SlowingoГрамматика
A1 17 / 32

Англисче суроо сөздөр кыргызча: what, where, when, who, why, how

Question Words

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз what, where, when, who, why, how, which жана whose сөздөрү менен маалымат сурай аласыз, how + сын атооч (how old, how often, how much…) колдоно аласыз жана ар бир сөздү туура тартипке коё аласыз: Суроо сөз + Көмөкчү этиш + Ээ + негизги этиш.

Негизги ой

Ооба / жок суроосу «Бул чынбы же жокпу?» деп сурайт. Суроо сөз менен суроо (wh- question) болсо жетишпеген бир маалыматты сурайт. Суроо сөз ошол жетишпеген маалыматтын белгиси: where = орун, when = убакыт, who = адам, why = себеп.

Бир талаасы бош калган анкетаны элестетиңиз: You live in ____. Жетишпеген маалыматты сураш үчүн ошол талаанын белгисин башына коюңуз – Where – андан кийин кадимки ооба / жок суроосун түзүңүз: do you live? Бирге: Where do you live?

Демек, суроо сөз менен суроо – сиз мурунтан билген эки нерсенин биригиши: суроо сөз + ооба / жок суроосу. Көмөкчү этиш (do, does) же be (am, is, are) мурдагыдай эле ээнин алдында турат. Q-A-S-I тартибин эстеп калыңыз: Q – суроо сөз (Question word), A – көмөкчү этиш (Auxiliary), S – ээ (Subject), анан негизги этиш негизги формасында (I – «infinitive», бул форманын салттуу аталышы). Бул сабактагы бардык суроолор ушундай түзүлөт (who же what суроонун ээси болгон суроолор башкача: A2-33 караңыз).

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча суроо сөз атайын сүйлөмдүн башына чыгарылбайт: ал жетишпеген маалыматтын ордунда, адатта этиштин алдында калат: «Сиз кайда жашайсыз?», «Китеп эмне жөнүндө?». Сөз тартиби кадимки ырастоо сүйлөмдөгүдөй, көмөкчү сөз да кошулбайт. Англисчеде суроо сөз дайыма башында, андан кийин көмөкчү этиш же be, анан ээ. Кыргызча мүчөлөр суроо сөзгө жалганат: «кайдан», «ким менен», «эмне үчүн»; англисчеде предлог көбүнчө суроонун аягына кетет: Where are you from? Дагы бир айырма: кыргызча канча бир эле сөз, англисчеде саналуучу нерселер үчүн how many, баа жана саналбоочу нерселер үчүн how much, жаш үчүн how old.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Сиз кайда жашайсыз?Where do you live?кыргызча суроо сөз ортодо; англисче башында + do
Ал эмне иш кылат?What does she do?Q-A-S-I: суроо сөз, does, ээ, этиш
Сиз кайдансыз?Where are you from?кыргызча -дан суроо сөзгө жалганат; англисче from аягында
Сиз ким менен иштейсиз?Who do you work with?«менен» → with, суроонун аягында
Бул жакет канча турат?How much is this jacket?баа → how much
Алардын канча баласы бар?How many children do they have?саналуучу нерсе → how many + көптүк сан
Кызыңыз канча жашта?How old is your daughter?жаш → how old + be
Бул кимдин телефону?Whose phone is this?whose + зат атооч башында, андан кийин is
Бүгүн эмне үчүн мынча кубанычтуусуз?Why are you so happy today?кыргызча be жок (жак мүчөсү -сыз гана); англисче are ээнин алдында

Кыскасы: кыргызча суроо сөз ордунда калат, англисчеде ал сүйлөмдүн башына чыгат жана андан кийин ооба / жок суроосу келет. «Канча» – how many, how much же how old, эмне жөнүндө сурап жатканыңызга жараша.

Түзүлүшү

Суроо сөздөр

СөзЭмнени сурайтЖооптун мисалы
whatбуюм, маалымат, ишA sandwich.
whereорунIn Lisbon.
whenубакытOn Friday.
whoадамMy boss.
whyсебепBecause I'm tired.
howыкма, жол; адамдын абалыBy train. / Fine, thanks.
whichбелгилүү, кичинекей топтон бирөөThe blue one.
whoseээсиIt's Lucy's.

How + сын атооч / тактооч

СурооЭмнени сурайтЖооптун мисалы
How old…?жашShe's eight.
How long…?узундук же убакытTwo hours.
How far…?аралыкAbout five kilometres.
How often…?жыштыкTwice a week.
How much…?баа же саналбоочу нерсенин көлөмү£20. / A lot.
How many…?саналуучу нерселердин саны (көптүк сан)Three.

