It Is Said That va He Is Said To oʻzbekcha: «… deb aytiladi», «… ekan» ingliz tilida
It Is Said That… / He Is Said To…: The Reporting Passive
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz odamlar umuman nima deyayotgani, nimaga ishonayotgani yoki nimani kutayotganini ularni nomlamasdan yetkaza olasiz — It is believed that…, She is said to be…, He is thought to have left…, There are reported to be… — va bu tuzilmalarni yangiliklar va ilmiy yozuvda ishlata olasiz.
Asosiy gʻoya
Koʻpincha maʼlumotni uni kim aytganini aytmasdan yetkazmoqchi boʻlamiz. Manba «umuman odamlar» yoki nomaʼlum, yoki biz bu daʼvo uchun shaxsan javobgarlikni olmoqchi emasmiz. Solishtiring:
People say that the house is haunted. — norasmiy; people noaniq. It is said that the house is haunted. / The house is said to be haunted. — neytral, shaxssiz, ehtiyotkor.
Reporting passive daʼvoni qoʻl choʻzib, oʻzidan uzoqroq ushlab turadi. U shunday deydi: «Bu aytilayotgan yoki ishonilayotgan narsa. Men uni yetkazyapman, rostligiga kafolat bermayman.» Shuning uchun jurnalistlar, olimlar va tarixchilar uni doim ishlatadi.
Ikki andoza bor. 1-andoza boʻsh it bilan boshlanadi va toʻliq that li ergash gapni saqlaydi. 2-andoza daʼvo kim yoki nima haqida boʻlsa, uni gapning boshiga chiqaradi va to-infinitive ishlatadi. Shunda to-infinitive shakli yetkazilayotgan harakatning vaqtini koʻrsatadi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida ham bunday shaxssiz yetkazish uchun bir nechta tayyor vosita bor: majhul nisbatdagi aytiladi, hisoblanadi, taxmin qilinadi, kutilmoqda («Qasrda arvoh bor, deb aytiladi»), aytishlaricha / maʼlum qilinishicha va ekan («U juda boy ekan»). Ingliz tilidagi 1-andoza («It is said that…») oʻzbekchadagi «… deb aytiladi» ga juda yaqin. 2-andozaning esa oʻzbekchada toʻgʻridan-toʻgʻri ekvivalenti yoʻq: inglizchada odam ega boʻladi va undan keyin to-infinitive keladi (She is said to be rich). Oʻzbekchada oʻtmishni «-gan» koʻrsatadi («qochib ketgan, deb taxmin qilinmoqda»); inglizchada esa buning uchun to have + past participle kerak. Va eʼtibor bering: yangiliklardagi -moqda li majhul shakl («kutilmoqda») inglizchada davomli zamon emas, oddiy majhul nisbat: is expected.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Eski eman daraxti 800 yildan oshgan, deb aytiladi. | umumiy fikr | It is said that the old oak tree is over 800 years old. |
| U mamlakatdagi eng boy ayollardan biri, deb hisoblanadi. | hozirgi holat | She is believed to be one of the richest women in the country. |
| Gumondor mamlakatdan chiqib ketgan, deb taxmin qilinmoqda. | oldinroq harakat | The suspect is believed to have left the country. |
| Yangi liniya 2028-yilda ochilishi kutilmoqda. | kelajak | It is expected that the new line will open in 2028. |
| Mill koʻchasidagi yangi kafe shahardagi eng yaxshi qahvani tayyorlar ekan. | eshitilgan maʼlumot | The new café on Mill Street is said to serve the best coffee in town. |
| Hududda 400 tadan kam yoʻlbars qolgan, deb hisoblanadi. | nima borligi | There are believed to be fewer than 400 tigers left in the region. |
Tuzilish
1-andoza: It + majhul xabar feʼli + that li ergash gap
| It | be + past participle | that li ergash gap |
|---|---|---|
| It | is said | that the castle is haunted. |
| It | is believed | that the suspect has left the country. |
| It | was thought | that the disease was spread by insects. |
| It | is expected | that prices will rise. |
Keng tarqalgan feʼllar: say, believe, think, report, know, expect, claim, consider, understand, allege, estimate.
