi kerak boʻlgan narsa uchun was / were about to ishlating (be about to ning hozirgi zamoni A2-05 da). Undan keyin koʻpincha when + Past Simple keladi: biror narsa xalaqit bergan. «Bir lahza oldin» maʼnosi uchun just qoʻshing.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «… deb oʻyladim / umid qildik» dan keyin will. Oʻzbekchada bunday gaplarda zamon oʻzgarmaydi: «Toʻygacha yomgʻir tinadi, deb umid qildik». Inglizchada asosiy feʼl oʻtgan zamonda boʻlsa, undan keyingi will would ga aylanadi.
2. «-adigan edik» → will. «Oʻtgan yozda Samarqandga boradigan edik» gapida «-adigan» kelajakka oʻxshaydi, shuning uchun will qoʻyib yuborish oson. Lekin reja oʻtmishda boʻlgan: was / were going to.
3. «-moqchi edim» → was going to, «bir lahza oldin» boʻlsa ham. Oʻzbekchada «endi … -moqchi edim» ham uzoq rejani, ham bir lahza oldingi holatni bildiradi. Inglizchada voqea xalaqit berishidan sal oldin boʻlsa, was about to tabiiyroq.
Adashtirmang
was going to + feʼl va was going to + joy: to + asosiy shakl boʻlsa, bu reja. to + joy boʻlsa, bu go ning Past Continuous shakli (harakat). Oʻzbekchada farq aniq: «ketayotgan edim» va «bormoqchi edim».
would: oʻtmishdan qaralgan kelajak, odat va shart gap: kontekst hal qiladi. B2-17 va B1-06 ga qarang.
was going to va was about to: Was about to vaqt jihatidan juda yaqin: bir lahza oldin. Was going to kunlar yoki oylar oldin boʻlishi mumkin.
Imlo va talaffuz
- Norasmiy nutqda feʼl oldidagi going to koʻpincha gonna /ˈɡʌnə/ kabi eshitiladi: I was gonna call you. Oddiy yozuvda going to deb yozing.
- was gap oʻrtasida kuchsiz: /wəz/. Unli toʻliq «a» emas, qisqa schwa. were ham kuchsiz: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Birinchi tovush /w/: lablarni yumaloqlang, pastki lab tishga tegmasin, «vaz» demang.
- would olmoshlardan keyin koʻpincha qisqaradi: I knew she'd win /ʃiːd/. Oxirgi /d/ ni jarangli ayting. 'd dan keyin asosiy shakl kelsa (she'd win), bu would; past participle kelsa (she'd won), bu had.
- about to da ikkita t bitta boʻlib qoʻshiladi: /əˈbaʊt tə/. Urgʻu bout ga tushadi; birinchi a kuchsiz /ə/.
Oltin qoida
Oʻtmishdagi nuqtadan oldinga qarash uchun kelajak shaklini oʻtgan zamonga qoʻying: going to → was going to, will → would, about to → was about to. Was going to koʻpincha amalga oshmagan rejani bildiradi. Oʻzbekchadagi «-moqchi edim» → was going to; «-ay deb turgan edim» → was about to; «… deb oʻyladim» dan keyin → would.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi shaklni oʻtmishdagi nuqtadan qaragan holda yozing.
-
I (going to) buy a new laptop, but then prices went up.
-
She promised she (will) help me with the project.
-
We (about to) start dinner when the doorbell rang.
-
They (going to) visit us last weekend, but their car broke down.
-
I knew you (will) love this film.
-
Inkor shaklga keltiring: I (going to) say anything, but your shirt is inside out.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I … to the station when it started snowing. (= I was on my way)
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Nobody knew that the shy student … become a famous actor.
-
Qaysi gap «bir lahza oldin» degan maʼnoni beradi?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I … email you, but I forgot.
-
"I was going to call you" odatda nimani bildiradi?
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
He said he will be home by eight, but he arrived at ten.
-
I was about calling you!
-
We were going to went to the beach.
-
The sky was very dark. It was going to rain.
D. Kontekstda
Hikoyani toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.
On the morning of the interview, I 16 (going to / take) the bus, but it was late, so I ran. I knew I 17 (will / be) late. When I arrived, the manager 18 (about to / start) the next interview. She smiled and said she 19 (will / see) me in ten minutes. At the time, I didn't know that this job 20 (will / change) my life.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Amalga oshmagan bir rejangiz haqida yozing. was / were going to… but ishlating.
-
Biror narsa sizga xalaqit bergan bir lahza haqida yozing. was about to… when ishlating.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-12 Reported Speech oʻzbekcha: oʻzgalar gapi ingliz tilida («… dedi») "I can help you," she said. Yetkazing: She said she help me.can: faqat hozir ham rost boʻlsa
-
B1-04 Narrative Tenses oʻzbekcha: ingliz tilida hikoyani qanday aytib berish mumkin? When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-05 Ingliz tilida kelasi zamon: will, going to, Present Continuous yoki Present Simple? Hurry up! The film (about to) start.
-
B2-17 Odatlar inglizcha: would, will va always + -ing oʻzbekcha (would yoki used to?) When I was a child, I … live in a small village.
Javoblar
A. Tuzilish
- was going to
- would / 'd
- were about to / were just about to
- were going to
- would / 'd
- wasn't going to / was not going to
B. Maʼno
- was going
- would
- I was about to leave when she arrived.
- was going to
- I planned to call you, but I didn't.
C. Xatoni toping
- He said he would be home by eight, but he arrived at ten. / He said he'd be home by eight, but he arrived at ten.
- I was about to call you!
- We were going to go to the beach.
- ✓ The sky was very dark. It was going to rain.
D. Kontekstda
- was going to take
- would be / 'd be
- was about to start / was just about to start
- would see / 'd see
- would change
E. Sizning navbatingiz
- I was going to study medicine, but I changed my mind and became a teacher.
- I was about to fall asleep when my phone rang.
F. Aralash takrorlash
- could / can
- had already left
- is about to / 's about to
- used to