Сөз тартиби: Q-A-S-I

Суроо сөзКөмөкчү этишЭэНегизги этиш (негизги форма)Калганы
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?
How oftendotheyplaytennis?
What timedoesthe filmstart?

be менен – am / is / are ээнин алдында турат жана башка этиш жок:

Суроо сөзbeЭэКалганы
Whereareyoufrom?
How oldisyour son?
Whoisthat man?

is менен кыскартылган формалар оозеки кепте кадимки нерсе: What's…? Where's…? Who's…? How's…?

Колдонулушу

1What – буюмдар, маалымат жана иштер

Жооп дээрлик ар кандай болушу мүмкүн болгондо what колдонуңуз: буюм, факты, иш. Кыргызча көбүнчө «эмне».

What's your name?
Атыңыз ким?
кыргызча «ким»; англисче what
What do you do?
Ким болуп иштейсиз?
= Кесибиңиз эмне?
What does this word mean?
Бул сөз эмнени билдирет?
does + ээ + mean
What do you have for breakfast?
Эртең мененки тамакка эмне жейсиз?

2Where жана when – орун жана убакыт

Where орунду, when убакытты же күндү сурайт. Кыргызча «кайда» жана «качан».

Where do you live?
Кайда жашайсыз?
Where's the bathroom, please?
Кечиресиз, даараткана кайда?
where's = where is
When is your birthday?
Туулган күнүңүз качан?
When does the shop open on Sundays?
Жекшемби күндөрү дүкөн качан ачылат?

3Who жана whose – адамдар жана ээлер

Who адамды сурайт. Whose бир нерсе кимге таандык экенин сурайт; бул жерде аны зат атоочтун алдында колдонобуз. (Жалгыз whose жана mine, yours… A2-13 сабагында.) Кыргызча «ким» жана «кимдин».

Who is that woman with Tom?
Том менен жүргөн тигил аял ким?
Who do you live with?
Ким менен жашайсыз?
предлог аягында: 7-колдонууну караңыз
Whose phone is this?
Бул кимдин телефону?
whose + зат атооч, андан кийин is
"Whose keys are these?" "They're Tom's."
«Бул кимдин ачкычтары?» «Томдуку.»

4Why жана how – себептер жана жолдор

Why себепти сурайт; жооп көбүнчө Because… менен башталат (A1-29 караңыз). How ыкманы, жолду же адамдын абалын сурайт. Кыргызча «эмне үчүн / неге» жана «кантип / кандай».

Why are you so happy today?
Бүгүн эмне үчүн мынча кубанычтуусуз?
are ээнин алдында
"Why do you study English?" "For my job."
«Англис тилин эмне үчүн үйрөнүп жатасыз?» «Жумушум үчүн.»
кыргызча -ып жатат; англисче do you study
How are you?
Кандайсыз?
How do you spell your surname?
Фамилияңыз кантип жазылат?
How do you get to work?
Жумушка кантип барасыз?
By bus.
Автобус менен.
кыргызча «менен»; англисче by

5How + сын атооч же тактооч

Жаш, узундук, аралык, жыштык, баа жана көлөм жөнүндө сураш үчүн how сөзүнөн кийин сын атооч же тактооч коюңуз. Саналуучу көптүк зат атоочтор менен how many, баалар жана саналбоочу нерселер менен how much колдонуңуз (кененирээк A1-24 сабагында). Кыргызча булардын көбү «канча» менен айтылат.

How old is your daughter?
Кызыңыз канча жашта?
«канча жашта» → how old
How long is the film?
Тасма канча убакытка созулат?
How far is the airport from here?
Бул жерден аэропортко чейин канча алыс?
How often do you go to the gym?
Спорт залга канча жолу барасыз?
How much is this jacket?
Бул жакет канча турат?
баа
How much water do you drink a day?
Күнүнө канча суу ичесиз?
water саналбайт → much
How many children do they have?
Алардын канча баласы бар?
кыргызча «баласы» жекелик; англисче many children

6What же which? What + зат атооч

Тандоо кичинекей жана так болгондо (көбүнчө варианттар көрүнүп турат) which колдонуңуз. Тандоо ачык болгондо what колдонуңуз. Экөө тең зат атоочтун алдында келет: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…? Кыргызча экөө тең көбүнчө «кайсы» же «кандай».

What time is it?
Саат канча болду?
кыргызча «канча»; англисче what time
What colour is your car?
Машинаңыз кандай түстө?
What kind of music do you like?
Кандай музыканы жактырасыз?
Which is your bag, the black one or the brown one?
Сиздин сумкаңыз кайсы, карасыбы же күрөңүбү?
эки вариант → which
Which train do you take in the morning?
Эртең менен кайсы поездге отурасыз?