2-andoza: Ega + majhul xabar feʼli + to-infinitive
| Yetkazilayotgan harakat vaqti | to-infinitive shakli | Misol |
|---|---|---|
| bir vaqtda (holat / odat) | to + asosiy shakl | She is said to be very rich. |
| bir vaqtda (davom etayotgan) | to be + -ing | He is believed to be hiding in the mountains. |
| oldinroq | to have + past participle | The thieves are thought to have escaped by car. |
| oldinroq, bir davr davomida | to have been + -ing | She is reported to have been living abroad for years. |
| keyinroq (expect bilan) | to + asosiy shakl | The minister is expected to resign. |
There + majhul xabar feʼli + to be
| Misol | |
|---|---|
| birlik | There is said to be a hidden tunnel under the city. |
| koʻplik | There are believed to be over 2,000 species in the park. |
| oʻtmish | There were thought to be no survivors. |
Oʻtgan zamondagi xabar feʼli
| Andoza | Misol |
|---|---|
| It was + past participle + that… | It was believed that the earth was flat. |
| Ega + was / were + past participle + to-infinitive | The ship was thought to have sunk near the coast. |
Qoʻllanish
1It is said / believed / thought that…
Manbani nomlamasdan umumiy fikr, eʼtiqod yoki daʼvoni yetkazish uchun it + majhul xabar feʼli + that ishlating. That li ergash gap oʻzining odatiy zamonini saqlaydi.
2Ega + is said to + asosiy shakl: hozirgi holatlar va odatlar
Yetkazilayotgan holat hozir yoki umuman haqiqat boʻlsa, odam yoki narsani gap boshiga qoʻying va to + asosiy shakl ishlating. Hozir davom etayotgan narsa uchun to be + -ing ishlating. Expect bilan to-infinitive kelajakni bildiradi.
3Ega + is said to have + past participle: oldinroq harakatlar
Yetkazilayotgan harakat xabar qilinayotgan paytdan oldin boʻlgan boʻlsa, to have + past participle ishlating. Majhul harakat uchun to have been + past participle, uzoq davom etgan faoliyat uchun to have been + -ing ishlating. Oʻzbekchada bu yerda «-gan» keladi.
4There is said to be…
Odamlar, xabarlar yoki hisob-kitoblarga koʻra nima borligini yetkazish uchun there + majhul xabar feʼli + to be ishlating. Be undan keyingi otga moslashadi.
5Oʻtgan zamondagi xabar feʼllari
Eʼtiqod yoki daʼvo oʻtmishga tegishli boʻlsa, xabar feʼlini oʻtgan zamonga qoʻying. To-infinitive shaklini yetkazilayotgan harakatni oʻsha oʻtgan vaqt bilan solishtirib tanlang.
6Yangiliklar va ilmiy yozuvda
Bu tuzilmalar rasmiy, neytral yozuvga xos. Ular yozuvchiga asossiz shaxsiy fikr bildirmasdan daʼvolarni ehtiyotkorlik bilan yetkazish imkonini beradi. IELTS Writing kabi imtihonlarda ham juda foydali.
Har bir xabar feʼli ikkala andozada ham ishlayvermaydi. Masalan, suggest va propose faqat 1-andoza bilan keladi: It was suggested that the meeting should be postponed (The meeting was suggested to be postponed emas). Ikkilansangiz, 1-andoza xavfsizroq tanlov.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Kutilmoqda» → is expecting. Yangiliklardagi «kutilmoqda», «taxmin qilinmoqda» shakllarida «-moqda» bor, shuning uchun inglizchada Present Continuous qoʻyish istagi paydo boʻladi. Lekin bu majhul maʼno: is expected / is thought.
2. «Uni … deyishadi» → say him. Oʻzbekchada «Uni juda yaxshi shifokor deyishadi» deymiz va uni inglizchada him boʻlib qoladi. Inglizchada aniq nisbatda say (that) + toʻliq gap, majhul nisbatda He is said to be… keladi.
3. «-gan» → to + asosiy shakl. «Muzey 1890-yilda ochilgan, deb aytiladi» gapida oʻtmishni «-gan» koʻrsatadi, inglizchada esa to dan keyin asosiy shakl qoldiriladi. Oldinroq boʻlgan harakat uchun to have + past participle kerak.
4. Koʻplikda is. Oʻzbekchada sondan keyin ot koʻplik qoʻshimchasini olmaydi va kesim moslashmaydi («yuzdan ortiq turi bor»), shuning uchun there is qolib ketadi. There li andozada be keyingi otga moslashadi.
Adashtirmang
People say…, It is said… va He is said to… — maʼno bir xil, uslub har xil.
to be (hozir) va to have been (oldin)
be supposed to — This café is supposed to be very good ham «odamlar shunday deydi» degan maʼnoni berishi mumkin, lekin B2-07 da siz uning keng tarqalgan maʼnosini oʻrgangansiz: kutilma yoki qoida.
seem va appear bilan oʻxshash tuzilmalar (He seems to have left) majhul nisbat emas; ular C1-08 da ehtiyotkor ifodalar bilan birga oʻrganiladi.
