Remember, forget, stop, try oʻzbekcha: -ing yoki to? Maʼno qanday oʻzgaradi
Remember, Forget, Stop, Try
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz remember, forget, stop va try dan keyin -ing yoki to ni tanlay olasiz hamda bu tanlov maʼnoni qanday oʻzgartirishini tushuntira olasiz.
Asosiy gʻoya
Koʻp feʼllarda -ing yoki to ni tanlash shunchaki yodlanadigan fakt B1-17. Lekin bir nechta juda keng tarqalgan feʼlda bu tanlov maʼnoni oʻzgartiradi, va buning oʻz mantigʻi bor.
A1-25 va A2-25 dagi oʻqni eslang: to-infinitive oldinga qaraydi, asosiy feʼldan keyin keladigan harakatga: vazifa, maqsad. -ing shakli esa harakatning oʻziga qaraydi, va koʻpincha bu harakat allaqachon real: u oldinroq boʻlgan yoki hozir davom etyapti.
I remember locking the door: avval qulflash, keyin xotira. Remember to lock the door: avval eslash, keyin qulflash.
She stopped smoking: chekish real edi va u tugadi. She stopped to smoke: u yurishdan toʻxtadi, chekish esa keyin keldi.
Shu rasmni yodda tuting: -ing harakatning oʻziga qaraydi; to oldinga ishora qiladi. Shunda bu toʻrt feʼl mantiqli boʻladi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Yaxshi xabar: oʻzbek tili ham bu farqni koʻrsatadi, faqat boshqa qoʻshimchalar bilan. Oldin boʻlgan ish haqidagi xotira -gan bilan aytiladi («kelganimni eslayman» → remember visiting), bajarilishi kerak boʻlgan vazifa esa -ish bilan («oʻchirishni unutmang» → remember to switch off). Maqsad -ish uchun («suv olish uchun toʻxtadik» → stopped to buy), sinov esa -ib koʻrmoq («qayta yoqib koʻring» → try restarting). Bitta xavf bor: oʻzbekcha -ish inglizcha -ing ga oʻxshab tuyuladi. Aslida «-ishni unutmang» vazifa, demak inglizchada to. Yana bir narsa: «chekishdan toʻxtadi» dagi -dan inglizchaga from boʻlib oʻtmaydi: stopped smoking.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Bolaligimda bu plyajga kelganimni eslayman. | xotira: oldin boʻlgan | I remember visiting this beach as a child. |
| Chiqib ketayotganda chiroqlarni oʻchirishni unutmang. | vazifa: keyin qilinadi | Remember to switch off the lights when you leave. |
| Dadam oʻn yil oldin chekishni tashladi. | odatni tashlash | My dad stopped smoking ten years ago. |
| Yoʻlda suv olish uchun toʻxtadik. | maqsad | We stopped to buy some water on the way. |
| Bankani ochishga harakat qildim, lekin qopqogʻi juda qattiq edi. | qiyin ish, urinish | I tried to open the jar, but the lid was too tight. |
| Noutbukingiz sekin ishlasa, qayta yoqib koʻring. | sinov | If your laptop is slow, try restarting it. |
Tuzilish
| Feʼl | + -ing | + to-infinitive |
|---|---|---|
| remember | oldin boʻlgan ish haqidagi xotira | vazifani eslash va keyin uni bajarish |
| forget | oldin boʻlgan ish haqidagi xotira (asosan I'll never forget + -ing) | vazifani bajarmaslik |
| stop | faoliyatni tugatish | boshqa ishni qilish uchun bir faoliyatdan toʻxtash |
| try | biror narsani yordam berarmikan deb sinab koʻrish | qiyin ishni qilishga harakat qilish |
Voqealar tartibi
| Gap | Avval | Keyin |
|---|---|---|
| I remember posting the letter. | posting | remembering |
| Remember to post the letter. | remembering | posting |
| We stopped talking. | talking | stopping |
| We stopped to talk. | stopping | talking |
Qoʻllanish
1Remember + -ing yoki to
Remember + -ing = oldin boʻlgan narsa haqida xotirangiz bor («-ganimni eslayman»). Remember + to = vazifani unutmaslik va keyin uni bajarish («-ishni unutmang»). -ing shaklidan oldin odamni ham qoʻyish mumkin: I remember my dad singing.
2Forget + to yoki -ing
Forget + to = vazifani esdan chiqargani uchun bajarmaslik. Bu ancha koʻp ishlatiladigan andoza. Forget + -ing asosan I'll never forget… (kuchli xotira) va I'd forgotten all about… da ishlatiladi.
3Stop + -ing yoki to
Stop + -ing = faoliyatni tugatish yoki odatni tashlash. Stop + to = bir ishni boshqa ishni qilish uchun toʻxtatish; bu to maqsadni bildiradi A2-26. Oʻzbekchada ham farq aniq: «chekishni tashladi» va «suv olish uchun toʻxtadik».
4Try + to yoki -ing
Try + to = qiyin ishni qilishga harakat qilish; u muvaffaqiyatsiz boʻlishi mumkin («-ishga harakat qildim»). Try + -ing = muammoni hal qilarmikan deb biror narsani sinab koʻrish («-ib koʻring»). Try + -ing koʻpincha maslahat berish uchun ishlatiladi.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «-ishni unutmang» → -ing. Oʻzbekcha harakat nomi «-ish» inglizcha -ing ga oʻxshab tuyuladi, shuning uchun «toʻlashni unutmang» → forget paying boʻlib qoladi. Lekin «-ishni unutmang / esdan chiqarmang» vazifa, demak to. -ing esa «-ganini» ga yaqin: oldin boʻlgan ish haqidagi xotira.