7Аягындагы предлогдор

Суроо сөз предлог менен (with, from, for, about) келгенде, күндөлүк англис тилинде предлог аягына коюлат. Кыргызча мүчө же жандооч суроо сөздүн өзүнө жабышат: «кайдан», «ким менен», «эмне үчүн», «эмне жөнүндө».

Where are you from?
Кайдансыз?
«-дан» → from, аягында
Who do you work with?
Ким менен иштейсиз?
«менен» → with, аягында
What is this button for?
Бул баскыч эмне үчүн керек?
«үчүн» → for, аягында
What is the book about?
Китеп эмне жөнүндө?
«жөнүндө» → about, аягында

Көп кездешкен каталар

❌Where you live?
✅Where do you live?
Present Simple суроолоруна do / does керек.
❌Where does she lives?
✅Where does she live?
-s does сөзүнө көчөт; негизги этиш негизги формада калат.
❌Where you are from?
✅Where are you from?
be менен am / is / are ээнин алдына коюлат.
❌How many money do you have?
✅How much money do you have?
Акча бирден саналбайт → how much.
❌How many years do you have?
✅How old are you?
Жаш how old + be менен суралат.
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = ээси; who's = who is.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: ээ негизги этиштин алдында турат.
⚠️From where are you?
✅Where are you from?
Кадимки англис тили эмес; предлогду аягына коёбуз (расмий «From where…?» сейрек).

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Канча?» → how many money. Кыргызча канча баа үчүн да («канча турат?»), саналуучу нерселер үчүн да («канча бала?»), саналбоочу нерселер үчүн да («канча акча?»), жаш үчүн да («канча жашта?») колдонулат. Англисчеде тандоо керек: how many + көптүк сан, how much + саналбоочу зат атооч же баа, how old – жаш.

❌How many money should we take to the jailoo near Kochkor for the horse ride and a night in the yurt?
✅How much money should we take to the jailoo near Kochkor for the horse ride and a night in the yurt?
money саналбайт → how much
❌How much apricots from your garden in Batken does your family dry every summer for the long winter?
✅How many apricots from your garden in Batken does your family dry every summer for the long winter?
apricots – саналуучу, көптүк → how many
❌How many years is your grandfather who still rides his horse up to the jailoo every summer?
✅How old is your grandfather who still rides his horse up to the jailoo every summer?
«канча жашта» → how old

2. «Эмне үчүн мынча капа?» → Why your cousin is so sad? Кыргызча 3-жакта be сыяктуу сөз жок, ал эми суроо сөз тартипти өзгөртпөйт. Ошондуктан суроо сөздөн кийин ырастоо сүйлөмдүн тартиби калып калат же is таптакыр түшүп калат. Англисчеде суроо сөздөн кийин дароо am / is / are, андан кийин ээ келет.

❌Why your cousin Kanykei is so sad after her phone call with the bank this morning?
✅Why is your cousin Kanykei so sad after her phone call with the bank this morning?
суроо сөз + is + ээ
❌Whose these muddy boots by the door, Azamat's or his brother's?
✅Whose muddy boots are these by the door, Azamat's or his brother's?
whose + зат атооч + are + these

3. «Кайсы өлкөдөн?», «эмне жөнүндө?» → From which country…? About what…? Кыргызча мүчө жана жандооч суроо сөзгө жабышат, ошондуктан англисчеде да предлогду суроо сөз менен бирге башына коюу оңой. Мындай суроолор грамматикалык жактан мүмкүн, бирок күндөлүк англис тилинде предлог суроонун аягына кетет.

⚠️(Мейманканада туристтер менен таанышып жатасыз.) From which country are you, and to which places in Kyrgyzstan do you want to go after Bishkek?
✅Which country are you from, and which places in Kyrgyzstan do you want to go to after Bishkek?
Грамматикалык жактан туура, бирок табигый эмес: күндөлүк кепте предлог аягында турат.
⚠️(Айылдагы чоң апаңыздын кошуналары жөнүндө сурап жатасыз.) About what do the old women in the village always talk when they drink tea together?
✅What do the old women in the village always talk about when they drink tea together?
Грамматикалык жактан туура, бирок табигый эмес: about аягына кетет.

Чаташтырбаңыз

whose жана who's – Бирдей угулат. Whose ээсин сурайт; who's = who is. A1-08 караңыз.