Imlo va talaffuz
- said /sed/ deb talaffuz qilinadi. Oʻzbek tilida soʻzlar yozilganidek oʻqiladi, shuning uchun uni harfma-harf, ikki unli bilan oʻqish xavfi bor; bunday qilmang: unli bitta va qisqa.
- thought /θɔːt/ (UK), /θɑːt/ (US): gh talaffuz qilinmaydi. /θ/ uchun til uchini tishlar orasiga qoʻyib, ovozsiz puflang; uni «s» yoki «t» bilan almashtirmang. known da k talaffuz qilinmaydi: /nəʊn/ (UK), /noʊn/ (US).
- It is neytral matn va nutqda koʻpincha qisqaradi (It's said that…), lekin rasmiy yozuvda toʻliq shakllar odatiy.
- to have kuchsiz talaffuz qilinadi: is thought to have left → /ɪz ˈθɔːt tə həv ˈleft/ (UK), /ɪz ˈθɑːt tə həv ˈleft/ (US).
- believed oxiridagi /vd/ jarangli; uni «-ft» kabi jarangsiz aytmang.
- Keng tarqalgan participle lar imlosi: believed, thought, known, expected, reported, alleged (ikkita l), understood.
- Urgʻu participle va asosiy maʼlumotga tushadi: She is SAID to be very RICH.
Oltin qoida
Ikki andoza: It is said that + ergash gap yoki Ega + is said + to-infinitive. 2-andozada to-infinitive shaklini vaqtga qarab tanlang: to do / to be doing (bir vaqtda), to have done / to have been doing (oldinroq). Oʻzbekchadagi «… deb aytiladi» = It is said that; «-gan» → to have done; «kutilmoqda» → is expected.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
-
It (believe) that the treasure is still buried on the island.
-
The singer is said (be) very shy in real life.
-
The robbers are thought (escape) through the back door last night.
-
There (think) to be about a million words in English.
-
The team is expected (win) easily on Saturday.
-
The suspect is believed (stay) with friends at the moment.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: The pilot is believed … the crash last night.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: The castle is said … haunted — people still see a ghost there today.
-
Rasmiyroq va shaxssiz gapni tanlang:
-
Toʻgʻri javobni tanlang: There … reported to be several injuries.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: It … that the lake has no bottom.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
She is said that she speaks five languages.
-
The pilot is believed to survive the crash.
-
There is reported to be several injuries.
-
The bridge is thought to have been built by the Romans.
D. Kontekstda
Yangilik matnini toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
A rare painting has disappeared from the City Museum. The painting 16 (believe) to be worth over two million euros. The thieves 17 (think) to 18 (enter) the building through a window on Sunday night. It 19 (report) that the alarm system was not working. There 20 (say) to be no witnesses. Police are 21 (expect) to release more information tomorrow.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Shahringizdagi biror joy haqida is said to yoki is believed to bilan yozing.
-
Oldinroq boʻlgan voqea haqida is thought to have + past participle bilan qisqa, yangilik uslubidagi gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-11 Passive Voice barcha zamonlarda va modal feʼllar bilan oʻzbekcha The results (announce) tomorrow.
-
B1-12 Reported Speech oʻzbekcha: oʻzgalar gapi ingliz tilida («… dedi») Backshift bilan yetkazing: "I'm tired," she said.
-
B2-11 Have Something Done oʻzbekcha: «Sochimni oldirdim» ingliz tilida (causative) I (have / my eyes / test) last week.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses oʻzbekcha: «eshik oldida turgan odam» ingliz tilida (-ing, past participle, to) Qisqaroq qilib qayta yozing: The house which was built in 1900 is for sale.
Javoblar
A. Tuzilish
- is believed
- to be
- to have escaped
- are thought
- to win
- to be staying
B. Maʼno
- to have survived
- to be
- The CEO is expected to resign.
- are
- is said
C. Xatoni toping
- She is said to speak five languages. / It is said that she speaks five languages.
- The pilot is believed to have survived the crash. / It is believed that the pilot survived the crash.
- There are reported to be several injuries.
- ✓ The bridge is thought to have been built by the Romans.
D. Kontekstda
- is believed
- are thought
- have entered
- is reported / has been reported / was reported
- are said
- expected
E. Sizning navbatingiz
- The old bridge in my town is said to be over 500 years old.
- The fire is thought to have started in a restaurant kitchen.
F. Aralash takrorlash
- will be announced / are going to be announced / are being announced
- She said that she was tired. / She said she was tired.
- had my eyes tested
- The house built in 1900 is for sale.