2. «Yigʻlashdan toʻxtadi» → stopped from crying. Oʻzbekchada «-ishdan toʻxtamoq» deymiz: «yigʻlashdan toʻxtadi», «gapirishdan toʻxtadi». Inglizchada stop dan keyin from qoʻyilmaydi: toʻgʻridan-toʻgʻri -ing.
3. «Soʻrash uchun toʻxtadi» → stopped for asking. Oʻzbekchada maqsad «-ish uchun» bilan aytiladi, «uchun» esa koʻpincha for deb oʻgiriladi. Maqsadni koʻrsatganda stop dan keyin to + asosiy shakl keladi.
4. «-ib koʻring» → try to / try + asosiy shakl. «Ichib koʻring», «ochib koʻring» sinov va maslahatni bildiradi, demak try + -ing. Try to esa «harakat qiling» degani: ish qiyin, chiqmasligi ham mumkin.
Adashtirmang
try to do va try doing: urinish va sinov.
stop to do va stop doing: maqsad va tugatish.
remember doing va remember to do: xotira va vazifa.
Maʼnosi oʻzgaradigan boshqa feʼllar: regret, mean, go on, like va need B2-16 da. enjoy yoki decide kabi feʼllarda faqat bitta andoza bor va maʼno oʻzgarmaydi B1-17.
Imlo va talaffuz
- -ing shaklining imlosi: stop → stopping (undosh ikkilanadi), forget → forgetting (urgʻu oxirgi boʻgʻinda, shuning uchun t ikkilanadi), try → trying (y saqlanadi).
- to undosh oldida kuchsiz: /tə/, masalan to call /tə ˈkɔːl/. Unli toʻliq «u» emas, qisqa va boʻsh schwa.
- stopped to da ikkita t tovushi bittaga qoʻshiladi: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US). Feʼldan keyin to bormi yoki -ing mi, diqqat bilan tinglang.
- -ing oxiridagi /ŋ/ oʻzbekcha «ng» ga oʻxshaydi, siz uchun oson. Oxiriga «k» yoki «g» qoʻshmang: stopping /ˈstɒpɪŋ/ (UK).
- remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US): urgʻu ikkinchi boʻgʻinda. Oʻzbekchadagidek oxirgi boʻgʻinga urgʻu bermang.
Oltin qoida
remember, forget, stop va try dan keyin -ing harakatning oʻziga yoki allaqachon boʻlgan ishga qaraydi, to esa keyin keladigan harakatga ishora qiladi: vazifa, maqsad yoki urinish. Oʻzbekchada: «-ganini eslayman» → -ing; «-ishni unutmang» → to; «-ish uchun toʻxtadi» → stop to; «-ib koʻring» → try -ing.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni -ing yoki to shaklida yozing.
-
I clearly remember (put) my keys in my bag.
-
Please remember (water) the plants while I'm away.
-
My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
-
On the way home, we stopped (buy) some coffee.
-
I'll never forget (see) the sea for the first time.
-
Did you remember (lock) the back door, or is it still open?
B. Maʼno
Qavs ichidagi izohga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I tried … the box, but it was too heavy. (= I made an effort, but failed)
-
Toʻgʻri javobni tanlang: If the soup is too salty, try … a potato. (= do it as an experiment and see if it helps)
-
Toʻgʻri javobni tanlang: We stopped … at the view. (= we stopped walking so that we could look)
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'll never forget … my hero. (= a memory)
-
Qaysi gap "she quit" degan maʼnoni beradi?
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
I remember to go to that beach when I was a child.
-
Don't forget calling your grandmother tonight.
-
Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
-
I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Ikkita gap yozing: bolaligingizda qilganingizni eslaydigan bir narsa va shu hafta qilishni unutmasligingiz kerak boʻlgan bir ish.
-
Doʻstingiz uxlay olmayapti. Unga try + -ing bilan ikkita maslahat bering.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-17 Verb + -ing yoki verb + to oʻzbekcha: enjoy doing, decide to do — toʻliq roʻyxatlar I've decided (look) for a new job.
-
B1-17 Verb + -ing yoki verb + to oʻzbekcha: enjoy doing, decide to do — toʻliq roʻyxatlar Do you mind (wait) a few minutes?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do oʻzbekcha: «-ishini xohlayman», majbur qilmoq va ruxsat bermoq My parents made me (practise) the piano every day.
-
B1-19 Gerund oʻzbekcha: -ing shakli ot vazifasida va predloglardan keyin (look forward to seeing) I'm looking forward to (see) you.
Javoblar
A. Tuzilish
- putting
- to water
- driving
- to buy
- seeing
- to lock
B. Maʼno
- to lift
- adding
- to look
- meeting
- She stopped smoking.
C. Xatoni toping
- I remember going to that beach when I was a child.
- Don't forget to call your grandmother tonight.
- Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
- ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. Kontekstda
- to pack
- putting / having put
- to get
- checking
- to find
- searching
E. Sizning navbatingiz
- I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
- Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.
F. Aralash takrorlash
- to look
- waiting
- practise
- seeing