Whose coat is this?
Бул кимдин пальтосу?
Who's at the door?
Эшиктин алдында ким турат?
who is

what жана which – Ачык тандоо үчүн what; кичинекей, белгилүү топ үчүн which.

What sports do you like?
Кайсы спорт түрлөрүн жактырасыз?
дүйнөдөгү каалаган спорт
Which size do you want, small or large?
Кайсы өлчөм керек, кичинесиби же чоңубу?
эки вариант

Толуктооч катары who жана ээ катары who – Бул сабакта who – толуктооч: кимдир бирөө ошол адамга же ошол адам менен бир нерсе кылат, ошондуктан do / does колдонобуз. Who ээ болгондо do / does жок. Бул башка үлгү: A2-33 караңыз.

Who do you call every evening?
Ар кечте кимге чаласыз?
сиз бирөөгө чаласыз: do
Who calls you every evening?
Ар кечте сизге ким чалат?
бирөө сизге чалат: do жок

Жазылышы жана айтылышы

  • Көпчүлүк суроо сөздөр wh- менен башталат, бирок /w/ болуп угулат: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. /w/ тыбышы кыргыз тилинде жок: эриндерди тегеректеп алдыга чыгарыңыз, тиштер эринге тийбейт. Аны «в» деп айтпаңыз.
  • Who жана whose /h/ тыбышы менен башталат: who /huː/, whose /huːz/. Бул /h/ кыргыздын х тыбышынан жумшак, жөн гана дем. Whose менен who's таптакыр бирдей угулат.
  • where менен wear бирдей угулат; көпчүлүк акценттерде which менен witch да.
  • Тез сүйлөгөндө do you кыскарат: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
  • Суроо сөз менен суроолордо үн адатта аягында төмөндөйт: Where do you live? ↘. Ооба / жок суроосундагыдай үндү аягында көтөрбөңүз. Суроо сөзгө жана эң маанилүү сөзгө басым коюңуз: How old is your son?

Алтын эреже

Суроо сөздү башына коюңуз, андан кийин кадимки ооба / жок суроосун түзүңүз: Суроо сөз + Көмөкчү этиш + Ээ + негизги этиш – Where do you live? Be менен: Where are you from? Кыргызча «кайда», «канча» ортодо калса да, англисчеде алар дайыма биринчи турат. (Who же what ээ болгондо үлгү башкача: A2-33 караңыз.)

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Жетишпеген суроо сөздү жазыңыз же суроо түзүңүз.

  1. do you live? — In Rome.
  2. bag is this? — It's Tom's.
  3. is your sister? — She's fifteen.
  4. How brothers do you have?
  5. How is the ticket? — Twelve pounds.
  6. is the station from here? — About two kilometres.
  7. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: does / what time / start / the film

B. Мааниси

Калың шрифт менен белгиленген маалыматты сураган суроону жазыңыз же туура жоопту тандаңыз.

  1. Суроону жазыңыз: I go to the gym three times a week.
  2. Суроону жазыңыз: She works in a hospital.
  3. Туура жоопту тандаңыз: … is your car, the red one or the white one?
  4. Туура жоопту тандаңыз: … your teacher?
  5. Туура жоопту тандаңыз: … do you go to work? — By train.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. Where you work?
  2. What does he wants?
  3. How many water do you drink?
  4. Who do you live with?

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз.

At the hotel desk
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче суроолорду жазыңыз.

  1. Жаңы досуңузга үч суроо жазыңыз: бирөөсү Where менен, бирөөсү How often менен, бирөөсү What kind of менен.
  2. Үй-бүлөңүздөгү бир адам жөнүндө эки суроо жазып, аларга жооп бериңиз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does кыргызча – тануу жана суроо
    "Does your sister speak French?" "No, she ."
  2. A1-15 Always, usually, never кыргызча: англисче «канча жолу?» деп кантип айтабыз
    Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: you / late / are / always / ?
  3. A1-14 Have жана Have Got кыргызча: «Менин … бар» англисче кантип айтылат?
    you got a pen?
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. Where
  2. Whose
  3. How old
  4. many
  5. much
  6. How far
  7. What time does the film start?

B. Мааниси

  1. How often do you go to the gym?
  2. Where does she work?
  3. Which
  4. Who's
  5. How

C. Катаны табыңыз

  1. Where do you work?
  2. What does he want?
  3. How much water do you drink?
  4. ✓ Who do you live with?

D. Текстте

  1. What
  2. where
  3. many
  4. What
  5. whose

E. Сиздин кезегиңиз

  1. Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
  2. How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.

F. Аралаш кайталоо

  1. doesn't / does not
  2. Are you always late?
  3. Have
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play